SpaceX Starfall

استارفال نوعی کپسول فضایی است که برای بازگرداندن محموله‌ها به زمین از مدار/نزدیک مدار توسط SpaceX طراحی و توسعه داده شده است. این وسیله نقلیه قصد دارد با فراهم کردن امکان ورود مجدد به جو و بازیابی، تحویل محموله‌های زمینی و فضایی را به صورت نقطه به نقطه و بدون سرنشین انجام دهد. استارفال بر اساس تجربه SpaceX با کپسول‌های دراگون و فناوری‌های ورود مجدد استارشیپ ساخته شده است. ویکی‌پدیا

در رسانه‌ها:
پرتاب شبانه و بی‌سروصدای SpaceX؛ فضاپیمای ناشناخته‌ای که شایعات نظامی را به اوج رساند

شایعاتی در محافل مختلف منتشر شده که این سامانه شاید برای جابه‌جایی تجهیزات و سخت‌افزار نظامی نیز مورد استفاده قرار بگیرد. این فضاپیما که «استارفال» نام دارد، سه‌شنبه در یک ماموریت آزمایشی به شکل بی‌سروصدا با راکت «فالکن ۹» پرتاب شد.

این پرتاب بسیاری از علاقه‌مندان فضا را غافلگیر کرد، زیرا SpaceX پیش از آن تقریبا هیچ اطلاعاتی درباره استارفال منتشر نکرده بود و این پنهان‌کاری تا روز پرتاب هم ادامه یافت، زمانی که شرکت تنها ده دقیقه پس از بلند شدن راکت وب‌پخش خود را ناگهان قطع کرد. یورونیوز

@AstroTech

سبک شهریِ کهکشان راه شیری
در چشم‌اندازی کیهانی که هرگز نمی‌توانید ببینید، کهکشان راه شیری در دل شب بر فراز سئول، کره جنوبی، کمانی را می‌پیماید. نکته قابل توجه این است که این نمای آسمان شب شهری، منطقه مرکزی کم‌نور کهکشان ما و ابرهای غبارآلود تیره و تار را با وجود نورهای درخشان شهر نشان می‌دهد. برای غلبه بر آلودگی نوری شدید منطقه شهری و ثبت جزئیات کم‌نور کیهانی، از یک فیلتر مادون قرمز برای ثبت صحنه شب در یک نوردهی واحد استفاده شده است. در حالی که این فیلتر عمدتاً نور مادون قرمز را عبور می‌دهد، اما همچنان مقداری از نور مرئی را عبور می‌دهد تا به صحنه ظاهری طبیعی ببخشد. این منظره از پارک توکسئوم هانگانگ سئول گرفته شده است و رودخانه هان و یک پل راه‌آهن کاملاً روشن در پیش‌زمینه آن دیده می‌شود. برج جهانی ۱۲۳ طبقه لوته، بلندترین ساختمان کره جنوبی، در دوردست‌ها خودنمایی می‌کند. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 June 26
Milky Way Urban Style
Image Credit & Copyright: Shingoo Lee
https://apod.nasa.gov/apod/ap260626.html

@AstroTech

Asteroid 1997 NC1

June 25, 2026
Credit: Brian D Ottum of Saline, MI

سرعت ظاهری زیاد این سیارک باعث می‌شود خیلی سریع بین ستارگان پس‌زمینه جابجا شود.
اشتراک‌گذاری: محسن سلحشور

@AstroTech

استارپایپ (Starpipe) چیست؟

شرکت SpaceX در حال برنامه‌ریزی برای ساخت یک خط لوله گاز طبیعی به طول ۸ مایل (حدود ۱۳ کیلومتر) به نام استارپایپ است که به تأسیسات پرتاب استارشیپ در Starbase تگزاس متصل می‌شود.

ساخت این خط لوله از ماه آینده آغاز خواهد شد و انتظار می‌رود تا ژانویه ۲۰۲۷ (دی ۱۴۰۵) به بهره‌برداری برسد.

اهداف و کاربرد آن:
هدف اصلی ساخت استارپایپ، تأمین گاز طبیعی برای تولید متان مایع (سوخت اصلی استارشیپ) است. در حال حاضر هر پرتاب استارشیپ نیاز به صدها کامیون تانکر دارد که فرآیند طولانی و ناکارآمدی است. با این خط لوله، SpaceX می‌تواند نرخ پرتاب‌ها را به طور چشمگیری افزایش دهد (از ده‌ها به صدها و حتی هزاران پرتاب در سال) و زنجیره تأمین سوخت خود را کاملاً کنترل کند. این پروژه بخشی از برنامه بزرگ‌تر اسپیس‌ایکس برای مالکیت کامل زنجیره تأمین، از استخراج گاز تا پرتاب به ماه و مریخ است.

@AstroTech

نتایج بررسی پژوهشگران؛ تماشای غروب آفتاب چطور به سلامت جسمی و روانی ما کمک می‌کند؟

انسان‌ها ظاهرا طلوع و غروب خورشید را مانند دو سر یک کتاب تجربه می‌کنند؛ دو نقطه‌ای که روز ما را قاب می‌گیرند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند «ساعت طلایی» می‌تواند بر حافظه، خواب و خلق‌وخو تاثیربگذارد.

تاثیر شگفت‌انگیز غروب بر ذهن یکی از مهم‌ترین فواید تماشای غروب، ایجاد احساس «شگفتی» است؛ حسی که هنگام مواجهه با پدیده‌هایی عظیم، زیبا و عمیق به وجود می‌آید و درک کامل آن‌ها برای ما دشوار است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند این احساس می‌تواند بر جنبه‌های مختلف سلامت روان و جسم تاثیر بگذارد. یورونیوز

@AstroTech

آغار ماموریت رصدخانه ورا روبین

رصدخانه Vera C. Rubin، واقع در قلهٔ Cerro Pachón در شیلی، یکی از پیشرفته‌ترین مراکز ستاره‌شناسی جهان است. این رصدخانه با تلسکوپ Simonyi Survey Telescope (با آینهٔ اصلی ۸.۴ متری) و بزرگ‌ترین دوربین دیجیتال جهان، عصر جدیدی در ستاره‌شناسی پویا را آغاز کرده است.

مأموریت اصلی: بررسی میراث فضا و زمان (LSST)

مأموریت کلیدی رصدخانه، Legacy Survey of Space and Time (LSST) است — یک فیلم تایم‌لپس ۱۰ ساله از آسمان جنوبی. این بررسی با اسکن منظم و مکرر آسمان، تغییرات کیهانی را به صورت بی‌سابقه ثبت می‌کند.

عملیات کامل و ۱۰ سالهٔ LSST به طور رسمی در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ آغاز شد و طلوع عصر جدیدی در ستاره‌شناسی را رقم زد.

مشخصات دوربین LSST
- بزرگ‌ترین دوربین دیجیتال ستاره‌ایی جهان: اندازهٔ تقریبی یک ماشین جمع‌وجور، وزن حدود ۳۰۰۰ کیلوگرم (۳ تن متریک).
- رزولوشن: ۳۲۰۰ مگاپیکسل (۳.۲ گیگاپیکسل) — معادل حدود ۲۶۰ حسگر دوربین گوشی مدرن.
- عملکرد: هر شب حدود ۲۰ ترابایت داده تولید می‌کند و آسمان جنوبی قابل مشاهده را هر چند شب یک‌بار کامل عکاسی می‌کند.

پست ۱ از ۲ | بعدی

@AstroTech

آغاز ماموریت رصدخانه ورا روبین

پست ۲ از ۲ | قبلی

این دوربین با فیلترهای متعدد (از فرابنفش تا نزدیک مادون قرمز) کار می‌کند و تصاویر بسیار باکیفیتی از نواحی وسیع آسمان (حدود ۳.۵ درجه قطر میدان دید) ثبت می‌نماید.

اهداف علمی اصلی
رصدخانه روبین سه هدف علمی کلیدی دارد:

۱. ماده تاریک و انرژی تاریک
با نظارت بر تغییرات شکل و نور میلیاردها کهکشان دور، مادهٔ نامرئی که کهکشان‌ها را در کنار هم نگه می‌دارد و نیروی مرموزی که انبساط جهان را تسریع می‌کند، بهتر نقشه‌برداری و مطالعه خواهد شد.

۲. جهان پویا (Transient Universe)
به جای تصاویر ایستا، تغییرات لحظه‌ای را ثبت می‌کند: انفجار ستارگان، supernovae، flare ها و پدیده‌های گذرا. هر شب میلیون‌ها هشدار خودکار به تلسکوپ‌های دیگر در سراسر جهان ارسال می‌شوند تا رصدهای هماهنگ و فوری انجام گیرند.

۳. نقشه‌برداری از منظومه خورشیدی
به عنوان یک «ماشین کشف منظومه خورشیدی» عمل می‌کند. میلیون‌ها سیارک، دنباله‌دار و اجسام بالقوه خطرناک یا ناشناخته (مانند سیارکهای نزدیک به زمین یا حتی نشانه‌های احتمالی «سیاره نهم») را شناسایی و ردیابی خواهد کرد.

اهمیت و تأثیر
رصدخانه روبین در سال اول عملیات، بیش از تمام رصدخانه‌های نوری تاریخ بشر داده تولید خواهد کرد. داده‌های آن (حدود ۵۰۰ پتابایت در ۱۰ سال) به صورت عمومی در دسترس دانشمندان قرار می‌گیرد و انقلاب بزرگی در درک ما از کیهان ایجاد خواهد کرد. این پروژه مشترک NSF و DOE آمریکا است و به افتخار ورا روبین، ستاره‌شناس پیشگامی که شواهد محکمی برای وجود ماده تاریک ارائه کرد، نام‌گذاری شده است.

رصدخانه روبین نه تنها ابزار قدرتمندی برای کشف‌های علمی است، بلکه داده‌های آن به پژوهشگران سراسر جهان کمک می‌کند تا پرسش‌های اساسی دربارهٔ ساختار و تکامل جهان را پاسخ دهند.

سایت رصدخانه: rubinobservatory.org
گردآوری و ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

رقابت داغ در اینترنت ماهواره‌ای؛ آمازون امسال رقیب استارلینک را راه‌اندازی می‌کند

آمازون با استقرار صدها ماهواره در مدار زمین، یک گام بزرگ به راه‌اندازی سرویس اینترنت ماهواره‌ای خود نزدیک‌تر شده و قصد دارد تا پایان امسال به‌طور رسمی وارد رقابت با استارلینکِ اسپیس‌ایکس شود.
این شرکت اعلام کرده است که اکنون بیش از ۳۹۰ ماهواره را در مدار زمین دارد؛ تعدادی که برای آغاز ارائه خدمات تجاری در برخی مناطق جهان کافی است. آخرین مأموریت آمازون بامداد پنج‌شنبه با پرتاب ۲۹ ماهواره توسط موشک Atlas V متعلق به شرکت United Launch Alliance (ULA) انجام شد. یورونیوز

@AstroTech

ماموریت اضطراری ناسا برای نجات تلسکوپی که در آستانه سقوط به زمین است

یک فضاپیمای نجات در قالب مأموریتی ویژه برای نجات تلسکوپ فضایی «سوئیفت» (Swift) ناسا به مدار زمین پرتاب شد؛ تلسکوپی که بیش از ۲۱ سال است به رصد کیهان مشغول است و اکنون در آستانه سقوط و نابودی قرار دارد.

به گفته ناسا، اگر این مأموریت موفقیت‌آمیز نباشد، ارتفاع مدار تلسکوپ به‌تدریج کاهش می‌یابد و پیش‌بینی می‌شود تا ماه اکتبر، در اثر اصطکاک با جو زمین بسوزد و برای همیشه از بین برود. یورونیوز

@AstroTech

سنجابی با دمای بدن زیر صفر؛ امید تازه محققان برای درمان سکته، کنترل اشتها، مقابله با چاقی و سفرهای فضایی

سنجاب زمینی قطبی، جانور کوچکی است که در مناطق سردسیر آلاسکا، کانادا و سیبری زندگی می‌کند و توانایی خارق‌العاده‌ای در تحمل سرمای شدید و کاهش فعالیت‌های حیاتی بدن دارد. دانشمندان معتقدند مطالعه این جانور می‌تواند راه را برای درمان‌های نوین در حوزه پزشکی و حتی سفرهای فضایی هموار کند. یورونیوز

@AstroTech

دوئل نوارها بر فراز صحرای آتاکاما
این دو نوار در آسمان چیستند؟ نواری که بیشتر دیده می‌شود در سمت چپ قرار دارد و نوار مرکزی کهکشان راه شیری ما است. خورشید ما در دیسک این کهکشان مارپیچی به دور خود می‌چرخد، به طوری که از درون، به صورت نواری با روشنایی قابل مقایسه در سراسر آسمان دیده می‌شود. نوار کمتر دیده شده در سمت راست، نور دایره‌البروج است - نور خورشید که از گرد و غباری که در منظومه خورشیدی ما به دور خورشید می‌چرخد، منعکس می‌شود. نور دایره‌البروج در نزدیکی خورشید درخشان‌ترین است و بنابراین بهتر است درست قبل از طلوع آفتاب یا درست بعد از غروب آفتاب دیده شود. در برخی از شب‌ها، این نوار نور دایره‌البروج می‌تواند کاملاً متمایز به نظر برسد. تنها در این قرن کشف شد که گرد و غبار دایره‌البروج عمدتاً توسط دنباله‌دارهایی که از نزدیکی مشتری عبور کرده‌اند، دفع می‌شود. این تصویر زیبا حدود یک سال پیش از صحرای آتاکاما در شیلی گرفته شده است. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 July 6
Dueling Bands over the Atacama Desert
Image Credit & Copyright: Julien Looten
https://apod.nasa.gov/apod/ap260706.html

@AstroTech

ناسا برای دویست و پنجاهمین سالگرد تاسیس آمریکا پرواز می‌کند

جرد ایزاکمن، مدیر ناسا، در طول نمایش بزرگ ایالتی آمریکا در ۴ ژوئیه ۲۰۲۶، در حال هدایت یک پرواز با هواپیمای شخصی F-5 Tiger خود در نشنال مال در واشنگتن دی سی است.
اعتبار تصویر: ناسا/کیگان باربر

@AstroTech

اژدهایان آتشدان: NGC 6188
کجا می‌توانید اژدهایان را در حال نبرد در آسمان شب پیدا کنید؟ در صورت فلکی جنوبی Altar یا آتشدان (Ara). البته، اژدهاها در واقع از گاز و غبار با شکلی الهام‌بخش ساخته شده‌اند. خانه آسمانی این جانوران افسانه‌ای جنگجو با نام NGC 6188 فهرست‌بندی شده و در حدود ۴۰۰۰ سال نوری از ما، نزدیک لبه یک ابر مولکولی بزرگ واقع شده است. ستارگان جوان و عظیم انجمن OB1 آرا تنها چند میلیون سال پیش در آنجا شکل گرفتند و با بادهای ستاره‌ای و تابش شدید فرابنفش، اشکال تاریک را تراشیده و به درخشش سحابی نیرو بخشیدند. در این بوم کیهانی که در سمت راست پایین قابل مشاهده است، به NGC 6188 سحابی نشری غیرمعمول NGC 6164 می‌پیوندد که آن هم توسط یکی از ستارگان عظیم این منطقه ایجاد شده است. این تصویر میدان دید وسیع و چشمگیر که از کوئینزلند، استرالیا گرفته شده است، بیش از ۲ درجه (پهنای چهار ماه کامل) را پوشش می‌دهد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 July 7
NGC 6188: Dragons of Ara
Image Credit & Copyright: Rod Prazeres
https://apod.nasa.gov/apod/ap260707.html

@AstroTech

تلسکوپ رومن ناسا پیش از پردازش، به صورت عمودی قرار گرفت

تکنسین‌ها و مهندسان داخل مرکز خدمات محموله خطرناک در مرکز فضایی کندی ناسا در فلوریدا، تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن این آژانس را در روز پنجشنبه، ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، با استفاده از سخت‌افزار دقیق جابجایی، به حالت عمودی چرخاندند.
عکس: ناسا/سیدنی رود (Rocz)

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا، مراحل مهم پیش از پرتاب را تکمیل کرده است و آماده می‌شود تا نه ماه زودتر از برنامه پرتاب شود. مهندسان مرکز فضایی کندی این آژانس در فلوریدا، رومن را از حالت افقی به عمودی ارتقا دادند و آماده‌سازی‌های سیگنالینگ برای بازرسی‌های آینده، آزمایش‌های عملکردی و کارهای ادغام در حال انجام است. ناسا

ترجمه: مهدی اسماعیلی | قبلی

@AstroTech

ایستگاه فضایی بین‌المللی بطور مرتب در هر ۹۰ دقیقه، یکبار به دور زمین 🌎 می‌چرخد و احتمالا از بالای سر ما عبور می‌کند.

- زمان عبور امروز (۱۶ تیر ۱۴۰۵ / ۷ جولای): حدود ساعت ۲۰:۲۷ تا ۲۰:۳۲ (به وقت ایران) از جنوب‌جنوب غربی به سمت شرق-شمال شرقی.

این یک عبور پرنور (قدر حدود ۲٫۶-) و قابل مشاهده با چشم غیرمسلح از سراسر ایران است (ارتفاع حداکثری حدود ۳۵ درجه یا بیشتر بسته به شهر).

نکات مهم برای مشاهده:
- بهترین شرایط: چند دقیقه قبل از زمان اعلام‌شده به آسمان نگاه کنید (آسمان باید تاریک یا نیمه‌تاریک باشد، معمولاً بعد از غروب). ایستگاه فضایی مثل نقطهٔ نورانی سفید و ثابت (بدون چشمک زدن) با سرعت حرکت می‌کند.

- از سراسر ایران: بله، چون مدار ISS به گونه‌ای است که در این روزها از عرض جغرافیایی ایران عبور خوبی دارد. تفاوت جزئی در زمان و جهت بسته به شهر (تهران، تبریز، اصفهان و غیره) وجود دارد، اما کلیت یکسان است.

- ابزارهای تأیید: سایت‌هایی مثل issinfo.net، NASA Spot the Station یا Heavens-Above پیش‌بینی دقیق محلی می‌دهند.

@AstroTech

معجزه سیب و خیار در مدارس؛ چطور یک طرح رایگان، شاگرد تنبل‌ها را باهوش کرد؟

یک تکه میوه تازه چقدر می‌تواند آینده یک کودک را تغییر دهد؟ گزارشی جدید از اجرای طرحی رایگان در مدارس بریتانیا نشان می‌دهد که بچه‌ها با مصرف میوه‌ها و سبزیجات رایگان، فراتر از سلامت جسمی، دچار دگرگونی در رفتار و تمرکز در کلاس‌های درس شده‌اند.

آمارها نشان می‌دهند پس از اجرای این طرح، ۹۴ درصد معلمان از افزایش خیره‌کننده تمرکز و بهبود رفتار دانش‌آموزان گزارش داده‌اند؛ بچه‌هایی که پیش از این به دلیل گرسنگی یا مصرف تنقلات مضر، توان یادگیری نداشتند. یورونیوز

@AstroTech