از جنگ بلوکات پادریا در روز تاسوعا چه می دانید ؟؟؟ . شاید شنیده باشید که در روز عاشورا در تبریز عده ای از بزرگان شهر را روس ها دار زدند و عزاداران بی توجه به تجاوز روس و قتل هم وطنانشان بودند اما در بلوکات پادریا شجاعان در روز تاسوعا با بزرگترین قدرت دنیا جنگیدند راوی دکتر احمد کرمی نژاد از طایفه چاتهلی لیراوی

محسن خواجه گیری/

امروز بلوک لیراوی در تقسيمات کشوری شامل کلیه محدوده شهرستان دیلم و چند روستا شهرستان گناوه و سه روستا شهرستان گچساران می باشد.

 

 

نشریه فرهنگی و اجتماعی مردم لُر،
محسن خواجه گیری
: لیراوی یکی از 28 طایفه ای است که به نقل از تاریخ گزیده حمدالله مستوفى ، یوسف هزار اسف اتابک لربزرگ ، را یاری کردند (خلیفه زاده, 85, 1382). در شیرازنامه بصورت دیرآب و در شرفنامه لیلاوی (لیلاوی مجمل التولریخ گلستانه و... آمده است ( خلیفه زاده 85, 1382). این ایل را یکی ایلات کوه گیلویه گفته اند (فارسنامه ناصری ج2, ص 1479 ،، کوهگیلو و ایلات آن محمود باور، ص 177) که شامل دو قسمت لیراوی کوه و دشت بوده است؛ 
لیراوی کوه شامل ایلات بهمئی، طیبی، یوسفی، شهروئی و شیرعالی، خدری ( باور177, 1392) ( این طایفه اکنون لیراوی دشت می باشد) و لیراوی دشت نیز شامل طوایف دوازدهگانه احمد حسینی ، ابولفتحی ، کاوی ، اکبرغالبی ، خدری ، خواجیری ( خواجه گیری) ، کنارکوهی ، بیراتی ، چاه تحلی ، گره ای ، گاوداری و سادات.
حاکمان لیراوی سه سلسله اند:
ملوک لیراوی 
امیران لیراوی
خوانین لیراوی
از ملوک لیراوی مشهورترین آنها امیر فرامرز بن هداب است از حدود سال ۵۱۰تا۷۹۱ه.ق
، دوران طلایی لیراوی عهد امیران لیراوی بوده است و لیراوی کوه و دشت تحت حاکمیت امیران لیراوی بوده.  مقر گرمسیری امیران لیراوی قلعه گلاب ( حد سه استان بوشهر ، خوزستان و کوهگیلویه و بویراحمد) و مقر سردسیری آنها تنگ لیرو دهدشت. سلسله امیران لیراوی به این ترتیب است؛
1 - شیخ محمود لیراوی
شیخ امیر لیراوی حدود ۸۰۸
2- امیر شیخ لیراوی حدود۸۲۳
3- امیر سهم الدین شنگل لیراوی که در 22 ذیحجه 723 قمری مطابق 20 دیماه 799 شمسی حاکم لر بزرگ گردید. دیدار با شاهرخ تیموری در اران قره باغ.
4- امیر جلال الدین مسعود شاه لیراوی مرد شمشیر و قلم صاحب طبل و علم امیرالامرای فارس 
5- امیر مهنا لیراوی که از طرف شاه عباس صفوی حاکم بغداد شد و در عهد شاه صفی با هزار خانوار خزاعه عود به لیراوی کرد
6- امیر بهمن لیراوی آخرین امیر لیراوی که بعلت ظلم جنون آمیز بدست پسر عمویش سراج کله کشته شد و سلسله امیران لیراوی برچیده گردید ، طوایف و ایلات لیراوی توسط خوانین اداره شدند همچنین طوایف لیراوی کوه و دشت پراکنده شده یا در دیگر ایلات حل شدند. لیراوی کوه بین دو ایل بهمئی و طیبی تقسیم شد.

ایل خدری پراکنده شده عده کثیری به بختیاری رفتند ، عده ای نیز به لیراوی دشت آمدند (خدری لیراوی دشت شامل تیره ها و خاندان های مختلف است ، خوانین لیراوی از این طایفه هستند) گروهی به تنگستان و دشتی و جم رفتند ( طوایف خدر و تنگستان و خنسیر دشتی). به طور خلاصه، از تنگه هرمز تا مرز عراق می توان طوایفی یافت که ریشه در لیراوی کوه یا دشت دارند.

امروز بلوک لیراوی ( که در 2 اردیبهشت 1395 شمسی از کوهگیلو جدا شد ) ( خلیفه زاده 200 ، 1382)در تقسيمات کشوری شامل کلیه محدوده شهرستان دیلم و چند روستا شهرستان گناوه و سه روستا شهرستان گچساران می باشد.

 

منابع 
1- کهگیلویه و ایلات آن/ تالیف محمود باور ، تصحیح و تعلیقات سید ساسان منصوری طباطبایی 
انتشارات نوید شیراز 1392
2- فارسنامه ناصری / میرزا حسن حسینی فسائی ، تصحیح و تحشیه منصور رستگار فسائی - تهران ، امیر کبیر 1367
3- هفت شهر لیراوی و بندر دیلم . دکتر علیرضا خلیفه زاده
انتشارات شروع 1382
4- وبلاگ لیراوی میهن بلاگ

دليران تنگستان عصاره قوم لُر


تنگستانى ها عصاره قوم لر هستند، زيرا که تنگستان مجمع طوايف لر فيلى (لک و مینجایی)، بختيارى، کهگيلويه، بيراحمد، ليراوى و ممسنى است.



نشریه فرهنگی و اجتماعی لور، محسن خواجه گیری: تنگستان يکى از بلوکات ساحلى خليج فارس مى باشد، شهرت تنگستان به خاطر سه بار ايستادگى در مقابل نيروى هاى بريتانيا کبير است. هجوم هاى سه گانه انگلستان در سال هاى 1838،1856،1915 به وقوع پيوسته است , که در همه موارد , تنگستانى ها دليرانه از خاک وطن دفاع نموده اند. تنگستان را گاهى جز بلوک دشتستان گفته اند (ميرزا حسن حسينى فسايى / فارسنامه ناصرى ج2) گاهى نيز بصورت يک بلوک مستقل ( راهنماي خليج فارس / ج.ج لوريمر ,, ) گاهى دو بلوک مجزا به نام تنگستان و اهرم.

ميرزا حسن فسايى حدود تنگستان را از جانب مشرق به نواحى اهرم و خرموج و از شمال به نواحى برازجان و از سمت مغرب و جنوب منتهى به درياى فارس مى داند (حسينى فسايى ميرزا حسن 1392ص 1330) همه مورخين اهل تنگستان را به شجاعت و دلاورى ستوده اند. اهل تنگستان به لهجه تنگسيرى که يکى از گوييش هاى لرى است سخن مى گويند.

گويش تنگسيرى مشابه گويش هاى دشتياتى، دشتستانى، بختيارى و کهگيلويه و بويراحمد داراى واژگان و دستور زبان شبيه به هم مى باشد.( زکريا رستگار 1392.ص 352) تنگستان از بافت همگون لر تبار برخوردار مى باشند .

محمد حسين رکن زاده آدميت مى نويسد :

مردم اين خطه از نژاد لر و صحيح النسب خالصند.لهجه آنان بسيار شبيه به لهجه لرها و بختيارى ها است و کلمات فرس قديم و پهلوى و درى در آن بسيار يافت مى شود. معلوم نيست از چه تاريخ از لرستان به اين حوالى کوچيده اند , ولى آنچه ظاهرا قطعى به نظر مى رسد , اين است که قبل از صفويه در تنگستان بوده اند.( جنوب در مبارزات ضد استعمارى ص 15)

تنگستان چند طايفه عمده و کثيرالجمعيت دارد و عده اى تيره و خاندان هاى مختلف و متفرق ( مشاهدات نگارنده)

جنرال جان گردون لوريمر سر قنسول انگليس در بوشهر, عصر قاجار , طوايف تنگستان را بصورت , " ميرو" , " گتو"، " جمالى"، "خذرو"، "پولادى"، "زنگنه"، "زنده بودى" نوشته است( ج .ج.لوريمر/ راهنماى خليج فارس ص226)

در عهد فتنه مغول، تيره هاى از طايفه لر بهى از لرستان به خاک دشتستان آمدند و بناى چند روستا در تنگستان و شهر برازجان را گذاشتند ( به نقل از زار على رستگار از ريش سفيدان طايفه بهى) محمدعلى خان سديد السلطنه مهاجرت طايفه فيلى و بهى را هم زمان و در عصر مغول مى داند، همچنين ضمن شمردن ماليات تنگستان بوميان تنگستان را الوار گفته است و از قبرستانى قديمى حوالى اهرم معروف به قبرستان لر خبر مى دهد( سرزمين هاى شمالى پيرامون خليج فارس و درياى عمان )

در اواخر عهد صفوى طايفه لر قايدان از ايل ممسنى وارد تنگستان شده و اهرم و خائيز که داراى چشمه هاى آب شيرين بود را تصاحب کردند و در عهد نادر شاه افشار به پاس خدماتشان , نادر شاه حکومت تنگستان را به قايدان بخشيد و تا دوره زنديه حاکم تنگستان بودند.( زکريا رستگار / تنگستان , تاريخ , سرزمين , فرهنگ ص 29)

کوروش تنگستانى که خود از بزرگان و سران طايفه لر نژاد خذرو تنگستان و دشتستان مى باشد در کتاب از بختيارى تا تنگستان و دشتستان ضمن شرح و توضيح طايفه خدرى از بختيارى و ليراوى نهايتا طبق اسناد خريد ملک توسط روسا طايفه خدرى در تنگستان نشان مى دهد که طايفه خدرو ( خدرى ) قبل از دوره افشار ساکن تنگستان بوده اند. ( کورش تنگستانى / ازسرزمين بختيارى تا تنگستان و دشتستان ص 50)

طايفه ريس که خاندان احمد شاه خانى ( خوانين تنگستان) از اين طايفه است و جدشان را شخصى به نام حس مشکور و از اولاد عمار ياسر مى دانند از خاک بختيارى مى دانند ، نخستين فرد اين خاندان که در تنگستان به قدرت رسيد , رئيس حسين خان فرزند رئيس محمدباقر خان بود در سال 1176 قمرى ( سرسلسله خاندان رئيس / تورج صادقى ص 1)باقر خان تنگستانى و فرزند دليرش احمد خان که در نبرد قلعه ريشهر افتخار آفريدند از اين طايفه مى باشند.

طايفه لر ممسنى تنگستان: اجداد اين طايفه سه برادر بودند که از نورآباد ممسنى وارد تنگستان شدند به نام , احمد , محمد و حسن هر کدام از اين برادران ساکن دهى شد و اولادشان تشکيل تير هاى طايفه ممسنى تنگستان را دادند , افتخار ايران ,رئيس على دلوارى از تيره احمدى اين طايفه مى باشد ( سرسلسله خاندان رييس / تورج صادقى ص 58،59)

محمد على خان سديدالسلطنه مى نويسد : دو طايفه از مال احمدى از شعبات بختيارى معروف به جهانى و سعيدان در سوابق ايام به اين حدود آمده , در جبال فيمابين اهرم و خاويز و کلمه و فارياب ساکن شده و رحله شتا والصيف کنند.

طايفه پولادى که شجاعانى چون زاير خضرخان ( خان کل تنگستان ) و خالو حسين دشتى از ناموران اين طايفه بلکه کل ايران هستند , طايفه زنده بودى که در اصطلاح لرى مردم تنگستان زنده بوى گفته مى شوند و ديگر خاندان ها و تيره ها و تمامى اهل تنگستان به زبان لرى را گويش تنگسيرى تکلم مى کنند

تنگستانى هاى که در حملات سه گانه انگليس به خاک ايران پوزه استعماره پير را شجاعانه به خاک مذلت سايدند و به حق مشهور به "دليران تنگستان" گشتند عصاره قوم لر هستند , زيرا که تنگستان مجمع طوايف لر فيلى (لر کوچک؛ لک و مینجایی)، بختيارى، کهگيلويه و بيراحمد، ليراوى و ممسنى است.



منابع

راهنماى خليج فارس ( تاريخ و جفرافياى استان بوشهر) ج.ج.لوريمر, ترجمه: سيد محمدحسن نبوى , انتشارات نويد شيراز,1379

فارسنامه ناصرى ج 2 / ميرزا حسن حسينى فسايى ,تصحيح و تحشيه دکتر منصور رستگار فسايى موسسه انتشارات امير کبير , تهران و 1392

از سرزمين بختيارى تا تنگستان و دشتستان / کوروش تنگستانى , انتشارات شروع, بوشهر 1392

تنگستان( تاريخ,سرزمين ,فرهنگ) , زکريا رستگار , انتشارات آبتين نگار , تهران, 1392

سرسلسله خاندان رئيس از سال 1176 نوشته : تورج صادقى , بر اساس گفته هاى حاج محمدعلى پورتنگستانى

انتشارات تات

استاد کوروش صفوی زبانشناس بزرگ ایران از بلوکات پادریا ،، بلوک دشتی ،، دار فانی را وداع گفت
روحش شاد

🔴 ویدئو: ۵۰ شهید گمنامُ نبرد با #استعمار در بوشهر
📆 یک روایتِ نو از ۱۷ شهریور: سالروز جنگ «کوه کُزی» و انتقام ترور رئیسعلی

🔸 ۱۷ شهریور برای تاریخ ایران روز خونینی است. ۱۷ شهریور ۱۳۵۷، رژیم شاه تظاهرات میدان ژاله را به گلوله بست و صدها نفر را به خاک و خون کشید. اما قصه‌ی هفدهم شهریور در تاریخ ما، به همین جا ختم نمی‌شود...

🔹 حدوداً ۱۱۰ سال پیش هم در یک تابستان داغ در شهر بوشهر، ۷۰ نفر در نبردی عجیب و تاریخ‌ساز، در برابر ارتش خونریز انگلیس به شهادت رسیدند.

🔸 تاریخ نگاری مرکزگرا و پایتختی اما، فقط جمعه سیاه ۱۷ شهریور ۵۷ را در یادها نگه داشته و چیزی از پنجشنبه سرخ ۱۲۹۴ به ما نگفته است.

🔹نبردی که به فاصله‌ی ۵ روز از شهادت رئیسعلی، و در انتقام خون او رخ داد و در آن، مجاهدین تنگستانی، دشتستانی و دشتی به نیروهای اشغالگر انگلیسی در بوشهر لطمه‌ای کاری وارد کردند و سرنوشت تهاجم انگلیس به جنوب ایران را تغییر دادند.

🔸 با این حال، در خلال جنگ، ده‌ها تن از مجاهدان مجروح شده یا به شهادت رسیدند.  
مدفن این پیکرهای مطهر امروز در بوشهر است اما کمتر کسی از مکان آن اطلاع دارد.

در قدیم مرسوم بود هرگاه که کسی فوت می کرد ، مردم جهت همدردی با خانواده عزادار پیراهن سیاه می پوشیدند که به آن ،، پند گرفتن ،، می گفتند پس از چهل روز خانواده صاحب عزا با پیراهن یا پارچه به خانه کسانی که پند بودند می رفتند و رخت عزا را از تن آنها خارج می کردند
حالا که دو ماه برای عزیز زهرا سیاه پوش و عزا دار بودیم امیدواریم که حضرت زهرا رخت عزا را از تن همه محبان و شیعیان خارج کند و لباس صحت و سلامت و مغفرت بپوشاند
اجر پیران با حیدرصفدر
اجر جوانان با علی اکبر
اجر نسا با فاطمه اطهر
نذرتون قبول
مرادتون حاصل
مرواتون همه ساله
،
خاک پای دوستداران اهلبیت محسن خواجه گیری

برادرم

*مَن لَم یَشکُرِالمَخلوقَ، لَم یَشکُرِ الخالقَ*

*بدینوسیله کمال احترام و قدردانی خود را از بذل محبت ها و الطاف خالصانه کلیه فامیل،دوستان،آشنایان، همکاران و اقوام در شهرهای اطراف که درمراسم تشییع ، تدفین ، سومین و هفتمین روز برادر عزیز و مهربانمان شرکت نموده و چه بصورت حضوری و یا با ارسال پیام تسلیت، موجب تسلی خاطر ما شدند و به ما ابراز لطف و محبت نموده اند،صمیمانه تقدیر و تشکر می نماییم و خالصانه سپاسگزار هستیم،*
*امید است همگان مشمول عنایات خاص ذات اقدس باری تعالی و اولیائش واقع شده باشیم.*
*امیدواریم توفیقی حاصل گردد که در مراسمات شادی و زیارتی شما سروران بزرگوار جبران نماییم.
*از طرف خانواده خواجه گیری،جوکار،تقی‌زاده*

ای دریغا از بر ما یار رفت
چشم ما را فرصت دیدار رفت
سینه اش لبریز از عشق حسین
گرچه خود با سینه ی بیمار رفت
موکبی هر ساله با دست تهی
میزد اما مرد موکب دار رفت
خاطراتی خوش از او دارم بیاد
تخم مهر افکنده در افکار رفت
بداهه از، حسین بویراتی

در آستانه روز لیراوی گرامی می داریم یاد و خاطره برادرم مرحوم حاج شیخ احمد خواجه گیری که در همه برنامه های فرهنگی پشتیبان و حامی ما بودند ، روحش شاد و یادش گرامی باد

تشریف فرمایی بزرگان ایل سترگ بهمئی به رسم فاتحه خوانی ( پرسه) در روستای بنه احمد در روز لیراوی

حضور بزرگان ایلات بزرگ بهمئی و طیبی به رسم فاتحه خوانی در مسجد صاحب زمان بنه احمد ، روز لیراوی

تشریف فرمایی بزرگان موسسه فرهنگی پیشگامان الیما «ایل بهمئی» جهت تسلیت گویی در روستا بنه احمد ، روز لیراوی

برادران ما در ایلات بهمئی و طیبی واقعا در حق ما برادری کردند ، آنچه باعث آرامش خاطر ما بود گوگری و یکاگری این عزیزان بوده است

مراسم یادبود مرحوم کربلایی محمود خواجه گیری
چهارشنبه شب
امیدیه ، پاچکوه

جان محمد خان چرامی ایلخان ایل چرام دار فانی را وداع گفت
،
جانمحمد خان فرزند حسینقلی خان برادر اسکندر خان از خیل مردان نامی و ایلخانانی که در دهه های بیست و سی و چهل حماسه ها آفریدند
آخرین ایلخان رسمی لر بود که به رحمت خدا رفت
روحش شاد
یادش گرامی
رهش پر رهرو باد
وارگهش مئن بهشت