ماه روز با ستاره شامگاهی ملاقات می‌کند
زهره اکنون به عنوان ستاره شامگاهی درخشان زمین، در صحنه آسمانی ظاهر می‌شود و با ماه، سایر سيارات سرگردان و ستارگان درخشان در آسمان غربی هنرنمایی می‌کند. برای علاقه‌مندان به آسمان شامگاهی در ۱۷ ژوئن، این چراغ آسمانی پس از غروب خورشید در نزدیکی هلال جوان و باریک ماه طلوع کرد. اما از برخی مکان‌ها، ماه در حال پنهان شدن یا عبور از مقابل زهره دیده می‌شد. و از یک رصدخانه در جنوب بریتیش کلمبیا، کانادا، پنهان شدن ماه در نور روز به خوبی دیده می‌شد. این عکس تلسکوپی زیبا، صحنه‌ای را در آسمان ابری، پس از ناپدید شدن یک ساعته زهره، ثبت کرده است، زیرا ستاره شامگاهی از پشت لبه درخشان ماه بیرون آمده است. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 June 20
Daytime Moon Meets Evening Star
Image Credit & Copyright: Debra Ceravolo
https://apod.nasa.gov/apod/ap260620.html

@AstroTech

دسترسی مستقیم گوشی‌های هوشمند به اینترنت ماهواره‌ای

چیپست Qualcomm X105 5G Modem-RF برای پشتیبانی از دسترسی مستقیم به اینترنت گوشی‌های هوشمند از طریق ماهواره با استفاده از استانداردهای 5G NR NTN (شبکه‌های رادیویی جدید غیرزمینی) طراحی شده است.

جزئیات کلیدی:
- پشتیبانی از NR-NTN: این اولین پلتفرم کوالکام با پشتیبانی بومی/یکپارچه برای 5G NR NTN است. این قابلیت صدا، ویدئو، داده و پیام‌رسانی را از طریق ماهواره امکان‌پذیر می‌کند و فراتر از ویژگی‌های اولیه SOS یا پیام‌رسانی در دستگاه‌های قبلی است.

- هدف: این مودم «اتصال 5G آماده ماهواره‌ای» را به دستگاه‌های مصرفی اصلی مانند گوشی‌های هوشمند می‌آورد و امکان اتصال در مناطقی بدون پوشش سلولی زمینی (مانند مکان‌های دورافتاده، مناطق کور) را فراهم می‌نماید.

ویژگی‌های اضافی: همچنین از NB-NTN (برای کاربردهای کم‌مصرف‌تر مانند پیام‌رسانی) پشتیبانی می‌کند و بخشی از قابلیت‌های گسترده‌تر 5G-Advanced است.

- جدول زمانی: حدود MWC 2026 اعلام شد. انتظار می‌رفت دستگاه‌های دارای این مودم (مثلاً پرچمداران آینده) در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ یا تا سال ۲۰۲۷ ظاهر شوند.

این امر با فعال کردن اتصال داده 5G قوی‌تر و مبتنی بر استانداردها به طور مستقیم از طریق ماهواره‌ها و شبکه‌های سازگار، بر تلاش‌های ماهواره‌ای قبلی (مثلاً ویژگی‌های اضطراری محدود) بنا شده است. عملکرد واقعی در دنیای واقعی به اپراتورهای ماهواره‌ای، طیف فرکانسی، تأییدیه‌های نظارتی و ادغام دستگاه بستگی دارد.

گردآوری: مهدی اسماعیلی با کمک هوش‌مصنوعی گراک

@AstroTech

خواب بی‌کیفیت حس پیری زودرس ایجاد می‌کند

افرادی که بی‌خوابی دارند، ۱۰ برابر بیشتر از دیگران احتمال دارد دچار افسردگی شوند و ۱۷ برابر بیشتر احتمال دارد دچار اضطراب شوند

احساس پیرتر بودن نسبت به سن واقعی‌تان ممکن است بسیار زیان‌بارتر از آن چیزی باشد که تصور می‌کنید. این [وضعیت] با کیفیت پایین خواب، علائم بی‌خوابی و عملکرد ضعیف‌تر بدن در طول روز مرتبط است.

یک مطالعه «آکادمی آمریکایی پزشکی خواب» که روی نزدیک به سه هزار و ۲۰۰ بزرگسال انجام شد، نشان داد بزرگسالانی که گفتند خود را پیرتر از سن واقعی‌شان احساس می‌کنند، اختلالات بیشتری مرتبط با خواب، سلامت کلی ضعیف‌تر خواب و نظم کمتر در خواب گزارش کردند. جولیا ماستو از ایندیپندنت پارسی

@AstroTech

آغاز فصل تابستان بخیر

هرجا هستید، روزگار برشما خوش و خنک 🥰🌹

@AstroTech

سحابی دمبل: M27
آیا این سرنوشت خورشید ما خواهد بود؟ کاملاً محتمل است. اولین نشانه از آینده خورشید ما به طور تصادفی در سال ۱۷۶۴ کشف شد. در آن زمان، چارلز مسیه در حال گردآوری فهرستی از اجرام پراکنده بود که نباید با دنباله‌دارها اشتباه گرفته شوند. بیست و هفتمین جرم در فهرست مسیه، که اکنون با نام M27 یا سحابی دمبل شناخته می‌شود، یک سحابی سیاره‌ای است، یکی از درخشان‌ترین سحابی‌های سیاره‌ای در آسمان و قابل مشاهده با دوربین دوچشمی در جهت صورت فلکی روباه (Vulpecula). حدود ۱۰۰۰ سال طول می‌کشد تا نور از M27 به ما برسد، که در اینجا با رنگ‌های قرمز برای هیدروژن و آبی برای اکسیژن تقویت شده است. اکنون می‌دانیم که در حدود ۶ میلیارد سال دیگر، خورشید ما گازهای بیرونی خود را به یک سحابی سیاره‌ای مانند M27 می‌ریزد، در حالی که مرکز باقی مانده آن به یک ستاره کوتوله سفید داغ با اشعه ایکس تبدیل می‌شود. با این حال، درک فیزیک و اهمیت M27 فراتر از علم قرن ۱۸ بود. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 June 22
M27: The Dumbbell Nebula
© Francesco Antonucci
https://apod.nasa.gov/apod/ap260622.html

@AstroTech

نخستین راه‌آهن ایران چگونه متولد شد؟

سرانجام در سال ۱۸۸۸ میلادی (۱۲۶۷ خورشیدی)، خط آهن تهران ـ شاه‌عبدالعظیم به بهره‌برداری رسید.

این خط ریلی به طول تقریبی ۸ تا ۹ کیلومتر، تهران را به شهرری، حرم حضرت عبدالعظیم (ع)، متصل می‌کرد و به‌عنوان اولین راه‌آهن فعال ایران شناخته می‌شود.

پروژه توسط یک شرکت بلژیکی اجرا شد. عرض ریل‌ها ۸۰ سانتی‌متر بود و در ابتدا با لوکوموتیو بخار کار می‌کرد. مراسم افتتاحیه با حضور ناصرالدین‌شاه قاجار برگزار شد.

امروزه همان لوکوموتیو تاریخی در حیاط ایستگاه مترو شهرری قرار دارد و برای بازدید عموم در دسترس است.

@AstroTech

پرواز بر فراز ترایتون، ماهِ نپتون
پرواز از کنار ترایتون، بزرگترین ماه سیاره نپتون، چگونه به نظر می‌رسد؟ تنها یک فضاپیما تاکنون این کار را انجام داده -- و تصاویر این رویارویی چشمگیر در یک ویدیو جمع‌آوری شده‌اند. در سال ۱۹۸۹، فضاپیمای رباتیک ویجر ۲ با دوربین‌های درخشان از منظومه نپتون تصویربرداری کرد. ترایتون کمی کوچکتر از ماه زمین است اما دارای آتشفشان‌های یخی و سطحی غنی از نیتروژن یخ‌زده است. اولین سکانس در ویدیو، نزدیک شدن ویجر به ترایتون را نشان می‌دهد که به جز یک رنگ سبز کاذب کلی، تقریباً با رنگ واقعی دیده می‌شود. سطح طالبی مانند مرموزی که در زیر فضاپیما دیده می‌شود، به زودی از روشن به تیره تغییر کرده و خط پایان شب از زیر آن گذشت. پس از نزدیک‌ترین فاصله، ویجر برای دیدن ماه در حال خروج، که اکنون به صورت هلالی در حال کاهش قابل مشاهده است، چرخش کرد. در سال ۲۰۱۵، فضاپیمای رباتیک نیوهورایزنز از کنار پلوتو، گوی هم‌اندازه ترایتون، عبور کرد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 June 23
Flying Past Neptune's Moon Triton
Image Credit: NASA; JPL, Voyager 2, Digital composition: Paul Schenk (LPI, USRA)

@AstroTech

فضاپیمای New Horizons

اولین فضاپیمایی که پلوتو و پنج ماه آن را از نزدیک کاوش کرد و در سال ۲۰۱۵ از کنار این سیاره کوتوله و ماه‌های آن عبور کرد. پس از یک سفر نه ساله، نیوهورایزنز همچنین از دومین هدف علمی مهم خود نیز عبور کرد و در سال ۲۰۱۹ به جرم کمربند کویپر، آروکوث، رسید که دورترین جرمی است که تاکنون از نزدیک کاوش شده است. همچنین در طول سفر طولانی خود، این فضاپیما تصاویر چشمگیری از ماه‌های مشتری، آیو، اروپا و گانیمد، ثبت کرد و در حالی که با سرعت ۴۸۰ میلیون کیلومتر در سال به سمت مرز منظومه خورشیدی ما پرواز می‌کرد، سالم ماند.

این ماموریت همچنان فعال است

اطلاعات بیشتر:
https://science.nasa.gov/mission/new-horizons/

گردآوری و ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

ناسا، شان گالاگر را به عنوان مدیر ارشد اطلاعات منصوب کرد

ناسا، شان گالاگر را به عنوان مدیر ارشد اطلاعات (CIO) آژانس انتخاب کرده است. در این سمت، او مسئول کل سبد محصولات و خدمات فناوری اطلاعات آژانس است. گالاگر از ژانویه به عنوان سرپرست خدمت می‌کند و سمت دائمی او بلافاصله لازم‌الاجرا می‌شود.

مت اندرسون، معاون مدیر ناسا، گفت: «رهبری شان گالاگر در تقویت بنیان فناوری اطلاعات ناسا و اطمینان از دسترسی نیروی کار ما به ابزارهای امن و مدرن مورد نیاز برای انجام ماموریت‌های پیشگامانه در هر روز، نقش مهمی داشته است. شان به عنوان مدیر ارشد اطلاعات، به پیشبرد قابلیت‌های فناوری آژانس برای پشتیبانی از کشف، نوآوری و موفقیت ماموریت در سراسر ناسا ادامه خواهد داد.»

پرتره رسمی ناسا از شان گالاگر
منبع: ناسا

ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

چرا خورشید موادی را به سمت ما پرتاب می‌کند؟ سطح خورشید سوپی متلاطم از الکترون‌ها و یون‌های پرانرژی به نام پلاسما است. حرکت این ذرات باردار، حلقه‌های میدان مغناطیسی ایجاد می‌کند که از زمین بزرگترند. این حلقه‌ها پیچ و تاب می‌خورند، می‌چرخند و پلاسما را به دام می‌اندازند. این تایم‌لپس که در ۲۴ آوریل ۲۰۲۶ توسط رصدخانه دینامیک خورشیدی به مدت ۲ ساعت گرفته شده، نشان می‌دهد وقتی این میدان‌های مغناطیسی بیش از حد تحت فشار قرار می‌گیرند، چه می‌شود: آنها میلیاردها تن پلاسما را با سرعت میلیون‌ها کیلومتر در ساعت در چیزی که به آن خروج جرم از تاج خورشیدی (CME) می‌گویند، به فضا پرتاب می‌کنند. خورشید هر روز چندین CME را در اوج چرخه فعالیت خود که در سال ۲۰۲۵ به پایان رسید، منتشر می‌کند. برخی از این فوران‌ها به زمین برخورد می‌کنند و می‌توانند شبکه‌های برق را مختل کنند، ماهواره‌ها را غیرفعال کنند و فضانوردان را به خطر بیندازند، به همین دلیل نظارت بر آب و هوای فضا بسیار مهم است. #عکس_روز

2026 June 24
SDO Observes a Coronal Mass Ejection
© NASA, SDO, AIA; Processing: Richard Petarius III (MTU)
Text: Keighley Rockcliffe

@AstroTech

SpaceX Starfall

استارفال نوعی کپسول فضایی است که برای بازگرداندن محموله‌ها به زمین از مدار/نزدیک مدار توسط SpaceX طراحی و توسعه داده شده است. این وسیله نقلیه قصد دارد با فراهم کردن امکان ورود مجدد به جو و بازیابی، تحویل محموله‌های زمینی و فضایی را به صورت نقطه به نقطه و بدون سرنشین انجام دهد. استارفال بر اساس تجربه SpaceX با کپسول‌های دراگون و فناوری‌های ورود مجدد استارشیپ ساخته شده است. ویکی‌پدیا

در رسانه‌ها:
پرتاب شبانه و بی‌سروصدای SpaceX؛ فضاپیمای ناشناخته‌ای که شایعات نظامی را به اوج رساند

شایعاتی در محافل مختلف منتشر شده که این سامانه شاید برای جابه‌جایی تجهیزات و سخت‌افزار نظامی نیز مورد استفاده قرار بگیرد. این فضاپیما که «استارفال» نام دارد، سه‌شنبه در یک ماموریت آزمایشی به شکل بی‌سروصدا با راکت «فالکن ۹» پرتاب شد.

این پرتاب بسیاری از علاقه‌مندان فضا را غافلگیر کرد، زیرا SpaceX پیش از آن تقریبا هیچ اطلاعاتی درباره استارفال منتشر نکرده بود و این پنهان‌کاری تا روز پرتاب هم ادامه یافت، زمانی که شرکت تنها ده دقیقه پس از بلند شدن راکت وب‌پخش خود را ناگهان قطع کرد. یورونیوز

@AstroTech

سبک شهریِ کهکشان راه شیری
در چشم‌اندازی کیهانی که هرگز نمی‌توانید ببینید، کهکشان راه شیری در دل شب بر فراز سئول، کره جنوبی، کمانی را می‌پیماید. نکته قابل توجه این است که این نمای آسمان شب شهری، منطقه مرکزی کم‌نور کهکشان ما و ابرهای غبارآلود تیره و تار را با وجود نورهای درخشان شهر نشان می‌دهد. برای غلبه بر آلودگی نوری شدید منطقه شهری و ثبت جزئیات کم‌نور کیهانی، از یک فیلتر مادون قرمز برای ثبت صحنه شب در یک نوردهی واحد استفاده شده است. در حالی که این فیلتر عمدتاً نور مادون قرمز را عبور می‌دهد، اما همچنان مقداری از نور مرئی را عبور می‌دهد تا به صحنه ظاهری طبیعی ببخشد. این منظره از پارک توکسئوم هانگانگ سئول گرفته شده است و رودخانه هان و یک پل راه‌آهن کاملاً روشن در پیش‌زمینه آن دیده می‌شود. برج جهانی ۱۲۳ طبقه لوته، بلندترین ساختمان کره جنوبی، در دوردست‌ها خودنمایی می‌کند. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2026 June 26
Milky Way Urban Style
Image Credit & Copyright: Shingoo Lee
https://apod.nasa.gov/apod/ap260626.html

@AstroTech

Asteroid 1997 NC1

June 25, 2026
Credit: Brian D Ottum of Saline, MI

سرعت ظاهری زیاد این سیارک باعث می‌شود خیلی سریع بین ستارگان پس‌زمینه جابجا شود.
اشتراک‌گذاری: محسن سلحشور

@AstroTech

استارپایپ (Starpipe) چیست؟

شرکت SpaceX در حال برنامه‌ریزی برای ساخت یک خط لوله گاز طبیعی به طول ۸ مایل (حدود ۱۳ کیلومتر) به نام استارپایپ است که به تأسیسات پرتاب استارشیپ در Starbase تگزاس متصل می‌شود.

ساخت این خط لوله از ماه آینده آغاز خواهد شد و انتظار می‌رود تا ژانویه ۲۰۲۷ (دی ۱۴۰۵) به بهره‌برداری برسد.

اهداف و کاربرد آن:
هدف اصلی ساخت استارپایپ، تأمین گاز طبیعی برای تولید متان مایع (سوخت اصلی استارشیپ) است. در حال حاضر هر پرتاب استارشیپ نیاز به صدها کامیون تانکر دارد که فرآیند طولانی و ناکارآمدی است. با این خط لوله، SpaceX می‌تواند نرخ پرتاب‌ها را به طور چشمگیری افزایش دهد (از ده‌ها به صدها و حتی هزاران پرتاب در سال) و زنجیره تأمین سوخت خود را کاملاً کنترل کند. این پروژه بخشی از برنامه بزرگ‌تر اسپیس‌ایکس برای مالکیت کامل زنجیره تأمین، از استخراج گاز تا پرتاب به ماه و مریخ است.

@AstroTech

نتایج بررسی پژوهشگران؛ تماشای غروب آفتاب چطور به سلامت جسمی و روانی ما کمک می‌کند؟

انسان‌ها ظاهرا طلوع و غروب خورشید را مانند دو سر یک کتاب تجربه می‌کنند؛ دو نقطه‌ای که روز ما را قاب می‌گیرند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند «ساعت طلایی» می‌تواند بر حافظه، خواب و خلق‌وخو تاثیربگذارد.

تاثیر شگفت‌انگیز غروب بر ذهن یکی از مهم‌ترین فواید تماشای غروب، ایجاد احساس «شگفتی» است؛ حسی که هنگام مواجهه با پدیده‌هایی عظیم، زیبا و عمیق به وجود می‌آید و درک کامل آن‌ها برای ما دشوار است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند این احساس می‌تواند بر جنبه‌های مختلف سلامت روان و جسم تاثیر بگذارد. یورونیوز

@AstroTech