ژئوید؛ چرا مدل گرانشی ناسا زمین را شبیه سیب‌زمینی نشان می‌دهد

ناسا با نقشه‌برداری از گرانش زمین تصویری از ژئوید منتشر کرده؛ شکل تقریبا واقعی سیاره بر پایه سطح اقیانوس‌های جهانی در صورت تاثیر فقط گرانش و چرخش زمین.

نیروی گرانش در سراسر زمین یکسان عمل نمی‌کند و این موضوع تاثیر قابل مشاهده‌ای بر شکل سیاره ما دارد.

ناسا در تابستان امسال تصویری خیره‌کننده منتشر کرد که این تفاوت‌ها را در سراسر زمین نشان می‌دهد. یورونیوز

@AstroTech

اتحادیه اروپا بی‌سر‌و‌صدا پرواز بشقاب پرنده‌ها در حریم هوایی قاره سبز را رصد می‌کند

اسناد اختصاصی به‌دست‌آمده توسط یورونیوز نشان می‌دهد که کمیسیون اروپا دست‌کم از سال ۲۰۲۳ به‌طور غیررسمی و به دور از هیاهوی رسانه‌ای در حال رصد «پدیده‌های ناهنجار ناشناخته»، که در زبان عامه به عنوان یوفوها یا بشقاب‌ پرند‌ه‌ها شناخته می‌شوند، بوده و بر لزوم ارتقای ظرفیت‌های ردیابی خود تاکید کرده است.
بر اساس نامه‌ای از بخش دفاعی کمیسیون اروپا که در واکنش به گزارش رصدی دو ستاره‌شناس آماتور در مالزی صادر شده، بازوی اجرایی اتحادیه اروپا اعلام کرده است: «با پیشرفت ظرفیت‌های فناورانه، توانایی ما در شناسایی و رهگیری این پدیده‌ها بهبود یافته، اما همچنان باید عملکرد بسیار بهتری داشته باشیم.» یورونیوز

@AstroTech

برساوشی‌ها از برساوش
امسال، سال خوبی برای بارش شهابی برساوشی بود. دلیل اصلی این بود که ماه در روشن کردن آسمان شب زمین غایب بود، به طوری که شهاب‌های بیشتری نسبت به حالت معمول قابل مشاهده بودند. ماه کجا بود؟ مشغول ملاقات با خورشید. در نزدیکی اوج بارش شهابی برساوشی، ماه مستقیماً از جلوی خورشید عبور کرد و یک خورشیدگرفتگی کامل قابل مشاهده از گرینلند و اسپانیا ایجاد کرد. بارش شهابی برساوشی زمانی رخ می‌دهد که زمین با جریانی از ذرات معلق در مدار خورشید که توسط دنباله‌دار سویفت-تاتل پرتاب شده‌اند، برخورد می‌کند. شهاب‌های برساوشی، اگرچه معمولاً فقط به اندازه یک دانه شن هستند، اما سریع و درخشانند زیرا ذرات معلق سویفت-تاتل در جهتی تا حدودی مخالف حرکت مداری زمین به دور خورشید می‌چرخند. در مجموعه تصاویر برجسته که طی چندین شب از جیزرکا در جمهوری چک جمع‌آوری شده است، رگه‌های شهاب برساوشی را می‌توان به یک مکان واحد در آسمان ردیابی کرد - که در برساوش می‌درخشند. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 August 18
Perseids from Perseus
© Jakub Kuřák
https://apod.nasa.gov/apod/ap260818.html

@AstroTech

نخستین راهپیمایی فضایی یک زن فرانسوی؛ از ماموریت شش‌ساعته سوفی آدنو در مدار ۴۰۰ کیلومتری زمین چه می‌دانیم؟

سوفی آدنو دومین زن اروپایی و نخستین زن فرانسوی است که ماموریتی خارج از ایستگاه فضایی بین‌المللی انجام می‌دهد. انتظار می‌رود این عملیات شش ساعت و نیم طول بکشد.

فضانورد زن فرانسوی به نام «سوفی آدِنو» در آستانه ثبت رویدادی تازه در تاریخ فضانوردی فرانسه قرار دارد. یورونیوز

@AstroTech

دوران طلایی پرتاب‌های فضایی آمریکا رسماً آغاز شد

۲۰ اوت ۲۰۲۶ — دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با امضای یک یادداشت ریاست‌جمهوری امنیت ملی (National Security Presidential Memorandum)، سیاست ملی حمل‌ونقل فضایی را به‌روز کرد و هدف جاه‌طلبانه‌ای تعیین نمود: ایجاد ظرفیت بیش از ۱۰۰۰ پرتاب در سال و بازگشت به جو (reentry) از خاک آمریکا تا سال ۲۰۳۰.

این هدف در حالی اعلام شده که آمریکا در سال ۲۰۲۵ تنها ۱۷۸ پرتاب فضایی انجام داد — رقمی که خود حدود ۱۰ برابر سال ۲۰۱۳ بود و بخش عمده آن (حدود ۱۷۰ پرتاب) متعلق به SpaceX ایلان ماسک بود.

جزئیات کلیدی دستور ترامپ:

- نهادهای فدرال موظف شدند مکان‌های مناسب روی زمین‌های دولتی برای پایگاه‌های پرتاب و بازگشت جدید را شناسایی کنند (از جمله تعیین یک سایت بازگشت فدرال جدید ظرف ۹۰ روز).

- تسریع صدور مجوزها و بررسی‌های زیست‌محیطی، همکاری نزدیک‌تر با بخش خصوصی برای توسعه زیرساخت‌ها، بهبود زمان‌بندی رنج‌های پرتاب و تخصیص طیف فرکانسی مناسب.

- رویکرد «تجاری‌محور» (commercial-first) برای تقویت پایگاه صنعتی حمل‌ونقل فضایی آمریکا.

اهداف اکتشافی مرتبط:

- بازگشت فضانوردان آمریکایی به سطح ماه تا سال ۲۰۲۸ (از طریق برنامه آرتمیس).

- استقرار اجزای اولیه یک پایگاه دائمی روی ماه تا سال ۲۰۳۰.

- ناسا مأمور شده است حمل‌ونقل تجاری به ماه و مأموریت‌های رباتیک خصوصی به مریخ را تسهیل کند و مسیرهای تجاری برای اعزام انسان به مریخ را بررسی نماید.

این یادداشت جایگزین سیاست قدیمی حمل‌ونقل فضایی ملی می‌شود و در ادامه دستورهای اجرایی قبلی ترامپ (از جمله دستور اوت ۲۰۲۵ درباره رقابت در صنعت فضایی تجاری و دستور دسامبر ۲۰۲۵ درباره برتری فضایی آمریکا) قرار دارد. کاخ سفید آن را گامی برای ورود به «عصر طلایی حمل‌ونقل فضایی» توصیف کرده است.

برای علاقه‌مندان فضا، این خبر نشان‌دهنده شتاب بی‌سابقه در پرتاب‌هاست — مسیری که اگر محقق شود، دسترسی به مدار و فراتر از آن را به سطح کاملاً جدیدی می‌رساند و رقابت تجاری را بیش از پیش داغ می‌کند. SpaceX و دیگر شرکت‌های خصوصی حالا با حمایت رسمی قوی‌تری روبه‌رو هستند.

نظر شما چیست؟ آیا به ۱۰۰۰ پرتاب در سال می‌رسیم؟

@AstroTech

مطالعه جدید: قهوه ممکن است بر هورمون‌ها و سوخت‌وساز بدن مردان تاثیر بگذارد

محققان با بررسی بیش از دو هزار فرد ۴۶ ساله دریافتند مصرف بیشتر قهوه با چربی احشایی کمتر، توده عضلانی بیشتر و بهتر شدن برخی شاخص‌های سلامت متابولیک همراه است.

برای بسیاری از افراد، نخستین فنجان قهوه بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه صبحگاهی  و عادتی روزمره است که بیشتر برای بیدار شدن و افزایش تمرکز به آن فکر می‌کنند تا تاثیرش بر سلامتی، با این حال، نتایج یک مطالعه در فنلاند نشان می‌دهد مصرف بیشتر قهوه ممکن است با تفاوت‌هایی در میزان چربی بدن، توده عضلانی، سوخت‌وساز و سطح برخی هورمون‌ها در افراد مرتبط باشد که این ارتباط به‌ویژه در مردان قابل‌توجه است.

قهوه فقط کافئین نیست. این نوشیدنی بیش از هزار ترکیب فعال، از جمله اسیدهای کلروژنیک با خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد و مصرف منظم آن با کاهش میزان ابتلا به دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی مرتبط دانسته شده است. با این‌ حال، به گزارش مایندبادی‌گرین، رابطه قهوه با هورمون‌ها چندان روشن نیست. از این‌ رو، پژوهشگران سطح تستوسترون و پروتئین حامل آن، یعنی اس‌اچ‌بی‌جی (SHBG)، را هم بررسی کردند؛ دو عاملی که می‌توانند بر چربی بدن و حساسیت به انسولین تاثیر بگذارند. ایندیپندنت پارسی

@AstroTech

تاریخ کوتاه وب

تیم برنرز-لی در مارس ۱۹۸۹ پیشنهادی را به CERN ارائه داد، بدون اینکه نامی برای سیستم تعیین کند. او تا پایان سال ۱۹۹۰ یک سیستم عملیاتی پیاده‌سازی کرد، شامل مرورگری به نام WorldWideWeb (که نام پروژه و شبکه شد) و یک سرور HTTP که در CERN اجرا می‌شد. به عنوان بخشی از این توسعه، او اولین نسخه از پروتکل HTTP، سینتکس اولیه URL را تعریف کرد و به طور ضمنی HTML را به فرمت اصلی سند تبدیل کرد. این فناوری از ژانویه ۱۹۹۱ در خارج از CERN به سایر مؤسسات تحقیقاتی و سپس در ۲۳ آگوست ۱۹۹۱ به کل اینترنت عرضه شد. وب در CERN موفقیت‌آمیز بود و شروع به گسترش به سایر مؤسسات علمی و دانشگاهی کرد. طی دو سال بعد، ۵۰ وب‌سایت ایجاد شد.

سرن در ۳۰ آوریل ۱۹۹۳ پروتکل و کد وب را بدون حق امتیاز در دسترس قرار داد و امکان استفاده گسترده از آن را فراهم کرد. ویکی‌پدیا

گردآوری: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

دنباله‌دار ۲۲۰P در حال فوران
دنباله‌دار ۲۲۰P به طور غیرمنتظره‌ای درخشان است. معمولاً دنباله‌دار دوره‌ای ۲۲۰P/مک‌نات آنقدر کم‌نور است که برای دیدن آن به تلسکوپ نیاز است. با این حال، دو فوران شگفت‌انگیز امسال، آن را حدود ۲۰۰۰۰ برابر درخشان‌تر از حد معمول کرده، به طوری که اکنون با دوربین دوچشمی و دوربین‌های با نوردهی طولانی مدت قابل مشاهده است. همانطور که انتظار می‌رفت، دنباله‌دار ۲۲۰P با دوره‌ای بیش از ۵ سال به دور خورشید بین مریخ و مشتری می‌چرخد. این نوردهی طولانی مدت که ۱۰ روز پیش از آفریقای جنوبی گرفته شده، سر سبز روشن دنباله‌دار و دم غباری کوتاه آن را نشان می‌دهد. دلایل فوران‌های چشمگیر دنباله‌دار ۲۲۰P ناشناخته است، اما می‌تواند ناشی از آزاد شدن گاز زیرسطحی انباشته شده یا لرزش‌های دنباله‌دار باشد. دنباله‌دار ۲۲۰P در ماه اکتبر حدود یک فاصله زمین تا خورشید از زمین عبور خواهد کرد و پس از آن انتظار می‌رود با شروع بازگشت به قسمت دور مدار خود، به سرعت محو شود. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 August 24
Comet 220P in Outburst
© Spilios Asimakopoulos
https://apod.nasa.gov/apod/ap260824.html

@AstroTech

دنباله‌دار 220P/McNaught، یک دنباله‌دار از خانواده مشتری با مداری ۵/۵ ساله به دور خورشید است.

این دنباله‌دار یکی از چندین دنباله‌داری است که توسط ستاره‌شناس استرالیایی، رابرت اچ. مک‌نات، کشف شد. این دنباله‌دار در ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶، دو هفته پس از یک فوران بزرگ که در آن دنباله‌دار تا ۸۰۰۰ برابر درخشان‌تر شد، به حضیض خورشیدی رسید. در اوت ۲۰۲۶، دومین فوران رخ داد که درخشندگی آن حدود ۶۰۰ برابر شد. ویکی‌پدیا

تصویر: دنباله‌دار 220P/McNaught در منطقه‌ای با IFN سنگین. ثبت شده در ۱۲ آگوست ۲۰۲۶، هفت روز پس از دومین فوران

@AstroTech

ماست یونانی؛ چرا متخصصان برای کاهش وزن و کاهش خطر بیماری‌های قلبی آن را توصیه می‌کنند؟

ماست، چه یونانی باشد و چه معمولی منبع پروتئین و کلسیم است و پیش‌تر نیز با کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط دانسته شده است.

لون بن‌آشه، متخصص تغذیه اخیرا ماست یونانی را به‌عنوان گزینه‌ای مناسب برای کمک به کاهش وزن معرفی کرده است. ویکتوریا تیلور، متخصص تغذیه بریتانیایی و کارشناس بنیاد قلب بریتانیا نیز بر فواید آن تأکید می‌کند البته به شرطی که ماست مناسب را انتخاب کنید. ادامه در یورونیوز

@AstroTech

اگر در آشپزخانه عادت دارید پیش از پخت، مرغ خام را زیر شیر آب بگیرید، شاید تصور کنید با این کار آن را تمیزتر و ایمن‌تر می‌کنید. اما کارشناسان ایمنی مواد غذایی می‌گویند واقعیت درست برعکس است.

شستن مرغ خام نه تنها باکتری‌های مضر را از بین نمی‌برد، بلکه می‌تواند آن‌ها را از طریق قطرات ریز آب روی سطوح آشپزخانه، ظروف و حتی مواد غذایی دیگر پخش کند. برای درک بهتر این خطر پنهان، در یک آزمایش ساده اما گویا بررسی کردیم هنگام شستن مرغ خام دقیقا چه اتفاقی می‌افتد و چرا متخصصان توصیه می‌کنند این عادت رایج را کنار بگذاریم. بی‌بی‌سی

@AstroTech

تصاویر جیمز وب از سحابی سر شیر
آیا ما به آینده خورشید خود نگاه می‌کنیم؟ تلسکوپ فضایی جیمز وب امروز تصویر ترکیبی از سحابی سر شیر (NGC 2392) را با ابزارهای NIRCam و MIRI خود ثبت کرد. سحابی سر شیر بقایای یک ستاره خورشید مانند است. این ستاره قادر به حفظ همجوشی هسته‌ای مورد نیاز برای پایدار ماندن در هسته خود نبود و شروع به ریختن لایه‌هایی از گاز و غبار به فضا کرد تا این سحابی سیاره‌ای را تشکیل داد. یک هسته ستاره‌ای داغ، به نام کوتوله سفید، در داخل بینی شیر باقی مانده است. به این بینی ضربه نزنید! تابش شدید کوتوله سفید، گاز را در حین انبساط یونیزه کرده و حباب نامنظمی را ایجاد می‌کند که صورت شیر ​​را تشکیل می‌دهد. توده‌های گرد و غبار که از تابش کوتوله سفید جان سالم به در برده‌اند و ابری از گاز یونیزه شده، یال شیر را تشکیل می‌دهند. این نمای جدید و دقیق‌تر از سحابی، کمک می‌کند تا در مورد چگونگی تعامل گاز و غبار با هم و تابش کوتوله سفید اطلاعات بیشتری کسب کرد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 August 26
JWST Images The Lion's Head Nebula
Image Credit: NASA, ESA, CSA, STScI; Image Processing: Alyssa Pagan

@AstroTech

اپل با انتشار دعوت‌نامه، تاریخ برگزاری مراسم معرفی مدل‌های جدید آیفون ۱۸ و آیفون فولد را ۹ سپتامبر (چهارشنبه، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵) ساعت ۲۰:۳۰ به وقت ایران اعلام کرد.

علاقه‌مندان می‌توانند پخش زنده را در وب‌سایت اپل تماشا کنند.

@AstroTech

تصویری از سایت برنامه‌ریزی‌شده‌ی استاربیس لوئیزیانا توسط اسپیس‌ایکس، که به گفته‌ی این شرکت، سالانه از هزاران پرتاب استارشیپ پشتیبانی خواهد کرد. (منبع: SpaceX)

استاربیس لوئیزیانا: SpaceX از سایت پرتاب عظیم ۱۰۰ میلیارد دلاری استاربیس خبر می‌دهد
این باعث می‌شود استاربیس تگزاس، مانند یک عملیات کوچک به نظر برسد.

جف لندری، فرماندار لوئیزیانا و SpaceX، روز سه‌شنبه (۲۵ آگوست ۲۰۲۶) از سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری در منطقه ورمیلیون پریش این ایالت برای ساخت «استاربیس لوئیزیانا»، یک مرکز تولید و پرتاب جدید و گسترده برای موشک عظیم استارشیپ SpaceX، خبر دادند. این یکی از بزرگترین پروژه‌های تاریخ ایالت خواهد بود و به عنوان بزرگترین مرکز عملیات پروازهای فضایی SpaceX عمل خواهد کرد.

پس از تکمیل، این سایت جدید شامل پنج مجتمع خواهد بود که هر کدام دارای دو برج استارشیپ هستند و در مجموع ۱۰ سکوی پرتاب در سراسر این مرکز وجود خواهد داشت که هر کدام مزرعه سوخت خود را دارند. این سوخت نیز در محل تولید خواهد شد. SpaceX

ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech