ستاد علوم و فناوری های شناختی

🔰تحلیل اطلاعات در بحران، چگونه در مغز اتفاق می افتد؟

📌ملک‌فرهاد ملک، روانپزشک، عضو هیئت علمی گروه روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران
📌مسعود دوست‌حسینی، رزیدنت روانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

🔸در هنگام بروز یک بحران ویژگیهای روانشناختی ذهن ما تغییر و در نتیجه اطلاعات را به گونه دیگری تحلیل می‌کنیم. آگاهی داشتن از این فرایند خود موجب درک بهتر احساسات درونی و ایجاد پاسخی متناسب خواهد شد.

🔸تحلیل اطلاعات در حین بحران به طور معمول دارای چهار ویژگی است:
🔻ما پیام ها را ساده می‌کنیم؛ در هنگام اضطراب شدید و وجود انبوه اطلاعات غیر دقیق، از تفاوت های جزئی چشم پوشی می‌کنیم. این اتفاق ناشی از عدم توانایی ذهن ما در دریافت این حجم از اطلاعات، به خاطر سپردن و تفسیر آنهاست که منجر به احساس گیجی در این شرایط می‌شود. در این شرایط ممکن است بر عادات قدیم و یا تجربیات غیر دقیق سایرین تکیه کنیم.

🔻ما باورهای قبلی خود را حفظ می‌کنیم؛ در شرایط بحرانی تغیر باورها بسیار مشکل خواهد بود و به نوعی اطلاعاتی که با باورهای ما همخوان نیستند نادیده گرفته می‌شوند. همچنین ممکن است این تعارض را با تفسیر هایی همخوان بکنیم. به عنوان مثال در قبال توصیه هایی مبنی بر عدم خروج از خانه به علت ویروس کرونا بگوییم "ایمنی بدن من بسیار قوی است". همچنین ممکن است در این انبوه اطلاعات متناقض بر اساس اطلاعات غیر موثقی که با باور ما همخوان است عمل بکنیم.

🔻ما به دنبال اطلاعات اضافی می گردیم؛ گاهی ممکن است بعد از دریافت اطلاعات از یک منبع، به دنبال تایید همان مطلب از منابع دیگری باشیم( از کانال های دیگر تلویزیون، شبکه های اجتماعی، همکاران و دوستان...). از آنجا که منابع خبری معمولا متنوع و متناقض هستند، این رویکرد گاه موجب تعلل در انجام توصیه های ضروری می شود.

🔻ما اولین اطلاعات را باور می کنیم؛ در شرایط بحرانی معمولا نقاط دارای ابهام برای ما بسیار فراوان هستند و ذهن ما دنبال پر کردن این نقاط است. بنابراین معمولا اولین اطلاعاتی را که دریافت می‌کنیم به باورهای کلی ما شکل می‌دهند. بسیار مهم است این اطلاعات اولیه از کجا دریافت شود و هم چنین در نشر اطلاعات دقت زیادی به خرج دهیم.

🔹همانطور که در بالا ذکر شد شرایط روانشناختی ذهن ما در بحران تغییر می کند و گاه به عنوان مانعی در دریافت اطلاعات و داشتن بهترین عملکرد نقش ایفا می کنند.

🔺احساس ابهام؛ در شرایط بحرانی سوالات بسیار بیشتر از پاسخ ها هستند (ویروس از کجا آمده است؟ چقدر خطرناک است؟ برای چه کسانی خطرناک است؟ تا کی ادامه دارد؟...) جهت کاهش نگرانی ناشی از این ابهام ما معمولا به دنبال منابعی هستیم (متخصصین و یا رسانه ها) که تایید کننده باورهای ما هستند. مهمتر از همه آنکه در این شرایط بیشترین اعتماد جلب افرادی می شود که با قاطعیت زیادی صحبت می‌کنند اما با توجه به اطلاعات کم در این موارد ممکن است توضیحاتشان درست نباشد. پس مهمترین کار پذیرش ابهام است تا به تدیج به اطلاعات موثق در دسترس قرار گیرند.

🔺ترس، اضطراب و وحشت؛ این هیجانات معمولا در پاسخ به شرایط مبهم و احیانا خطرناک رخ می دهند و ممکن است موجب عدم همکاری مناسب بین افراد و یا پاسخ غیر متناسب شوند. توجه به این نکته ضروری است که شبکه های اجتماعی با به تصویر کشاندن صحنه های واقعی دلخراش به این احساسات دامن می زنند و موجب شبیه سازی موقعیت قربانی به ما می شود. در مواجهه با این احساست در اطرافیان گاه یک همدلی ساده بین فردی و پذیرش این حالت موجب کنترل هیجانات می شود.

🔺ناامیدی و درماندگی؛ احساس نامیدی وقتی شکل می گیرد که هیچ امیدی به بهبود شرایط نیست و بحران به قدری بزرگ درک می شود که شرایط غیر قابل تغییر پنداشته می شود. درماندگی نیز ناشی از احساس عدم کفایت و قدرت مسئولین و مراقبین می باشد. معمولا این احساسات در نبود اقدامات نمادین و یا برنامه ای بزرگ برای تغییر به وجود می آید.

🔺انکار؛ به معنای امتناع از پذیرش خطر موجود و عواقب احتمالی آن است. علاوه بر عدم دریافت کافی اطلاعات در مورد خطر موجود ممکن است گاه شرایط به قدری پیچیده باشد که تخمین کلی خطر امکان پذیر نباشد و بنابراین کل خطر فراموش می شود. گاهی خطر به اندازه کافی درک می شود ولی در مورد نحوه پاسخ مناسب اطلاع کافی نداریم و آن را انکار می کنیم. گاه پاسخ مناسب به خطر سختی هایی را در پی دارد بنابراین کل خطر باور نمی شود (مثلا پذیرش محدودیت در روابط بین فردی، رعایت سخت گیرانه بهداشت دست ها، زدن ماسک،...).

#کرونا
#تاب_آوری_شناختی_کرونا
#تاب_آوری_شناختی
#شناختی
@brainawareness

6.78K viewsedited 21:19