آيا ساسانیان روحاني‌تبار بودند؟
برشی از مقاله‌ای به قلم دکتر پدرام جم
استاديار گروه تاريخ دانشگاه فردوسي مشهد

تصور نادرست روحانی‌تباربودن شاهان ساسانی بر مطالعات مرتبط با تعامل دین و دولت ساسانی در 150 سال اخیر سایه افکنده است. این تصور که ریشه در تفسیر نادرست گزارش‌های طبری و آگاثیاس دارد و تاحدی تصور نادرست شاه-روحانی بودن فرمانروایان محلی پارس (همزمان با سلوکیان و اشکانیان) هم آن را تقویت می‌کند، اکنون باید یکسره کنار گذاشته شود. مطالعات آینده، رویکردهای دینی شاهان ساسانی را بازنگری خواهد کرد و ارزیابی منصفانه‌تری از نقش روحانیان زرتشتی در سیاست و اجتماع ایران دورة ساسانی صورت خواهد داد.

https://t.me/AzhyarFoundation

آيا ساسانیان روحانی‌تبار بودند؟

پدرام جم
استاديار گروه تاريخ دانشگاه فردوسي مشهد

چکیده
رابطۀ دین و دولت، موضوعی مهم در تحقیقات مربوط به سازوکار شاهنشاهی ساسانی است و رویکرد ساسانیان به دین زرتشتی و ارتباط آنها با روحانیان این دین، اهمیت بسزایی در پژوهشهای تاریخ ساسانی دارد. در 150 سال اخیر، شماری از محققان با استناد به گزارشی از طبری دربارة ساسان و فعالیت او در آتشکدة اناهید اصطخر، او را صاحبِ منصبی دینی چون موبد، هیربد یا نگاهبان آتشکده تصور کرده و ساسانیان را از تباری روحانی دانستهاند. برخی محققان از این هم فراتر رفته و کامیابی ساسانیان در غلبه بر اشکانیان را نتیجة رویکرد دینی جدید اردشیر بابکان، مؤسس سلسلۀ ساسانی، و توجه و گرویدن هواداران پرشور و متعصب زرتشتی به او پنداشتهاند. گزارش آگاثیاس دربارة اردشیر بابکان هم دستاویز دیگری برای شماری از پژوهشگران در روحانی‌ دانستن او بوده است. این تحقیق با بررسی دوبارة گزارش طبری و سنجش آن با مدارک حقوقی زرتشتیِ دورة ساسانی، نشان میدهد که منصب ساسان در آتشکدة اناهید منصبی دینی نبوده است. همچنین این تحقیق گزارش آگاثیاس دربارۀ اردشیر را با شواهد دیگر میسنجد و نشان میدهد که این گزارش هم مطلبی دربارة روحانیبودن او ندارد. مقایسة این گزارشها و شواهد و روایتهای دیگر، خاستگاه روحانی ساسانیان را نفی میکند و بر پیوند آنها با اشراف محلی فارس صحه می‌گذارد.

https://t.me/AzhyarFoundation

ساسانیان روحانی‌تبار بودند.

شهرام جلیلیان

چکیده
پدرام جم در پژوهش تاز های به نام «آیا ساسانیان روحانی‌تبار بودند؟ » به بازنگری روایت محمّد بن جریر طبری دربارة ساسان، نیای ساسانیان، و پیوند او با آتشکدة ایزدبانو آناهیتا در اصطخر پارس م یپردازد و این گزارش را با آگاه یهای حقوقی زردشتی دورة ساسانیان م یسنجد و نتیجه می‌گیرد که ساسان در این آتشکده «سالارِ آتش » بوده و منصب دینی نداشته است. همچنین او گزارش آگاثیاس، تاریخ‌نگار بیزانسی، را دربارة تبار و پیشینة خاندانی اردشیر بابکان ) 224 - 240 م(، بنیانگذار شاهنشاهی ساسانیان، با دیگر منابع تاریخی م یسنجد و باور دارد که از روایت آگاثیاس نیز چیزی دربارة تبار روحانی اردشیر و خانوادة او ب ه دست نم یآید. بنابراین، جم دیدگاه پژوهندگانِ ایرانی و غیر ایرانی را دربارۀ روحانی‌تبار بودن ساسانیان درست نمی‌داند و اینکه آنها، بر پایة روایت طبری، ساسان را «موبد» «هیربد » و یا «نگهبان آتشکدۀ آناهیتا » در اصطخر پارس انگاشته و یا، بر پایۀ روایت آگاثیاس، اردشیر را مردی روحانی پنداشت هاند، برداشتهای نادرستی از روایت‌های طبری و آگاثیاس می‌انگارد و نیاکان اردشیر را از اشراف محلیّ استان پارس م یداند. با وجود این، به باور ما برداش تها و نتیجه‌گیری‌های جم نادرست‌اند و ساسانیان ب هراستی روحان یتبار بود هاند. در این پژوهش، با تحلیل گزارش‌های طبری و آگاثیاس و نیز دیدگاه پار های از پژوهندگان ایرانی و غیر ایرانی دربارۀ تبار ساسانیان و کیستی و پایگاه ساسان و بابک و پیوند آنها با آتشکدۀ آناهیتا در اصطخر پارس، به نقد رویکرد و دیدگاه تازۀ جم دربارۀ خاستگاه اشرافی ساسانیان و روحانی‌تبار نبودن آنها خواهیم پرداخت.

https://t.me/AzhyarFoundation

پیام دکتر محمود امیدسالار، عضو هیئت گزینش کتاب و جایزه به مناسبت اهدای سی‌امین جایزۀ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار به دکتر بو اوتاس

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation

https://t.me/AzhyarFoundation

سخنرانی دکتر علی‌اشرف صادقی در مجلس سی‌امین جایزهٔ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار، اهداشده به بو اوتاس
– ۲۷ شهریور ۱۴۰۴، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار

نسخهٔ تصویری


https://t.me/aliashrafsadeqi
https://t.me/AzhyarFoundation

نامه کریستن سن به سعید نفیسی:
«پروفسور آرتور کریستن‌سِن
RAADHUSVEJ 62، شارلوتن‌لوند، دانمارک»

۲ آوریل ۱۹۳۹

همکارِ عزیزم،

شاید بدانید که من مبادله‌ای از کتاب با وزارتِ معارف در تهران برقرار کرده‌ام. هر از گاهی برای آن وزارت، کتاب‌هایی دربارهٔ تاریخ و ادبیاتِ اسکاندیناوی می‌فرستم که برای کتابخانهٔ ملی در تهران در نظر گرفته شده است، و در عوض از سوی همان وزارت، در تهران، کتاب‌های فارسی برای کتابخانهٔ سلطنتیِ کپنهاگ دریافت می‌کنم.

اکنون، برای آن‌که درست بدانم چه چیزهایی را باید برای کتابخانه‌مان درخواست کنم، بسیار مایلم بدانم بهترین رمان‌ها، داستان‌های کوتاه، کمدی‌ها، نمایشنامه‌ها و جز اینها که در ایران طی سه–چهار سالِ اخیر منتشر شده‌اند کدام‌اند. اگر لطف کنید و در این‌باره اندکی مرا آگاه سازید، بسیار سپاسگزار خواهم شد.

خواهش می‌کنم، همکار عزیزم، مراتبِ احساساتِ بسیار صمیمانهٔ مرا بپذیرید.

آ. کریستن‌سِن (Arthur Christensen)


از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
https://t.me/UT_Central_Library

https://t.me/AzhyarFoundation

📣برخط (آنلاین)- برون‌خط (آفلاین)

کارگاه پهلوی مقدماتی

آموزگار: نیما آصفی

دو‌شنبه‌ها و پنج‌شنبه‌ها

ساعت 20:00 تا 21:00

8 نشست

نشست نخست: 21 مهر 1404

هزینۀ کارگاه: 800.000 تومان

برای ایرانیان خارج از کشور 1.600.000 تومان

هزینه آزمون: 50.000 تومان

این کارگاه پیش‌نیاز ندارد.

گواهینامۀ دوزبانه به شرط قبولی در آزمون پایان‌دوره

نامنویسی در تلگرام
http://t.me/+989392272028


https://t.me/AzhyarFoundation

🌀 مستند ایران؛ پارس جدید (۱۳۱۸)

ین مستند که عنوان آن «ایران؛ پارس جدید» نام دارد، محصول کار مشترک چند دانمارکی است که در خدمت شرکت مهندسی کمپساکس (Kampsax) به ایران آمده‌ بودند و از مراحل ساخت راه‌آهن فیلمبرداری کرده‌اند. این شرکت مهندسی در احداث راه‌آهن ایران فعال بوده است.

فیلم دو بخش دارد: نخست اینکه نگاهی به اوضاع کلی ایران می‌اندازد؛ از وضعیت شهری و روستایی تا وضعیت صنایع سنتی و مدرن و همچنین اوضاع سیاسی و نظامی و آموزشی. در بخش دوم، دوربین به نقاط دشوارگذر می‌رود تا مراحل ساخت راه‌آهن را نشان دهد.

https://t.me/AzhyarFoundation


برداشته‌شده از کانال تلگرامی

https://t.me/tarikhandishi

https://t.me/iranvarjavand

زادروز استاد شجریان گرامی باد.

میهن ای میهن
ساختۀ جلیلی عندلیبی
خواننده محمد رضا شجریان


https://t.me/AzhyarFoundation

فیلم سخنرانی دکتر بو اوتاس، منتخب سی‌امین جایزۀ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار در مراسم اهدای جایزه

پنج‌شنبه، ۲۷ شهریور ۱۴۰۴
کانون زبان پارسی

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation

https://t.me/AzhyarFoundation

کارگاه
خدایان در دین هخامنشی

آموزگار: فرزاد عابدی

۴ نشست
شنبه (۳آبان)
یکشنبه (۴ آبان)
سه‌شنبه (۶ آبان)
چهارشنبه (۷ آبان)

همۀ نشست‌ها ساعت ۲۱ به وقت ایران

شهریه: ۴۰۰ هزار تومان
برای ایرانیان خارج از کشور( به شرط دارا بودن درآمد ارزی) ۸۰۰ هزار تومان

فیلم همۀ نشست‌ها در یک کانال تلگرامی محدود‌شده، ویژۀ دانشجویان کلاس، بارگذاری خواهد شد.

گواهینامۀ دوزبانه به شرط قبولی در آزمون پایان‌دوره

هزینۀ شرکت در آزمون پنجاه هزار تومان

دربارۀ فرزاد عابدی:
دانشجوی دکتری باستانشناسی دوران تاریخی، دانشگاه تهران و پژوهشگر باستان شناسی و تاریخ شاهنشاهی هخامنشی با تمرکز بر موضوع دین و تعاملات بینافرهنگی دینی در گسترۀ شاهنشاهی هخامنشی و سابقۀ پژوهش و نگارش مقالات مختلف در این زمینه با تأکید بر حوزۀ جغرافیایی آناتولی، دریای اژه و مصر.


چکیده کارگاه: سالهای طولانی تصور بر آن بود که بدلیل وجود نام «اهورامزدا» در کتیبه‌های هخامنشی، دین هخامنشی را میتوان در چارچوب دین زرتشت قرار داد. اما پژوهشهای نوین تاریخ‌شناسی و باستان‌شناسی نشان داد، دین هخامنشی با تعریف رایج موجود از دین زرتشت که پیشینۀ آن به دورۀ ساسانی بازمیگردد، تفاوتهایی بنیادین دارد. «چندگانه‌پرستی» یا پرستش خدایان متعدد در دین هخامنشی را میتوان یکی از اساسی ترین تفاوتهای بنیادین یاد شده دانست، که با بنیاد یگانه‌پرستی در دین زرتشت در تعارض است. در این کارگاه، با تکیه بر شواهد نوشتاری و باستان‌شناختی، به معرفی خدایان مورد پرستش در دین هخامنشی خواهیم پرداخت. خدایانی که برخی از آنها ریشه‌های کهن ایرانی و برخی پیشینۀ غیرایرانی داشتند و در کنار هم در «پانتئون» (=مجموعۀ خدایان) سلطنتی هخامنشی پذیرفته شده بودند. شناخت صحیح از این خدایان، بستری مناسب برای معرفی بهتر و صحیحتر و شناخت دقیقتر مبانی دین هخامنشی فراهم خواهد ساخت.

سرفصل جلسات:
جلسه اول: مبانی دین هخامنشی و جایگاه خدایان در آن
جلسه دوم: خدایان ایرانی در دین هخامنشی
جلسه سوم: خدایان غیرایرانی در دین هخامنشی
جلسه چهارم: تلفیق خدایان ایرانی و غیرایرانی در دورۀ هخامنشی و فراهخامنشی

نام‌نویسی در تلگرام
http://t.me/+989392272028

https://t.me/AzhyarFoundation

بنیاد آژیار برگزار می‌کند:

خاستگاه و تکوین فارسی نو و روند پراکنش آن تا قرن چهارم

آموزگار: دکتر یاسر ملک‌زاده

۱۲ نشست

برخط (آنلاین) - برون‌خط (آفلاین)

پنج‌شنبه‌ها و جمعه‌ها ساعت ۱۹
نشست نخست: ۲ آبان

شهریه: ۱.۲۰۰.۰۰۰ تومان
برای ایرانیان خارج از کشور (به شرط درآمد ارزی) ۲.۴۰۰.۰۰۰ هزارتومان

گواهینامۀ دوزبانه به شرط قبولی در آزمون‌ پایان‌دوره
هزینۀ شرکت در آزمون ۵۰.۰۰۰ تومان

فیلم همۀ نشست‌ها در یک کانال تلگرامی محدود‌شده، ویژۀ دانشجویان کلاس، بارگذاری خواهد شد.

دربارۀ دکتر یاسر ملک‌زاده
یاسر ملک‌زاده، فارغ‌التحصیل رشته تاریخ ایران باستان از دانشگاه تهران، در دانشگاه‌های علامه طباطبایی و فردوسی مشهد به تدریس مباحث مختلف تاریخ ایران باستان پرداخته است. پایان‌نامه کارشناسی ارشد او به بررسی جغرافیای تاریخی شمال‌شرقی ایران در دوره ساسانی اختصاص داشته و رساله دکتری‌اش روند تکوین تاریخ ملی ایران را موضوع قرار داده است. از او مقالات پژوهشی چندی در زمینه جغرافیای تاریخی ایران باستان، هویت ایرانی، ساختارهای سیاسی و اجتماعی، زبان، ادبیات، اسطوره، حماسه و روایت در دوره پیش از اسلام فلات ایران منتشر شده است.


فهرست مطالب
مفاهیم و اصطلاحات
وضعیت زبان‌های ایرانی در میان زبان‌های رسمی؟ و دیوانی در دوره هخامنشی
زبان ایرانی، زبان فارسی باستان،، زبان مادی/پارتی
زبان پارتی و فارسی پیش از دوره ساسانی
وضعیت زبان‌های رسمی؟ و دیوانی در دورة ساسانی نخستین
وضعیت زبان‌های رسمی؟ و دیوانی در دورة ساسانی متاخر
سرنوشت زبان‌های رسمی؟ و دیوانی ساسانی در دورة اسلامی
پیدایش و تکوین فارسی دری در دوره ساسانی نخستین
تکوین فارسی دری در دوره ساسانی متاخر
وضعیت زبان و ادبیات عربی تا پایان قرن سوم هجری
بحث درباره تفاوت فارسی، دری و تاجیکی
وضعیت زبان و ادبیات فارسی دری در سه قرن نخست هجری: در شرق:
وضعیت زبان و فارسی دری در سه قرن نخست هجری: در غرب
وضعیت زبان و ادبیات فارسی دری در سه قرن نخست هجری: در شمال و شمال غربی
وضعیت زبان و ادبیات فارسی دری در قرن چهارم و پنجم هجری: در شرق
وضعیت زبان و فارسی دری در قرن چهارم و پنجم هجری: در غرب
وضعیت زبان و ادبیات فارسی دری در قرن چهارم و پنجم هجری: در شمال و شمال غربی
سلجوقیان و گسترش زبان فارسی

نام‌نویسی در تلگرام
http://t.me/+989392272028

https://t.me/AzhyarFoundation