سحابی سر اسب
این ابر مولکولی غبارآلود میان‌ستاره‌ای که توسط بادها و تابش‌های ستاره‌ای تراشیده شده، به‌طور اتفاقی شکلی فوراً قابل تشخیص به خود گرفته است. این سحابی که به درستی با نام سحابی سر اسب شناخته می‌شود، در فاصله حدود ۱۵۰۰ سال نوری از ما قرار دارد و در مجموعه وسیع ابر شکارچی (Orion) جای گرفته است. این ابر تاریک با ارتفاع حدود پنج سال نوری، به عنوان بارنارد ۳۳ فهرست شده و اولین بار در یک عکاس گرفته شده در اواخر قرن نوزدهم شناسایی شد. B33 در درجه اول به این دلیل قابل دیدن است که گرد و غبار تیره آن در برابر درخشش سحابی نشری IC 434 به صورت سایه‌نما (سیلوئت) دیده می‌شود. تصاویر تلسکوپ فضایی هابل از اوایل قرن بیست و یکم، ستاره‌های جوانی را در حال شکل‌گیری در B33 نشان می‌دهد. این ابر میان‌ستاره‌ای، شکل ظاهری خود را طی چند میلیون سال آینده به آرامی تغییر خواهد داد. اما اکنون، سحابی سر اسب یک جرم زیبا، هرچند دشوار برای رصد با تلسکوپ‌های کوچک از سیاره زمین است. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 December 10
The Horsehead Nebula
Image by George Chatzifrantzis
https://apod.nasa.gov/apod/ap251210.html

@AstroTech

اخترشناسان برای نخستین بار تندبادهایی بی‌سابقه از یک سیاه‌چاله را در کهکشانی دوردست رصد کردند

دانشمندان برای اولین بار موفق شده‌اند بادهایی فوق‌العاده سریع را که از یک سیاه‌چاله در کهکشانی دور بیرون زده‌اند، مشاهده کنند. پدیده‌ای که می‌تواند به درک بهتر یکی از مرموزترین فرآیندهای کیهان کمک کند.

در کهکشانی بسیار دور، سیاه‌چاله‌ای غول‌آسا بادهایی آن‌چنان قدرتمند ایجاد می‌کند که تصور مقیاس آن‌ها برای ذهن انسان تقریبا ناممکن است. اکنون تیمی بین‌المللی از پژوهشگران توانسته‌اند برای نخستین بار این فرایند را به‌طور مستقیم ثبت کنند.

این سیاه‌چاله عظیم که جرمی حدود ۳۰ میلیون برابر خورشید کهکشان ما دارد، در کهکشان مارپیچی «ان‌جی‌سی ۳۷۸۳» (NGC 3783) و در فاصله‌ای در حدود ۱۳۰ میلیون سال نوری دورتر از زمین واقع شده است.

ستاره‌شناسان با استفاده از دو تلسکوپ پیشرفته پرتو ایکس، مشاهده کردند که این سیاه‌چاله مواد پیرامونی خود را می‌بلعد و ناحیه‌ای بسیار درخشان و فعال در مرکز کهکشان معروف به هسته فعال کهکشانی را تغذیه می‌کند. یورونیوز

@AstroTech

جزئیات پیشنهاد ۱ میلیون یورویی برای ایجاد نخستین جایزه نوبل در اقلیم و سلامت سیاره‌ای

چهره‌های شاخص و تاثیرگذار در جهان به فراخوان عمومی برای ایجاد و راه‌اندازی جایزه‌ای اختصاصی برای اقلیم از سوی کمیته نوبل پیوسته‌اند.

جایزه نوبل که به‌عنوان یکی از والاترین افتخارات در تاریخ شناخته می‌شود، در حال حاضر تنها به شش شاخه محدود است: فیزیک، شیمی، صلح، ادبیات، اقتصاد و فیزیولوژی یا پزشکی.

برندگان حدود یک میلیون یورو جایزه نقدی، به‌همراه مزایای دیگری از جمله دیپلم ویژه و مدال طلا دریافت می‌کنند.

اکوسیا برای راه‌اندازی جایزه نوبل اقلیم یک میلیون یورو اختصاص می‌دهد.

اکنون اکوسیا، موتور جست‌وجوی کاشت درخت، از آکادمی سلطنتی علوم سوید، که انتخاب برندگان نوبل در فیزیک، شیمی و اقتصاد را بر عهده دارد، می‌خواهد نخستین جایزه اقلیم و سلامت سیاره را از سال آینده راه‌اندازی کند. یورونیوز

@AstroTech

مدیرعامل ایرباس گفت آینده هوانوردی تجاری می‌تواند هواپیمایی شبیه بمب‌افکن B-2 با کابینی در بال باشد

به گزارش بیزنس اینسایدر، در مصاحبه‌ای با توبیاس فوکس و مارتین مورفی در روزنامه آلمانی بیلد، مدیر عامل ایرباس، گیوم فوری، گفت که طی ۳۰ یا ۴۰ سال آینده، هواپیماسازها ممکن است طرح سنتی لوله و بال را کنار گذاشته و به سراغ یک بال ضخیم و تکی با کابین مسافر ساخته شده در داخل آن بروند.

این طرح - که به عنوان "بدنه بال ترکیبی" یا BWB شناخته می‌شود - نیروی بالابر را در کل بال گسترده توزیع کرده و امکان ظرفیت حمل سنگین‌تر و راندمان بیشتر نسبت به جت‌های معمولی را فراهم می‌کند. فوری گفت که یک هواپیمای پهن‌پیکر برای این مفهوم "مناسب‌تر" خواهد بود.

🖼 Richard Baker/In Pictures via Getty Images

ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

جلوه‌گری دماوند سپیدپوش در روز جهانی کوهستان، پس از ماه‌ها نگرانی از کم‌آبی و خشکسالی، بهانه‌ای به دست دوستداران طبیعت داد تا بار دیگر مهرشان را نثار این آتشفشان خفته بر ستیغ فلات ایران کنند.

 روز جهانی کوهستان، هر ساله ۱۱ دسامبر (۲۰ آذر) با هدف آگاهی‌رسانی درباره اهمیت کوه‌ها به عنوان منابع حیاتی، سرچشمه رودها و تنوع زیستی و توجه به چالش‌های زیست‌محیطی و تخریب کوهستان‌ها پاس داشته می‌شود.
 
ایران به دلیل داشتن رشته‌کوه‌های اصلی البرز و زاگرس، دارای کوه‌های متعدد و متنوعی است که پس از دماوند، علم‌کوه و سبلان بلندترین آنان هستند. قله‌هایی چون دنا (زاگرس) به عنوان بلندترین قله زاگرس و توچال (البرز) به عنوان یکی از محبوب‌ترین‌ها در نزدیکی تهران، از مشهورترین کوه‌های ایران محسوب می‌شوند که هر کدام زیبایی‌ها و چالش‌های خود را برای کوهنوردان دارند.
 
تصاویر دماوند برفی با پیچ‌ وخم‌های جاده هراز از اینستاگرام صدرا رفیعی و پرواز دسته فلامینگوها با پس‌زمینه بازتاب تابش طلوع بر قله دماوند از اینستاگرام رضا ناظمی. بی‌بی‌سی پارسی

@AstroTech

ناسا دو ابزار علمی برای سطح ماه در ماموریت آرتمیس ۴ انتخاب کرد

مدلی از مجموعه ابزار DUSTER، متشکل از دو ابزار که بر روی پلتفرم اکتشاف خودکار سیار (MAPP) قرار خواهند گرفت - یک مریخ‌نورد که توسط Lunar Outpost، شرکتی مستقر در گلدن، کلرادو، که سیستم‌های رباتیک را برای اکتشافات فضایی توسعه و اداره می‌کند، تهیه می‌شود. اعتبار: LASP/CU Boulder/Lunar Outpost

ناسا دو ابزار علمی را انتخاب کرده است که برای فضانوردان طراحی شده‌اند تا در طول ماموریت Artemis IV به منطقه قطب جنوب ماه، روی سطح ماه مستقر شوند. این ابزارها دانش ما را از محیط ماه بهبود می‌بخشند تا از اکتشافات بیشتر ناسا در ماه و فراتر از آن تا مریخ پشتیبانی کنند.

نیکی فاکس، مدیر وابسته، اداره ماموریت علمی در ستاد ناسا در واشنگتن، گفت: "عصر آپولو به ما آموخت که هرچه بشریت از زمین دورتر باشد، برای محافظت و حفظ حیات انسان در سیارات دیگر به علم وابسته‌تر هستیم."

منبع Phys.org
ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

گاه‌شمار تاریخ آمریکا - ۱۲ دسامبر:

- تأسیس پایتخت آمریکا در سال ۱۸۰۰
- پایان انحصار نرم‌افزاری مایکروسافت

@AstroTech

ایلان ماسک عملاً تأیید کرده که SpaceX به‌زودی وارد بورس خواهد شد. او در عین حال اعلام کرد که دیگر در «وزارت کارایی دولت» (DOGE) فعالیتی نخواهد داشت.

به گفته منابع نزدیک، اسپیس‌ایکس به دنبال ارزش‌گذاری حدود ۱.۵ تریلیون دلار در زمان عرضه عمومی است؛ رقمی که آن را به یکی از بزرگ‌ترین IPOهای تاریخ تبدیل می‌کند.

عامل اصلی این جهش؟ رشد انفجاری استارلینک؛ شبکه‌ی اینترنت ماهواره‌ای که حالا بیش از هر زمان دیگری سودآور شده و موتور محرک تصمیم اسپیس‌ایکس برای IPO محسوب می‌شود.

@AstroTech

پیمایش صفحهٔ کهکشانی رومن

این اینفوگرافیک، پیمایش ۲۹روزهٔ صفحهٔ کهکشانی را توصیف می‌کند که توسط تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومن» ناسا انجام خواهد شد.

بخش اصلی این پیمایش، در مدت ۲۲٫۵ روز، مساحتی برابر با ۶۹۱ درجهٔ مربع از آسمان را پوشش می‌دهد — ناحیه‌ای به بزرگی حدود ۳۵۰۰ قرص کامل ماه. رومن همچنین ناحیه‌ای کوچک‌تر به مساحت ۱۹ درجهٔ مربع — معادل مساحت ۹۵ قرص کامل ماه — را به‌طور مکرر و در مجموع حدود ۵٫۵ روز رصد خواهد کرد تا پدیده‌هایی را که در گذر زمان تغییر می‌کنند ثبت کند.

بخش پایانی پیمایش، تصویربرداری از مجموعه‌ای از نواحی حتی کوچک‌تر را شامل می‌شود که در مجموع به حدود ۴ درجهٔ مربع (معادل مساحت ۲۰ قرص کامل ماه) و ۳۱ ساعت زمان رصد می‌رسد و با استفاده از مجموعهٔ کامل فیلترها و ابزارهای طیف‌سنجی رومن انجام خواهد شد.

این پیمایش کهکشان خانگی ما را با جزئیاتی بی‌سابقه آشکار می‌کند؛ از جمله بسیاری از نواحی‌ای که پیش‌تر به‌دلیل پوشانده شدن توسط غبار هرگز قادر به مشاهدهٔ آن‌ها نبوده‌ایم و ده‌ها میلیارد ستاره و اجرام دیگر را نمایان خواهد کرد.
اعتبار: مرکز پروازهای فضایی گادرد ناسا

ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

اگر به تازگی به خنده‌دارترین روش ممکن دزد به موزه‌تان زده بود، احتمالا تا مدتی دور و برِ میزبانی از مجموعه‌های جواهر آفتابی نمی‌شدید؛ اما خب، لوور بیدی نیست که از این بادها بلرزد.

درست در شرایطی که پاریس هنوز از شوکِ سرقت هالیوودی و چهار دقیقه‌ای ماه اکتبر بیرون نیامده، یک نمایشگاه خیره‌کننده با جواهراتی منحصر‌به فرد دقیقا در چند قدمی همان محل افتتاح شده است. گویی پاریس می‌خواهد با صدای بلند اعلام کند: «دزدها می‌آیند و می‌روند، اما شکوه سلطنتی باقی می‌ماند.»

روز چهارشنبه، نمایشگاه «جواهرات خاندان‌های سلطنتی» در میان تدابیر شدید امنیتی در «هتل دو لا مارین» افتتاح شد. آن هم در ساختمان مجللی که سال ۱۷۹۲ خودش قربانی یکی از بدنام‌ترین و بزرگ‌ترین سرقت‌های جواهرات تاریخ فرانسه بوده است.

بخش زیادی از جواهرات نمایشگاه امانی هستند. ۱۰۰ قطعه بی‌نظیر از گنجینه «آل‌ثانی» قطر، شاه چارلز سوم بریتانیا، خانه جواهر کارتیه و موزه ویکتوریا و آلبرت لندن

ستاره‌های این نمایشگاه هم کم نیستند: الماس ۵۷ قیراطی «ستاره گلکندا، نیم‌تاج یاقوت و تاج زمردین ملکه ویکتوریا و زیورهای فاخر لباس کاترین بزرگ. ایندیپندنت پارسی

@AstroTech

این شهاب‌ها از کجا می‌آیند؟ از نظر جهت در آسمان، پاسخ دقیق، صورت فلکی جوزا است. به همین دلیل بارش شهابی بزرگ در ماه دسامبر با نام جوزا شناخته می‌شود. زیرا به نظر می‌رسد شهاب‌های بارش از یک منبع تابشی به سمت جوزا می‌آیند. با این حال، از دید سه‌بعدی، بقایای به اندازه شن که از سیارک غیرمعمول ۳۲۰۰ فایتون پرتاب می‌شوند، مدار مشخصی را به دور خورشید ما دنبال می‌کنند و بخشی از مدار که به زمین نزدیک می‌شود، در مقابل صورت فلکی جوزا قرار می‌گیرد. پس وقتی زمین از این مدار عبور می‌کند، نقطه تابشی بقایای در حال سقوط در جوزا ظاهر می‌شود. در اینجا ترکیبی از تصاویر بسیاری که طی چند روز قبل از طریق آسمان تاریک اسلواکی گرفته شده و قله‌های پوشیده از برف کوه‌های بلیانسک تاترا را به تصویر می‌کشد، ارائه شده. رگه‌های شهابی درخشان متعددی از بارش شهابی جوزا قابل مشاهده است. جبار در بالای افق قابل مشاهده است، در حالی که ستاره درخشان نزدیک به منبع تابشی، کستور است. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 December 15
Gemini Meteors over Snow Capped Mountains
Image by Tomáš Slovinský
https://apod.nasa.gov/apod/ap251215.html

@AstroTech

بر اساس یک پژوهش ژاپنی، سفید شدن موها می‌تواند خبر خوبی برای سلامت شما باشد؛ اما چرا؟

مدت‌هاست که داشتن موهای سفید تنها به‌عنوان نشانه‌ای از افزایش سن تلقی می‌شوند؛ اما پژوهش‌های جدید این نگاه ساده‌انگارانه را به چالش کشیده‌اند و نشان می‌دهند که موهای خاکستری یا سفید ممکن است بازتاب بیرونی سازوکارهای پیچیده دفاعی بدن در برابر سرطان باشند.

یک مطالعه جدید که روی موش‌ها انجام شده، سازوکارهای قابل‌توجهی را آشکار کرده است که نشان می‌دهد بدن چگونه با آسیب‌های سلولی مقابله می‌کند؛ فرآیندی که هم در پیری و هم در شکل‌گیری سرطان نقشی اساسی دارد. با افزایش سن، آسیب‌های سلولی به‌تدریج سلول‌ها را تضعیف کرده و عملکرد طبیعی آن‌ها را مختل می‌کند. در مورد سرطان، سلول‌های معیوب یا ترمیم‌نشده می‌توانند منجر به رشد کنترل‌نشده و تشکیل تومور شوند.

این پژوهش پیوند شگفت‌انگیزی میان از دست رفتن رنگدانه‌های مو و مکانیسم‌هایی را نشان می‌دهد که می‌توانند از بروز سرطان‌های کشنده جلوگیری کنند. ادامه مطلب: یورونیوز

@AstroTech

گاه‌شمار تاریخ آمریکا - ۱۵ دسامبر:

- نمایش «بربادرفته» در سال ۱۹۳۹ با بازی وی‌وین لی و کلارک گیبل. یک بررسی در سال ۲۰۰۰ نشان داد که کلارک گیبل با بیش از ۱،۱۶۸،۳۰۰،۰۰۰ بلیط فیلم فروخته شده، محبوب‌تربن بازیگر تمام دوران است.

- ترک ایالات متحده از سوی شاه ایران

@AstroTech

انوشه انصاری در تاریخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۶ میلادی (۲۷ شهریور ۱۳۸۵ خورشیدی) با فضاپیمای سایوز TMA-9 از پایگاه بایکونور در قزاقستان برای سفر به ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) به فضا پرتاب شد.

🚀 زمان‌های کلیدی سفر:

📅 تاریخ پرتاب: ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۶ میلادی (۲۷ شهریور ۱۳۸۵)

🛰️ رسیدن به ایستگاه فضایی: ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۶ میلادی

🛬 بازگشت به زمین: ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۶ میلادی


او در این مأموریت حدود ۹ تا ۱۰ روز را در ایستگاه فضایی بین‌المللی گذراند و در تاریخ فضایی به‌عنوان نخستین زن «گردشگر فضایی» و نخستین فرد ایرانی‌الاصل در فضا ثبت شد.

انوشه انصاری متولد ۲۱ شهریور ۱۳۴۵ در مشهد، مهندس و کارآفرین ایرانی-آمریکایی، رئیس انجمن گردانندگان شرکت فناوری ارتباط از راه دور (TTI) و یکی از بنیانگذاران و رئیس شرکت Prodea Systems است.

@AstroTech

دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای 3I/ATLAS این جمعه به نزدیک‌ترین فاصله به زمین می‌رسد؛ آنچه باید بدانید

دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای 3I/ATLAS که ذهن‌ها را در سراسر جهان به خود مشغول کرده، جمعه ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ به نزدیک‌ترین فاصله‌ی خود از زمین می‌رسد و برای اخترشناسان پنجره‌ی زمانی محدودی برای رصد این مهمان کمیاب از کهکشانی دیگر فراهم می‌کند.

مسیر حرکت 3I/ATLAS هنوز آن‌قدر از زمین دور است که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شود.

خبر خوب اینکه در نزدیک‌ترین فاصله، 3I/ATLAS در آسمان پیش از طلوع حتی با یک تلسکوپ کوچک قابل رصد است. به گفته‌ی ناسا، تا بهار ۲۰۲۶ قابل مشاهده خواهد ماند و شبیه ستاره‌ای کمی پرنورتر به نظر می‌رسد. یورونیوز

@AstroTech

مواد غذایی مفید برای سلامتی استخوان

برای تامین ویتامین K (که نقش کلیدی در فعال‌سازی پروتئین‌های استخوانی مانند استئوکلسین دارد و به جلوگیری از پوکی استخوان کمک می‌کند) و کلی سلامت استخوان‌ها (مانند کلسیم، ویتامین D، منیزیم) و مغز استخوان (که بیشتر به پروتئین، آهن، فولات و ویتامین‌های B نیاز دارد)، غذاهای زیر بسیار مفید هستند. ویتامین K به دو شکل اصلی K1 (در سبزیجات برگ‌دار) و K2 (در غذاهای تخمیری و حیوانی) وجود دارد و هر دو برای استخوان‌ها مفیدند.

غذاهای غنی از ویتامین K و مفید برای پوکی استخوان شدید:
- سبزیجات برگ‌دار سبز: کلم پیچ (کاله)، اسفناج، کلم بروکلی، کاهو، شلغم، کلم بروکسل، لوبیا سبز. این‌ها بهترین منابع ویتامین K1 هستند و مطالعات نشان می‌دهد مصرف منظم آن‌ها تراکم استخوانی را افزایش می‌دهد و خطر شکستگی را کاهش می‌دهد.
- غذاهای تخمیری: ناتو (سویای تخمیری، غنی از K2)، کلم ترش (ساورکرات).
- سایر منابع: کیوی، آووکادو، زرده تخم‌مرغ، جگر، پنیر، گوشت قرمز (برای K2 و پروتئین).

برای سلامت کلی استخوان و مغز استخوان:
- منابع کلسیم و ویتامین D: لبنیات کم‌چرب، ماهی‌های چرب (سالمون، ساردین)، تخم‌مرغ.
- پروتئین و آهن (برای مغز استخوان): گوشت قرمز کم‌چرب، مرغ، ماهی، حبوبات، عدس، آجیل.
- فولات و ویتامین‌های B: سبزیجات برگ‌دار، بروکلی، غلات کامل.

این غذاها را با چربی سالم (مثل روغن زیتون) مصرف کنید تا جذب ویتامین K بهتر شود. در پوکی شدید، رژیم غذایی را با پزشک یا متخصص تغذیه هماهنگ کنید، چون ممکن است مکمل نیاز باشد.

گردآوری با کمک هوش‌مصنوعی گراک

@AstroTech

برای اولین بار، یک فرد دارای معلولیت به فضا رفت

یک مهندس زن آلمانی به عنوان نخستین فرد دارای معلولیت در جهان روز شنبه با فضاپیمای شرکت بلو اورجین به فضا رفت.

میشائلا بنتهاوس هفت سال پیش در یک حادثه با دوچرخه کوهستان دچار آسیب نخاعی شد و از آن زمان از صندلی چرخدار استفاده می‌کند.

او مدتی پیش به صورت آنلاین به یک مهندس فضایی بازنشسته مراجعه کرد تا ببیند آیا رویای فضانورد شدن او همچنان عملی است یا خیر. هانس کونیگسمن، مهندس بازنشسته، سپس به سازماندهی یک پرواز تاریخی ۱۰ دقیقه‌ای از طرف شرکت بلو اوریجین، شرکت گردشگری فضایی که توسط جف بزوس تأسیس شده، کمک کرد.

خانم بنتهاوس، آقای کونیگسمن و چهار نفر دیگر روز شنبه از تگزاس به فضا پرتاب شدند و در ارتفاع حدود ۱۰۰ کیلومتری از سطح زمین، به نقطه‌ای که به «خط کارمان»، (مرز بین اتمسفر زمین و فضا) معروف است رسیدند.

او پس از فرود در ویدیویی که توسط بلو اوریجین منتشر شد گفت: «این باحال‌ترین تجربه عمرم بود!» بی‌بی‌سی پارسی

@AstroTech

امید تازه برای درمان پوکی استخوان؛ سازوکار تاثیر ورزش بر بازسازی استخوان‌ها کشف شد

استخوان‌ها بافت‌های زنده‌ای هستند که دائما خود را بازسازی می‌کنند. هر روز، مقادیر کمی از استخوان‌ها تجزیه و با سلول‌های استخوانی جدید جایگزین می‌شوند. اما با افزایش سن، این چرخه به‌تدریج کند می‌شود و نتیجه چیزی است که «پوکی استخوان» نامیده می‌شود.

در ژوئن ۲۰۲۵ پژوهشگران دانشگاه لایپزیگ آلمان و دانشگاه شاندونگ در چین از کشف یک گیرنده سلولی کمتر شناخته‌شده به نام GPR133 خبر دادند که یک گیرنده‌ حیاتی برای تراکم استخوان است و با سلول‌های استخوان‌ساز یا «استئوبلاست‌ها» همکاری نزدیکی دارد.

آنها اکنون می‌گویند که این گیرنده سلولی در واقع مانند یک «سیگنال ورزشی» بیولوژیکی در اسکلت عمل می‌کند و به همین دلیل، فعالیت‌های روزمره‌ای مانند پیاده‌روی، بالا رفتن از پله‌ها یا تمرین با کش‌های مقاومتی، همگی می‌توانند باعث تقویت پیام‌های ارسال شده از این گیرنده‌ها به استخوان‌ها برای تقویت قدرت سازگاری، بازسازی و قوی ماندن استخوان‌ها شوند. یورونیوز

@AstroTech