Grok 4.1

هوش‌مصنوعی Grok 4.1 اکنون برای همه کاربران در شبکه اجتماعی 𝕏، سایت grok.com و همچنین اپ‌های iOS و اندروید در دسترس است.

این نسخه بلافاصله در حالت خودکار منتشر می‌شود و می‌توان آن را به صراحت در انتخاب‌گر مدل به عنوان «Grok 4.1» انتخاب کرد.

گراک ۴.۱ در بنچ‌مارک‌ها، با فاصله از سایر مدل‌های هوش‌مصنوعی قوی‌تر ظاهر شده است.

لینک نصب iOS | Android

@AstroTech

AAVSO Alert Notice - Observing Campaign #911: Crucial photometry requested for ASASSN-20pv HST observation - UPDATE

November 19, 2025

AAVSO Observing Campaign #911 on ASASSN-20pv (Vel) has been updated to include more precise coordinates for the target and revised instructions for identifying it. This update was necessary due to the presence of an extremely close companion to the target that could easily cause observers to mis-identify the variable and report a false magnitude. Instructions are given in the Alert Notice for using VSP to generate a chart clearly separating the target and companion. Also, the researcher, Dr. Pala, has provided a finder chart with the target clearly identified; this chart is posted in the discussion forum for the campaign. The full content of the AAVSO Alert Notice, including the forum link, may be seen here: https://apps.aavso.org/v2/campaigns/911

Many thanks, and good observing,

Elizabeth O. Waagen, AAVSO HQ

#AAVSO #Alert

@AstroTech

نطاق، نظام و منطقه
نطاق، نظام و منطقه، ستارگان آبی‌فام درخشانی هستند که از شرق به غرب (بالا سمت راست تا پایین سمت چپ) در امتداد مورب این چشم‌انداز کیهانی قرار دارند. این سه ستاره ابرغول آبی که با نام کمربند شکارچی نیز شناخته می‌شوند، داغ‌تر و بسیار پرجرم‌تر از خورشیدند. آن‌ها در فاصله ۷۰۰ تا ۲۰۰۰ سال نوری از ما قرار داشته و از ابرهای میان‌ستاره‌ایِ به‌خوبی مطالعه‌شده‌ی شکارچی زاده شده‌اند. در واقع، ابرهای گاز و غبار شناور در این ناحیه، شکل‌های شگفت‌انگیز آشنایی دارند، از جمله سحابی تاریک سر اسب و سحابی شعله در نزدیکی نطاق در بالا سمت راست. خود سحابی معروف شکارچی در لبه سمت راست این میدان ستاره‌ای رنگارنگ قرار دارد. این قاب تلسکوپی تقریباً ۴ درجه در آسمان را پوشش می‌دهد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 November 20
Alnitak, Alnilam, Mintaka
Image Credit & Copyright: Aygen Erkaslan
https://apod.nasa.gov/apod/ap251120.html

@AstroTech

آیا ناسا از Rust استفاده می‌کند؟

آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا گزارش داد که حدود ۶۰٪ از ناهنجاری‌های فضاپیماها به مشکلات نرم‌افزاری برمی‌گردد که بیشتر آنها مربوط به ایمنی حافظه (Memory safety) یا همزمانی (Concurrency) است — دقیقاً همان مشکلاتی که Rust در زمان کامپایل حل می‌کند. این یکی از دلایل اصلی علاقه ناسا به Rust است. به همین دلیل است که آنها در سال ۲۰۱۸ شروع به آزمایش Rust کردند. نه به این دلیل که جدید، باحال یا هیجان‌انگیز است. منبع

به عبارت دیگر، تغییر رویکرد ناسا به زبان برنامه‌نویسی Rust به دنبال پیروی از روندها نبود، بلکه به دنبال شناسایی باگ‌های فاجعه‌بار در زمان کامپایل بود، نه کشف آنها هنگام اجرا در فاصله‌ی ۳۵۰ میلیون کیلومتری از زمین.

این کتاب یک دوره خوب و رایگان Rust است که توسط تیم اندروید در گوگل توسعه داده شده و طیف کاملی از Rust را از سطح صفر تا پیشرفته پوشش می‌دهد. به چندین زبان از جمله پارسی نيز ترجمه شده است:
https://google.github.io/comprehensive-rust/

نویسنده: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

کاربران اندروید و آیفون بالاخره می‌توانند فایل‌ها را با هم اشتراک‌گذاری کنند

گوگل به تازگی خبری را که اعلام کرد که بسیاری منتظرش بودند:
به اشتراک گذاشتن لحظات با دوستان و خانواده نباید به گوشی مورد استفاده شما بستگی داشته باشد.

نرم‌افزار Quick Share اندروید اکنون با AirDrop اپل کار می‌کند و انتقال فایل بین اندروید و iOS را آسان‌تر از همیشه می‌نماید. این قابلیت از امروز در سری پیکسل ۱۰ آغاز می‌شود.

اعتبار ویدیو: گوگل
نویسنده: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

دنباله‌دار 3I/ATLAS که پس از حضیض یا نزدیک‌ترین فاصله‌اش به خورشید در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، اکنون در حال خروج است، تنها سومین جرم میان‌ستاره‌ای شناخته‌شده‌ای است که از منظومه خورشیدی زیبای ما عبور می‌کند. گیسوی سبزرنگ و دم‌های کم‌نور آن در پس‌زمینه‌ای از ستارگان در صورت فلکی سنبله در این نما از سیاره زمین که با یک تلسکوپ کوچک در ۱۴ نوامبر ثبت شده است، دیده می‌شوند. اما این مزاحم میان‌ستاره‌ای، موضوع یک کمپین رصدی بی‌سابقه و مداوم در سراسر منظومه خورشیدی است که شامل فضاپیماها و تلسکوپ‌های فضایی از مدار زمین تا سطح مریخ و فراتر از آن می‌شود. و در حالی که این دنباله‌دار از یک منظومه ستاره‌ای دیگر اخیراً درخشان‌تر شده است، اگر می‌خواهید 3I/ATLAS را از سیاره زمین ببینید، هنوز به تلسکوپ نیاز دارید. اکنون در آسمان صبح نوامبر بالای افق است و در حوالی ۱۹ دسامبر به نزدیکترین فاصله خود با زمین، که فاصله‌ای ۲۷۰ میلیون کیلومتری است، خواهد رسید. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 November 21
3I/ATLAS: A View from Planet Earth
Image Credit & Copyright: Rolando Ligustri
https://apod.nasa.gov/apod/ap251121.html

@AstroTech

یک نکته‌ی جالب کوچک، Rust نه تنها روی زمین می‌درخشد، روی مریخ هم‌ پرواز می‌کند

هلیکوپتر Ingenuity ناسا (پهپاد کوچک روی مریخ) قبلاً به عنوان بخشی از آزمایش‌های فریم‌ورک F´ (F Prime) با مقداری از کد Rust روی مربخ پرواز می‌کرد. زبان مورد علاقه‌ی شما به معنای واقعی کلمه در حال پرواز در فاصله‌ی ۲۲۵ میلیون کیلومتری از زمین بود، با یک پردازنده هشتاد دلاری و ۲ مگابایت رم، بدون حتی یک خطای نرم‌افزاری. 🚁

اگر به زبان برنامه‌نویسی Rust علاقه‌مند هستید، به تلاش ادامه دهید، شما در حال یادگیری همان زبانی هستید که پهپادها را در سیاره‌ی دیگری زنده نگه می‌دارد!

@AstroTech

در این تصویر تلسکوپی واضح، قمرهای یخی کوچک دیون و رئا، که در سمت چپ دیسک سیاره‌ای نواری زحل دیده می‌شوند، در حال عبور از مقابل سیستم حلقه‌های گسترده این غول گازی دیده می‌شوند. این تصویر قابل توجه در ۲۰ نوامبر ثبت شده است، زمانی که حلقه‌های زحل از سیاره زمین تقریباً از لبه دیده می‌شدند. در واقع، هر ۱۳ تا ۱۶ سال، منظره از سیاره زمین با صفحه حلقه‌های زحل همسو می‌شود تا مجموعه‌ای از عبور از صفحه حلقه‌ها را ایجاد کند. در طول عبور از صفحه حلقه‌ها، دیدگاه بین سیاره‌ای از لبه باعث می‌شود که حلقه‌های نازک اما در غیر این صورت روشن ناپدید شوند. تا ۲۳ نوامبر، حلقه‌های زحل فعلاً به حداقل زاویه خود رسیده‌اند، در باریک‌ترین حالت خود برای مشاهده از سیاره زمین، اما سپس دوباره شروع به پهن شدن می‌کنند. البته، دیون و رئا به ترتیب هر ۲/۷ و ۴/۵ روز یک بار در نزدیکی صفحه حلقه‌ها به دور زحل می‌چرخند، سری بعدی عبور از صفحه حلقه‌های زحل، برای تماشا از زمین، در سال ۲۰۳۸ آغاز خواهد شد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 November 22
Dione and Rhea Ring Transit
Image by Christopher Go
https://apod.nasa.gov/apod/ap251122.html

@AstroTech

سیستم‌عامل فضاپیماهای ناسا چیست؟

ناسا برای کنترل و هدایت فضاپیماها در ماموریت‌های فضایی از چه سیستم‌عامل هایی استفاده می‌کند؟ آیا برای اجرای کدهای نوشته شده به زبان Rust، سیستم‌عامل خاص یا شخصی سازی های ویژه‌ای مورد نیاز است؟

از اواخر سال ۲۰۲۵، ناسا به طور فعال بخش‌هایی از core Flight System (cFS) - فریم‌ورک نرم‌افزار پرواز استاندارد مورد استفاده در صدها ماموریت - را به Rust منتقل می‌کند. پیشرفت آهسته و دقیق (هوافضا یکی از محافظه‌کارترین صنایع در زمینه فناوری‌های جدید است)، اما جهت‌گیری مشخص است.

وقتی ناسا کد Rust را برای cFS و سایر پروژه‌های پروازی می‌نویسد، همان سیستم عامل‌های بلادرنگ اثبات‌شده‌ای را که همیشه استفاده کرده‌اند، هدف قرار می‌دهد:

RTEMS
رایج‌ترین انتخاب متن‌باز برای ماموریت‌ها و ماهواره‌های مکعبی ناسا

VxWorks (Wind River)
سیستم عامل مرجع برای ماموریت‌های با قابلیت اطمینان بالا، ارزیابی انسانی و ماموریت‌های اعماق فضا

QNX (BlackBerry)
به طور فزاینده‌ای به دلیل ویژگی‌های ایمنی میکروکرنل مورد استفاده قرار می‌گیرد

Linux (with PREEMPT_RT)
عمدتاً برای آزمایش‌های زمینی و پردازنده‌های با کارایی بالا

کد Rust از طریق لایه انتزاعی سیستم عامل cFS (OSAL) بر روی این RTOS ها اجرا می‌شود - نیازی به سیستم عامل سفارشی نیست.

@AstroTech

جرم خورشید حدود ۹۹٫۸۶٪ از کل جرم منظومهٔ خورشیدی است

یعنی تقریباً همهٔ جرم در یک نقطه متمرکز شده و سیاره‌ها فقط ۰٫۱۴٪ را تشکیل می‌دهند!

چند نکتهٔ جالب و کوتاه:

بیشترِ جرم باقیمانده هم در خود مشتری است؛ این سیاره تنهایی حدود ۷۰٪ جرم همهٔ سیاره‌ها را دارد.

خورشید هر ثانیه حدود ۴ میلیون تُن جرم را به انرژی تبدیل می‌کند (طبق فرمول E=mc²).

اگر خورشید یک توپ ۲ متری باشد، کل منظومهٔ خورشیدی تا نپتون فقط به اندازهٔ یک زمین فوتبال خواهد بود.

خورشید بیش از ۹۹/۸٪ جرم منظومه خورشیدی را دارد، اما فقط ۰٫۰۰۰۰۰۰۰۰۳٪ از حجم کل منظومه را اشغال می‌کند؛ بقیه تقریباً خلأ است.

@AstroTech

گاه‌شمار تاریخ آمریکا - ۲۴ نوامبر:

نام‌گذاری هواپیمای Air Force One

@AstroTech

پلتفرم سیستم پرواز ناسا، cFS، متن‌باز است 🚀

شاید جالب باشد بدانید سامانهٔ نرم‌افزاری اصلی کنترل پرواز فضاپیماهای ناسا با نام core Flight System (cFS) — که در صدها مأموریت فضایی استفاده شده — کاملاً متن‌باز است و در دسترس عموم قرار دارد.

مهندسان، پژوهشگران و علاقه‌مندان می‌توانند آزادانه کد را مطالعه کنند، ماژول‌های جدید بسازند و حتی در توسعهٔ آن مشارکت نمایند.

اما نکتهٔ مهم اینجاست:
پلتفرم cFS فقط یک چهارچوب (Framework) است. کدهای حیاتی پرواز، تنظیمات مأموریت، الگوریتم‌های کنترل وضعیت و بخش‌های امنیتی منتشر نمی‌شوند.

پلتفرم cFS سال‌هاست به زبان‌های C و C++ توسعه داده شده و اکنون ناسا و جامعهٔ فنی در حال آزمایش و افزودن زبان برنامه‌نویسی Rust هستند. این تلاش‌ها فعلاً وارد نسخهٔ عملیاتی نشده‌اند، اما در مخزن رسمی بحث‌ها، Issues و آزمایش‌های FFI برای اتصال Rust به cFS دیده می‌شوند — نشانه‌ای از حرکت آرام ناسا به سمت Rust به عنوانی زبان ایمن‌تر.

برای مشاهدهٔ کد و مشارکت، می‌توانید به مخزن رسمی cFS در GitHub مراجعه کنید.
https://github.com/nasa/cFS

نویسنده: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

قلب‌تان تا ۳۰ سال دیگر چطور خواهد بود؟ ماشین‌حساب جدید پاسخ می‌دهد

به گفته سادیا خان، نویسنده ارشد این مطالعه از دانشکده پزشکی دانشگاه نورت‌وسترن، هدف این ابزار کمک به جوانان برای آگاهی از میزان خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی در درازمدت است. چون معمولا جوان‌تر‌ها این دست بررسی‌ها را به تعویق می‌اندازند

پژوهشی جدید نشان می‌دهد یک محاسبه‌گر آنلاین انجمن قلب آمریکا به نام پریونت (پیشگیری PREVENT) می‌تواند خطر ابتلای افراد جوان به بیماری قلبی را تا ۳۰ سال آینده پیش‌بینی کند؛ ابزاری که به گفته محققان می‌تواند نقطه‌ضعف غربالگری‌های فعلی را جبران کند و نیاز به ضرورت توجه زودهنگام به عوامل خطری مانند فشار خون، دیابت و کلسترول را برطرف کند. ایندیپندنت پارسی

@AstroTech

دنباله‌دار لمون و راه شیری
دنباله‌دار لمون در بهترین حالت خود چه شکلی بود؟ یک نمونه در اینجا به تصویر کشیده شده که شامل سه منظره آسمانی در فواصل مختلف است. نزدیک‌ترین منظره، کوه‌های پوشیده از برف میلی، بخشی از هیمالیا در چین است. شگفتی میانی، دنباله‌دار لمون است که در اوایل این ماه در بهترین حالت زیبای خود قرار دارد و نه تنها یک دم غبار سفید را نشان می‌دهد که به سمت راست کشیده شده، بلکه دم یونی آبی رنگ آن که توسط باد خورشیدی منحرف شده، به سمت چپ کشیده شده است. در دوردست، سمت چپ، صفحه مرکزی باشکوه کهکشان راه شیری ما قرار دارد که شامل گرد و غبار تیره، سحابی قرمز و میلیاردها ستاره خورشید مانند است. دنباله‌دار C/2025 A6 (لمون) اکنون با بازگشت به منظومه خورشیدی بیرونی در حال محو شدن است، در حالی که کوه‌های هیمالیا به تدریج در طول میلیاردها سال آینده فرسایش خواهند یافت. با این حال، کهکشان راه شیری برای میلیاردها سال آینده به حیات خود ادامه خواهد داد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 November 25
Comet Lemmon and the Milky Way
Image by Lin Zixuan (Tsinghua U.)
https://apod.nasa.gov/apod/ap251125.html

@AstroTech

اپل یک تیزر جدید برای آیفون ۱۷ پرو منتشر کرده با این مفهوم: «نگران داغ کردن نباش، ما محفظه‌ی بخار داریم!» 🔥😎

ویدیو Peak Performance با یک مرد شروع می‌شه که وسط بیابون می‌دوه. یک قطره آب روی پیشونی‌اش می‌افته و همون لحظه بخار می‌شه — و یهو مرده تبدیل می‌شه به نسخه انسانی A19 Pro!

بعد در حالی که هنوز می‌دوه، پیانو می‌نوازه، با یه دست روبیک حل می‌کنه، از دیوار رد می‌شه و از وسط یک گروه کر هم عبور می‌کنه انگار که آپدیت جدید گرفته.

اپل با این صحنه‌ها می‌گه:
آیفون ۱۷ پرو: حتی وقتی زیر فشار له‌ت می‌کنن، باز هم خنک و تند می‌مونه. 🚀📱

فیلم معرفی آیفون ۱۷ پرو

@AstroTech

توصیه‌های فوری سلامت در آلودگی هوا

با دکتر رویا اسماعیلی متخصص اورژانس

@AstroTech

فضاپیمای سایوز MS-28 روز پنجشنبه با دو فضانورد روس و یک فضانورد ناسا از پایگاه بایکونور قزاقستان به ایستگاه فضایی بین‌المللی پرتاب شد. این پرتاب رأس ساعت ۱۲:۲۸ به‌وقت مسکو با موشک سایوز 2.1a انجام شد.

به گزارش رادیوفردا، این مأموریت به فرماندهی سرگی کود سورچکوف از روسیه، که دومین سفر فضایی خود را انجام می‌دهد و فضانوردان سرگی میکایِف و کریستوفر ویلیامز فضانورد ناسا که هر دو نخستین حضور خود در فضا را تجربه می‌کنند، انجام می‌شود. بر اساس برنامه، سایوز پس از دو بار گردش مداری به‌صورت خودکار به ماژول راسویت ایستگاه متصل خواهد شد.

پس از الحاق، فضانوردان وارد ایستگاه فضایی شده و حدود هشت ماه مأموریت خود را ادامه خواهند داد. بازگشت آن‌ها به زمین برای تابستان ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است.

@AstroTech

آیا ماده‌تاریک بالاخره دیده شده؟

مطالعه‌ای تازه درخشش مرموز کهکشانی را شناسایی کرد

یک مطالعه تازه در دانشگاه توکیو ادعا می‌کند تلسکوپ فضایی پرتو گامای فرمی ناسا در مرکز کهکشان راه شیری درخششی را شناسایی کرده که به‌طور چشمگیری با پیش‌بینی‌های دیرینه دانشمندان همخوان است؛ درخششی که اگر ذرات ماده تاریک با هم برخورد کنند و یکدیگر را نابود کنند، باید تولید شود.

اگر این یافته تایید شود، یکی از بزرگ‌ترین پیشرفت‌ها در فیزیک مدرن رقم می‌خورد.

در اوایل دهه ۱۹۳۰، ستاره‌شناس سوئیسی فریتز زویکی متوجه شد کهکشان‌ها بسیار سریع‌تر از آنچه جرم مرئی‌شان توضیح می‌دهد حرکت می‌کنند. چیزی نامرئی که بعدها «ماده تاریک» نام گرفت، به نظر می‌رسید آنها را کنار هم نگه می‌دارد.

ناسا گفت: «ماده تاریک مانند چسبی نامرئی جهان را کنار هم نگه می‌دارد. این ماده اسرارآمیز همه‌جا پیرامون ماست و بخش عمده ماده موجود در جهان را تشکیل می‌دهد.» یورونیوز

@AstroTech

مریخ‌نورد ناسا نخستین شواهد از رعد و برق در مریخ را ثبت کرد

به گزارش یورونیوز، مریخ‌نورد ناسا برای نخستین‌بار شواهدی از وقوع رعد و برق در مریخ را به ثبت رساند. میکروفن این کاوشگر صدایی بسیار ضعیفی را ثبت کرده که در طوفان‌های گرد و غبار دائمی سطح سیاره ایجاد می‌شود.

سال‌ها بود که دانشمندان درباره احتمال وقوع تخلیه‌ الکتریکی در شرایط غبارآلود و ناشناخته‌ جو مریخ بحث می‌کردند اما یافتن مدرکی قطعی دشوار بوده است.

بر اساس پژوهشی که این هفته در نشریه نیچر منتشر شده، مریخ‌نورد «استقامت» ناسا که از سال ۲۰۲۱ در سطح مریخ فعال است، به‌طور اتفاقی صدای این تخلیه‌های الکتریکی را ضبط کرده است.

این صداها به هیچ‌وجه شبیه رعد و برق‌های عظیم زمینی نیست؛ بلکه «جرقه‌های کوچکی» هستند که به گفته باپتیست شید پژوهشگر مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه، بیشتر یادآور «برقی است که در هوای خشک هنگام لمس بدنه خودرو احساس می‌کنید.»

او می‌گوید این جرقه‌های کم‌انرژی «همیشه و همه‌جا» در مریخ رخ می‌دهند.

@AstroTech