⚫ خانه معماران: منزل شخصی مهندس کمال کمونه

معماران زیادی در طول تاریخ برای خود خانه طراحی کرده‌اند و این رسم در ایران نیز همچنان پابرجاست؛ خواه این بنا برای اقامت دائم باشد یا ویلایی برای تعطیلات. اما یکی از بهترین نمونه‌ها در این حیث، خانه‌ایست که آرشیتکت کمال کمونه در محله‌ی توانیر تهران برای خود طراحی و اجرا نموده است.

کمونه دانش‌آموخته‌ی دانشکده‌ی هنرهای زیبا و یکی از سه مؤسس مهندسین مشاور نظام عامری، کمونه، خسروی‌ست که در سالهای بعد از انقلاب دفتر شخصی خود تحت عنوان «خلوت معمار» را در طبقه‌ی زیرین همین منزل راه‌اندازی نمود و پروژه‌های بسیاری را در این دو دفتر به سرانجام رساند.

اما این بنا که در سه طبقه طراحی شده است جزئیات خیره‌کننده‌ای دارد؛ از موتیفی که بصورت متکثر در سنگ‌کاری‌ها، قاب‌بندی درها و پنجره‌ها، نرده‌ها و فلزکاری‌ها، دستگیره‌ها و حتی مبلمان منزل مشاهده می‌شود همگی نشان از تسلط آرشیتکت پروژه به تمام زوایای طراحی ساختمان دارد.

📍 محله‌ی توانیر، خیابان نظامی گنجوی، نبش خیابان شروان
📐 آرشیتکت: کمال کمونه
🗓️ سال ساخت: ۱۳۴۸
📸 عکاس: نیلوفر ابونوری

© @CalqueStudio | استودیو کالک

«طرح توسعۀ دانشگاه تهران» بنا به گفتۀ متخصصان و دغدغه‌مندان معماری و شهرسازی (که بارها دربارۀ آن نوشته و مصاحبه کرده‌اند) یکی از مخرّب‌ترین پروژه‌های ملی‌ست که با اصرار نهادها و گروه‌های دخیل در آن بخش زیادی از خاطرات چندین نسل از دانشجویان و مردم عادی کوچه و خیابان شهر را از بین برده و نابود خواهد کرد.
در مورد اخیر یکی از چندین بنای واجد ارزش این محدوده که سالها تحت عنوان خوابگاه دانشجویی ۱۶ آذر فعالیت می‌کرد و طراحی آن بنا بر شنیده‌ها منتسب به آرشیتکت بهمن پاک‌نیا بوده بدون هیچ توجیه منطقی و درست زمستان ۱۳۹۹ تخریب شده و زمین خالی آن سالهاست در کوچۀ پارسی بلااستفاده و تبدیل به انباری شده است.

* با بررسی نقشه هوایی گوگل از زمستان ۱۳۸۷ خانه‌های کنار این ساختمان رفته رفته طی سالها تخریب شدند و وسعت فعلی زمین آن به علت وجود پیشین این خانه‌هاست. تصویر وضعیت فعلی با کسب اجازه از مدیریت کارگاه برداشته شده است.

🏡 ساختمان خیابان ۱۶ آذر
📍 نشانی: خیابان ۱۶ آذر (۲۱ آذر سابق)، کوچه پارسی
📷 عکس دیروز: ناشناس
📸 عکس امروز: امیرحسین راد
⛏ تاریخ تخریب: زمستان ۱۳۹۹
🖼 گرافیک: مهرناز شوازی

© @CalqueStudio | استودیو کالک

🚫 انفجار در پمپ بنزین ساعی 🚫

طراحی پمپ‌ بنزین از آن دست پروژه‌هایی‌ست که کمتر معماری به سراغ آن می‌رود و ایرج یمین اسفندیاری شاید نخستین طرح ملهم از معماری های-تک در ایران را در این کاربری امتحان کرده است. خود وی در توضیح پروژه‌اش نوشته است: «این پروژه در زمان سربازی من که در بخش ساختمان نیروی هوایی ایران خدمت می کردم طراحی شد. دوست و همکار عزیزم فرخ ملک که در همان دفتر میز کناری من بود، من را به آقای مافی صاحب ملک معرفی کرد. در آن زمان من مجذوب Archigram بودم و از معماری Hi-Tech و ظاهر صنعتی ساختمان‌هایی مانند مرکز ژرژ پمپیدو الهام گرفتم. بنابراین من فکر کردم که این ساختمان، با اینکه بسیار کوچک است، اما زمینه مناسبی برای اجرای این سبک خواهد بود. من هم طرح خود را با شبیه‌سازی بشکه های بزرگ پالایشگاه آبادان به مشتری فروختم.»
این پروژه در روز نخست این هفته دچار انفجار گردید و خساراتی به آن وارد شده است.

🏡 پمپ بنزین ساعی
📐 طراح: ایرج یمین اسفندیاری
📍نشانی: خیابان ولیعصر، روبروی پارک ساعی
🗓 سال ساخت: ۱۳۵۳
📸 عکس: وبسایت معمار، آسا عالیخانی
🖼 گرافیک: امیرحسین راد

© @CalqueStudio | استودیو کالک

در آستانه‌ی «روز تهران» همچنان شاهد تخریب مداوم میراث معماری مدرن شهر هستیم. این بار یکی از بناهای واجد ارزش خیابان مرغاب در محله آپادانا که به واسطه‌ی جزئیات اجرایی و ترکیب‌بندی سطوح و مصالحش نسبت به بافت پیرامون خود برجسته شده بود از بین رفت.
تنها امید این است که با تغییر نگرش مدیران رده بالا پیرامون این دست بافت‌های شهری، بتوان از اندک آثار ارزشمند شهر مراقبت نمود تا برای آیندگان باقی بمانند.

📍 نشانی: خیابان آپادانا، خیابان مرغاب
📷 عکس: امیرحسین راد، آریا وارسته
⛏️ تاریخ تخریب: بهار ۱۴۰۳
🖼 گرافیک: مهرناز شوازی

© @CalqueStudio | استودیو کالک