📚 #واژه‌نامه علوم آزمایشگاهی | قسمت ششم 🧬🔬

۱️⃣.پلی‌مورفیسم تک‌نوکلئوتیدی (SNP) 🧬🔍

تنوع در یک نوکلئوتید از DNA که در جمعیت با فراوانی بیش از ۱٪ وجود دارد. این تغییرات ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌ها را افزایش دهند یا پاسخ به داروها را تحت تأثیر قرار دهند. در آزمایشگاه ژنتیک، SNPها به عنوان بیومارکر برای پیش‌بینی بیماری‌ها و تعیین هویت افراد استفاده می‌شوند.

۲️⃣.هیبریداسیون مولکولی 🧬🔗

فرآیند اتصال یک توالی DNA یا RNA مکمل به توالی هدف. این روش پایه‌گذار تکنیک‌هایی مانند Southern blot و FISH است و برای تشخیص توالی‌های خاص ژنومی، مانند ژن‌های جهش‌یافته یا ویروس‌های ادغام شده، به کار می‌رود.

۳️⃣.جهش نقطه‌ای (Point Mutation) 🧬🎯

تغییر در یک نوکلئوتید منفرد از DNA که می‌تواند منجر به تغییر اسیدآمینه، تولید پروتئین غیرعملکردی یا بیماری شود. این نوع جهش زمینه‌ساز بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی مانند کم‌خونی داسی‌شکل و فیبروز کیستیک است.

۴️⃣.توالی‌یابی نسل بعد (NGS) 🧬💻

فناوری پیشرفته‌ای که امکان خواندن میلیون‌ها توالی DNA به طور همزمان را فراهم می‌کند. از NGS برای تشخیص جهش‌های نادر، غربالگری ژنوم کامل، تشخیص بیماری‌های ژنتیکی پیچیده و حتی بررسی میکروبیوم استفاده می‌شود.

۵️⃣.اپی‌ژنتیک 🧬🔐

تغییرات قابل توارث در بیان ژن که بدون تغییر در توالی DNA رخ می‌دهند، مانند متیلاسیون DNA و تغییرات هیستون. این تغییرات می‌توانند تحت تأثیر عوامل محیطی مانند رژیم غذایی، استرس و سموم قرار گیرند و در بروز بیماری‌هایی مانند سرطان و اختلالات روانی نقش دارند.

اگه برات مفید بود، فوروارد کن دوستات هم یاد بگیرن 🔄

Bale | Telegram | Instagram

🧪 #تاریخچه دانشمندان | قسمت ششم 🩸🔬

کسی که انتقال خون رو از مرگ به نجات تبدیل کرد! 🏆

سال ۱۹۰۰، کارل لندرستاینر متوجه شد وقتی خون دو فرد مختلف رو مخلوط میکنه، گاهی گلبول‌ها به هم می‌چسبند و لخته میشن و گاهی نه. با آزمایش خون ۲۲ نفر، گروه‌های خونی A، B و O رو کشف کرد (و بعداً AB).

📌 قانون طلایی:
گروه O دهنده جهانی، AB گیرنده جهانی. انتقال خون اشتباه = مرگ بیمار!

🔬 کشف بعدی (۱۹۳۷):
فاکتور Rh رو کشف کرد که نجات‌بخش هزاران نوزاد با بیماری همولیتیک شد.

🏆 نوبل ۱۹۳۰ به خاطر نجات میلیون‌ها زندگی با کشف گروه‌های خونی.


اگه جالب بود فوروارد کن دوستات هم بدونن 🔄

Bale | Telegram | Instagram

🔬«از اجزای میکروسکوپ تا نکات حرفه‌ای برای نگهداری از لنزها» 🧐

✨یه مرجع سریع و عالی برای کسایی که با آزمایشگاه سر و کار دارن. حتما عکس رو ببین و یاد بگیر! 🥼

🆔@AzmaTech
🆔@MLSSA_IUMS

🧬✨ چیزایی که هیچ جا نمیگن | قسمت ششم

#می‌دونستی باکتری ها توی فضا قوی‌تر میشن؟! 🚀🦠

باورت میشه باکتری سالمونلا (همون عامل مسمومیت غذایی معروف) وقتی به فضا میره، جهش ژنتیکی میده و کشنده‌تر از قبل میشه؟؟😧😲 ناسا این آزمایش رو توی ایستگاه فضایی انجام داده و دیدن باکتری‌ها توی شرایط بی‌وزنی، مقاوم‌تر و خطرناک‌تر شدن.👩‍🚀🛸

🧫 حتی بعضی از باکتری‌ها توی فضا سرعت رشدشون بیشتر میشه و به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم‌تر میشن.🦠 💊 این یعنی علوم آزمایشگاهی فقط روی زمین خلاصه نمیشه، آزمایشگاه‌های فضایی هم داریم که دارن برای سفرهای طولانی به مریخ و ماه تحقیق میکنن! 🌍🔭

دانشمندا معتقدن این تحقیقات می‌تونه به تولید داروهای جدید و مقاوم‌تر روی زمین هم کمک کنه. علم هیچ مرزی نداره، حتی مرز جو زمین! 💫🧪

اگه جالب بود فوروارد کن دوستات هم بدونن 🔄

Bale | Telegram | Instagram

🔬 #پشت_پرده آزمایشگاه | قسمت ششم

⏳ آزمایشگاه می‌تونه بفهمه چقدر مونده به مرگ! 🩸😶

باورت میشه با یه آزمایش خون ساده، میشه فهمید چقدر زمان داری؟ 😲

توی بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان‌ها، از سه تا شاخص مهم برای پیش‌بینی بقای بیمار استفاده میشه:

۱️⃣ آلبومین پایین 🩸

آلبومین پروتئین کبدیه. وقتی پایین باشه، یعنی بدن دچار سوءتغذیه یا التهاب شدیده و قدرت بهبودی کمه.

۲️⃣ هموگلوبین پایین 🩸

کم‌خونی شدید یعنی اکسیژن کافی به بافت‌ها نمی‌رسه و بدن داره ضعیف میشه.

۳️⃣ نسبت لنفوسیت به نوتروفیل (NLR) ⚖️🧪

این نسبت نشون دهنده سطح التهاب و قدرت سیستم ایمنیه. هرچی بالاتر باشه، یعنی بدن درگیر عفونت یا التهاب شدیده و شانس زنده موندن کمتره.

🔬 مطالعات نشون دادن ترکیب این سه شاخص، می‌تونه با دقت بالایی پیش‌بینی کنه که بیمار تا چند ماه دیگه زنده می‌مونه. این به پزشکان کمک میکنه تصمیم بگیرن که درمان رو ادامه بدن یا به سمت مراقبت‌های تسکینی برن.

📌

این تست‌ها برای همه نیست، بیشتر برای بیماران بدحال توی آی‌سی‌یو استفاده میشه!

اگه جالب بود فوروارد کن دوستات هم بدونن 🔄

Bale | Telegram | Instagram

🔬تفاوت یک آزمایشگاه معمولی و یک
آزمایشگاه دقیق در چیست؟

همه چیز به جزئیات برمی‌گردد! از نحوه همگن‌سازی درست لوله‌ها تا رعایت زنجیره سرد و کنترل عوامل مداخله‌گر (همولیز، ایکتریک و…).

✨ما در ATP این چک‌لیست کاربردی را برایتان آماده کردیم که همه‌چیز را یک‌جا ببینید. 📑

📌 حتماً این پست رو “Save” کن تا موقع کار در آزمایشگاه سریع بهش دسترسی داشته باشی!

Bale | Telegram | Instagram

📚 #واژه‌نامه علوم آزمایشگاهی | قسمت هفتم🧪💊


۱️⃣.نیمه‌عمر دارویی (Half-life) ⏳💊

مدت زمانی که غلظت دارو در خون به نصف کاهش می‌یابد. برای تعیین فاصله بین دوزها و پیش‌بینی زمان دفع دارو از بدن استفاده می‌شود. عملکرد کلیه و کبد بر آن تأثیر دارد.


۲️⃣. پنجره درمانی (Therapeutic Window) 🎯📊

محدوده غلظت دارو در خون بین اثربخشی و سمیت. زیر این محدوده بی‌اثر، بالای آن سمی است. برای داروهایی مثل لیتیوم و دیگوکسین بسیار حیاتی است.

۳️⃣.کلیرانس (Clearance) 🫁💧

میزان پاکسازی دارو از خون در واحد زمان. نشان‌دهنده توانایی کبد و کلیه در دفع دارو است. در نارسایی کلیوی یا کبدی، نیاز به تنظیم دوز دارد.

۴️⃣. آنتاگونیست (Antagonist) 🛡️🚫

ماده‌ای که به گیرنده متصل شده و اثر آن را بلوکه می‌کند بدون فعال‌سازی. در سم‌شناسی به عنوان پادزهر استفاده می‌شود، مثل نالوکسان برای مسمومیت با مخدرها.


۵️⃣ .شاخص درمانی (Therapeutic Index) 📊⚖️

نسبت دوز سمی به دوز مؤثر دارو. هرچه بالاتر، دارو ایمن‌تر است. داروهای با شاخص پایین مثل وارفارین نیاز به مانیتورینگ دقیق دارند.


Bale | Telegram | Instagram

🧬 #تاریخچه دانشمندان | قسمت هفتم 🧪🔬

آدام کورنر (متولد ۱۹۳۳) ایمونولوژیست آرژانتینی-بریتانیایی است که با توسعه روش تولید آنتی‌بادی‌های مونوکلونال، انقلابی در تشخیص آزمایشگاهی ایجاد کرد.

او در دهه ۱۹۷۰، به همراه سزار میلشتاین، روشی ابداع کرد که در آن سلول‌های تولیدکننده آنتی‌بادی را با سلول‌های سرطانی (میلوما) ترکیب می‌کردند تا سلول‌های هیبریدوما به وجود آورند که هم آنتی‌بادی تولید می‌کردند و هم به طور نامحدود رشد می‌کردند. این روش امکان تولید انبوه آنتی‌بادی‌های اختصاصی را فراهم کرد.

امروز از آنتی‌بادی‌های منوکلونال در تست‌های حاملگی، تشخیص سرطان، HIV، هپاتیت و بسیاری از بیماری‌های عفونی و خودایمنی استفاده می‌شود.

کورنر در سال ۱۹۸۴ به همراه میلشتاین، جایزه نوبل پزشکی را دریافت کرد.

📢 اگه برات جالب بود، فوروارد کن دوستانت هم بدونن 🔄

Bale | Telegram | Instagram

🔬 انجمن علمی علوم آزمایشگاهی دانشگاه ایران با همکاری آکادمی آزما تک پلاس برگزار می‌کند:

📝 کارگاه آموزش پروپوزال‌نویسی
تا حالا به این فکر کردی چطور یه ایده‌ی علمی رو تبدیل به یه پژوهش واقعی کنی؟
پروپوزال‌نویسی اولین و مهم‌ترین قدم برای ورود به دنیای تحقیقاته!

🔬 کاربردهای پروپوزال‌نویسی:
▫️ شروع پروژه‌های تحقیقاتی دانشگاهی
▫️ گرفتن تأییدیه برای پایان‌نامه
▫️ چاپ مقاله علمی
▫️ شرکت در طرح‌های پژوهشی و گرنت‌ها
▫️ تقویت رزومه برای ادامه تحصیل و مهاجرت

توی این کارگاه یاد می‌گیری:
✅ چطور موضوع انتخاب کنی
✅ چطور بیان مسئله و اهداف بنویسی
✅ چطور منابع علمی معتبر پیدا کنی
✅ چطور یه پروپوزال استاندارد و قابل دفاع آماده کنی

🧬 به همراه گواهى معتبر از دانشگاه علوم پزشكى ايران

⏰تاريخ برگزارى : ۱۷ و ۱۸ تیرماه
ساعت ١٩

🎗️براى ثبت نام و دريافت اطلاعات بيشتر به آيدى زير پيام دهيد :
@az_iums

اگر می‌خوای وارد مسیر حرفه‌ای پژوهش بشی، این کارگاه رو از دست نده ✨


Bale | Telegram | Instagram

🧬 چیزایی که هیچ جا نمیگن | قسمت هفتم

#میدونستی بعضی از دوقلوهای به هم چسبیده، سیستم گردش خون مشترک دارن و خونشون توی بدن هم قاطی میشه؟! 🤯

🩸 ماجرا چیه؟

دوقلوهای به هم چسبیده (دوقلوهای سیامی) گاهی سیستم گردش خون مشترک دارن. یعنی قلب‌هاشون یا رگ‌هاشون به هم وصله و خون بین دو بدن رد و بدل میشه.


🧪 ماجرای آزمایشگاهی:

یه بار یه دوقلو به هم چسبیده برای آزمایش خون اومدن. از یکی از اونها نمونه گرفتن و جواب اومد که بیماری خاصی داره. از اون یکی هم نمونه گرفتن، ولی جوابش نرمال بود! 😶

تکنسین‌ها گیج شدن... تا اینکه فهمیدن خون توی بدنشون قاطی میشه، ولی نه به طور کامل! یعنی بعضی از مواد توی خون یکی، به اون یکی هم می‌رسه و بعضی نه!

🧫 این یعنی چی؟

· بعضی از داروها یا عفونت‌ها ممکنه توی هر دو بدن تأثیر بذارن
· بعضی از بیماری‌ها فقط توی یکی از اونها ظاهر میشه
· برای تشخیص دقیق، باید از هر دو نمونه جداگانه بگیرن و نتیجه رو با هم مقایسه کنن.

😲 واقعیت جالب:

بعضی از دوقلوهای به هم چسبیده، گروه خونی متفاوت از هم دارن! یعنی با اینکه به هم چسبیدن، ولی خونشون با هم یکی نیست!

Bale | Telegram | Instagram

🔬 #پشت_پرده آزمایشگاه | قسمت هفتم

🧠 آزمایشگاه می‌تونه بفهمه که داری به آلزایمر مبتلا میشی! 🔮🩸

باورت میشه با یه آزمایش خون یا مایع نخاع، میشه ۱۰ تا ۱۵ سال قبل از شروع علائم آلزایمر فهمید که در آینده به این بیماری مبتلا میشی یا نه؟🤯

دو پروتئین کلیدی توی خون و مایع نخاع وجود داره: بتا آمیلوئید که توی مغز رسوب میکنه و پلاک‌های سمی تشکیل میده و پروتئین تاو که وقتی سلول عصبی آسیب می‌بینه آزاد میشه. ترکیب این دو شاخص نشون میده که آیا در مسیر آلزایمر هستی یا نه.

✔️بتا آمیلوئید بالا + تاو پایین یعنی شروع تغییرات
✔️بتا آمیلوئید بالا + تاو بالا یعنی پیشرفت بیماری
✔️ هر دو پایین یعنی ریسک پایین

اگه بتونی ۱۰ سال قبل از شروع علائم بفهمی در معرض ریسک هستی، می‌تونی سبک زندگی‌ات رو تغییر بدی، رژیم غذایی مناسب داشته باشی و از مغزت محافظت کنی.

Bale | Telegram | Instagram

🩸 با یه عدد ساده، نوع کم‌خونی رو تشخیص بده!

عدد کوچیکی به اسم RDW توی برگه آزمایش، می‌تونه بهت بگه کم‌خونیت از نوع فقر آهن یا تالاسمی یا چیز دیگه ای هست! کافیه بلد باشی چطور بخونیش.🧠🔬

اگه می‌خوای بدونی چطور این عدد طلایی رو تفسیر کنی، این پست ATP رو از دست نده!

Bale | Telegram | Instagram

📚 #واژه‌نامه علوم آزمایشگاهی | قسمت هشتم 🩸🧬


۱. آلوایمونیزاسیون (Alloimmunization):🩸⚙️

تولید آنتی‌بادی علیه آنتی‌ژن‌های خونی غیرخودی در اثر انتقال خون یا بارداری. در بانک خون، غربالگری آنتی‌بادی ضروری است.

۲.کراس‌مچ (Cross-Match):🩸🔬

تست سازگاری خون اهداکننده با گیرنده قبل از انتقال. عدم آگلوتیناسیون یعنی خون سازگار است.

۳. آفرزیس (Apheresis): 🩸🧫

جداسازی یک جزء خاص از خون (پلاکت، پلاسما) و بازگرداندن بقیه به بدن. برای درمان بیماری‌های خودایمنی استفاده می‌شود.

۴. ترومباستنی (Thrombasthenia): 🩸⚠️

اختلال پلاکتی که در آن تعداد پلاکت طبیعی ولی عملکردش مختل است. با خونریزی طولانی مشخص می‌شود.

۵. گانگرن (Gangrene):🩸💀

مرگ بافت به دلیل قطع جریان خون یا عفونت. کشت بافت نکروزه برای تشخیص عامل عفونی انجام می‌شود.

Bale | Telegram | Instagram

🧪 #تاریخچه دانشمندان| قسمت هشتم

پل ارلیش (۱۸۵۴-۱۹۱۵)، پزشک و دانشمند آلمانی، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های علوم آزمایشگاهی با توسعه روش‌های رنگ‌آمیزی سلول‌های خونی، انقلابی در تشخیص بیماری‌های خونی ایجاد کرد.

ارلیش اولین کسی بود که گلبول‌های سفید را به انواع مختلف (نوتروفیل، ائوزینوفیل، بازوفیل، لنفوسیت و مونوسیت) طبقه‌بندی کرد. او با استفاده از رنگ‌های شیمیایی مختلف، توانست سلول‌های خونی را بر اساس واکنششان به رنگ‌ها تشخیص دهد. این روش هنوز هم در آزمایشگاه‌های هماتولوژی استفاده می‌شود.

علاوه بر هماتولوژی، ارلیش پدر شیمی‌درمانی نیز محسوب می‌شود. او در سال ۱۹۰۹ داروی سالوارسان را برای درمان سیفلیس تولید کرد که اولین داروی مؤثر علیه یک بیماری عفونی بود. این کشف، آغاز عصر شیمی‌درمانی مدرن محسوب می‌شود.

ارلیش در سال ۱۹۰۸ به دلیل تحقیقاتش در زمینه ایمونولوژی، برنده جایزه نوبل پزشکی شد.

او همچنین مفهوم درمان جادویی (Magic Bullet) را مطرح کرد؛ یعنی دارویی که دقیقاً هدف را مورد حمله قرار می‌دهد و به بافت‌های سالم آسیب نمی‌زند.


Bale | Telegram | Instagram

✨ ۵ لغت #زبان در کنکور ارشد | قسمت هفتم 🧪📚

1️⃣ Oliguria 💧📉

معنی: کاهش شدید حجم ادرار (کمتر از ۴۰۰ میلی‌لیتر در روز)

📖 Example: Oliguria is a sign of acute kidney injury.

ترجمه مثال: الیگوری نشانه آسیب حاد کلیوی است.

2️⃣ Hemoptysis 🩸🫁

معنی: خلط خونی، سرفه همراه با خون

📖
Example: Hemoptysis is a common symptom in pulmonary tuberculosis.

ترجمه مثال: خلط خونی یک علامت شایع در سل ریوی است.

3️⃣ Aseptic 🧪🧴

معنی: استریل، بدون میکروب یا عفونت

📖
Example: Aseptic techniques must be followed during blood collection.

ترجمه مثال: تکنیک‌های استریل باید در طی خون‌گیری رعایت شوند.

4️⃣ Prognosis 🔮📊

معنی: پیش‌آگهی، پیش‌بینی سیر بیماری و نتیجه آن

📖 Example: The prognosis of early-stage cancer is usually favorable.

ترجمه مثال: پیش‌آگهی سرطان در مراحل اولیه معمولاً مطلوب است.

5️⃣ Pathogenesis 🧬⚠️

معنی: بیماری‌زایی، مکانیسم و فرآیند ایجاد یک بیماری

📖 Example: The pathogenesis of diabetes involves insulin resistance.

ترجمه مثال: بیماری‌زایی دیابت شامل مقاومت به انسولین است.

اگه برات مفید بود، فوروارد کن دوستات هم یاد بگیرن 🔄

Bale | Telegram | Instagram

🩸همه فکر میکنن گروه خونی O می‌تونه به همه خون بده ولی بعضی اوقات نمیشه!!🤯

جوابش توی یه گروه خونی مرموز به اسم بمبئی قایم شده! اگه دوست داری معمای گروه خونیت رو حل کنی، این پست ATP مال توئه! 🕵️‍♂️🧬

Bale | Telegram | Instagram

🧬 چیزایی که هیچ جا نمیگن | قسمت هشتم 🌈💧

#می‌دونستی رنگ ادرار می‌تونه از شفاف تا قرمز، نارنجی، سبز و حتی آبی تیره متغیر باشه؟ 😲

رنگ ادرار معمولاً زرد کمرنگ تا کهربایی هست، ولی بعضی از غذاها، داروها و بیماری‌ها می‌تونن رنگش رو عوض کنن:

🔴قرمز یا صورتی: چغندر، توت‌فرنگی، یا وجود خون در ادرار (که نیاز به بررسی داره) 🩸

🟠 نارنجی: هویج، ویتامین C زیاد، یا بعضی داروها 🥕

🟢سبز یا 🔵آبی: مصرف بعضی داروها یا رنگ‌های خوراکی، یا عفونت با باکتری سودوموناس 🦠

🟤 قهوه‌ای تیره: کم‌آبی شدید، بیماری کبدی یا مصرف بعضی داروها 🫀

⚪️شیری یا کدر: عفونت ادراری یا وجود چربی در ادرار 🧫

📌

جالب‌تر اینکه ادرار افراد مبتلا به بیماری ادرار شربت افرا بوی شربت افرا میده و در نوزادان با آزمایش غربالگری تشخیص داده میشه! 🍁

اگه جالب بود فوروارد کن دوستات هم بدونن 🔄

Bale | Telegram | Instagram

🔬 #پشت_پرده آزمایشگاه | قسمت هشتم

باورت میشه با یه آزمایش خون ساده، میشه فهمید چند سال دیگه عمر داری؟ 😶🧬💀

کلید این راز توی تلومرهاست؛ کلاهک‌های انتهای کروموزوم‌ها که مثل محافظ DNA عمل می‌کنن.

🧬تلومر چیه؟

تلومرها قطعات تکراری DNA در انتهای کروموزوم‌ها هستن که از فرسایش و آسیب دیدن DNA جلوگیری می‌کنن. هر بار که سلول تقسیم می‌شه، تلومرها کوتاه‌تر میشن.
پس هرچه تلومر کوتاه‌تر باشه، یعنی سلول‌ها بیشتر تقسیم شدن و عمر بیولوژیک کمتری مونده!

🔬 آزمایشگاه چطور این رو اندازه‌گیری می‌کنه؟

۱. نمونه خون گرفته میشه 🩸
۲. دی ان ای از گلبول‌های سفید استخراج میشه 🧬
۳. طول تلومرها با روش PCR یا Southern blot اندازه‌گیری میشه
۴. نتیجه با میانگین جمعیت همسن مقایسه میشه 📊

📌
اگه تلومر کوتاه‌تر از سن تقویمیت باشه، یعنی بدنت زودتر پیر شده و ریسک بیماری‌هات بالاست.

💡 چطور تلومرها رو حفظ کنیم؟

تغذیه سالم (میوه، سبزیجات، ماهی) 🥗،ورزش منظم 🏃،کاهش استرس 🧘،خواب کافی و اجتناب از سیگار و الکل 🚭

Bale | Telegram | Instagram

🦠 آنتی‌بیوگرام؛ راهنمای درمان درست!

این آزمایش به پزشک می‌گه کدوم آنتی‌بیوتیک واقعاً روی باکتری اثر می‌کنه و کدوم بی‌اثره.

بدون اون، درمان تبدیل به حدس و خطا میشه! 🧫💊
اگه می‌خوای بدونی چطور این تست حیاتی رو درست انجام بدی و از اشتباهات رایج جلوگیری کنی، این پست ATP برای توئه!

Bale | Telegram | Instagram