❑ رمان انگیزه و دیوانگی
اگر میخواهید داستانی دربارهی «انگیزه» بنویسید بهترین راه این است که یک شخصیت معقول را با یک تصمیم دیوانهوار درگیر کنید. مثلاً یک پیرمرد را، یک ماهیگیر ماهر قدیمی را که مدتهاست افول کرده و سه ماه است حتی یک ماهی کوچک هم نگرفته، سوار بر یک قایق کهنهی کوچک، به جنگ بزرگترین ماهی منطقه بفرستید. دست خالی. تنها. میگویید چرا باید یک انسان ضعیف و ناتوان چنین تصمیم دیوانهواری بگیرد؟ این دقیقاً همان پرسشی است که خوانندهی داستانتان باید بارها و بارها از خود بپرسد و هر بار به پاسخی متفاوت برسد تا با ماهیت «انگیزه»های بشری بیشتر آشنا شود: آیا پیرمرد به رنجکشیدن علاقه دارد و همین علاقهاش او را به این جنگ بزرگ میکشاند؟ آیا او میخواهد گذشتههای دور خود را زنده کند و نشان دهد که یک قهرمان بازنشسته نیست؟ آیا در پی احیای غرورش است؟ آیا تشنهی احترام است و میخواهد در چشم ماهیگیران جوان، یک قهرمان دستنیافتنی به نظر برسد؟ آیا از ملال و پوچی زندگی ساکت و ساکنش خسته شده و میگریزد؟ آیا میخواهد یک بار دیگر تکنیک و مهارتش را محک بزند؟ قدرت بدنیاش را؟ یا شاید هم گرسنه است و میخواهد با این شکار بزرگ مدتی شکم خود را سیر نگاه دارد؟ کدام یک از اینها انگیزهی پیرمرد برای رفتن به جنگ ماهی بزرگ و کوسهها با دست خالی است؟
اگر داستانتان را در کمتر از صد و پنجاه صفحه طوری روایت کنید که در نهایت خواننده با این پرسشها درگیر شود، شما شاهکاری دربارهی ماهیت «انگیزه»ی انسانی آفریدهاید که کمتر خوانندهای میتواند نیمهخوانده از کنارش بگذرد. اما اگر وقت یا حوصلهی نوشتن چنین شاهکاری را ندارید نگران نباشید. همینگوی قبلاً این کار را برای شما انجام داده و میتوانید به جای تلاش دیوانهوار برای نوشتن چنین رمانی، «پیرمرد و دریا»ی او را بخوانید و عمیقاً به انگیزههای متکثر و عموماً پنهان انسانها برای انجام کارهای دیوانهوار بیندیشید.
در دورانی که انگیزهها مانند هر کالای دیگری فروخته میشوند و عدهای بازاریاب با فریادهایی کرکننده و مشتی جملهی قصار سعی میکنند به شما انگیزه بفروشند و جیبشان را از تصمیمهای دیوانهوار اما ناکامتان پر کنند، خواندن شاهکار همینگوی و اندیشیدن به این که هیچ تصمیم دیوانهوار و بزرگی صرفاً از ارادهی تحریکشدهی یک شخص سربرنمیآورد، از نان شب هم واجبتر است.
✍️ علی شاهی | کتابخانۀ بابل
پیرمرد و دریا | ارنست همینگوی | ترجمۀ نازی عظیما | نشر افق
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
اگر میخواهید داستانی دربارهی «انگیزه» بنویسید بهترین راه این است که یک شخصیت معقول را با یک تصمیم دیوانهوار درگیر کنید. مثلاً یک پیرمرد را، یک ماهیگیر ماهر قدیمی را که مدتهاست افول کرده و سه ماه است حتی یک ماهی کوچک هم نگرفته، سوار بر یک قایق کهنهی کوچک، به جنگ بزرگترین ماهی منطقه بفرستید. دست خالی. تنها. میگویید چرا باید یک انسان ضعیف و ناتوان چنین تصمیم دیوانهواری بگیرد؟ این دقیقاً همان پرسشی است که خوانندهی داستانتان باید بارها و بارها از خود بپرسد و هر بار به پاسخی متفاوت برسد تا با ماهیت «انگیزه»های بشری بیشتر آشنا شود: آیا پیرمرد به رنجکشیدن علاقه دارد و همین علاقهاش او را به این جنگ بزرگ میکشاند؟ آیا او میخواهد گذشتههای دور خود را زنده کند و نشان دهد که یک قهرمان بازنشسته نیست؟ آیا در پی احیای غرورش است؟ آیا تشنهی احترام است و میخواهد در چشم ماهیگیران جوان، یک قهرمان دستنیافتنی به نظر برسد؟ آیا از ملال و پوچی زندگی ساکت و ساکنش خسته شده و میگریزد؟ آیا میخواهد یک بار دیگر تکنیک و مهارتش را محک بزند؟ قدرت بدنیاش را؟ یا شاید هم گرسنه است و میخواهد با این شکار بزرگ مدتی شکم خود را سیر نگاه دارد؟ کدام یک از اینها انگیزهی پیرمرد برای رفتن به جنگ ماهی بزرگ و کوسهها با دست خالی است؟
اگر داستانتان را در کمتر از صد و پنجاه صفحه طوری روایت کنید که در نهایت خواننده با این پرسشها درگیر شود، شما شاهکاری دربارهی ماهیت «انگیزه»ی انسانی آفریدهاید که کمتر خوانندهای میتواند نیمهخوانده از کنارش بگذرد. اما اگر وقت یا حوصلهی نوشتن چنین شاهکاری را ندارید نگران نباشید. همینگوی قبلاً این کار را برای شما انجام داده و میتوانید به جای تلاش دیوانهوار برای نوشتن چنین رمانی، «پیرمرد و دریا»ی او را بخوانید و عمیقاً به انگیزههای متکثر و عموماً پنهان انسانها برای انجام کارهای دیوانهوار بیندیشید.
در دورانی که انگیزهها مانند هر کالای دیگری فروخته میشوند و عدهای بازاریاب با فریادهایی کرکننده و مشتی جملهی قصار سعی میکنند به شما انگیزه بفروشند و جیبشان را از تصمیمهای دیوانهوار اما ناکامتان پر کنند، خواندن شاهکار همینگوی و اندیشیدن به این که هیچ تصمیم دیوانهوار و بزرگی صرفاً از ارادهی تحریکشدهی یک شخص سربرنمیآورد، از نان شب هم واجبتر است.
✍️ علی شاهی | کتابخانۀ بابل
پیرمرد و دریا | ارنست همینگوی | ترجمۀ نازی عظیما | نشر افق
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
👍1
❑ با آخرین نفسهایش
هنگامی که بونوئل در هشتاد و سه سالگی درگذشت، در آگهی ترحیمش در نیویورک تایمز از او با صفاتی همچون «تابوشکن و انقلابیای که در جوانی یکی از رهبران جنبش سوررئالیسم آوانگارد بود و برای نیمقرن بعدی هم فیلمسازی چیرهدست» یاد شد. پیش از این فدریکو فلینی در ستایش از مقام او نوشته بود که سینما با بونوئل به والاترین زبان خود دست پیدا کرد، یعنی زبان رؤیاها. فیلمسازی که خود همواره میگفت هر آنچه بورژوازی اخلاق میداند، برایش عین بیاخلاقی است. و این ایدهی بنیادین سرتاسر همان نیم قرنی بود که بونوئل در آن با چیرهدستی فیلم میساخت. فیلمهایی که در آنها همه چیز واژگون میشد، از سیاست تا مذهب، از فرهنگ تا نهاد دولت ... و در پس پشت این فیلمها، سیمای هنرمندی پیدا بود که به یاغیگری شهرت داشت. و به نظر همواره عبوس میرسید. تصویری که البته با انتشار کتاب «با آخرین نفسهایم»؛ که شرحی بود شوخ و شنگ از زندگی فیلمساز، پارهپاره شد. بونوئل مشخصاً «با آخرین نفسهایم» را در دو سال پایانی زندگیاش نوشت. آن هنگام که دیگر به دلیل کهولت سن نمیتوانست فیلم بسازد و خانهنشین بود، یعنی با آخرین نفسهایش. کتابی که علاوه بر روایت داستانی جذاب از زندگی روزمرهی شخص بونوئل، به شناخت و تاریخنگاری جنبشهای هنری آوانگارد قرن بیستم و هنرمندانی که در آن سالها در پاریس، مادرید، هالیوود و مکزیک به سر میبردند، کمک میکند. اما «با آخرین نفسهایم» صرفاً علاقهمندان هنر و سینما را ذوقزده نمیکند. زیرا که بونوئل بهجز شرح خاطراتش، فصلهای کوتاهی از کتاب را به تأملات و افکاری اختصاص داده که ذهنش را در زندگی به خود مشغول میکرده؛ چنانکه گاه در آن از کافه و بارهای فرانسه میگوید و تفاوت مابین این دو، و گاه از عدالت حرف میزند، و جایی از نقش تصادف در زندگی سخن میگوید، و جایی دیگر از شیفتگیاش به تنهایی و دوری از هیاهو. از همین رو هم هست که «با آخرین نفسهایم» هرگز صرفاً فهرستی از نام هنرمندان و دوستان بونوئل و شرحی اضافه بر فیلمهای او نیست، بلکه حدیثنفس فیلمسازیست که از آشوب و ناآرامی وحشت داشت اما آنارشیست بود، و با اینکه بیایمان بود هرگز نمیتوانست از میراث دین چشم بپوشد: «هر آنچه مسیحی نباشد، با من بیگانه است.»
✍️ رامین اعلایی | کتابخانهٔ بابل
با آخرین نفسهایم | لوییس بونوئل | ترجمهٔ علی امینی نجفی | کتابسرای نیک
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
هنگامی که بونوئل در هشتاد و سه سالگی درگذشت، در آگهی ترحیمش در نیویورک تایمز از او با صفاتی همچون «تابوشکن و انقلابیای که در جوانی یکی از رهبران جنبش سوررئالیسم آوانگارد بود و برای نیمقرن بعدی هم فیلمسازی چیرهدست» یاد شد. پیش از این فدریکو فلینی در ستایش از مقام او نوشته بود که سینما با بونوئل به والاترین زبان خود دست پیدا کرد، یعنی زبان رؤیاها. فیلمسازی که خود همواره میگفت هر آنچه بورژوازی اخلاق میداند، برایش عین بیاخلاقی است. و این ایدهی بنیادین سرتاسر همان نیم قرنی بود که بونوئل در آن با چیرهدستی فیلم میساخت. فیلمهایی که در آنها همه چیز واژگون میشد، از سیاست تا مذهب، از فرهنگ تا نهاد دولت ... و در پس پشت این فیلمها، سیمای هنرمندی پیدا بود که به یاغیگری شهرت داشت. و به نظر همواره عبوس میرسید. تصویری که البته با انتشار کتاب «با آخرین نفسهایم»؛ که شرحی بود شوخ و شنگ از زندگی فیلمساز، پارهپاره شد. بونوئل مشخصاً «با آخرین نفسهایم» را در دو سال پایانی زندگیاش نوشت. آن هنگام که دیگر به دلیل کهولت سن نمیتوانست فیلم بسازد و خانهنشین بود، یعنی با آخرین نفسهایش. کتابی که علاوه بر روایت داستانی جذاب از زندگی روزمرهی شخص بونوئل، به شناخت و تاریخنگاری جنبشهای هنری آوانگارد قرن بیستم و هنرمندانی که در آن سالها در پاریس، مادرید، هالیوود و مکزیک به سر میبردند، کمک میکند. اما «با آخرین نفسهایم» صرفاً علاقهمندان هنر و سینما را ذوقزده نمیکند. زیرا که بونوئل بهجز شرح خاطراتش، فصلهای کوتاهی از کتاب را به تأملات و افکاری اختصاص داده که ذهنش را در زندگی به خود مشغول میکرده؛ چنانکه گاه در آن از کافه و بارهای فرانسه میگوید و تفاوت مابین این دو، و گاه از عدالت حرف میزند، و جایی از نقش تصادف در زندگی سخن میگوید، و جایی دیگر از شیفتگیاش به تنهایی و دوری از هیاهو. از همین رو هم هست که «با آخرین نفسهایم» هرگز صرفاً فهرستی از نام هنرمندان و دوستان بونوئل و شرحی اضافه بر فیلمهای او نیست، بلکه حدیثنفس فیلمسازیست که از آشوب و ناآرامی وحشت داشت اما آنارشیست بود، و با اینکه بیایمان بود هرگز نمیتوانست از میراث دین چشم بپوشد: «هر آنچه مسیحی نباشد، با من بیگانه است.»
✍️ رامین اعلایی | کتابخانهٔ بابل
با آخرین نفسهایم | لوییس بونوئل | ترجمهٔ علی امینی نجفی | کتابسرای نیک
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
❑ کماندار و سایهاش
سرمایهداری چیست و چطور ممکن است که نسبتی با قسمی اخلاق دینی داشته باشد؟ چرا اخلاق پروتستانی و نه کاتولیکی یا ارتدوکسی؟ و اصولاً چرا شاخهای از مسیحیت؟ همهی این پرسشها در بدو مواجهه با یکی از مهمترین متون فلسفی ــ جامعهشناختی قرن بیستم، به ذهن متبادر میشود. کار ماکس وبر، اندیشمند آلمانی و یکی از برجستهترین نظریهپردازان قرون نوزدهم و بیستم، در این کتاب، یکی از مصادیق کماندار نیچهایست که تیرِ مفهومِ کماندار پیشین را بدون توجه به نیت و غرض او، به سمتوسویی دیگر پرتاب کرد. اما تیر نیچه چه بود و وبر با آن چه کرد؟ مهمترین پدیداری که ذهن وبر را برای مدتها درگیر خود ساخت، خاستگاه عقلانیت مدرن بود. نظیر تقریباً همهی متفکران دیگر، وبر نیز برای بررسی این مفهوم از یکسو به دانش یونانی و از سوی دیگر به اندیشهی برآمده از کتاب مقدس، بازگشت. شاید بتوان موضع نخستین وبر را اینطور خلاصه کرد: یاکوب بورکهارت، نظریهپرداز عصر رنسانس، کشف انسان و جهان را به این عصر نسبت داده بود، او این کار را از رهگذر برقراری نوعی تضاد میان اینجهانی بودنِ رنسانس و مدرنیته از یکسو و اندیشهی آنجهانی حاکم بر قرون وسطا، به سرانجام رساند. اما ما فیلسوفی داریم که مدرنیته را مستقیماً با جهان پیشامدرن مقایسه کرد و به این نتیجه رسید که حیات مدرن مبتنی بر زُهدی بنیادگرایانه است. این فیلسوف نیچه بود. او این تز، یا بنا به تفسیری نیچهای، تیر را، در بخش یا جستار سوم تبارشناسی اخلاق و تحت عنوان «معنای آرمان زهد چیست؟» طرح کرد. این همان تیری بود که وبر به عنوان نخستین کماندار، آن را یافت و در چلهی کمان ذهن خود قرار داد. او گمشدهی خود را یافته بود. اخلاق زاهدانهی مسیحیان پروتستان، روح سرمایهداری و عقلانیت مدرن است. تفصیل یافتن این تیر و مراحل پرتاب آن را از زبان خود وبر بخوانید.
✍️ علی رزاقی | کتابخانهٔ بابل
اخلاق پروتستانی و روح سرمایهداری | ماکس وبر | ترجمهٔ عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی | انتشارات علمی فرهنگی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
سرمایهداری چیست و چطور ممکن است که نسبتی با قسمی اخلاق دینی داشته باشد؟ چرا اخلاق پروتستانی و نه کاتولیکی یا ارتدوکسی؟ و اصولاً چرا شاخهای از مسیحیت؟ همهی این پرسشها در بدو مواجهه با یکی از مهمترین متون فلسفی ــ جامعهشناختی قرن بیستم، به ذهن متبادر میشود. کار ماکس وبر، اندیشمند آلمانی و یکی از برجستهترین نظریهپردازان قرون نوزدهم و بیستم، در این کتاب، یکی از مصادیق کماندار نیچهایست که تیرِ مفهومِ کماندار پیشین را بدون توجه به نیت و غرض او، به سمتوسویی دیگر پرتاب کرد. اما تیر نیچه چه بود و وبر با آن چه کرد؟ مهمترین پدیداری که ذهن وبر را برای مدتها درگیر خود ساخت، خاستگاه عقلانیت مدرن بود. نظیر تقریباً همهی متفکران دیگر، وبر نیز برای بررسی این مفهوم از یکسو به دانش یونانی و از سوی دیگر به اندیشهی برآمده از کتاب مقدس، بازگشت. شاید بتوان موضع نخستین وبر را اینطور خلاصه کرد: یاکوب بورکهارت، نظریهپرداز عصر رنسانس، کشف انسان و جهان را به این عصر نسبت داده بود، او این کار را از رهگذر برقراری نوعی تضاد میان اینجهانی بودنِ رنسانس و مدرنیته از یکسو و اندیشهی آنجهانی حاکم بر قرون وسطا، به سرانجام رساند. اما ما فیلسوفی داریم که مدرنیته را مستقیماً با جهان پیشامدرن مقایسه کرد و به این نتیجه رسید که حیات مدرن مبتنی بر زُهدی بنیادگرایانه است. این فیلسوف نیچه بود. او این تز، یا بنا به تفسیری نیچهای، تیر را، در بخش یا جستار سوم تبارشناسی اخلاق و تحت عنوان «معنای آرمان زهد چیست؟» طرح کرد. این همان تیری بود که وبر به عنوان نخستین کماندار، آن را یافت و در چلهی کمان ذهن خود قرار داد. او گمشدهی خود را یافته بود. اخلاق زاهدانهی مسیحیان پروتستان، روح سرمایهداری و عقلانیت مدرن است. تفصیل یافتن این تیر و مراحل پرتاب آن را از زبان خود وبر بخوانید.
✍️ علی رزاقی | کتابخانهٔ بابل
اخلاق پروتستانی و روح سرمایهداری | ماکس وبر | ترجمهٔ عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی | انتشارات علمی فرهنگی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
❑ حسرت؛ تطهیر تباهی
«آب تپهها» رمانیست که دو بخش دارد به نامهای ژاندوفلورت و دختر چشمه. این رمان به همان آرامی جاری شدن سرچشمهای به سوی زمین آغاز میشود و بستر روایت را کمکم مرطوب میکند. وقتی آب خوب به خورد زمین رفت، خاک جان میگیرد و بهشتاب بذرهایش را میترکاند و جوانههایش را به روی خاک میراند. از نیمۀ رمان به بعد، انگار که خواب زمستانی طی شده باشد، روایت به جنبوجوش میافتد و خواننده را با خود به باغی پرشکوفه میبرد اما نمیگذارد او آسوده از آن بگذرد. تمام بستر ساختهشده را به تباهی میکشاند و مخاطب را هم به آن آلوده میکند.
مارسل پانیول به بهانۀ ارثی نامنتظر انسان شهریِ گشودهای را به روستایی دور و کوچک، میان مردمی بسته میکشاند. انگار نویسنده با این کارش قصد دارد طینت آدمی را به جغرافیای زیستیاش پیوند بزند. او گوژپشت خوشخویی خلق میکند که علیرغم ژنهای آشنایی که از همان مردم و همان دیار در تن خود حمل میکند، میان آنها غریب است. غربتی که نه بهواسطۀ خون، بلکه بهواسطۀ تجارب زیستی سربرآورده است. او از ماندن و مقاومت برای ماندن تن نمیزند و بر سر آباد کردن رؤیاهایش نرد جان میبازد و میان توطئههایی از سر بخل و آز، ویران میشود. پس از او دختر نیز ماندن و ساختن را به رفتن و خلاصی ترجیح میدهد. گویی آن که میرود، باید رنج ناتمامی همیشگی را بر روانش تحمل کند. اما آن که میماند حتی به بهای جان، از ناتمام ماندن میگریزد. در خلال روایت، عشق مثل پیچکی به تنۀ روایت میتند و از شیرۀ آن میمکد و خود را وسعت میدهد. اما نویسنده به اینها بسنده نمیکند و در اواخر رمان داوی روان میکند که مخاطب را همزمان با شخصیت داستان به حسرتی جانگزا مبتلا میکند. رازی از پرده بیرون میافتد و پوچی دسیسههای خندهآور آدمی را برملا میکند. دریغ و از پس آن وجدانی زخمخورده به مثابۀ بارانی برای تطهیر تباهی. مارسل پانیول چشمهای روان میکند، به عمق میرساند، تباه میکند و در نهایت با حسی از پشیمانی و حسرت و عذاب وجدان تطهیر سرائر میکند.
✍️ زهرا خانلو | کتابخانهٔ بابل
ژان دو فلورت | مارسل پانیول | ترجمهٔ سروش حبیبی | نشر چشمه
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
«آب تپهها» رمانیست که دو بخش دارد به نامهای ژاندوفلورت و دختر چشمه. این رمان به همان آرامی جاری شدن سرچشمهای به سوی زمین آغاز میشود و بستر روایت را کمکم مرطوب میکند. وقتی آب خوب به خورد زمین رفت، خاک جان میگیرد و بهشتاب بذرهایش را میترکاند و جوانههایش را به روی خاک میراند. از نیمۀ رمان به بعد، انگار که خواب زمستانی طی شده باشد، روایت به جنبوجوش میافتد و خواننده را با خود به باغی پرشکوفه میبرد اما نمیگذارد او آسوده از آن بگذرد. تمام بستر ساختهشده را به تباهی میکشاند و مخاطب را هم به آن آلوده میکند.
مارسل پانیول به بهانۀ ارثی نامنتظر انسان شهریِ گشودهای را به روستایی دور و کوچک، میان مردمی بسته میکشاند. انگار نویسنده با این کارش قصد دارد طینت آدمی را به جغرافیای زیستیاش پیوند بزند. او گوژپشت خوشخویی خلق میکند که علیرغم ژنهای آشنایی که از همان مردم و همان دیار در تن خود حمل میکند، میان آنها غریب است. غربتی که نه بهواسطۀ خون، بلکه بهواسطۀ تجارب زیستی سربرآورده است. او از ماندن و مقاومت برای ماندن تن نمیزند و بر سر آباد کردن رؤیاهایش نرد جان میبازد و میان توطئههایی از سر بخل و آز، ویران میشود. پس از او دختر نیز ماندن و ساختن را به رفتن و خلاصی ترجیح میدهد. گویی آن که میرود، باید رنج ناتمامی همیشگی را بر روانش تحمل کند. اما آن که میماند حتی به بهای جان، از ناتمام ماندن میگریزد. در خلال روایت، عشق مثل پیچکی به تنۀ روایت میتند و از شیرۀ آن میمکد و خود را وسعت میدهد. اما نویسنده به اینها بسنده نمیکند و در اواخر رمان داوی روان میکند که مخاطب را همزمان با شخصیت داستان به حسرتی جانگزا مبتلا میکند. رازی از پرده بیرون میافتد و پوچی دسیسههای خندهآور آدمی را برملا میکند. دریغ و از پس آن وجدانی زخمخورده به مثابۀ بارانی برای تطهیر تباهی. مارسل پانیول چشمهای روان میکند، به عمق میرساند، تباه میکند و در نهایت با حسی از پشیمانی و حسرت و عذاب وجدان تطهیر سرائر میکند.
✍️ زهرا خانلو | کتابخانهٔ بابل
ژان دو فلورت | مارسل پانیول | ترجمهٔ سروش حبیبی | نشر چشمه
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
ایوان کارامازوف: فئودور؟ فئودور؟
داستایفسکی: بله قربان!
- چیزهایی را که باید از قول من در رمانت بگویی و کارهایی را که باید به من نسبت دهی، برایت تمام و کمال روی این برگهها نوشتهام. ببر و دقیق بخوان و بدون این که کلمهای را تغییر دهی، آنها را در رمانت بنویس.
+ اما قربان! این درست نیست. قصد جسارت ندارم اما مطمئنم بسیاری از ایدهها و حرفهای شما مخالف آن چیزی است که من میخواهم در رمانم بگویم. حرفهای شما هم ایدههای مرا تضعیف خواهد کرد و هم ساختار رمانم را به هم خواهد ریخت.
- چه اهمیتی دارد؟ مگر من تو را خلق نکردهام که بیانگر ایدههای من باشی؟
+ بله قربان. درست است که شما مرا خلق کردهاید اما من یک نویسندهام. شما خواستید که باشم. قاعده این است که نویسنده شخصیتهای رمانش را خودش خلق کند و به آنها یاد دهد چه بگویند و چه کار کنند تا پیام نویسنده در یک ساختار منسجم و باورپذیر منتقل شود. مخالفتی هم اگر هست باید در راستای تقویت مواضع نویسنده باشد و در نهایت به نفع ایدهی مرکزی رمان شود. اما من مطمئنم که مواضع و ایدههای شما به نفع ایدهی مرکزی رمان نیست.
- آه فئودور. فئودور سادهلوح. اگر من تو را خلق نمیکردم و به تو نوشتن یاد نمیدادم تو الان کجا بودی که برایم از ایدهها و ساختار رمانت حرف بزنی؟ من مهمترم یا تو؟
+ قطعاً شما. اما اگر مسئله ایدههای من هم نباشد به هر حال ساختار رمان اهمیت دارد. آخر میدانید، چگونه بگویم، فقط شما نیستید که. قبل از شما برادرهایتان، پدرتان، برادر ناتنیتان و حتی آن کشیش دیوانه هم ادعا کردهاند که مرا آفریدهاند و میخواهند در رمان حضور داشته باشند. خودتان بگویید، من چگونه میتوانم این همه صدای مخالف و در عین حال معتبر را در یک رمان جا دهم؟ فکر نمیکنید کار در نهایت کمی شلخته و نامنسجم از آب دربیاید؟
- نمیدانم فئودور. ناسلامتی تو نویسندهای. نه مرا حذف کن، نه برادرانم را و نه حتی آن کشیش بیمایه را. برو و فکری به حال رمانت بکن.
***
داستایفسکی چگونه موفق میشود چنین کاری را انجام دهد؟ چگونه میتواند از میان مکالمه و مخالفت این همه صدای معتبر که بر صدا و اهداف خود او ارجحیت دارند رمانش را بنویسد؟ چنین رمانی چگونه شکل خواهد گرفت؟ کتاب درخشان باختین پاسخی جذاب به این مسئله است. این که داستایفسکی چگونه میتوانست این همه صدای معتبر و مخالف با عقاید خودش را در یک رمان جا دهد و انسجام و ساختار رمانهایش را هم حفظ کند.
✍️ علی شاهی | کتابخانۀ بابل
پرسشهای بوطیقای داستایفسکی | میخائیل باختین | ترجمۀ سعید صلحجو | نشر نیلوفر
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
داستایفسکی: بله قربان!
- چیزهایی را که باید از قول من در رمانت بگویی و کارهایی را که باید به من نسبت دهی، برایت تمام و کمال روی این برگهها نوشتهام. ببر و دقیق بخوان و بدون این که کلمهای را تغییر دهی، آنها را در رمانت بنویس.
+ اما قربان! این درست نیست. قصد جسارت ندارم اما مطمئنم بسیاری از ایدهها و حرفهای شما مخالف آن چیزی است که من میخواهم در رمانم بگویم. حرفهای شما هم ایدههای مرا تضعیف خواهد کرد و هم ساختار رمانم را به هم خواهد ریخت.
- چه اهمیتی دارد؟ مگر من تو را خلق نکردهام که بیانگر ایدههای من باشی؟
+ بله قربان. درست است که شما مرا خلق کردهاید اما من یک نویسندهام. شما خواستید که باشم. قاعده این است که نویسنده شخصیتهای رمانش را خودش خلق کند و به آنها یاد دهد چه بگویند و چه کار کنند تا پیام نویسنده در یک ساختار منسجم و باورپذیر منتقل شود. مخالفتی هم اگر هست باید در راستای تقویت مواضع نویسنده باشد و در نهایت به نفع ایدهی مرکزی رمان شود. اما من مطمئنم که مواضع و ایدههای شما به نفع ایدهی مرکزی رمان نیست.
- آه فئودور. فئودور سادهلوح. اگر من تو را خلق نمیکردم و به تو نوشتن یاد نمیدادم تو الان کجا بودی که برایم از ایدهها و ساختار رمانت حرف بزنی؟ من مهمترم یا تو؟
+ قطعاً شما. اما اگر مسئله ایدههای من هم نباشد به هر حال ساختار رمان اهمیت دارد. آخر میدانید، چگونه بگویم، فقط شما نیستید که. قبل از شما برادرهایتان، پدرتان، برادر ناتنیتان و حتی آن کشیش دیوانه هم ادعا کردهاند که مرا آفریدهاند و میخواهند در رمان حضور داشته باشند. خودتان بگویید، من چگونه میتوانم این همه صدای مخالف و در عین حال معتبر را در یک رمان جا دهم؟ فکر نمیکنید کار در نهایت کمی شلخته و نامنسجم از آب دربیاید؟
- نمیدانم فئودور. ناسلامتی تو نویسندهای. نه مرا حذف کن، نه برادرانم را و نه حتی آن کشیش بیمایه را. برو و فکری به حال رمانت بکن.
***
داستایفسکی چگونه موفق میشود چنین کاری را انجام دهد؟ چگونه میتواند از میان مکالمه و مخالفت این همه صدای معتبر که بر صدا و اهداف خود او ارجحیت دارند رمانش را بنویسد؟ چنین رمانی چگونه شکل خواهد گرفت؟ کتاب درخشان باختین پاسخی جذاب به این مسئله است. این که داستایفسکی چگونه میتوانست این همه صدای معتبر و مخالف با عقاید خودش را در یک رمان جا دهد و انسجام و ساختار رمانهایش را هم حفظ کند.
✍️ علی شاهی | کتابخانۀ بابل
پرسشهای بوطیقای داستایفسکی | میخائیل باختین | ترجمۀ سعید صلحجو | نشر نیلوفر
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
■ چارهٔ دیگری نداشت؟
نویسنده و گوینده: آزاد عندلیبی | تدوین: تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل
■ @BabelBookReview
نویسنده و گوینده: آزاد عندلیبی | تدوین: تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل
■ @BabelBookReview
دیدگاه رایج: کتابها برای ما «منبع دانش»اند. ما کتابها را میخوانیم تا با اطلاعات تازهای که در آنهاست آشنا شویم، این اطلاعات را به حافظه بسپاریم، به باور و عقیده مبدل کنیم و حتی به آنها ایمان بیاوریم. کتابها برای ما پر از حرفها و معلومات و نتایجِ از پیش گرفتهاند و منتظرِ اینکه به درک آنها «برسیم» و به معلوماتمان اضافه کنیم.
دیدگاه دیگر: کتابها زندگیهای نزیستهاند، راههای نرفته، فکرهای نیندیشیده. ما کتابها را برای تجربههای مطلقاً تازه میخوانیم. تجربههایی که نیاز به بستر و زمین بکر و تازه دارند. کتاب زمینی نیست برای برداشتکردن، زمینیست مهیای کاشتن؛ یک زمین «خالی» پر از حفرهها. ما کتابها را میخوانیم که در آنها بذر آینده را بکاریم و با هر بذر به آیندهای نامنتظر پرتاب شویم. کتاب مثل صفحهای سفید منتظر است که نوشته شود. مانند یک «زمان نزیسته»، مانند آغاز قرنی در تاریخی طینشده، مانند «سال صفر»؛ آن لحظهای که زمانْ یک زمین بکر و آماده است که میتوان خاطرات آینده را در آن کاشت. همانطور که امروز، این نخستین روز، با کاشتنِ رویدادها، خاطرهٔ فردا میشود. هر کتاب توالیِ رویدادهاییست که حینِ خواندن رخ میدهد. هر کتاب در تمامیت خودش یک لحظهٔ «صفر» است. نقطۀ حرکت است. به جانب تمام نزیستهها، نرفتهها، نیندیشیدهها. نخواندهها.
قرن دیگر: بالأخره به سال صفر رسیدهایم، به ابتدای قرن. به کتاب نخواندهای در ویترینِ زمان. این کتاب آمادهٔ چه رویدادها و چه خاطراتیست؟ چند صفحه دارد؟ چند سطر در هر صفحه؟ چند جلد از آن موجود است؟ پاسخ کتابفروش: برای هر انسانِ خواننده یک جلد در قطعها و صفحات مختلف.
✍️ تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
دیدگاه دیگر: کتابها زندگیهای نزیستهاند، راههای نرفته، فکرهای نیندیشیده. ما کتابها را برای تجربههای مطلقاً تازه میخوانیم. تجربههایی که نیاز به بستر و زمین بکر و تازه دارند. کتاب زمینی نیست برای برداشتکردن، زمینیست مهیای کاشتن؛ یک زمین «خالی» پر از حفرهها. ما کتابها را میخوانیم که در آنها بذر آینده را بکاریم و با هر بذر به آیندهای نامنتظر پرتاب شویم. کتاب مثل صفحهای سفید منتظر است که نوشته شود. مانند یک «زمان نزیسته»، مانند آغاز قرنی در تاریخی طینشده، مانند «سال صفر»؛ آن لحظهای که زمانْ یک زمین بکر و آماده است که میتوان خاطرات آینده را در آن کاشت. همانطور که امروز، این نخستین روز، با کاشتنِ رویدادها، خاطرهٔ فردا میشود. هر کتاب توالیِ رویدادهاییست که حینِ خواندن رخ میدهد. هر کتاب در تمامیت خودش یک لحظهٔ «صفر» است. نقطۀ حرکت است. به جانب تمام نزیستهها، نرفتهها، نیندیشیدهها. نخواندهها.
قرن دیگر: بالأخره به سال صفر رسیدهایم، به ابتدای قرن. به کتاب نخواندهای در ویترینِ زمان. این کتاب آمادهٔ چه رویدادها و چه خاطراتیست؟ چند صفحه دارد؟ چند سطر در هر صفحه؟ چند جلد از آن موجود است؟ پاسخ کتابفروش: برای هر انسانِ خواننده یک جلد در قطعها و صفحات مختلف.
✍️ تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
❑ با نویسندگان کتابخانهٔ بابل: زهرا خانلو
فاصله چیست؟
فاصله شاید همان ابزار ایجاد امنیتِ اطاعتِ زیردستان است. فاصلهای که میان دو گروه نفرت ایجاد میکند و از پس آن هر عملی را توجیه میکند. نفرتی که نه زاییدۀ خرد و نه زاییدۀ احساس، بلکه زاییدۀ ایجاد فاصله و ضامن حفظ آن است؛ فاصلهای از «ما» تا «آنها».
فاصله شاید همان دوری ناخواستنی اما لاجرم میان آدمهاست. لاجرم در زمانهای چون اکنون بهواسطۀ پاندمی و به قول آنتیگونه: تنها و پیوسته تنهاتر... بیبهره از وداع، بیبهره از شفقت، در وادی ظلمت.
فاصله شاید خیلی سادهتر از این حرفها، نتیجۀ خستگی تحمل حضور دیگری باشد.
فاصله شاید هجرت باشد.
فاصله شاید ماندن باشد.
فاصله شاید فقیرتر شدن «ما» و ثروتمندتر شدن «آنها» باشد.
اما من نمیخواهم از هیچ کدام از این فاصلهها صحبت کنم. میخواهم از فاصلۀ میان خودم و شما بگویم. فاصلۀ کسی که همیشه دوست داشته از کتابهایی که میخوانده است با کسانی دیگر که مثل خودش دوستدار کتاب هستند حرف بزند اما آنها را پیدا نمیکرده است. فاصلهای از خلوت اتاق مطالعه تا مراودههای پرشور. فاصلهای که پر شدنش دور از ذهن مینمود.
اما اینجا در کتابخانۀ بابل و در یک سال گذشته، شما را پیدا کردهام. پیامهایی با هم ردوبدل کردهایم و تلخی و سختی روزهای کروناییِ آغشته به اخبار بد را برای هم مرهم بودهایم. امیدوارم که در سال و سالهای پیش رو سختیهای آغشته به اخبار خوب را با هم زندگی کنیم.
✍️ زهرا خانلو | کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
فاصله چیست؟
فاصله شاید همان ابزار ایجاد امنیتِ اطاعتِ زیردستان است. فاصلهای که میان دو گروه نفرت ایجاد میکند و از پس آن هر عملی را توجیه میکند. نفرتی که نه زاییدۀ خرد و نه زاییدۀ احساس، بلکه زاییدۀ ایجاد فاصله و ضامن حفظ آن است؛ فاصلهای از «ما» تا «آنها».
فاصله شاید همان دوری ناخواستنی اما لاجرم میان آدمهاست. لاجرم در زمانهای چون اکنون بهواسطۀ پاندمی و به قول آنتیگونه: تنها و پیوسته تنهاتر... بیبهره از وداع، بیبهره از شفقت، در وادی ظلمت.
فاصله شاید خیلی سادهتر از این حرفها، نتیجۀ خستگی تحمل حضور دیگری باشد.
فاصله شاید هجرت باشد.
فاصله شاید ماندن باشد.
فاصله شاید فقیرتر شدن «ما» و ثروتمندتر شدن «آنها» باشد.
اما من نمیخواهم از هیچ کدام از این فاصلهها صحبت کنم. میخواهم از فاصلۀ میان خودم و شما بگویم. فاصلۀ کسی که همیشه دوست داشته از کتابهایی که میخوانده است با کسانی دیگر که مثل خودش دوستدار کتاب هستند حرف بزند اما آنها را پیدا نمیکرده است. فاصلهای از خلوت اتاق مطالعه تا مراودههای پرشور. فاصلهای که پر شدنش دور از ذهن مینمود.
اما اینجا در کتابخانۀ بابل و در یک سال گذشته، شما را پیدا کردهام. پیامهایی با هم ردوبدل کردهایم و تلخی و سختی روزهای کروناییِ آغشته به اخبار بد را برای هم مرهم بودهایم. امیدوارم که در سال و سالهای پیش رو سختیهای آغشته به اخبار خوب را با هم زندگی کنیم.
✍️ زهرا خانلو | کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
❑ با نویسندگان کتابخانۀ بابل: علی شاهی
آیا تا به حال دربارهی آن شهری شنیدهاید که مردمش میتوانستند تمام نقشهها را بخوانند و با آنها خانه بسازند؟
قرنها پیش در این شهر، پتکها به حکومت رسیدند و از آنجا که اقتضای طبیعت پتک ویرانی است، شروع کردند به ویرانکردن خانههای اهالی شهر. چیز زیادی از شروع حکومتشان نگذشته بود که تمام خانههای شهر ویران شد. معماران شهر تصمیم گرفتند دوباره خانهها را بسازند اما هر خانهای که ساخته میشد چند روز بیشتر دوام نمیآورد و تعداد معمارها هم محدود بود. پتکها برای راحتی کار، وزارتی تشکیل دادند به نام وزارت «خانهسازی» که در حقیقت چیزی نبود جز وزارت «خانهنسازی». مجموعهای از «قوانین پتکی» تنظیم و تصویب شد که طبق آنها، دیگر هیچ معماری حق ساختن خانه نداشت، مگر خانهای که یک پتک در آن زندگی کند. تکلیف بقیهی مردم چه میشود؟ بروند به جهنم. بعضیها شرط را پذیرفتند اما خیلیها هم بودند که نه علاقهای به معامله با پتکها داشتند و نه میتوانستند خانه نسازند: همان اقتضای طبیعت. از اینجا بود که کمکم سروکلهی نقشهها پیدا شد. معمارهایی که دوست داشتند برای مردم خانه بسازند به این نتیجه رسیدند که فعلاً ساخت و پرداخت یک خانهی کامل ممکن نیست اما حداقل میشود نقشهی خانهها را کشید و به مردم داد تا آنها خودشان بتوانند خانهشان را - هر چند بار هم که ویران شد - دوباره بسازند. خوبی این تصمیم این بود که پتکها هر چقدر هم که تلاش میکردند نمیتوانستند نقشهها را ویران کنند اما یک مشکل بزرگ وجود داشت: مردم بلد نبودند نقشهها را بخوانند و از روی آنها خانه بسازند.
اینجا بود که معمارها تصمیم گرفتند شیوهی خواندن نقشه و ساختن خانه را به مردم آموزش دهند اما چون کار عملی ممکن نبود، دستبهدامن مهندسی معکوس شدند: آنها ساختمانهایی را که باقی مانده بود یا ساختمانهایی را که بعضی از مردم در خارج از شهر دیده بودند تحلیل میکردند و از نمای ساختمان به نقشهی آن میرسیدند و به مردم نشان میدادند که این ساختمانها چگونه جزبهجز ساخته شدهاند. کمکم مردم با شیوهی کار آنها آشنا شدند و توانستند ساختمانها را تحلیل کنند یا به بیانی دیگر «بخوانند» و با بررسی اجزای ساختهشدهی آنها به نقشهی ساختمان برسند. در روایات آمده که وقتی تمام مردم شهر توانستند نقشههای جدید معمارها را بخوانند و به خطوط بیجان شکل بدهند و بارها و بارها خانه بسازند، پتکها خسته شدند و از شهر رفتند.
✍️ علی شاهی | کتابخانۀ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
آیا تا به حال دربارهی آن شهری شنیدهاید که مردمش میتوانستند تمام نقشهها را بخوانند و با آنها خانه بسازند؟
قرنها پیش در این شهر، پتکها به حکومت رسیدند و از آنجا که اقتضای طبیعت پتک ویرانی است، شروع کردند به ویرانکردن خانههای اهالی شهر. چیز زیادی از شروع حکومتشان نگذشته بود که تمام خانههای شهر ویران شد. معماران شهر تصمیم گرفتند دوباره خانهها را بسازند اما هر خانهای که ساخته میشد چند روز بیشتر دوام نمیآورد و تعداد معمارها هم محدود بود. پتکها برای راحتی کار، وزارتی تشکیل دادند به نام وزارت «خانهسازی» که در حقیقت چیزی نبود جز وزارت «خانهنسازی». مجموعهای از «قوانین پتکی» تنظیم و تصویب شد که طبق آنها، دیگر هیچ معماری حق ساختن خانه نداشت، مگر خانهای که یک پتک در آن زندگی کند. تکلیف بقیهی مردم چه میشود؟ بروند به جهنم. بعضیها شرط را پذیرفتند اما خیلیها هم بودند که نه علاقهای به معامله با پتکها داشتند و نه میتوانستند خانه نسازند: همان اقتضای طبیعت. از اینجا بود که کمکم سروکلهی نقشهها پیدا شد. معمارهایی که دوست داشتند برای مردم خانه بسازند به این نتیجه رسیدند که فعلاً ساخت و پرداخت یک خانهی کامل ممکن نیست اما حداقل میشود نقشهی خانهها را کشید و به مردم داد تا آنها خودشان بتوانند خانهشان را - هر چند بار هم که ویران شد - دوباره بسازند. خوبی این تصمیم این بود که پتکها هر چقدر هم که تلاش میکردند نمیتوانستند نقشهها را ویران کنند اما یک مشکل بزرگ وجود داشت: مردم بلد نبودند نقشهها را بخوانند و از روی آنها خانه بسازند.
اینجا بود که معمارها تصمیم گرفتند شیوهی خواندن نقشه و ساختن خانه را به مردم آموزش دهند اما چون کار عملی ممکن نبود، دستبهدامن مهندسی معکوس شدند: آنها ساختمانهایی را که باقی مانده بود یا ساختمانهایی را که بعضی از مردم در خارج از شهر دیده بودند تحلیل میکردند و از نمای ساختمان به نقشهی آن میرسیدند و به مردم نشان میدادند که این ساختمانها چگونه جزبهجز ساخته شدهاند. کمکم مردم با شیوهی کار آنها آشنا شدند و توانستند ساختمانها را تحلیل کنند یا به بیانی دیگر «بخوانند» و با بررسی اجزای ساختهشدهی آنها به نقشهی ساختمان برسند. در روایات آمده که وقتی تمام مردم شهر توانستند نقشههای جدید معمارها را بخوانند و به خطوط بیجان شکل بدهند و بارها و بارها خانه بسازند، پتکها خسته شدند و از شهر رفتند.
✍️ علی شاهی | کتابخانۀ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
❑ با نویسندگان کتابخانهٔ بابل: علی رزاقی
آستانههای زمان
بار دیگر و بهبهانهای دیگر، در آستانهای دیگر ایستادهایم. بهانهای برای سامانبخشی به امورات معطلمانده و گرهزدنشان با مفهوم زمان. گویی در حال گذر از آستانه و لبهٔ صفحهای از جنس زمان هستیم. از حکیمی یونانی نقل است که اگر چیزی بگویید، آن چیز از میان لبهای شما میگذرد؛ پس اگر بگویید ارابه، یک ارابه از میان لبهای شما عبور میکند. جملهٔ عجیبیست، ازاینحیث که تناظری حقیقی میان واژه و شیء، دال و مدلول، برقرار میکند. چه چیزی در میان لبهای ما، «بین الشفتین،» هست که چنین خصیصهٔ هستیبخشی میتواند داشته باشد؟ میدانیم کلماتی که در دو زبان فارسی و عربی برای اشاره به لبِ انسان به کار میروند، همهنگام بار مفهوم «در آستانه بودن» را نیز بر دوش میکشند. منظورم واژهی لبه در فارسیست که در برخی کاربردهای روزمره، حتی بدون آن «ه» نیز برای اشاره به فضای آستانهمانند استفاده میشود. برای مثال، لبِ پنجره. در عربی، «شفة» واژهایست که ازقضا، توأمان به لب و لبه اشاره دارد. لب، لبهٔ ارتباطِ زبانی ما با انسانهای دیگر و با جهان بیرون است. لبهای خطرناک که اندیشههای بیزمانِ محبوس در اذهان ما را به پرتگاهِ زمانمندی هل میدهد. سخنگفتن، نوعی راهرفتن بر آستانهی درهی زمان است؛ گویا کلمه فارغ از اینکه در آغاز نزد چه کسی بود، حقیقتاً وجود داشت. کلمه، با بیانشدن به دنیا هبوط کرد و تن به انضمام داد. بیایید مارِ قصهی کتاب مقدس را تبرئه کنیم و همهی بار گناهِ راندهشدنمان از بهشت را بر دوش همین کلمه بیندازیم. شاید کلمه سبب هبوط انسان شده باشد. کسی چه میداند، شاید بتوان داستان را اینگونه بازگو کرد که انسان میل به بیان داشت، میل به زندگی، و با گشودن لبهایش و ایجاد شکافی در لبههای هستی به خواستهاش دستیافت. انسانبودن شاید سُرخوردنی مدام بر لبهٔ وجود باشد، سقوطی آزاد از آستانههای زمان به آغوشِ زندگی. قسمی آریگویی دلچسب.
✍️ علی رزاقی | کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
آستانههای زمان
بار دیگر و بهبهانهای دیگر، در آستانهای دیگر ایستادهایم. بهانهای برای سامانبخشی به امورات معطلمانده و گرهزدنشان با مفهوم زمان. گویی در حال گذر از آستانه و لبهٔ صفحهای از جنس زمان هستیم. از حکیمی یونانی نقل است که اگر چیزی بگویید، آن چیز از میان لبهای شما میگذرد؛ پس اگر بگویید ارابه، یک ارابه از میان لبهای شما عبور میکند. جملهٔ عجیبیست، ازاینحیث که تناظری حقیقی میان واژه و شیء، دال و مدلول، برقرار میکند. چه چیزی در میان لبهای ما، «بین الشفتین،» هست که چنین خصیصهٔ هستیبخشی میتواند داشته باشد؟ میدانیم کلماتی که در دو زبان فارسی و عربی برای اشاره به لبِ انسان به کار میروند، همهنگام بار مفهوم «در آستانه بودن» را نیز بر دوش میکشند. منظورم واژهی لبه در فارسیست که در برخی کاربردهای روزمره، حتی بدون آن «ه» نیز برای اشاره به فضای آستانهمانند استفاده میشود. برای مثال، لبِ پنجره. در عربی، «شفة» واژهایست که ازقضا، توأمان به لب و لبه اشاره دارد. لب، لبهٔ ارتباطِ زبانی ما با انسانهای دیگر و با جهان بیرون است. لبهای خطرناک که اندیشههای بیزمانِ محبوس در اذهان ما را به پرتگاهِ زمانمندی هل میدهد. سخنگفتن، نوعی راهرفتن بر آستانهی درهی زمان است؛ گویا کلمه فارغ از اینکه در آغاز نزد چه کسی بود، حقیقتاً وجود داشت. کلمه، با بیانشدن به دنیا هبوط کرد و تن به انضمام داد. بیایید مارِ قصهی کتاب مقدس را تبرئه کنیم و همهی بار گناهِ راندهشدنمان از بهشت را بر دوش همین کلمه بیندازیم. شاید کلمه سبب هبوط انسان شده باشد. کسی چه میداند، شاید بتوان داستان را اینگونه بازگو کرد که انسان میل به بیان داشت، میل به زندگی، و با گشودن لبهایش و ایجاد شکافی در لبههای هستی به خواستهاش دستیافت. انسانبودن شاید سُرخوردنی مدام بر لبهٔ وجود باشد، سقوطی آزاد از آستانههای زمان به آغوشِ زندگی. قسمی آریگویی دلچسب.
✍️ علی رزاقی | کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
👍1
❑ با نویسندگان کتابخانهٔ بابل: آزاد عندلیبی
حتماً پیش آمده که همزمان در یک کتابفروشی بوده باشیم و نتوانسته باشیم از هم بپرسیم که فلانی، این کتاب را خواندهای؟ بخرم بخوانم؟ ترجمهٔ این خوب است یا آن یکی؟ هر کدام پای قفسهای ایستادهایم و مشغول ورقزدن کتابی بودهایم. بعد پشت پیشخوان دیدهایم کتابی انتخاب شده که یا به خواندنش نمیارزد یا ترجمهاش خوب نیست یا کیفیت چاپش. خواستهایم بگوییم اما حرفمان را خوردهایم و با خودمان گفتهایم «تو کار دیگران دخالت نکن. لابد خوشش آمده که خریده» و از خیر گفتگو گذشتهایم. کتابفروشهای دوران ما هم بیشترشان نه اهل کتاب خواندناند نه حس و حال گفتگو با کتابجو را دارند نه بیش از اطلاعات کتابشناسی یا پشتجلد چیزی از عمدهٔ کتابها خواندهاند. یادتان هست که چند ماه پیش پرسیده بودیم کدام عامل را در انتخاب کتاب اولویت میدهید؟ انتخاب آخر: معرفی کتابفروش. گفته بودید که به آنها اعتماد ندارید چون این روزها یا کتابشناس نیستند یا اگر باشند بسیار ممکن است که کتاب رفیق خودشان را به آدم بیندازند. نمیخواهم از کتابفروشها دفاع کنم اما کتابفروشی در این سالها شغلیست بخورنمیر. در بهترین حالت بخورنمیر. حقوق بیشتر کتابفروشها کفاف چاییسیگار و پولتاکسی و سوسیستخم مرغ را هم نمیدهد. به آن کتابفروشیهای بزرگ نگاه نکنید. کتابفروش چیزی از آنهمه فروشِ کتاب و زلمزیمبو نصیبش نمیشود. همین است که بیشترِ کتابفروشها یا پارهوقتاند یا شغل دومی هم دارند تا بتوانند خرج زندهماندن دربیاورند. از چنین شغلی نمیتوان انتظار داشت که کارشناس و متخصص تماموقت پرورش دهد. کتابفروشی میگفت که «پول تیمار و علوفهٔ ماهانهٔ اسب دختر مدیر انتشارات و کتابفروشی دوسه برابر حقوق من است. روزی ۱۲ ساعت اینجا میمانم بعد سه ساعت اسنپ کار میکنم تا کرایهخانه و مایحتاج را پر کنم.» احتمالاً آخرین چیزی که میتوان از او انتظار داشت این است که بداند ترجمهٔ فلانی بهتر است یا بهمانی.
مدتی کتابفروش بودهام و دلم نمیآمده حتا یک کتابجو کتاب بد بخرد. از همان کتابها که هر کتابخوانِ جدی میداند جز کشتنِ پرسش و تخیل چیزی ندارند. اما کتابفروش هم همیشه نمیتواند دخالت کند. نه توانش را دارد که تماموقت صحبت کند نه مجالش هست. کسی بهتر است طرفگفتگوی کتابجو باشد. باورم این است که در این دوران صفحات «مستقل» معرفی و نقد کتاب و نویسندگانِ بیطرف میتوانند همان طرفگفتگو باشند. ممکن است همیشه درست نگویند اما احتمالاً طنین این پرسشِ پنهان را درون خودشان یا دیگری شنیدهاند که فلانی، این را خواندهای؟ بخرم بخوانم؟
✍️ آزاد عندلیبی | کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
حتماً پیش آمده که همزمان در یک کتابفروشی بوده باشیم و نتوانسته باشیم از هم بپرسیم که فلانی، این کتاب را خواندهای؟ بخرم بخوانم؟ ترجمهٔ این خوب است یا آن یکی؟ هر کدام پای قفسهای ایستادهایم و مشغول ورقزدن کتابی بودهایم. بعد پشت پیشخوان دیدهایم کتابی انتخاب شده که یا به خواندنش نمیارزد یا ترجمهاش خوب نیست یا کیفیت چاپش. خواستهایم بگوییم اما حرفمان را خوردهایم و با خودمان گفتهایم «تو کار دیگران دخالت نکن. لابد خوشش آمده که خریده» و از خیر گفتگو گذشتهایم. کتابفروشهای دوران ما هم بیشترشان نه اهل کتاب خواندناند نه حس و حال گفتگو با کتابجو را دارند نه بیش از اطلاعات کتابشناسی یا پشتجلد چیزی از عمدهٔ کتابها خواندهاند. یادتان هست که چند ماه پیش پرسیده بودیم کدام عامل را در انتخاب کتاب اولویت میدهید؟ انتخاب آخر: معرفی کتابفروش. گفته بودید که به آنها اعتماد ندارید چون این روزها یا کتابشناس نیستند یا اگر باشند بسیار ممکن است که کتاب رفیق خودشان را به آدم بیندازند. نمیخواهم از کتابفروشها دفاع کنم اما کتابفروشی در این سالها شغلیست بخورنمیر. در بهترین حالت بخورنمیر. حقوق بیشتر کتابفروشها کفاف چاییسیگار و پولتاکسی و سوسیستخم مرغ را هم نمیدهد. به آن کتابفروشیهای بزرگ نگاه نکنید. کتابفروش چیزی از آنهمه فروشِ کتاب و زلمزیمبو نصیبش نمیشود. همین است که بیشترِ کتابفروشها یا پارهوقتاند یا شغل دومی هم دارند تا بتوانند خرج زندهماندن دربیاورند. از چنین شغلی نمیتوان انتظار داشت که کارشناس و متخصص تماموقت پرورش دهد. کتابفروشی میگفت که «پول تیمار و علوفهٔ ماهانهٔ اسب دختر مدیر انتشارات و کتابفروشی دوسه برابر حقوق من است. روزی ۱۲ ساعت اینجا میمانم بعد سه ساعت اسنپ کار میکنم تا کرایهخانه و مایحتاج را پر کنم.» احتمالاً آخرین چیزی که میتوان از او انتظار داشت این است که بداند ترجمهٔ فلانی بهتر است یا بهمانی.
مدتی کتابفروش بودهام و دلم نمیآمده حتا یک کتابجو کتاب بد بخرد. از همان کتابها که هر کتابخوانِ جدی میداند جز کشتنِ پرسش و تخیل چیزی ندارند. اما کتابفروش هم همیشه نمیتواند دخالت کند. نه توانش را دارد که تماموقت صحبت کند نه مجالش هست. کسی بهتر است طرفگفتگوی کتابجو باشد. باورم این است که در این دوران صفحات «مستقل» معرفی و نقد کتاب و نویسندگانِ بیطرف میتوانند همان طرفگفتگو باشند. ممکن است همیشه درست نگویند اما احتمالاً طنین این پرسشِ پنهان را درون خودشان یا دیگری شنیدهاند که فلانی، این را خواندهای؟ بخرم بخوانم؟
✍️ آزاد عندلیبی | کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
Forwarded from بارو
֎ کارتاگرام شمارهی سه
«خوانندهی عزیز! تو مشغول خواندن نوشتهای دربارهی کارتاگرامها هستی. کارتاگرامها نوعی نقشهی نوشتاریاند: کارتا = نقشه و گرام = حرف، کلمه». اینها همان جملههایی است که پس از خواندنشان انتظار داشتی مرا ببینی اما تنها چیزی که با آن روبرو شدی یک صفحهی سفید بود. خوانندهی عزیز! من آنجا نبودم. یعنی بودم، اما تو نمیتوانستی مرا ببینی چرا که تمام راه را اشتباه آمده بودی. تو به دنیایی وارد شده بودی که در آن، فقط میتوانستی کلمهها را ببینی و بخوانی. حتی اگر قرار بود من پس از این جملهها آنجا باشم، تو فقط میتوانستی کلمهی «نویسنده» را ببینی با یک مشت توصیف و توضیح بهدردنخور. از همان ابتدا که شروع به خواندن آن متن کردی معلوم بود که مرا نخواهی دید. تو راه آسان را برای خواندن برگزیدی و پایان هیچ راه آسانی به نویسنده ختم نخواهد شد. ﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: علی شاهی ❖ نام ستون: کارتافیلیا
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
«خوانندهی عزیز! تو مشغول خواندن نوشتهای دربارهی کارتاگرامها هستی. کارتاگرامها نوعی نقشهی نوشتاریاند: کارتا = نقشه و گرام = حرف، کلمه». اینها همان جملههایی است که پس از خواندنشان انتظار داشتی مرا ببینی اما تنها چیزی که با آن روبرو شدی یک صفحهی سفید بود. خوانندهی عزیز! من آنجا نبودم. یعنی بودم، اما تو نمیتوانستی مرا ببینی چرا که تمام راه را اشتباه آمده بودی. تو به دنیایی وارد شده بودی که در آن، فقط میتوانستی کلمهها را ببینی و بخوانی. حتی اگر قرار بود من پس از این جملهها آنجا باشم، تو فقط میتوانستی کلمهی «نویسنده» را ببینی با یک مشت توصیف و توضیح بهدردنخور. از همان ابتدا که شروع به خواندن آن متن کردی معلوم بود که مرا نخواهی دید. تو راه آسان را برای خواندن برگزیدی و پایان هیچ راه آسانی به نویسنده ختم نخواهد شد. ﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: علی شاهی ❖ نام ستون: کارتافیلیا
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
Forwarded from بارو
֎ از نهاد به تکنولوژیهای قدرت
تصور دکارتی-هگلی از عقل مدرن، سادهسازی مفرطی بود که کثرت هستی را بر دو هستهٔ متصلب متکی میساخت که تصویر آینهای یکدیگر بودند: سوژه و ابژه، ذهن و امتداد. در نتیجه اهمیتی نداشت که فیلسوفی ایدئالیست یا ماتریالیست باشد: درون این چارچوب فراگیر، فرم یکسانی از اندیشه بر دو قطب متضاد سلطه داشت. یک هسته یا ذات تقویمیافته، یک بودن، که کارکرد آن سادهسازی و فروکاستن شدن و کثرت بود به الگوهایی مشخص و باخوداینهمان. ﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: سروش سیدی ❖ نام ستون: کائوسموتیکس
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
تصور دکارتی-هگلی از عقل مدرن، سادهسازی مفرطی بود که کثرت هستی را بر دو هستهٔ متصلب متکی میساخت که تصویر آینهای یکدیگر بودند: سوژه و ابژه، ذهن و امتداد. در نتیجه اهمیتی نداشت که فیلسوفی ایدئالیست یا ماتریالیست باشد: درون این چارچوب فراگیر، فرم یکسانی از اندیشه بر دو قطب متضاد سلطه داشت. یک هسته یا ذات تقویمیافته، یک بودن، که کارکرد آن سادهسازی و فروکاستن شدن و کثرت بود به الگوهایی مشخص و باخوداینهمان. ﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: سروش سیدی ❖ نام ستون: کائوسموتیکس
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
❑ یک بازی جذاب:
دو تا از داستانهایی را که خواندهاید در نظر بگیرید. مثلاً «مکبث» و «جنایت و مکافات». مکبث داستان یک سردار نیمهدیوانهی تشنهی قدرت است که برای رسیدن به «زندگی بهتر» دست به زنجیرهای از قتلهای سیاسی میزند. جنایت و مکافات داستان یک جوان روشنفکر روس به نام راسکلنیکف است که برای رسیدن به یک «زندگی بهتر» یک پیرزن رباخوار را میکشد و اموال او را برمیدارد.
هم مکبث و هم راسکلنیکف برای رسیدن به یک زندگی بهتر دست به قتل میزنند. یکی پیش میرود و دیگری دچار عذاب وجدان میشود. بازی شروع شده است: راسکلنیکف را بردارید و مکبث را به جای او بگذارید. چه اتفاقی میافتد؟ مثلاً مکبث دچار عذاب وجدان نمیشود. ثروت پیرزن به مذاقاش خوش میآید و ترجیح میدهد باز هم این کار را بکند. نفر بعدی کیست؟ چگونه او را میکشد؟ چه کارهایی باید بکند تا گیر پلیس روسیه نیفتد؟ تا کجا میتواند پیش برود؟ چقدر از عذاب وجدان و «مکافات» راسکلنیکف نصیب مکبث میشود؟ آیا داستان مکبث در پترزبورگ قرن نوزدهم میتواند به اندازهی مکبث در اسکاتلند قرون وسطا جذاب باشد؟ تا کجا میتوانید پیش بروید؟ برای ادامهدادن این داستان به چه اطلاعاتی نیاز دارید؟ دوباره باید مکبث را بخوانید؟ جنایت و مکافات را چطور؟ آیا این بار هم مانند بار قبل کتابها را میخوانید یا چون مشغول این بازی هستید به چیزهایی توجه خواهید کرد که تا به حال به آنها توجه نکرده بودید؟ آیا برای ادامهی داستان مکبث در روسیه خلاقیت و دانش کافی دارید؟ میتوانید امتحان کنید.
اما بواری به جای دن کیشوت؟ ایوان کارامازوف به جای یوزف کا؟ گرگور زامزا در دوزخ دانته؟ دن کیشوت در کتابخانهی بابل؟
وقتی تصمیم گرفتید شخصیت را جایگزین کنید، تا میتوانید به خصایص شخصیت انتخابشده پایبند بمانید. پیرنگ و طرح حوادث داستانی را که شخصیت را به آن وارد کردهاید تغییر ندهید. مدام از خود بپرسید بر حسب توصیفهای داستان اول (که شخصیت از آن آمده)، شخصیتتان چه رفتاری در موقعیتهای داستان دوم (که شخصیت به آن وارد شده) خواهد داشت. فایدهی این محدودیتها این است که بیشتر پای خلاقیتتان را وسط میکشد. هر چه این محدودیتها را بیشتر رعایت کنید بازی سختتر و جذابتر خواهد شد. میتوانید با تنظیم میزان پایبندی به شخصیت داستان اول و پیرنگ و طرح داستان دوم، میزان سختی بازی را برای خودتان تنظیم کنید. از «عدم پایبندی کامل: بسیار ساده» تا «پایبندی کامل: بسیار سخت». پیشنهادهایتان را برایمان بنویسید.
✍️ علی شاهی؛ کتابخانۀ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
دو تا از داستانهایی را که خواندهاید در نظر بگیرید. مثلاً «مکبث» و «جنایت و مکافات». مکبث داستان یک سردار نیمهدیوانهی تشنهی قدرت است که برای رسیدن به «زندگی بهتر» دست به زنجیرهای از قتلهای سیاسی میزند. جنایت و مکافات داستان یک جوان روشنفکر روس به نام راسکلنیکف است که برای رسیدن به یک «زندگی بهتر» یک پیرزن رباخوار را میکشد و اموال او را برمیدارد.
هم مکبث و هم راسکلنیکف برای رسیدن به یک زندگی بهتر دست به قتل میزنند. یکی پیش میرود و دیگری دچار عذاب وجدان میشود. بازی شروع شده است: راسکلنیکف را بردارید و مکبث را به جای او بگذارید. چه اتفاقی میافتد؟ مثلاً مکبث دچار عذاب وجدان نمیشود. ثروت پیرزن به مذاقاش خوش میآید و ترجیح میدهد باز هم این کار را بکند. نفر بعدی کیست؟ چگونه او را میکشد؟ چه کارهایی باید بکند تا گیر پلیس روسیه نیفتد؟ تا کجا میتواند پیش برود؟ چقدر از عذاب وجدان و «مکافات» راسکلنیکف نصیب مکبث میشود؟ آیا داستان مکبث در پترزبورگ قرن نوزدهم میتواند به اندازهی مکبث در اسکاتلند قرون وسطا جذاب باشد؟ تا کجا میتوانید پیش بروید؟ برای ادامهدادن این داستان به چه اطلاعاتی نیاز دارید؟ دوباره باید مکبث را بخوانید؟ جنایت و مکافات را چطور؟ آیا این بار هم مانند بار قبل کتابها را میخوانید یا چون مشغول این بازی هستید به چیزهایی توجه خواهید کرد که تا به حال به آنها توجه نکرده بودید؟ آیا برای ادامهی داستان مکبث در روسیه خلاقیت و دانش کافی دارید؟ میتوانید امتحان کنید.
اما بواری به جای دن کیشوت؟ ایوان کارامازوف به جای یوزف کا؟ گرگور زامزا در دوزخ دانته؟ دن کیشوت در کتابخانهی بابل؟
وقتی تصمیم گرفتید شخصیت را جایگزین کنید، تا میتوانید به خصایص شخصیت انتخابشده پایبند بمانید. پیرنگ و طرح حوادث داستانی را که شخصیت را به آن وارد کردهاید تغییر ندهید. مدام از خود بپرسید بر حسب توصیفهای داستان اول (که شخصیت از آن آمده)، شخصیتتان چه رفتاری در موقعیتهای داستان دوم (که شخصیت به آن وارد شده) خواهد داشت. فایدهی این محدودیتها این است که بیشتر پای خلاقیتتان را وسط میکشد. هر چه این محدودیتها را بیشتر رعایت کنید بازی سختتر و جذابتر خواهد شد. میتوانید با تنظیم میزان پایبندی به شخصیت داستان اول و پیرنگ و طرح داستان دوم، میزان سختی بازی را برای خودتان تنظیم کنید. از «عدم پایبندی کامل: بسیار ساده» تا «پایبندی کامل: بسیار سخت». پیشنهادهایتان را برایمان بنویسید.
✍️ علی شاهی؛ کتابخانۀ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
👍2
Forwarded from بارو
֎ از مِزودِرم تا کف خیابان
تنی بر تنی پیچیده، اندامی در اندامی: تشکیل زایگوت. تقسیم سلولی. توده در جداره جاگیر. توالی ریسهها در عمق تاریک تن. اندودرم؛ نفس، گوارش. مزودرم؛ خون، گوشت، استخوان. اکتودرم؛ پوست، عصب. تا ایستادن ماهها، تا راه رفتن ماهها، تا نشستن و برخاستن ماهها، تا دیدن و فهمیدن ماهها، تا حرف زدن ماهها، تا فریاد… سالها.
﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: زهرا خانلو ❖ نام ستون: باروت
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
تنی بر تنی پیچیده، اندامی در اندامی: تشکیل زایگوت. تقسیم سلولی. توده در جداره جاگیر. توالی ریسهها در عمق تاریک تن. اندودرم؛ نفس، گوارش. مزودرم؛ خون، گوشت، استخوان. اکتودرم؛ پوست، عصب. تا ایستادن ماهها، تا راه رفتن ماهها، تا نشستن و برخاستن ماهها، تا دیدن و فهمیدن ماهها، تا حرف زدن ماهها، تا فریاد… سالها.
﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: زهرا خانلو ❖ نام ستون: باروت
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
«کتابخانهٔ بابل» یکساله شد.
یک سال گذشت و امروز نه آن چند نفر که اولین کلمات را در این مجموعه نوشتیم، که چندهزار نفریم اینجا. در این سال از کتابهای خوب و مهم نوشتیم و نُه کتاب را تحلیل ویدئویی کردیم. سعی کردیم بهرغم محدودیتهای شبکههای اجتماعی، کتابهای خوب را فارغ از شهرت و نفوذ برندها و نامها و نسبتی که با آنها داریم، معرفی کنیم. کوشیدیم که حرف اول و آخر را کتاب خوب با ترجمهٔ خوب بزند. در آینده هم همین روند را ادامه خواهیم داد و تلاش میکنیم که ضعفهای احتمالی را برطرف کنیم. استقبال و حمایت شمار زیادی از نویسندگان و ناشران و خوانندگان نیروی ما را بیشتر کرد. قدردان این همگرایی هستیم.
در سالِ پیش رو قصد داریم با مشارکت تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل و نویسندگانِ دیگر متونی غیر از ریویو نیز بنویسیم: دربارهٔ «خواندن»، «ویژگیهای کتاب» و موضوعات و ایدههای دیگر. این متنها در شبکههای اجتماعی کتابخانهٔ بابل منتشر خواهد شد.
بعلاوه، در «وبسایت کتابخانهٔ بابل» به انتشار مقالات و جستارهای گوناگون ادامه خواهیم داد. پادکستها و ویدئوکستهایی خواهیم ساخت در پیوند با کتاب و خواندن و موضوعات گوناگون. به همین دلیل، وبسایت کتابخانهٔ بابل در دست بازطراحی است و بهزودی با این بخشهای تازه در دسترس خواهد بود. وبسایت در این مدت نیز قابل مطالعه است.
از همهٔ شما دوستان که تا اینجا همراهمان بودهاید از صمیم قلب متشکریم و امیدواریم همچنان همراهمان باشید. رسانهٔ کتابخانهٔ بابل شما هستید و بهنیروی حمایت و معرفی شماست که توانستهایم در مدتی کوتاه با شمار زیادی از کتابخوانان همراه شویم. امیدواریم همچنان برایمان بنویسید، ما را از ضعفهای کارمان آگاه کنید و کتابخانهٔ بابل را ازآنِ خودتان بدانید.
پیشنهاد شما برای بهبود کار چیست؟ جای چه ایدههایی در کتابخانهٔ بابل خالیست؟ در چه زمینههایی میتوانید به ما کمک کنید؟ برایمان بنویسید.
با بزرگترین آرزوها
تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
یک سال گذشت و امروز نه آن چند نفر که اولین کلمات را در این مجموعه نوشتیم، که چندهزار نفریم اینجا. در این سال از کتابهای خوب و مهم نوشتیم و نُه کتاب را تحلیل ویدئویی کردیم. سعی کردیم بهرغم محدودیتهای شبکههای اجتماعی، کتابهای خوب را فارغ از شهرت و نفوذ برندها و نامها و نسبتی که با آنها داریم، معرفی کنیم. کوشیدیم که حرف اول و آخر را کتاب خوب با ترجمهٔ خوب بزند. در آینده هم همین روند را ادامه خواهیم داد و تلاش میکنیم که ضعفهای احتمالی را برطرف کنیم. استقبال و حمایت شمار زیادی از نویسندگان و ناشران و خوانندگان نیروی ما را بیشتر کرد. قدردان این همگرایی هستیم.
در سالِ پیش رو قصد داریم با مشارکت تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل و نویسندگانِ دیگر متونی غیر از ریویو نیز بنویسیم: دربارهٔ «خواندن»، «ویژگیهای کتاب» و موضوعات و ایدههای دیگر. این متنها در شبکههای اجتماعی کتابخانهٔ بابل منتشر خواهد شد.
بعلاوه، در «وبسایت کتابخانهٔ بابل» به انتشار مقالات و جستارهای گوناگون ادامه خواهیم داد. پادکستها و ویدئوکستهایی خواهیم ساخت در پیوند با کتاب و خواندن و موضوعات گوناگون. به همین دلیل، وبسایت کتابخانهٔ بابل در دست بازطراحی است و بهزودی با این بخشهای تازه در دسترس خواهد بود. وبسایت در این مدت نیز قابل مطالعه است.
از همهٔ شما دوستان که تا اینجا همراهمان بودهاید از صمیم قلب متشکریم و امیدواریم همچنان همراهمان باشید. رسانهٔ کتابخانهٔ بابل شما هستید و بهنیروی حمایت و معرفی شماست که توانستهایم در مدتی کوتاه با شمار زیادی از کتابخوانان همراه شویم. امیدواریم همچنان برایمان بنویسید، ما را از ضعفهای کارمان آگاه کنید و کتابخانهٔ بابل را ازآنِ خودتان بدانید.
پیشنهاد شما برای بهبود کار چیست؟ جای چه ایدههایی در کتابخانهٔ بابل خالیست؟ در چه زمینههایی میتوانید به ما کمک کنید؟ برایمان بنویسید.
با بزرگترین آرزوها
تحریریهٔ کتابخانهٔ بابل
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
❑ تجسد خدا و تأسیس امر سیاسی
کلمه، لوگوس، به هیأت جسم درآمد و در میان ما ساکن شد. از این پس لاجرم الاهیات ناظر به نسبت زیست جمعی مومنان، یعنی امر سیاسی، است با این واقعهی بنیانگذار. مسیحیت نخست انقلابی سیاسی بود، حرکتی تأسیسی برای ساختن یک جامعهی جدید. اما معضل بنیادین درست همان جایی ظاهر میشود که هر حرکت تأسیسی دیگری به معمایی شگفت برمیخورد: حال که دیگر شخص مسیح در میان ما نیست، یعنی همو که صاحب اقتدار و منبع تأسیس حقوق بود، چگونه باید زندگی سیاسی را سازمان دهیم؟ پاسخ ارتدوکس و رایج به این معضل خلق مفهوم «کلیسا» بود: کلیسا نه یک ساختمان، که نمایندهی حق تشریعی خداوند پس از عروج اوست. کلیسا اما سازوکاری است که بر وساطت مبتنی است. مشروعیت از مسیح به پطرس و سپس به پاپ و به همین ترتیب به شکلی نزولی به کشیشان و شمّاسان جزء میرسد. (پاپ امروزی نیز درست به همین ترتیب از طریق واسطهها مشروعیت خود را از شخص پطرس میگیرد). اما جنبش گنوسی درست در همینجا در قالب یک اعتراض الاهیاتی-سیاسی ظاهر میشود: گنوسیس یا دانش به معنای اتصال مستقیم با منبع قدرت سیاسی یعنی شخص مسیح است که در زندگی مومنان ظهور میکند. آیا تجسد دقیقاً به این معنا نیست که ما نیازی به واسطهها نداریم؟ گنوسیها به جای تبعیت از مرجعیت کلیسا، کثرتهای مستقلی از مومنان را ساختند که در قالب جوامعی برابر و بدون نیاز به وساطت حاکم (اسقف، کشیش، پاپ) میتوانند زیست سیاسی خود را سازمان دهند. انجیلهای گنوسی متونی شگرف هستند که در آنها الوهیت نه دیگر در سیطرهی کلیسا و روایات غالب نصوص مقدس، بلکه سیلانی بود که به صور گوناگون تحقق مییافت: در انجیلهای گنوسی، که پس از رسمیتیافتن چهار انجیل همنظر به حاشیه رانده شده و از جانب کلیسا باطل اعلام شدند، تصوراتی شگرف عرضه میکردند: خدا در مقام زن، خدا در مقام معنویتی که در هر لحظه و توسط تکتک مومنان قابل مشاهده است، خدا در مقام سیلانی تأسیسی که از انحصار کلیسا خارج است. آیا این به راستی پیام مسیح نبود که خود با مرجعیت خاخامهای کنیسه میجنگید؟ الاهیات گنوسی الاهیاتی است رهاییبخش که در آن بدون وساطت تعالی و پاپ، بدون سلسلهمراتب صدور، هر مومنی میتواند مستقیماً خدا را ادراک کند و در نتیجه بهرهای برابر از حق و قدرت سیاسی داشته باشد.
✍️ سروش سیدی؛ کتابخانۀ بابل
انجیلهای گنوسی | الین پیگلز | ترجمهٔ ماشاالله کوچکی میبدی | انتشارات علمی و فرهنگی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
کلمه، لوگوس، به هیأت جسم درآمد و در میان ما ساکن شد. از این پس لاجرم الاهیات ناظر به نسبت زیست جمعی مومنان، یعنی امر سیاسی، است با این واقعهی بنیانگذار. مسیحیت نخست انقلابی سیاسی بود، حرکتی تأسیسی برای ساختن یک جامعهی جدید. اما معضل بنیادین درست همان جایی ظاهر میشود که هر حرکت تأسیسی دیگری به معمایی شگفت برمیخورد: حال که دیگر شخص مسیح در میان ما نیست، یعنی همو که صاحب اقتدار و منبع تأسیس حقوق بود، چگونه باید زندگی سیاسی را سازمان دهیم؟ پاسخ ارتدوکس و رایج به این معضل خلق مفهوم «کلیسا» بود: کلیسا نه یک ساختمان، که نمایندهی حق تشریعی خداوند پس از عروج اوست. کلیسا اما سازوکاری است که بر وساطت مبتنی است. مشروعیت از مسیح به پطرس و سپس به پاپ و به همین ترتیب به شکلی نزولی به کشیشان و شمّاسان جزء میرسد. (پاپ امروزی نیز درست به همین ترتیب از طریق واسطهها مشروعیت خود را از شخص پطرس میگیرد). اما جنبش گنوسی درست در همینجا در قالب یک اعتراض الاهیاتی-سیاسی ظاهر میشود: گنوسیس یا دانش به معنای اتصال مستقیم با منبع قدرت سیاسی یعنی شخص مسیح است که در زندگی مومنان ظهور میکند. آیا تجسد دقیقاً به این معنا نیست که ما نیازی به واسطهها نداریم؟ گنوسیها به جای تبعیت از مرجعیت کلیسا، کثرتهای مستقلی از مومنان را ساختند که در قالب جوامعی برابر و بدون نیاز به وساطت حاکم (اسقف، کشیش، پاپ) میتوانند زیست سیاسی خود را سازمان دهند. انجیلهای گنوسی متونی شگرف هستند که در آنها الوهیت نه دیگر در سیطرهی کلیسا و روایات غالب نصوص مقدس، بلکه سیلانی بود که به صور گوناگون تحقق مییافت: در انجیلهای گنوسی، که پس از رسمیتیافتن چهار انجیل همنظر به حاشیه رانده شده و از جانب کلیسا باطل اعلام شدند، تصوراتی شگرف عرضه میکردند: خدا در مقام زن، خدا در مقام معنویتی که در هر لحظه و توسط تکتک مومنان قابل مشاهده است، خدا در مقام سیلانی تأسیسی که از انحصار کلیسا خارج است. آیا این به راستی پیام مسیح نبود که خود با مرجعیت خاخامهای کنیسه میجنگید؟ الاهیات گنوسی الاهیاتی است رهاییبخش که در آن بدون وساطت تعالی و پاپ، بدون سلسلهمراتب صدور، هر مومنی میتواند مستقیماً خدا را ادراک کند و در نتیجه بهرهای برابر از حق و قدرت سیاسی داشته باشد.
✍️ سروش سیدی؛ کتابخانۀ بابل
انجیلهای گنوسی | الین پیگلز | ترجمهٔ ماشاالله کوچکی میبدی | انتشارات علمی و فرهنگی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
👍1
❑ تقلید خلاقانه
داستایفسکی چگونه به شخصیتی مانند استاوروگین رسید؟ در زمان نوشتن «شیاطین» به چه چیزهایی میاندیشید؟ صحنههای وهمزده و تکاندهندهی «شیاطین» از کجا آمدهاند؟
برای پاسخ به این پرسشها منابع محدودند:
۱- منابع تاریخی: وقایع سیاسی و اجتماعی، روزنامهها، نوشتههای دیگران و ...
۲- منابع شخصی: نامهها، خاطرات و یادداشتهای داستایفسکی و نزدیکان او
۳- آثار داستایفسکی: از جمله خود «شیاطین» که رگههایی از سبک زندگی و تفکر داستایفسکی در آنهاست.
آیا منبع دیگر هم هست؟ بهظاهر نه. اما یک نویسندهی خلاق پاسخ دیگری خواهد داشت: «بله. یک منبع دیگر هم وجود دارد: تخیل». این همان منبعی است که جی. ام. کوتسی برای بازسازی شرایط ذهنی داستایفسکی پیش از نوشته شدن «شیاطین» بیشترین بهره را از آن میبرد. او هم سراغ منابع تاریخی رفته و هم از آثار داستایفسکی استفاده کرده اما منبع اصلی او در رمان «استاد پترزبورگ» تخیل خلاق اوست. میپرسید «چگونه میشود از تخیل برای بازسازی یک واقعهی تاریخی استفاده کرد؟» توضیح میدهم.
کوتسی از درون اسناد تاریخی و نامههای داستایفسکی تعدادی رخداد مهم بیرون کشیده و آنها را با یکی دو رویداد از زندگی خودش (از جمله مرگ پسرش) آمیخته و پشتسرهم چیده است. در مرحلهی بعد تلاش کرده که از روی آثار داستایفسکی و واکنشهای نوشتاری او به دنیای اطرافش (نامهها، یادداشتها، مقالهها)، شکل و شیوهی تفکر داستایفسکی را بازسازی کند. او با نوعی مهندسی معکوس، از آثار داستایفسکی به شیوهی تفکر او رسیده و با تجارب نویسندگی خودش به این شیوهی تفکر پر و بال داده و در نهایت شخصیتی ساخته که میتوان آنرا «داستایفسکی/کوتسی» نامید. پس از اینکه این شخصیت کامل شده او را به درون رمان فرستاده و با تکتک وقایع و رویدادهایی که پشتسرهم چیده روبرو کرده است. اینجاست که تخیل خلاقش به کمکش آمده تا بتواند در مواجهه با هر رویداد حدس بزند که واکنش ذهنی و عملی داستایفسکی چه بوده است. در واقع او تلاش کرده که در این رمان به جای داستایفسکی و مانند او بیندیشد و در نهایت کشف کند که استاوروگین از کجا آمد و «شیاطین» چگونه نوشته شد. «استاد پترزبورگ» اثری بسیار جسورانه است: آزمایشگاهی که در آن نویسندهای برجسته تمام تلاشش را کرده که خلاقانه از یک غول ادبی تقلید کند.
✍️ علی شاهی؛ کتابخانۀ بابل
استاد پترزبورگ؛ جی. ام. کوتسی؛ ترجمۀ محمدرضا ترک تتاری؛ نشر ماهی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
داستایفسکی چگونه به شخصیتی مانند استاوروگین رسید؟ در زمان نوشتن «شیاطین» به چه چیزهایی میاندیشید؟ صحنههای وهمزده و تکاندهندهی «شیاطین» از کجا آمدهاند؟
برای پاسخ به این پرسشها منابع محدودند:
۱- منابع تاریخی: وقایع سیاسی و اجتماعی، روزنامهها، نوشتههای دیگران و ...
۲- منابع شخصی: نامهها، خاطرات و یادداشتهای داستایفسکی و نزدیکان او
۳- آثار داستایفسکی: از جمله خود «شیاطین» که رگههایی از سبک زندگی و تفکر داستایفسکی در آنهاست.
آیا منبع دیگر هم هست؟ بهظاهر نه. اما یک نویسندهی خلاق پاسخ دیگری خواهد داشت: «بله. یک منبع دیگر هم وجود دارد: تخیل». این همان منبعی است که جی. ام. کوتسی برای بازسازی شرایط ذهنی داستایفسکی پیش از نوشته شدن «شیاطین» بیشترین بهره را از آن میبرد. او هم سراغ منابع تاریخی رفته و هم از آثار داستایفسکی استفاده کرده اما منبع اصلی او در رمان «استاد پترزبورگ» تخیل خلاق اوست. میپرسید «چگونه میشود از تخیل برای بازسازی یک واقعهی تاریخی استفاده کرد؟» توضیح میدهم.
کوتسی از درون اسناد تاریخی و نامههای داستایفسکی تعدادی رخداد مهم بیرون کشیده و آنها را با یکی دو رویداد از زندگی خودش (از جمله مرگ پسرش) آمیخته و پشتسرهم چیده است. در مرحلهی بعد تلاش کرده که از روی آثار داستایفسکی و واکنشهای نوشتاری او به دنیای اطرافش (نامهها، یادداشتها، مقالهها)، شکل و شیوهی تفکر داستایفسکی را بازسازی کند. او با نوعی مهندسی معکوس، از آثار داستایفسکی به شیوهی تفکر او رسیده و با تجارب نویسندگی خودش به این شیوهی تفکر پر و بال داده و در نهایت شخصیتی ساخته که میتوان آنرا «داستایفسکی/کوتسی» نامید. پس از اینکه این شخصیت کامل شده او را به درون رمان فرستاده و با تکتک وقایع و رویدادهایی که پشتسرهم چیده روبرو کرده است. اینجاست که تخیل خلاقش به کمکش آمده تا بتواند در مواجهه با هر رویداد حدس بزند که واکنش ذهنی و عملی داستایفسکی چه بوده است. در واقع او تلاش کرده که در این رمان به جای داستایفسکی و مانند او بیندیشد و در نهایت کشف کند که استاوروگین از کجا آمد و «شیاطین» چگونه نوشته شد. «استاد پترزبورگ» اثری بسیار جسورانه است: آزمایشگاهی که در آن نویسندهای برجسته تمام تلاشش را کرده که خلاقانه از یک غول ادبی تقلید کند.
✍️ علی شاهی؛ کتابخانۀ بابل
استاد پترزبورگ؛ جی. ام. کوتسی؛ ترجمۀ محمدرضا ترک تتاری؛ نشر ماهی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
Forwarded from بارو
پهناب گوادلکویر
از زیتونزاران و نارنجستانها میگذرد.
رودبارهای دوگانهی غرناطه
از برف به گندم فرود میآید.
دریغا عشق
که شد و بازنیامد!
پهناب: چرا کلمهٔ El río را «پهناب» معنی کرده است، نه رود یا رودخانه یا نهر یا شط؟ چرا کلمهای انتخاب کرده که در این معنی در فرهنگ لغتها معنا و مدخل نشده است؟
گوادلکِویر: چرا نام این رود یعنی Guadalquivir را اینطور ضبط کرده است؟ چرا «وادیالکبیر» عربی نیاورده یا به آوای اسپانیایی «گوادال کیویر» ننوشته است؟
سطر دوم: چرا ننوشته «از میان نارنجها و زیتونها میگذرد؟». چرا naranjos و olivos را به زیتونزاران و نارنجستانها برگردانده است؟ و چرا «از» و «میگذرد»؟
سطر سوم: چرا اینجا Los dos ríos را نه بهسیاق سطر نخست «پهنابها» آورده نه «دو رود»؟ چرا «دوگانه» را به «دو» و «غرناطه» را به «گرانادا» ترجیح داده است؟
سطر چهارم: چرا فعل bajan را بهسادگی «میریزد» معنا نکرده و «فرود آمدن» نوشته است؟
ترجیعبند: چرا Ay را دریغا معنا کرده و ویرگول بعدش را برداشته است؟
﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: آزاد عندلیبی ❖ ستون: + من
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
از زیتونزاران و نارنجستانها میگذرد.
رودبارهای دوگانهی غرناطه
از برف به گندم فرود میآید.
دریغا عشق
که شد و بازنیامد!
پهناب: چرا کلمهٔ El río را «پهناب» معنی کرده است، نه رود یا رودخانه یا نهر یا شط؟ چرا کلمهای انتخاب کرده که در این معنی در فرهنگ لغتها معنا و مدخل نشده است؟
گوادلکِویر: چرا نام این رود یعنی Guadalquivir را اینطور ضبط کرده است؟ چرا «وادیالکبیر» عربی نیاورده یا به آوای اسپانیایی «گوادال کیویر» ننوشته است؟
سطر دوم: چرا ننوشته «از میان نارنجها و زیتونها میگذرد؟». چرا naranjos و olivos را به زیتونزاران و نارنجستانها برگردانده است؟ و چرا «از» و «میگذرد»؟
سطر سوم: چرا اینجا Los dos ríos را نه بهسیاق سطر نخست «پهنابها» آورده نه «دو رود»؟ چرا «دوگانه» را به «دو» و «غرناطه» را به «گرانادا» ترجیح داده است؟
سطر چهارم: چرا فعل bajan را بهسادگی «میریزد» معنا نکرده و «فرود آمدن» نوشته است؟
ترجیعبند: چرا Ay را دریغا معنا کرده و ویرگول بعدش را برداشته است؟
﴿کلیک کنید: متن کامل﴾
نویسنده: آزاد عندلیبی ❖ ستون: + من
www.baru.wiki ❖ t.me/Baruwiki
❑ تاریخ صدا، تاریخ تصویر
سینما یا تلویزیون یا سایر رسانههای جمعی تنها چشم را هدف نمیگیرند. آنها مخاطبانشان را در حالت ادراکی منحصربفرد از صدا و تصویر قرار میدهند. این ادراک بهطور همزمان چشم و گوش مخاطبان را درگیر میکند هرچند که ما با یکسره گفتنِ اینکه فیلم یا برنامهای تلویزیونی را «میبینیم» اصرار داریم انکار کنیم که در این میان حاشیهی صوتی چگونه ادراک را جرح و تعدیل میکند. در بهترین حالت برخی به یک مدل جمعی اکتفا میکنند که با توجه به آن تماشای نمایشی سمعی ــ بصری از اساس ترکیبی است از دیدن تصاویر بهاضافهی شنیدن صداها. این چنین هر ادراک بهشکل ظریفی در محدودهی خود باقی میماند و بر دیگر ادراکها تأثیری نمیگذارد. میشل شیون در صدا ــ تصویر میکوشد که حقیقت آمیزش و درهمآمیختگی سمعی ــ بصری را اثبات کند. این که در نهایت ادراکی سمعی ــ بصری بر ادراکی دیگر تأثیر میگذارد و آن را دگرگون میسازد. وقتی چیزی را میشنویم دیگر به هیچ روی همانی نیست که صرفاً دیدهایم؛ و به همین ترتیب وقتی چیزی را میبینیم دیگر همانی نیست که صرفاً شنیدهایم. از این رو باید از تکرار مکررات در باب این دو حیطه عبور کنیم [پرسش مشهوری که در دههی ۱۹۷۰ مطرح بود: کدامیک مهمتر است؟ صدا یا تصویر؟] و در باب روابط متقابل و برهمکنش نیروها سخن بگوییم. صدا ــ تصویر همزمان نظری و عملی است. اول آنکه رابطهی سمعی ــ بصری را بهمنزلهی نوعی قرارداد توصیف و فرموله میکند [بهمنزلهی نقطهی مقابل رابطهای طبیعی که از نوعی هارمونیِ ازپیشموجود بین ادراکات برمیخیزد] و سپس همان را بر روی تلی از فیلمها، برنامههای تلویزیونی و ویدئوها میافکند. این راهی برای روایت تاریخ سینماست بهمدد فرمول جادویی صدا ــ تصویر، و نه صرفاً صدا. مسئله این است: آیا میتوان در مقابل تاریخ سینما [که عموماً مبتنی بر دستهبندی تصاویر است] از تاریخ صداها نوشت؟ سینما یا سایر رسانههای جمعی در طول تاریخ چه تأثیری بر قوهی شنیدار ما گذاشته است؟ و اینکه آیا میتوان صدا در سینما را صاحب رسالتی همچون تصویر دانست؟
✍️ رامین اعلایی | کتابخانهٔ بابل
صدا ــ تصویر؛ ملاحظاتی زیباشناسانه دربارهی صدا در سینما | میشل شیون | ترجمهی محمدجواد مظفریان | نشر ققنوس
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
سینما یا تلویزیون یا سایر رسانههای جمعی تنها چشم را هدف نمیگیرند. آنها مخاطبانشان را در حالت ادراکی منحصربفرد از صدا و تصویر قرار میدهند. این ادراک بهطور همزمان چشم و گوش مخاطبان را درگیر میکند هرچند که ما با یکسره گفتنِ اینکه فیلم یا برنامهای تلویزیونی را «میبینیم» اصرار داریم انکار کنیم که در این میان حاشیهی صوتی چگونه ادراک را جرح و تعدیل میکند. در بهترین حالت برخی به یک مدل جمعی اکتفا میکنند که با توجه به آن تماشای نمایشی سمعی ــ بصری از اساس ترکیبی است از دیدن تصاویر بهاضافهی شنیدن صداها. این چنین هر ادراک بهشکل ظریفی در محدودهی خود باقی میماند و بر دیگر ادراکها تأثیری نمیگذارد. میشل شیون در صدا ــ تصویر میکوشد که حقیقت آمیزش و درهمآمیختگی سمعی ــ بصری را اثبات کند. این که در نهایت ادراکی سمعی ــ بصری بر ادراکی دیگر تأثیر میگذارد و آن را دگرگون میسازد. وقتی چیزی را میشنویم دیگر به هیچ روی همانی نیست که صرفاً دیدهایم؛ و به همین ترتیب وقتی چیزی را میبینیم دیگر همانی نیست که صرفاً شنیدهایم. از این رو باید از تکرار مکررات در باب این دو حیطه عبور کنیم [پرسش مشهوری که در دههی ۱۹۷۰ مطرح بود: کدامیک مهمتر است؟ صدا یا تصویر؟] و در باب روابط متقابل و برهمکنش نیروها سخن بگوییم. صدا ــ تصویر همزمان نظری و عملی است. اول آنکه رابطهی سمعی ــ بصری را بهمنزلهی نوعی قرارداد توصیف و فرموله میکند [بهمنزلهی نقطهی مقابل رابطهای طبیعی که از نوعی هارمونیِ ازپیشموجود بین ادراکات برمیخیزد] و سپس همان را بر روی تلی از فیلمها، برنامههای تلویزیونی و ویدئوها میافکند. این راهی برای روایت تاریخ سینماست بهمدد فرمول جادویی صدا ــ تصویر، و نه صرفاً صدا. مسئله این است: آیا میتوان در مقابل تاریخ سینما [که عموماً مبتنی بر دستهبندی تصاویر است] از تاریخ صداها نوشت؟ سینما یا سایر رسانههای جمعی در طول تاریخ چه تأثیری بر قوهی شنیدار ما گذاشته است؟ و اینکه آیا میتوان صدا در سینما را صاحب رسالتی همچون تصویر دانست؟
✍️ رامین اعلایی | کتابخانهٔ بابل
صدا ــ تصویر؛ ملاحظاتی زیباشناسانه دربارهی صدا در سینما | میشل شیون | ترجمهی محمدجواد مظفریان | نشر ققنوس
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎
❑ از ایدئولوژی و توتالیتاریسم
تا کجا میتوان برای یک ایدئولوژی هزینه داد؟
آیا یک ایدئولوژی میتواند کاری کند که انسان بر ضد خود، بر ضد زندگی، اقرار کند؟
در جوامع ایدئولوژیک، فرد چه اهمیتی در برابر جمع دارد؟
در این جوامع تا چه اندازه «هدف»، «وسیله» را توجیه میکند؟
باور به یک ایدئولوژی چقدر میتواند خطرناک و تهدیدکننده باشد؟
کوستلر در کتاب «ظلمت در نیمروز» سرگذشت یک مأمور حزب کمونیست را تعریف میکند که بهدلایلی به زندان افتاده است. یکی از صدها زندانیای که اسیر دادگاههای نمایشی مسکو میشوند. زندانیای که گناهش، از دست دادن اعتقادش به کمونیسم و عدالتمحور بودن آن است. «روباشف» هم خود را گناهکار میداند هم بیگناه. او که با وعدهی تحقق یک آرمانشهر به حزب پیوسته است حالا میبیند که با وجود اصولی که در ابتدا درست و منطقی به نظر میآمدند، نتایج وحشتناکی به بار نشسته است. تصفیههای بیشمار، اعترافات اجباری، شکنجههای روحی و جسمی طولانی: اتوپیا جایش را به فاجعه داده است. تیغ حذفی که در ابتدای انقلاب کمونیستی گردن دگراندیشان را زده، حالا روی گردن او که زمانی در هستهی اصلی قدرت حضور داشته قرار گرفته است. گویی حزب، تاب تحمل کوچکترین مخالفتها را از دست داده است. کوستلر در این کتاب نهتنها خشونت و جنایات حزب را در تکگوییها و بازجوییها نشان میدهد، بلکه اساس ایدئولوژی آن را هم زیر سوال میبرد: اینکه نظریههای آرمانگرایانه چقدر میتوانند بالقوه خطرناک باشند.
این رمانی است دربارهی توتالیتاریسم. توتالیتاریسمی که بر یک ایدئولوژی سوار شده است. حکومتی که تاب تحمل هرگونه مخالفتی ولو اندک را از دست داده است و خواهان اطاعت بی چون و چرا و سرسپردگی بی حد و مرز است تا آنجا که نیروهایی را هم که در ابتدا با آن همراه بودهاند، به دلایل واهی قربانی میکند. رمانی درخشان دربارهی انقلابی که فرزندان خود را میخورد. این کتاب نشان میدهد که وقتی یک ایدئولوژی با قدرتی توتالیتر همراه شود تا چه اندازه میتواند برای زندگی خطرناک باشد و تا کجا پیش برود: حذف فیزیکی، سانسور و تباه کردن نیروی زندگی.
✍️ پریسا رفائی | کتابخانهٔ بابل
ظلمت در نیمروز | آرتور کوستلر | ترجمهٔ مژده دقیقی | نشر ماهی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
تا کجا میتوان برای یک ایدئولوژی هزینه داد؟
آیا یک ایدئولوژی میتواند کاری کند که انسان بر ضد خود، بر ضد زندگی، اقرار کند؟
در جوامع ایدئولوژیک، فرد چه اهمیتی در برابر جمع دارد؟
در این جوامع تا چه اندازه «هدف»، «وسیله» را توجیه میکند؟
باور به یک ایدئولوژی چقدر میتواند خطرناک و تهدیدکننده باشد؟
کوستلر در کتاب «ظلمت در نیمروز» سرگذشت یک مأمور حزب کمونیست را تعریف میکند که بهدلایلی به زندان افتاده است. یکی از صدها زندانیای که اسیر دادگاههای نمایشی مسکو میشوند. زندانیای که گناهش، از دست دادن اعتقادش به کمونیسم و عدالتمحور بودن آن است. «روباشف» هم خود را گناهکار میداند هم بیگناه. او که با وعدهی تحقق یک آرمانشهر به حزب پیوسته است حالا میبیند که با وجود اصولی که در ابتدا درست و منطقی به نظر میآمدند، نتایج وحشتناکی به بار نشسته است. تصفیههای بیشمار، اعترافات اجباری، شکنجههای روحی و جسمی طولانی: اتوپیا جایش را به فاجعه داده است. تیغ حذفی که در ابتدای انقلاب کمونیستی گردن دگراندیشان را زده، حالا روی گردن او که زمانی در هستهی اصلی قدرت حضور داشته قرار گرفته است. گویی حزب، تاب تحمل کوچکترین مخالفتها را از دست داده است. کوستلر در این کتاب نهتنها خشونت و جنایات حزب را در تکگوییها و بازجوییها نشان میدهد، بلکه اساس ایدئولوژی آن را هم زیر سوال میبرد: اینکه نظریههای آرمانگرایانه چقدر میتوانند بالقوه خطرناک باشند.
این رمانی است دربارهی توتالیتاریسم. توتالیتاریسمی که بر یک ایدئولوژی سوار شده است. حکومتی که تاب تحمل هرگونه مخالفتی ولو اندک را از دست داده است و خواهان اطاعت بی چون و چرا و سرسپردگی بی حد و مرز است تا آنجا که نیروهایی را هم که در ابتدا با آن همراه بودهاند، به دلایل واهی قربانی میکند. رمانی درخشان دربارهی انقلابی که فرزندان خود را میخورد. این کتاب نشان میدهد که وقتی یک ایدئولوژی با قدرتی توتالیتر همراه شود تا چه اندازه میتواند برای زندگی خطرناک باشد و تا کجا پیش برود: حذف فیزیکی، سانسور و تباه کردن نیروی زندگی.
✍️ پریسا رفائی | کتابخانهٔ بابل
ظلمت در نیمروز | آرتور کوستلر | ترجمهٔ مژده دقیقی | نشر ماهی
■ t.me/BabelBookReview ■ instagram.com/BabelBookReview
Telegram
attach 📎