قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ: صِنْفَانِ مِنْ أُمَّتِي إِنْ صَلَحَا صَلَحَتْ أُمَّتِي وَإِنْ فَسَدَا فَسَدَتْ أُمَّتِي قِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَمَنْ هُمْ قَالَ اَلْقُرَّاءُ وَاَلْأُمَرَاءُ.

این همان بحث خواص و عوام است که یک وقتی ما عرض کردیم؛ [امیرالمؤمنین -علیه السلام- از قول پیامبر -صلی الله علیه وآله- می‌فرماید] که اگر این دو دسته [از خواص] صالح بشوند، همۀ امت صالح خواهند شد. چون این‌ها تأثیر دارند، نفوذ دارند و می‌توانند حرکت و رفتار جمعی مردم را شکل بدهند؛ هر کدام به‌نحوی. اما اگر این‌ها فاسد شدند، امت هم فاسد خواهد شد؛ از دو جهت: یکی از این جهت که فساد این‌ها مشوّق فساد دیگران است. وقتی که در رأس یک نظام حکومتی کسانی باشند که اهل دنیاطلبی و دنیاپرستی و رشوه‌خواری و تجمل و این چیزها باشند، این فرهنگ در بین مردم به طور طبیعی رشد پیدا می‌کند؛ ولو آن‌ها هیچ عملی هم انجام ندهند برای افساد مردم، نفس مشی آن‌ها مردم را سوق می‌دهد به یک مشی مشابه آن‌ها.

بنده در یک نقلی دیدم که در زمان عمربن‌عبدالعزیز که در بین بنی‌امیه اهل عبادت و اهل تنسک و این‌چیزها بود، مردم در اجتماعاتشان -در مسجد، در بازار- وقتی به هم می‌رسیدند، این به آن می‌گفت که "تو نافلۀ مثلاً فلان را خواندی؟" او می‌گفت "تو امروز چند جزء قرآن خواندی؟" از هم که سؤال می‌کردند، تبادلات اطلاعاتی‌شان دربارۀ نماز و دعا و عبادت و این‌چیزها بود؛ چون عمربن‌العزیز خودش این‌جوری بود. در زمان سلیمان‌بن‌عبدالملک که قبل از عمربن‌عبد‌العزیز بود که اهل بنا و ساختمان و قصر و این‌چیزها بود و از این کارها می‌کرد، مردم وقتی در اجتماعات یا در مسجد به هم می‌رسیدند، می‌گفتند "آقا، شما این ملک را خریدی؟ آن خانه را ساختی؟ منزلتان را اخیراً تعمیر نکردی؟" همۀ سؤال و جواب مردم حول وحوش ساختن این چیزها‌ بود. این طبیعی است و تأثیر رفتار امراء و حکام در مردم است.

جزو نصایح اغلب بی‌اثری که ما گاهی به این مسئولین دولتی می‌کنیم؛ این‌ است که شماها در رفتارها و در روش‌های زندگی خودتان اگر هم اهل زهد و مانند آن نیستید و میل به تجمل دارید، [لااقل] این تجمل را جلوی دوربین نیاورید، جلوی چشم مردم نیاورید، فرهنگ نکنید؛ حالا خودتان در زندگی خودتان هر کاری می‌خواهید بکنید. وقتی که این رفتار و روش تجمل‌آمیز و اشرافی‌گری جلوی دوربین آمد، در تلویزیون آمد، خب به طور طبیعی مردم میل پیدا می‌کنند، علاقه پیدا می‌کنند و برایشان عادی می‌شود؛ این می‌شود یک ارزش در جامعه؛ این یک طریق برای «اذا فسدا فسدت امتی».
یک طریق دیگر این است که این‌ها برای توجیه فساد خودشان، فساد را ترویج می‌کنند؛ چون خودشان اهل فسادند، فساد را ترویج می‌کنند و می‌شود عرف؛ برای اینکه دیگر کسی در داخل جامعه به این‌ها اعتراض نکند. این هم «اذا فسدا فسدت امتی» از این جهت.