.
.
.

Responsibility [Response + Ability]
.
.
.

ሰው ፈሪ ሲሆን መሆን የሌለበት ብዙ ነገር ሊኖር ይችላል፤ የስራ ኃላፊ አለመሆንን የሚስተካከል አስተዋይነት ግን አይኖርም...


ፈሪ ሆነህ ውሳኔ በሚፈልግ ወንበር ላይ መቀመጥ ኃላፊነት ለወሰድክበት ጉዳይ የቁም ሞት ግድ ማጣት ብቻ ሳይሆን ለከት አልባ ራስ ወዳድነትም ነው...


ስሙን ሽተህ፣ ኃላፊነቱን ግን ሸሽተህ እንዴት ይቻላል?... ክንውኑን ፈልገህ፣ መከወኑን ግን ገፍተህ እንዴት ይሆናል?...


የምልህ... 


እስከመቼ ነው ከውሳኔ ጋር ሌባና ፖሊስ የምትጫወተው?...


ወይ ውረድ! ወይ ፍረድ...


በየቀኑ ዕዳህን ለሌሎች እየገፋህ መሹለክለክ አትችልም... አንተ የሸሸኸውን ኃላፊነት ሌሎች እንዲወጡት በማድረግ ተራ ብልጣብልጥነት መዝለቅም ብልህ እያስብልም...


ምንድነው እንዲህ መንቀጥቀጥ?... ምንድነው እንዲህ መራድ?... እንዴ... ትንሽ እንኳ ደፈር በል እንጂ ጎበዝ... Risk ውሰድ... 


"The biggest risk is not taking any risk... In a world that is changing really quickly, the only strategy that is guaranteed to fail is not taking risks." ~ M. Zuckerberg

.
.
.

አንዳንድ ሲስተም ግን ይገርመኛል... ያንተ ዓይነቱን ለመሸከም ምንም አያቅማማም... ውሳኔህን የሚፈልጉ ሁሉንም ጉዳዮች ተጠያቂነት በመፍራት ስም እያሸሸህ ተድበስብሰህ ብትኖርም ምንም እርምጃ አይወስድብህም... 


*ምን ጀምረህ - ምን ፈጸምክ?...* 
*አንተ ነክተኸው ምን ከዳር ደረሰ?...* 
*ባንተ ነገር ማወሳሰብ ስንቱ ነገር ተፋረሰ?...* 
*ባንተ ጠርጣሪ ልብ ስንት ዕቅድ ፈረሰ?...*


[ማንም አይጠይቅህም... ያ - ነው ችግሩ...]


ይህ ግን ከሕሊና ወቀሳ አያስጥልህም... የጊዜ ጉዳይ ነው... ቢያንስ በሽኮኮ አያያዝህ እየሞቱ ያሉ ነገሮች በአደባባይ ያሰጡሃል... 'ስንት ነገር እጅህ ላይ ሞተ?' ይሉሃል...


ደግሞ አለመወሰንም የሚያስጠይቅ ሆኖ ይመጣል እኮ... ቀሽም ሲስተም ስለተሸከመህ ሲስተሙን የሚገፋ ዘመን አይመጣም ብለህ አታስብ...


አነሰም በዛ በዙሪያህ ውሳኔ የሚሰጡ ሰዎች አሉ... ምንም ሲሆኑ አላየንም... በጤነኛ አዕምሮ ካሰብከው አንተ ስታደርገው የሚያስጠይቅ ሌሎች ሲከውኑት የሚያስፈነድቅ የሚባል ነገር የለም... 


[አንዳንድ ሁኔታህ ሲታይ ግን፣ የሆነ ጥግ ተቀምጦ እስክትፎርሽ የሚጠብቅህ ሰው ያለ ነው የሚመስለው...]


የአንድ ነገር የልክነትና ስህተት ዳሩ የሚመዘነው በተሰጠህ ኃላፊነት ወሰን እንጂ በማን መሆንህ ሚዛን አይደለም...


ሆን ብለህ ካጠፋህ ትጠየቃለህ፣ ካለማህም እሰየው... Period!!


ወትሮስ Position የ Responsibility እና Accountability ድምር ካልሆነ ምን ሊሆን ነው?...

___


እባክህ...


ወይ ከፍርሃት ቆፈንህ ተላቀቅ - ወይ ወንበሩን ልቀቅ!!...

___


“The coward asks the question, Is it safe? The leader asks the question, Is it right?” ~ James Freeman Clarke

___

@bridgethoughts

.
.
.

ለመያዝ የዘረጋ ካልቆመ፣ ለመጨበጥ የሰነዘረም ካልፈጠነ - በያዥና ተያዥ መሐል ፍላጎት ተፈትኗል...
.
.
.

ያልነበረ አይኖርም!!...

____

@bridgethoughts

እየራራን
(በእውቀቱ ስዩም)

ዛሬ በስሱ እንድሰብካችሁ ፍቀዱልኝ!

ከአውሮፓ ከተሞች በአንዱ እግር ከጣለህ የሆነ ነገር ታያለህ፤ መንገድ ላይ ስትሄድ የደላቸው የጠገቡ ርግቦች ያጋጥሙሀል’፤ አጠገባቸው መድረስህን አውቀው መንገድ አይለቁልህም፤ ከመጤፍ ሳይቆጥሩህ፥ ለቀማቸውን ወይም ጨዋታቸውን ይቀጥላሉ፤ እንዳትረግጣቸው ርምጃህን ቆጥበህ ለመራመድ ትገደዳለህ፤

‘ቅዲስቲቱ ምድር’ ላይ ነህ፤ አንዲት ወፍ ከከረጢት ያመለጠ እህል እየለቀመች ነው፤ ድንገት ባቅራቢያው ዳናህን ከሰማች ብድግ ብላ ወደ እንጦጦ ብሄራዊ ፓርክ ታፈገፍጋለች፤ በወፎች ዓይን ስንታይ ጭራቆች ነን፤ ግን ያለ ምክንያት ነው?...

አንድ ባለቤት አልባ ውሻ ባጠገቡ ካለፍህ ሽምቅቅ ብሎ ገለል ይላል፤ ይመግቡኛል ብሎ ሳይሆን ይደበድቡኛል ብሎ እንደሚያስብ ግልጥ ነው ፤ በከተማችን የዕለት ዱላውን ሳይቀበል የሚውል ውሻ የለም፤ ድሮ ሰዎች የጎዳና ውሻ የሚደበድቡት “ሊጣችንን ደፋብን፣ ከቅርጫው መደብ ላይ አንድ ጎድን መነተፈብን” በሚል ሰበብ ነበር፤ አሁን አሁን ያለ ሰበብ ውሻና ድመት የሚነርት ነዋሪ ጥቂት አይደለም፤ ለመዝናናት ወይም የቆረፈደ ክንዱን ለማፍታት ውሻ የሚደበድብ አለ፤ ረሀቡን በአንቅልፍ ለማሳለፍ የተኛውን ውሻ ከመንገድ አፈንግጦ በወጣ ኮብል ድንጋይ የሚወግር አይጠፋም፤

በቀደም አንዱ ከሱቅ በር ላይ ተጎልቶ የሚቅም ጎረምሳ ባንድ ምስኪን ውሻ ላይ ድንጋይ ወረወረበት፤ ውሻው ከድንጋዩ ለማምለጥ ደመነፍሱን አስፋልት ለማቋረጥ ሲሞክር ከላይ የመጣ ታክሲ በጎማው እግሩን ዳጠው! ውሻው እያነከሰ ያለቀሰው ለቅሶ!...

ካዲስአባ እምብርት እየራቅን ስንሄድ እቃ የሚያጉዋጉዙ ጋሪዎችን እናገኛለን፤ አንድ የጠወለገ ፈረስ ትልልቅ ጎማ ያለው ጋሪ ለመጎተት የሞት የሽረቱን ሲፍጨረጨር ታያለሽ፤ በጋሪው መዓት የስሚንቶ ከረጢት ተከምሯል፤ ከስሚንቶው በተረፈው ቦታ ቡልኬት ተገጥግጦበታል፤ በዚያ ላይ ጋሪ ነጂው እንደ ፈርኦን ተኮፍሶ ፈረሱን በጅራፍ ይጠብሰዋል፤

በእንስሳት መገልገል አንድ ነገር ነው፤ በአንስሳት አለምክንያት መጨከን ሌላ ነገር ነው፤ የከተማው አስተዳደር የጋማ ፈረሶችን ያላግባብ የሚጨኑ፥ በግልጋሎታቸው ሳይሆን በስቃያቸው የሚደሰቱ ሰዎችን መቅጣት አለበት፤

ለመኖር እንስሳትን መግደል አለብን፤ ይህ የህይወት አንድ አሳዛኝ ግን አይቀሬ ገጽታ ነው፤ ከዚያ ባሻገር ለእንስሳት ርህራሄ የማሳየት ዝንባሌም አናጣም፤ የኢትዮጵያ ባህል ባንድ ገጹ ለእንስሳት መራራትን ያስተምራል፤ ድንግል ማርያም የተጠማ ውሻ እንዳጠጣች ሲነገረን አድገናል፤ ያገራችን የባላባት ወግ ስለ ዝሆን ገዳዮች ጀብድ ባድናቆት የሚተርከውን ያህል ስለ “ቆቅ ማሪ አቦየ”ም ይተርካል፤

እኒህ አቦየ የዳግማይ ምኒልክ አያት የንጉስ ሳህለስላሴ አማች ነበሩ፤ ባንድ ወቅት አንድ ባላገር ቆቅ አጥምዶ እጅመንሻ አመጣላቸው፤ ለባላገሩ የሚገባውን ከሰጡት በሁዋላ ወደ መኝታ ቤታቸው መስኮት ተራመዱ፤ ማጀት ውስጥ ገረዶቻቸው ቢላዋ እየሳሉ ነው፤ አቦየ ቆቂቱን መስኮት ላይ አስቀመጡና “ደህና ሰንብቺ” አሉዋት፤ ወደ መጣችበት በረረች፤

ያገሩ ሰው ከዚያን ጊዜ ጀምሮ አቦየን “ ቆቅ ማሪ አቦየ” ብሎ ባድናቆት ይጠራቸው ጀመር!

አለምክንያት በእንስሳት ላይ የመጨከንን ልማድ አስወግደን የመንፈስ ስልጣኔ ያለን ህዝቦች መሆናችንን እናሳይ!

--
@bridgethoughts

.
.
.

በቋንቋ በኩል ስናጮልቅ...
.
.
.

እንደ እንግሊዝኛ ግን አምባገነን ቋንቋ አለ?... የምሬን እኮ ነው...  ያልሆነውን ሁሉ አሁነን እንድንጠራው፣ የሌለውን አለህ እንድንለው የሚያስገድድ፣ የመጨረሻ አምባገነን ቋንቋ ነው...


ምሳሌ ልስጥህ፤


Book - ይሄ አሁን ምኑ ነው 'ቡክ' የሚመስለው?... ቋንቋው እኮ 'ቡ' የሚባል ፊደል የለውም... 'ክ' የሚል ፊደልም ወልዶ አያቅም... ጭራሽ እኮ አራት ፊደል ነው የያዘው... እንዴት ብሎ ነው በሁለት ድምጽ ብቻ የሚወከለው?... B ሁለት O ጠቅልሎ 'ቡ' እንዲባል፣ K ያለ ስሙ ስም ፈጥሮ 'ክ' እንዲሰኝ የፈቀደው ማን ነው?...


ሌላም ነገር አለ... 'BU' ለምሳሌ 'ቡ' ነኝ ሲል ብዙ ጊዜ ሰምተሃል... Bullet ሲደመጽ 'ቡሌት' የሚሆነው ለዚያ ነው... የሚገርመው ግን እኒሁ ፊደላት ዞር ብለው 'በ' ካልተባልን ሲሉም ገጥሞሃል... Butterfly እንዲሉ...


ነገሬ በቅጡ እንዲመጣልህ እነዚህን አራት ፊደላት ተመልከት - 'Ough'...


Enough - “ኢናፍ”፣ Though - “ዶ”፣ Tough - “ታፍ” እንዲሁም Through - “ትሩ” ተብሎ ይነበባል... አራቱም ቃላት አንድ ዓይነት የመጨረሻ ፊደል ቢኖራቸውም የሚነበቡት ግን በአራት የተለያየ ድምጽ ነው... ይህ የሚሆነው በምን ሂሳብ ነው ታዲያ - በአምባገነንነት ካልሆነ...


Read - ድሮ ድሮ “ሪድ” ብለን ነበር የምንለው... ዛሬ ደግሞ “ሬድ” ሆኗል... Red ምን ተብሎ ይሆን?... ፊደሉ አንድ ነው፣ ድምጹ ግን ተቀይሯል...


Lead - “ሊድ” ሲባል ብረት (ንጥረ ነገር ነው)... ራሱ Lead “ሌድ” ሲባል ደግሞ መመራት ይሆናል... ተመሳሳይ ፊደል፣ የተለያየ ትርጉም... Colonel በትክክሉ ሲነበብ “ኮሎኔል”
ነው፤ ልክ የሚያስብለው ግን “ከርነል”
ሲባል ነው... Queue አምስት ፊደል ያለው ቃል ነው... ሲደመጽ ግን አንድ ብቻ ይሆናል - “ኩ”... ሌሎቹ ፊደላት ምን ያደርጋሉ ታዲያ?...


አዎን... 


This is not about English. This is about how agreement quietly replaces truth.


የማወራህ ስለ ፊደል አምባገነንነት አይደለም፣ ስለ ጅምላ ስምምነት እንጂ... ስለ ፊደል ድምጾች አይደለም፣ እውነትን እየደፈጠጠብን ስላለው መንጋነት እንጂ...

___


'ብዙሃን ልክ ናቸው' የሚል ስሁት መረዳት ፈጥረናል... 'ተለምዷል' የሚልን ስንፍና መሞገት ትተናል... እየሆነ ያለን ነገር በልኩ ለመመዘን ባለመፍቀድ ተረታ ተረቱን በ'ልክነት' ካባ አጎናጽፈናል... አንጠይቅም፣ አንፈትንም፣ አናናጽርም፣ ለአፍታ እንኳ ከተሰመረው ፈቅ አንልም...


ምሳሌዎቹን ካስተዋልካቸው እንግሊዝኛ ቋንቋ በራሱ እውነት አይፈጥርም... የቋንቋ ተጠቃሚዎቹ የኛ ስምምነት ነው እውነት የሚመስል ነገር የሚፈጥረው... በሌላ አገላለጽ አንድ ነገር ትክክል ስለሆነ አይደለም እንደ ትክክል የምንቀበለው፤ ስለተስማማንበት እንጂ...


ጭፍን ስምምነት ደግሞ በእውነት ላይ የሚጫን ጭቆና ነው... አስገድዶ ሃቂቃን ካድ የሚል አምባገነን ብቻ ነው... ሰዎች በአንድ ነገር ሲስማሙ
ያልሆነ ይሆናል...
የሌለ ይኖራል...
የተሳሳተው ትክክል ይባላል...


ስምምነት በፈጠረው ጫና ውስጥ ስትወድቅ ታዲያ ነገሩ ልክ አለመሆኑን ከመቀበል ይልቅ ልክነቱን ለማስረገጥ ብዙ ርቀት ትጓዛለህ... አገባብ፣ አናባቢ፣ ተናባቢ፣ ድምጸት ወዘተ የሚሉ ቅቦችን ትጠቀማለህ...

___


እንግዲህ በቋንቋው መስኮት ውስጥ ዓለሚቱን ተመልከታት... ያነበርነውን ስርዓት ገምግም... መስተጋብራችንን ሁሉ ፈትሽ... እውነት ብዙኅን ስለሚቀበሉት ቅጥፈት ሲባል በየመዳረሻው ትደፈጠጣለች... 'እነከሌ' ስላሉት ብቻ እውነትነቷን ታጣለች...


በዙሪያህ ያለው ሲስተም function የሚያደርገው በእውነት ነዳጅ አይደለም፣ በስምምነት ግዳጅ እንጂ... ብዙ ሰው የሚከተለው የፈተነውን አስተሳሰብ አይደለም፣ በደመነፍስ ያጸደቀውን እንጂ... በገባው ልክ እንዳይኖር ይሉኝታ የደፈቀውም ቀላል አይሆንም...


ስምምነት ጅምላዊነት ይጫነዋል... ከእውነት ፍለጋ ይልቅ ለስሜት ምላሽ ሰጪ ሆኖ መቅረብ ይቀናዋል... ስምምነቱ ስላለ ብቻ ልክነት፣ ብዙዎች ስለተቀበሉት ብቻ እውነትነት አለው ማለት ግን ያስቸግራል...


በሕግ ስርዓት ውስጥ ትናንት 'ልክ' የነበሩ ነገሮች ዛሬ 'ወንጀል' ሲሆኑ አይተሃል... የነገሩ ተፈጥሮ ስለተቀየረ ግን አይደለም - ሕግ አውጪዎች እንዲያ ስለተስማሙ እንጂ... (ፊደሎቹ ሳይቀየሩ ድምፃቸው እንደተቀየረው ማለት ነው)


በማህበረሰብ ውስጥ እያሉ እንደሌሉ የምንቆጥራቸው ብዙ ሰዎች አሉ... ከመኖራቸው እንገለገላለን - ግን አንሰማቸውም፤ ከድካማቸው እናተርፋለን - ፍላጎታቸውን ግን ከግምት ውስጥ አንከትም... የወል ስምምነቱ ያገለለውን ሁሉ በጸጥታ እናልፋለን... (ፊደሎቹ እያሉ Silent ተብለው እንደሚዘለሉት ማለት ነው)


ጊዜ

የእጃችን ላይ 'ሰዓት' የቀን ጅማሬና ፍፃሜን ይወስናል... የስራና የእረፍት 'ጊዜ' ገደብ ያበጃል... ግና የኛ አካል (body) ስለ ሰዓት አያውቅም... ጭራሽ ዩኒቨርሱ ላይ ጊዜ ኖሮ አያውቅም... ማሕበረሰቡ ጊዜን የሚለካው በስምምነት እንጂ በተሞክሮ አይደለም...


ድንበር

በካርታ ላይ የተጫሩ መስመሮች ሀገር ይሰራሉ... የአንድ እርምጃ ወደፊት ወይም ወደኋላ መሆን ሕጋዊነትና ሕገወጥነትን ይበይናል... ምድሪቱ ላይ እነዚያ መስመሮች የሉም... ስምምነት ግን አንብሯቸዋል...


ባለቤትነት

'ይህ መሬት የኔ ነው' ወይም 'ያ ወንዝ የነእከሌ ነው' ሲባል እናውቃለን፤ ብለንማል... የለየለት ደግሞ 'የወንዜ ልጅ' ብሎም ያዜማል... በተፈጥሮ ውስጥ ግን ስም ተለጥፎለት የተገኘ አንዳችም ነገር የለም... እንኳን 'የኛ' የምንለው ሊኖረን እኛም የኛ ሆነን አናውቅ... በመንጋ ስምምነት ግን ባለቤት ፈጥረናል...


ገንዘብ

አንዲት ቁራጭ ወረቀት በሕልውና ላይ ትወስናለች፣ መስተጋብር ትበይናለች፣ መደብ ትለያለች... እውነት ለመናገር ስምምነታችን ከፈጠረላት አቅም ነጥለን ካየናት ለመፃፊያ እንኳ የማንመርጣት ዥጉርጉር ወረቀት ናት... ዓለሚቱ ግን ጽድቅና ኩነኔዋን፣ ክፋትና ደግነቷን፣ ክብርና ውርደቷን ከዚሁ ወረቀት ትሰራለች...


ማዕረግ

ሰዎች ስለራሳቸው ከመናገራቸው በፊት title ስለነርሱ ይናገራል... የሆኑትን ከልሎ ያልሆኑትን ይሰብካል... ቃሉ ታዛዥ ይፈጥራል፣ ቃሉ አዛዥ ያደርጋል... ስለ ማዕረግ ስምምነት አዋቂና ታዋቂ ይምታታል... ማዕረግ የሌለው ጠቢብ በጊዜያዊ ስም ይዋጣል...


ትምህርት

የምስክር ወረቀት የብቃት ማረጋገጫ ይሆናል... የክላስ ውጤት የመረዳትን መጠን ይለካል... መማር ነጥብ ያስቆጥራል... ጥበብ ግን grade የላትም... ማሕበረሰብ በጠቢብ ልኬት ላይ ስምምነት የለውም...

ሌላም ብዙ ነገር...
___

መቋጫው ግን ምን መሰለህ?... 

የያዙትን መፈተን፣ የደረሱበትን መጠየቅ፣ የተስማሙበትን መፈተሽ ብልህነት ነው... ከዚህ ሁሉ በላይ ግን ስለ ብዙሃን እምነት እውነትን እንዳልጨቆኗት ማረጋገጥ የአስተውሎት ከፍታ ነው...


ጸሐፊው እንዳለው...

“Whenever you find yourself on the side of the majority, it is time to pause and reflect.” ~ Mark Twain

___

@bridgethoughts

.
.
.

ነገሩ...


በጭቃ የተሞላውን 100 ሜትር መንገድ በጥንቃቄ ስትጓዝ ቆይታ ዘጠና ስምንተኛው ላይ ስትደርስ ያዳለጣትን ሴት ታሪክ ይመስላል... 


ይህች ሴት ተነስቶ ለመሄድ አልሰነፈችም... ውጥኗን ለመጨረስም አልደከመችም...


ተመልካቹ ግን ክረምት በመጣ ቁጥር የሚያስታውሳት ጠንክራ ባለፈችው አስቸጋሪ የመንገዱ ክፍል ሳይሆን አዳልጧት ሸርተት ባለችበት የጉዞዋ መቋጫ ነው...


ይገርማል...


ወሬውን ከሚያወሩት ሰዎች ውስጥ ብዙዎቹ መውደቅን ፈርተው መንገድ መቀየራቸውን አብረው አያነሱም...


___

@bridgethoughts

.
.
.

እናም...


እንዲሁ እየተፎጋገርን ሌላ መስከረም ይጠባል... እንዲሁ እያስመሰልን ሌላ ክረምት ይመጣል... ማልገጥ ትትርና እንደሆነልን መሰንበቻው ይቆጥራል...


ልቦቻችን እየተዋወቁ በአንደበት ልክ እንካካዳለን... ተግባራችን ጮሆ እየተናገረ በቃል ድርድር ትጉህ እንመስላለን...


ከእያንዳንዱ እንቅስቃሴ ትርፍ እንዲቆየን፣ በእያንዳንዱ ተሳትፎ ጥቅም እንዲጎበኘን የተሰባሰብን ከንቱዎች ሆነን ሳለ ከእኛ በላይ አሳቢ የሌለ ያህል መድረክ እንሞላለን...


ባቡራችን ወዴት እንደሚሄድ ግድ ስለማይሰጠን እንደ ተሳፋሪ አንጠይቅም... የየግል መነሻ እንጂ የጋራ መዳረሻ እንደሌለን እያወቅን ለተሳፋሪ ወንበር አንለቅም...


አንዳንዶቻችን ባቡሩ በልኩ እንዳይሄድ የምንጎትት ፉርጎ ነን... ሹፌሩ ልፍጠን ሲል 'እንዴት ተደርጎ!' እንላለን... 


አንዳንዶቻችን በ locomotive ድክመት ፍጥነታችን የተገታ ምስኪናን ነን... አካሄዳችን ልክ አይደለም ስንል 'ዝም በሉ!' እንባላለን... 


ከነዚህ የባስነው ደግሞ ለውጥ የማይሸተው Locomotive እና የማይሞቅ የማይበርደው Cargo ሆነን ሳለ እየሄድን ነው እያልን እንደነፋለን... 


አይጓዙም እንዳንባል ስንንከላወስ እንታያለን፤ 'የት ደረሳችሁ?' ስንባል መልስ አጥተን እናፈጣለን...


ዥንጉርጉር ነን...


አንዳንዴ የተለያየ የሃሳብ ግዛት ውስጥ ካሉ ሰዎች ጋር የጋራ ሕልም ለማዋለድ የሚደክም ምስኪን መስሎ ይሰማኝና በኔዬ ተስፋ እቆርጣለሁ...


አንዳንዴ ከራሳቸው የሚበልጥ፣ ከዘመን ልኬታቸው የሚጠልቅ ሃገራዊ ሕልም ለማዋለድ የደከሙትን አስብና እበረታለሁ...


አንዳንዴ ደግሞ ካሳካሁት ይልቅ የማስበው መግዘፍ ያደክመኛል... ከሰራሁት ይልቅ ልሰራ የተገባው መብለጥ ያሳፍረኛል... መፍጠን በምችልበት ጊዜ መጎተቴ መሄድ በማልችልበት ወቅት ለተሰማኝ ድባቴ ምክንያት መሆኑን ማወቅ ያጸጽተኛል...


ከዚህ ሁሉ በላይ ግን...

.
.
.


ያለቦታዬ ቦታ ይዤ 'ተቀምጫለሁ' ማለቴ ያሳምመኛል...

____


[ካልተቋጨ የግል ማስታወሻ የተቆነጠረ...]

____

@bridgethoughts

የካንቲኗ ውበት - የሁሉ እናት

_

[የንጹህ ልብ ማስታወሻ]

[Tip የማይወዱ ሰዎች ይህን ጽሑፍ እንዲያነቡ አይመከርም]

____

መኪናው ወደፊት እየተወነጨፈ ልቤን ወደኋላ የሚስበው ነገር ምን ይሆን?... በመድረስ ጉጉቴና በተጓዥ ልቤ መሃል ተሰንቅሮ የሚቆረቁረኝስ ምንድነው?... 


የእኛ ነገር - መገናኘት ደግሞ መለያየት፣ መተዋወቅ ደግሞ እልም ብሎ መራቅ፣ መግባባት ደግሞ እስኪረሳሱ መጥፋት... 


በሕይወት አንድ ቀን ጉዳይ ሰበብ ሆኖ ሰዎች ወደ ልባችን ጓዳ ይገባሉ... በሌላ አንድ ቀን መራቅ ምክንያት ሆኖ ከልቡናችን ሸራ ይደበዝዛሉ...


እያንዳንዱን የሕይወት አፍታ ከናቅን፣ እያንዳንዲቷን በጎነት ቸል ካልን ሕላዌ ጣዕም አልባ ትሆናለች... ካስተዋልን ግና ከዕለት መገረም የሚሻገር የትዝታ ስንቅ እንፈጥራለን... ለሌሎች የሚነገር አብነት እናቆያለን...

____


በኮይሻ የኮንስትራክሽን ሁዳድ... 


ማሽኖች ሰርክ በሚያጓሩበት፣ ጸሐይ በወበቅ በምታነድበት፣ በተራሮች መሃል፣ በጥቅጥቅ ጫካ ውስጥ - አንድ ልዩ ኃይል አየሁ...


ይህ ኃይል ከተርባይኖች የሚመነጭ አይደለም... ይህ ኃይል በኬብል ውስጥ የሚፈስ አይደለም... ይህ ኃይል - በጸጥታ፣ በእርጋታ፣ በትጋት ከአንዲት ሽርጥ ለባሽ ሴት እጅ ላይ የሚፈስ ኃይል ነው... 


እርሷ ሼፍ ናት... ግና ቃሉ ለእርሷ ሲሆን በቂ አይደለም... ኮካ ይሏታል ባልደረቦችዋ... ሁነኛ ስምዋ ፋንታነሽ ነው... የኮይሻ ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት የሰራተኞች ካፌ ሼፍ ናት... በአጭር ቆይታዬ ከአካል ግዝፈት ማዶ ያስተዋልኩዋት እናት!!...

___


እስኪ ልጠይቃችሁ...


የቅን ሰውን ልብ ለማየት ምን ያህል ጊዜ ይወስዳል?... የዋህ ልብን ለመረዳት ስንት ዓመት ይበቃል?... ርህራሔን፣ ፍቅርን፣ ትህትናን ለመገንዘብ ስንት ወር ያስጠብቃል?... ስንት ሳምንት? ስንት ቀን? ስንት ደቂቃ?...


አንዳንዴ - ቅጽበት የብዙ አስርት ዓመታትን እውነት ይገልፃል... ሌላ ጊዜ - ቀጭን አፍታ በከረመ ዕውቀት የማይገባ ሃቂቃን ያሰርፃል... ድንገት ልቦች ይገቡሃል፣ ድንገት ስሜት ይሸትሃል፣ ድንገት መንፈስ ይጋባሃል...
 

በዚያ ጨረፍታ እናትነት፣ በዚያች ቅጽበት ርህራሔ፣ በዚያች አፍታ የስብዕና ጥልቀት ይታይሃል...

___


ኮይሻ የቆየሁት ጥቂት ቀን ነው ብያችሁ ነበር - አዎን አራት ቀን ብቻ... እርሷ ውስጥ ያየሁት ቀለም ግን ዕድሜ ልኬን የማውቃት ያህል እንዲሰማኝ አድርጓል...


ካፌ ተቀምጠህ ቤትህ እንዳለህ ተሰምቶሃል?... ምግብ ጣት አስቆርጥሞ የእናት እጅ አስታውሶሃል?... የመስተንግዶ ልዩነት ክብር እንዲሰማህ አድርጓል?... እንግዲያው አንዳች ልዩ ነገር በዚያ ነበር ማለት ነው... ምናልባት አንዲት ምርጥ ነፍስ እዚያ ነበረች ማለት ነው...


[በነገራችን ላይ...]


Tip የሚለው የእንግሊዝኛ ቃል የተፈጠረው በኢትዮጵያ ቡና ምክንያት ነው ይባላል... አንድ አውሮፓዊ በሃገሩ ከሚገኝ ካፌ ውስጥ ቡና አዝዞ ሲጠጣ፣ የጣዕሙ ለዛ የተለየ ስሜት ይፈጥርበታል፤ ከዚያ በፊት ተመሳሳይ ቡና ጠጥቶ አያውቅም ነበርና ስሜቱን የሚገልጽበት መንገድ ማሰቡ አልቀረም...


እናም የቡናውን ክፍያ ሲፈጽም ከዋጋው በላይ የሆነ ሂሳብ አስቀመጠ... ወዲያው አስተናጋጇ መጥታ፣

'ጌታዬ፣ መክፈል ያለብዎ ይህን ያህል ብቻ ነው' ትለዋለች

'አውቃለሁ - ትርፉ Tip ነው' አላት፤

'አልገባኝም'

'ሁሌም ተመሳሳይ አገልግሎት እንድታቀርቡ ማበረታቻ ነው - [To Insure Promptness]' አላት... ከዚህ ጊዜ በኋላ Tip መስጠት ባሕል ሆነ... ቃሉም በአጽሮት መንገድ የቋንቋችን አካል መሆን ጀመረ...

እንግዲህ ይህ ጽሑፍ ባልተጠበቀ ሁኔታ ለተገኘ የላቀ መስተንግዶ የቀረበ የምስጋና Tip ነው...

____

(ይቀጥላል...)

የመጀመሪያው ጠዋት...


የካንቲኗ ንጽሕና እንከንየለሽ ነው... ሞገስ አለው... የዕቃው አቀማመጥ፣ የጠረጴዛና ወንበሩ አደራደር፣ የክፍሉ ጠቅላላ ድባብ፣ መዓዛው የመብላት አምሮትን ይቀሰቅሳል... የእናት ቤት ያስረሳል... [እዚህ ሌላ እናት አለች...]


በኮይሻ ካንቲን ውስጥ መመገብ የራበውን ሆድ ከምግብ ጋር ከማገናኘትም በላይ ረቂቅ ነው... መንፈስህ ይረካል... ዓይንህ ውበት ይሞላል... ምላስህ የጣዕም ጥጉን ይደርሳል... 


በማይቋረጥ ትህትና፣ በማይበላለጥ አክብሮት፣ በማይሰክን ብርታት፣ ሰርክ አዲስ በሆነ ትጋት መስተንግዶ ይጠብቅሃል... 


ሌላ ቀን ከሰዓት...


ሰው እንዴት ሁሌና ለሁሉም ሰው መልካም ይሆናል?... ሰው እንዴት በማይናጠብ ትህትና ከሄደ ከመጣው ጋር ይዋባል?... ምን ዓይነት ልብ ነው ይሄ?... ምን ዓይነት ርቀት ነው የምር?...


ሁሉን ወዶ፣ በሁሉ ተወዶ መገኘት ልምድ ይወልደዋልን?... በየሰው ልብ ውስጥ ያለ ልዩነት ቦታ ማግኘት ሰውነት ይቀርጸዋልን?... አይመስለኝም - ይሄ አንዳች ዓይነት መንፈሳዊ ተውህቦ ያለው ተፈጥሮአዊ ልገሳ ነው... 


ኮካ ይህ ብርቅ ጸጋ በተግባሯ ላይ ብቻ ሳይሆን በሁለንተናዋ ላይ ፈስሶላታል... እያየችህ ባልሆነ ጊዜ እንኳ የእናትነት መንፈሷ ይረብብሃል... ካንቲኑ በሰው ተሞልቶ ባለበት ሁኔታ እንኳ ሁሉም ሰው እንደ ሃጃው የሚገነዘበው ስሜት ከየእንቅቡ ይደርሳል...


ብዙዎቻችን በዚህ የስሜት ከፍታ የምናውቀው እናታችንን ብቻ ነው... ኮካን ያዩ ሰዎች ደግሞ ለሁሉም እናት መሆን የተቻላት ስለመሆኗ በግልጽ ይመሰክራሉ...


የሆነ ቀን ምሽት...


ያ ቀኑን ሙሉ በነዲድ ፀሐይ ሲጣፋ፣ ከብረት ጋራ ሲላፋ፣ ከኮንክሪት ጋር ሲጋፋ፣ በዳገት ቁልቁለቱ ሲገፋ የሚውልን ባለሙያ አስቡት...


የዛለ ጡንቻውን፣ የደከመ ገላውን፣ የተበተነ ሃሳቡን በአዕምሮአችሁ ሳሉት... ምን አበርትቶት ነው ታዲያ ወደ ስራ የሚመለሰው?... ምን ፈውስ ሰጥቶት ነው መሳሪያውን ዳግም የሚያነሳው?... 


የብርታቱ አንዱ ምንጭ የኮካ ማዕድ ነው... ሰዓት ደርሶ ወንበር ሲስብ፣ ትንፋሽ ወስዶ ኮካን ሲያስብ - ልቡ የማይረሰርስ፣ በሚቀርብለት ማዕድ የማይፈወስ የለም...


እርሷ ንድፍ ከሚያወጡ መሃንዲሶች፣ ከሚገነቡ እጆች እኩል ለቦታው ቁልፍ ነች... በዚያች የ NASA ጽዳት ሰራተኛ ንግግር ውስጥ ካየናት ደግሞ 'የኃይል ማመንጫ ግድብ እየገነባች ነው'... ግድቡ ሜጋዋቶችን ያመነጫል - እርሷ ሰብዓዊነትን ትረጫለች... 


ከመጀመሪያው ቀኔ ጀምሮ እንዳስተውላት የሚያደርግ ሞገሷን ለመገንዘብ አልሰነፍኩም... ለነገሩ እንዴትስ ይቻለኛል?... የኮካ ጸባይ እኮ የማይደብቁት ፀሐይ ነው... ለሁሉ ይታያል...


በፊት ገጿ ላይ በሚበራ የፈገግታ ፀዳል እንዳዩዋት ያውቋታል... በእጇ ሙያ በምግቧ ጣዕም፣ በሙያ ያደንቋታል... ብሉ ጠጡ ስትል በድምጽ፣ እንደ እናት ይለይዋታል...

____


የመጨረሻው ቀን...


ተግባራችን ተፈጽሞ መለየታችን ግድ ሆነ... ቁርሳችንን በልተን ስንወጣ ልንሄድ መሆኑን ሰማች... ከኩሽናዋ ስትሮጥ ወጥታ በቆዘመ ልብ አናገረችን...


'ልትሄዱ ነው እንዴ?'

'አዎን' መከፋቷ ተጋብቶብን

'ስንቅ ሳልቋጥርላችሁ?' ከፋት

___

አንድ ቀን፣ ይመስለኛል ቁርስ እየበላን ነው፤ እንክብካቤዋ ከልክ በላይ ሲሆንብኝ፣

'እናት እኮ ነሽ' አልኳት

'ነኝ እኮ ታዲያ - ልጆች አሉኝ' አለችኝ... ለእኛ እናት መሆኗን መቀበል ከብዷት

'ልክ ነሽ፣ እዚህም ግን ልጆች ወልደሻል' አልኳት - የመልካም መንፈሷ ተቋዳሽ መሆናችንን ላስታውሳት...

___


ለመንገድ ብላ የቀረቀበችልንን ሁሉ መኪናችን ላይ ጫንን... ተሰናብተናት ጉዞ ጀመርን...


ብዙ፣ ብዙ፣ ብዙ ራቅን...


ዓይኖቿ ዓይኔ ላይ ተመላለሱብኝ፣ እናትነቷ፣ ሩህሩህነቷ፣ የፊቷ ገጽታ፣ ዓይኔ የሚያየውም - ልቤ የሚረዳውም ሁሉነቷ፣ እንደ ጽላሎት እንደተከተለኝ ገባኝ... 


ሰው ጠግቦ የበላ የማይመስላት - እናት!... 
ሁሉን የምትስብ - መፍቀሬ ሰብ... 
ሁሉ የሚወዳት -  ሒሩት!...

____

አንዳንዴ እጃችን ላይ ኖሮ በቅጡ ያልተገነዘብነውን ጣዕም፣ ውጣ ውረዳችንን ሳይሻ በቀላሉ የተከሰተልንን ጥቅም for granted እንወስዳለን... እንደነገሩ እንተዋለን... 'ምን አዲስ ነገር አለው?' ብለን እናሳንሳለን... እንዲህ እያልን በጎ ልቦችን እንሰብራለን... ውብ ጅምሮችን እንገድላለን...

____

አንድ ነገር ልለምናችሁ...


ቅን ልቡ ለሚነካችሁ - ለእርሱ፣ ቅን ልቧ ለሚያርሳችሁ - ለእርሷ ይህንን የደግ ሰው ሃቲት ላኩለት/ላት... አንዲት ነፍስ ተውባ ልባችንን ደስ ስታሰኘን ካላመሰገንን ሌሎች ደጎች አይፈጠሩም፣ ውቦቹም በውብነታቸው አይጸኑም... አጋጣሚ ፈልገን 'አበጀህ ጎሽ' ካላልን፣ ምክንያት ሽተን ካላደነቅን የየልቦቻችን በረሃማነት የሰደድ ምንጭ ሆኖ ያጠፋናል...

____

ይህ ማስታወሻ - በየነፍሳችን ደጀ ሰላም ድንገት ተከስተው የደስታችንን ማድጋ ለሞሉ፣ በመኖር አንድ ቀን ለአፍታ ሳቃችን ሰበብ ለሆኑ ሰዎች መዘከሪያ እንዲሆን ተጫረ...

____


@bridgethoughts