Har safar ‘[b]iz progressiv islohotlarga tayyor emasmiz’ degan retorika quloğimga jaranglaganida Yekaterina II’ning Yevropalik Ma’rifatparvarlik davri (Enlightenment) mutafakkirlari bilan yozishmalari va ayrim hollarda ularning ayrimlarini imperial saroyga tashrifi natijasida humanizm, sivillik va sivilizatsiya ğoyalariga yõğrilgan islohotlar dasturiga rus oqsuyaklari ‘“yumshoq choralar” ma’rifatliroq xalqlarga xos, biz hali bunga tayyor emasmiz. Jinoyatlarni jazolash murakkablashib qoldi’ deb takidlagani yodga keladi.

@CJandLP

Chor Rossiyasi tarixi bõyicha tarixchi olim Oleksandr Polianichev Rus Federal Arxivi tomonidan nashr etilgan Rus-Ukraina tarixiy birligi haqidagi hujjatlar tõplami haqida post qoldiribdi.

Unda Oleksandr '[bu] kitob, hattoki, rus akademik standardlari bilan baholaganda ham juda ekstraordinar kitob' ekaligini ta'kidlaydi. Odatdagidek, kitob Putinning maqolasi bilan boshlangan.

Qiziq tarafi, kitobning deyarli hamma joyida 'butun boshli rus tarix eksperti' Putinga iqtibos va havolalar keltirilgan; epigraflar qõllangan.

Kitobga havola: https://t.co/8aw8vaZ3mV

@CJandLP

Birlashgan Qirollik Bosh vaziri Rishi Sunak õz kabineti tarkibida bir qator õzgarishlar qilibdi.

1. Amaldagi Ichki ishlar kotini Suella Braverman lavozimidan ozod etilib, uning õrnini Tashqi ishlar kotibi Jeyms Kleverli egallagan.

2. Yangi tashqi ishlar kotibi vazifasi kutilmaganda sobiq Bosh vazir, Bullingdonchi, bir necha korrupsion mojarolar markazida qolib ketgan David Kamerunga topshirilgan.

@CJandLP

David Kamerun Dauning stritdagi 10-uyga kirib ketmoqda

@CJandLP

Haddan ziyod markazlashgan boshqaruvning oqibatlari turli sohalarda kõzga tashlanishi mumkin.

Faqatgina kitob nashr etish sohasi olinadigan bõlsa, Rossiyada nashr etilgan barcha kitoblarning 88.7% Moskvada, 4.5% Sankt-Peterburgda, 6.8% esa qolgan boshqa 81 ta ma’muriy birlikda nashrdan chiqqan.

@CJandLP

Õzini juda qattiq ruslashganligini va buning oqibatida qachonlardir egallagan muyyan qarashlaridan uyalishini yozayotgan Qozoğistonlik sotsiolog Azamat Yunusboy Qozoğiston poytaxtida rus tilida emas, Qozoq tilida sõzlashgan Qozoğistonliklar õsha davrda qõpol va surbet millatchi deb qaralganligi haqida yozmoqda.

Dekolonial harakarlar, avallo, ana shunday harakatlarni amalga oshiruvchi shaxslarning õz pozitsiyasini sõroq ostiga olishidan boshlanadi.

@CJandLP

‘Har bir imperiya va uning rasmiy diskursi bu [imperiya] olingilaridaqa emas, buning xususiyati va shart-sharoitlari boshqa, bu õz oldiga ma’rifat tarqatish, sivilizatsiya olib kelish, demokratiya va tartib õrnatishni maqsad qilib qõygan hamda faqatgina oxirgi chora sifatida kuch ishlatishga suyanadi kabi nuqtai-nazarlarni ilgari surgan.’

Eduard Said

@CJandLP

Markaziy Osiyoning Rus imperiyasi tomonidan okkupatsiya qilinishi zamonaviy post-kolonial tadiqoqlar uchun asos bõlishi kerak. Huquqiy jihatdan, bu õziga xos shunday bir jarayonki, unda bir vaqtning õzida mahalliy huquq tizimi (Shariat va Odat qoidalari) hamda kolonial huquq tizimi birgalikda yashagan (co-existence).

Bu õziga xos, tushuntirib berilishi hamda nazariylashtirilishi lozim bõlgan davr salanadi. Biroq, bu jarayonga monolitik, yaxlit, oldindan rejalashtirilgan hamda muayyan tadrijiy rivojlangan hodisa deb qaralmasligi, balki kolonial administratsiya vakillarining turli idealogik qarashlari tõqnashuvi natijasida shakllangan davr sifatida qaralishi darkor.

@CJandLP

Rus kolonial administratsiyasi vakillari orasidagi debatlar mahalliy xalqni qoloq, tõpori va varavarlar sifatida tavsiflab kelgan. Xususan, Turkiston õlkasini boshqarish tõğrisidagi 1886-yilgi nizomni tayyorlashda ishtirok etgan general Vrevsky õlkada fuqarolik yoki harbiy boshqaruv joriy etish yuzasidan bõlib õtgan debatlar doirasida mahalliy tub aholi haqida shunday degan:

‘...faqatgina “qattiq va yagona hokimiyatni hurmat qilishga õrganib qolgan”, hokimiyatlarning bõlinish prinsipi, ularning birini ikkinchisidan mustaqil faoliyat yuritishini tushunmaydigan, “shu bilan birga har doim ham õzaro kelisha olaydigan”’ xalq deya ta'rif bergan.

@CJandLP

Demokratik institutlar rivojlangan va yetarlicha mustahkam poydevorga ega mamlakatlarda muayyan lavozimga tayinlanish va undan ozod etilishning ham õziga xos demokratik funksiyasi mavjud.

Kuni kecha Birlashgan Qirollik Bosh vaziri Rishi Sunakning Ichki ishlar kotibini lavozimidan ozod etish haqidagi va kabinet õzgarishi yuzasidan e’lon qilingan qarori ham ana shunday oqibatlardan holi emas.

Lavozimidan ozod etilgan ichki ishlar kotibi bosh vazirga yõllagan maktubida ‘garchi xafa qiladigan bõlsada’ bu ‘yaxshilikka’ deb rasmiy xatini boshlagan Suella Braverman.

Shundan sõng, u 3 betda Rishi Sunakka nisbatan õz e’tirozlarini ma’lum qilgan hamda xatni ‘kimdir tõğrisini aytishi kerak: rejangiz ishlamayapti. Yõnalishni kech bõlmasidan õzgartirish kerak’ deb yakunlagan. Bu orqali sobiq kotib kelayotgan umumiy saylovga ishora qilingan.

@CJandLP

Atrofdagi ekologik holatdan kelib chiqib Braziliyalik treyd yunionchi va ekolog Chiko Mendezning mashhur fikri yodga tushadi:

‘Sinfiy kurashsiz ekologiya bu shunchaki boğdorchilikdir’. (Ecology without class struggle is gardening).

Kriminologiyada bu borada maxsus yashil kriminologiya degan kichik tarmoq tadqiqotlari va ta’limotlari shakllangan.

@CJandLP

Lotin Amerikasida õng siyosiy partiyalarining hukmroniligi yarimiga qisqargan. Masalan, Braziliyada Jair Bolsanaro õz õrnini Lula Da Silva’ga bõshatib berdi; Chilida esa Sebastian Piñera õrniga Gabriel Boric hukumatga keldi.

Lotin Amerikasi transitsion mamlakatlar uchun juda muhim keys stadilar qatoriga kiritilishi darkor. Ayniqsa, ijtimoiy fanlar, jumladan huquq sohasidagi tadiqiqotlarda mintaqa mamlakatlaridagi diktatura va post-diktatura davridagi demokratik tranzitsiya qanday kechganligiga qaratilishi kerak.

@CJandLP

Jinoyat huquqi, jazo va imperializm jazo hokimiyatining asosiy konturlari sanaladi.

Yirik kolonial imperiyalarga ega mamlakatlar okeanorti va quruqlikdagi egallab olgan yerlarini boshqarishda muayyan guruh vakillarini marginallashtirish va irqlashtirish orqali jazo hokimiyatining mohiyatini shakllantirgan.

Fransuz va Ingliz kolonializmidan farqli õlaroq, rus kolonializmi okeanorti hududlarni emas, balki õziga tutash hududlarni egallash orqali imperialistik ideallarini rõyobga chiqargan.

Odatda mahalliy xalq ikkinchi darajali fuqarolar deb qaralgan. Xususan, Ural va Volgabõyi musilmon jamoalarini imperiyaga bõysundirish davomida ular kelib chiqishi begona bõlganlar (inorodsy) deb qaralgan.

Anna Aliverti, Henrique Carvalho, Anastasiya Chamberlen va Máximo Sozzo tahririda Jinoyatchi masalasini deekolonizatsiyalash: kolonial me'ros, zamonaviy muammolar nomli tõplam nashr etilgan.

20-noyabr kuni kitobning taqdimotini MCLR+ YouTube kanali orqali tungi soat 2:00 kuzatishingiz mumkin.

@CJandLP

Garchi Stalin terrorining markazida turgan gulag tizimi rasman 1929-1956-yillarda faoliyat yuritgan bõlsada, u sovet jamiyatida chuqur ijtimoiy iz qoldirgan.

Gulag mutaxassislarining nuqtai-nazariga kõra, jazo madaniyati sovet siyosati, iqtisodiyoti, huquqi va jamiyatini shakllanishining õzagi bõlgan. Kritika: Rus va Yevrosiyo tarixi jurnalining 2015-yilgi sonida Oleg Khlevniuk va Simon Belokovsky shunday fikr bildiradi:

‘[Stalin] despotizimini boshdan kechirgach, davlat avtoritarligicha saqlanib qolgan hamda terror va gulagdan tarqagan kõp ijtimoiy effektlar [jamiyatda] chuqur õrnashib qolgan. Qonunlar bilan cheklanmagan qattiq va murakkab jazo apparatining shakllantirilishi omma ongida saqlanib qoluvchi effektni yuzaga keltirgan’ (489-bet).

@CJandLP

Shotlandiya hukumati a’zosi, soğliqni saqlash vaziri Maykl Mateson harajatlarni dekloratsiya qilishda parlamentni yanglishtirgani uchun Shotland parlamenti oldida sõroqqa tutildi.

Gap shundaki, u oila a’zolari bilan Kristmas oldi Marokash ta’tili davomida farzandlarining hukumat a’zolariga foydalanish uchun berilgan iPad orqali futbol tomosha qilib £11,000 qarzdorlik keltirib chiqargani haqida Parlamentga xabar bermagan. Qarzdorlik roaming orqali 4 GB yaqin internet trafiki uchun qayd etilgan va tõlov soliq tõlovchilar hisobidan amalga oshirilgan.

Parlament a’zolari parlament etikasini buzgan hukumat a’zosini ish faoliyatida foydalanish uchun topshirilgan devaysdan boshqa maqsadlarda foydalanganligi va ish bilan boğliq bõlmagan safarga olib ketganligi uchun qoralagan. Hattoki, oppozitsiya vakillari uning iste’fosini talab qilgan.

Õz bayonotida vazir devaysni maqsadsiz ishlatilganligi uchun ma’suliyatni õz zimmasiga olishi va yuzaga kelgan qarzdorlikni õz hisobidan qoplashini ma’lum qilgan.

@CJandLP

Eski dunyo õlmoqda,
va yangisi tuğilmoq uchun kurashmoqda;
hozir mahluqlar davri.

~ Antoni Gramshi

@CJandLP

Post sovet mintaqasidagi õzini kriminologiya bilan affillovchi yoki ilmiy ishning bir qismni kriminologik muammoni õrganishga qaratgan tadqiqotchilar va olimlar sovet maktabi asosiga qurilgan jinoyatchilik, kriminogen faktorlar, jinoyatchilik ustidan ijtimoiy nazorat va jazo haqidagi ananaviy qarashlar kundan-kunga õz ahamiyatini yõqotib, amaldagi ijtimoiy realliklardan uzoqlashib borayotganligi tan olgisi kelmaydi.

Oldingi postlarda bir qator rus va xorijlik tadqiqotchilar kriminologiya, jinoiy adliya va jazo 'inqirozi' haqida yozib kelayotganligi haqida kichik postlar qoldirgan edim.

Bu post esa Yakov Gilinsky tomonidan yozilgan essening asosiy jihatlariga qaratiladi.

Yakov Gilinskiy bir vaqtning õzida ham sovet kriminologiya maktabidan chiqqan, ammo shu bilan birga 1990-yillardan sõng xalqaro maydonda rus kriminologlarini reprezentatsiya qilgan kam sonli rus olimlaridan biri sanaladi.

U õzining Post-modern kriminologiyasi (neo-kriminologiya) nomli essesini mintaqa hamjamiyati uchun oğriqli savollar bilan boshlagan. U kriminologiyani klassik jinoyat huquqi haqidagi qarashlardan, pozitivist maktab ananasi (jinoyatchilarni antropologik-psixologik nuqtai-nazardan tushuntirib berishga uringan qarashlar tizimi), radikal kriminologiya (ayrim hollarda, tanqidiy kriminologiya) va post-modernlik davrigacha evolyutsion rivjonlanib kelayotganiga urğu beradi. Bu orqali, hamkasblariga jamiyat zamon va makonda õzgarib boradi, huddi shuningdek fan ham, shunday ekan fandagi qarashlar ham õz aktualligini yõqotib borishi mumkin deyishga uringan.

U kõplab rus olimlarining kriminologiyaga bağishlangan kitoblar yozganligini taqsinga sazovor deb mazkur ishlarning asosan kriminologiyani jinoyatchilik haqidagi fan: jinoyatlar genezisi, 'jinoyatchi shaxsi' va jazo haqidagi mavzular atorfida aylanishini takidlagan. U hamkasblariga yondashuni õzgartirish kerakligi haqidagi chqiriq bilan murojaat qiladi. Kriminologiya haqiqatni aniqlovchi fan emasligini tushuntirishga urinadi. Õzining ishlaridan birida, mashur ravishda, 'kõplab haqiatlar bor, lekin Haqiqat yõq' ('есть много истин, нет Истины') degan nuqtai-nazarni ilgari surgan. Gilinskiyning mazkur fikrining ildizi tanqidiy falsafaning bir tarmoği vakillari qarashlariga borib taqaldi.

Umuman olganda, u yetkazib berishga harakat qilgan ğoya post-modernlik davrining zamonaviy chaqiriqlaridan kelib chiqqan holda atrofdagi jinoyat va jazo masalasiga yondashuv darkorligi haqida.

Essening tõliq matniga havola.

@CJandLP