کهکشان همسایه ما در حال از هم گسیختن است

ستاره‌های موجود در ابر ماژلانی کوچک در دو سوی کهکشان در جهت‌های مخالف حرکت می‌کردند، گویی در حال باز شدن و جدا شدن از هم هستند.

یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که ابر ماژلانی کوچک یا اس‌ام‌سی (SMC)‌ کهکشانی نسبتا کوچک که همسایه کهکشان ما است‌، به نظر می‌رسد تحت کشش گرانشی یک کهکشان مجاور خود، ابر ماژلانی بزرگ، در حال تکه‌تکه شدن باشد.

ابر ماژلانی کوچک یکی از نزدیک‌ترین همسایگان ما است که به پژوهشگران این امکان را می‌دهد تا رفتار حدود هفت هزار ستاره پرجرم را که این کهکشان را تشکیل می‌دهند، به‌دقت دنبال کنند. این ستاره‌ها بیش از هشت برابر خورشید ما جرم دارند و معمولا فقط چند میلیون سال دوام می‌آورند و بعد از آن‌ دچار انفجار ابرنواختری می‌شوند.

پژوهشگران در حالی که این ستاره‌ها را زیر نظر داشتند، متوجه شدند به نظر می‌رسد آن‌ها در حال کشیده شدن با ابر ماژلانی بزرگ یا ال‌ام‌سی (LMC) هستند که خود آن نیز همسایه این کهکشان به شمار می‌رود.

این حرکت غیرمنتظره از این فرضیه پشتیبانی می‌کند که ابر ماژلانی کوچک در حال گسیخته شدن در اثر گرانش ابر ماژلانی بزرگ است که این روند به تخریب تدریجی آن منجر می‌شود. می‌توانید مقاله اندرو گریفین در ایندیپندنت را بخوانید.

@AstroTech

روز ۲ آگوست ۲۰۲۷ شاید بهترین زمان برای سفر به مصر باشد. اگر می‌خواهید تجربه مشاهده همزمان اهرام مصر و خورشیدگرفتگی تمام سایه و بسیار طولانی را از دست ندهید، از الان برنامه ریزی کنید.

قابل توجه علاقه‌مندان، گرفت کامل سال ۲۰۳۵ دقیقا از روی تخت جمشید عبور می‌کند.

نویسنده: محسن سلحشور

@AstroTech

بازگشت به زمین

فضاپیمای سایوز MS-26 در حال بازگشت از ایستگاه فضایی بین‌المللی، اندکی پس از جدا شدن از آن در ۱۹ آوریل ۲۰۲۵، تصویر شده است. سه ساعت بعد، این فضاپیما در قزاقستان فرود آمد و فضانورد دان پتیت و کیهان‌نوردان الکسی اوچینین و ایوان واگنر را به زمین بازگرداند.

پتیت در طول اقامت خود در ایستگاه فضایی بین‌المللی، صدها ساعت تحقیقات علمی انجام داد، از جمله تحقیقاتی برای افزایش قابلیت‌های چاپ سه‌بعدی فلز در مدار، پیشرفت فناوری‌های ضدعفونی آب، بررسی رشد گیاهان در شرایط مختلف آبی و بررسی رفتار آتش در شرایط بی‌وزنی، که همگی به ماموریت‌های فضایی آینده کمک می‌کنند. اعتبار تصویر: ناسا/جانی کیم

منبع: ناسا
ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

دانشمندان اخترفیزیک دانشگاه «پوتسموث» بریتانیا به شواهدی مبنی بر درک مصریان باستان از کهکشان راه شیری دست‌ یافتند. آن‌ها نقشی را بر روی یک تابوت باستانی پیدا کردند که نوت، الهه آسمان را درحالی که بدنش با ستارگان پوشیده شده و منجنی موج‌دار تیره‌ای از میان پیکرش عبور کرده، نشان می‌دهد.

گمان می‌رود این تصویر نماد شکاف بزرگ کهکشانی، یعنی نواری از غبار و گاز که پهنه کهکشان راه شیری را به دو بخش تقسیم می‌کند، باشد.

در حالی که این تصویر، روشن‌ترین سند شناخته‌شده از درک کهکشان راه شیری توسط مصریان باستان است، پیش‌تر نمونه‌های دیگری نیز یافت شده‌اند که از آگاهی آنان نسبت به کیهان حکایت دارند. ایندیپندنت

@AstroTech

ریزپلاستیک‌ها در شریان اصلی گردن؛ هشدار دانشمندان درباره خطر سکته مغزی

در رگ‌های گردن بیمارانی که دچار سکته مغزی یا سکته خفیف شده‌اند میزان بالاتری از ذرات پلاستیکی مشاهده شده است

دانشمندان می‌گویند ذرات بسیار ریز پلاستیکی یافت‌شده در رسوبات چربی موجود در شریان اصلی گردن می‌توانند عامل خطر احتمالی سکته مغزی باشند.

یافته‌های پژوهشگران نشان می‌دهد در افرادی که شریان‌های گردن آن‌ها دچار تجمع رسوب شده بود، غلظت ریزپلاستیک‌ها بیشتر از افرادی بود که شریان‌های سالمی داشتند.

بر اساس پژوهش جدیدی که در نشست انجمن قلب آمریکا در بالتیمور ارائه شد، این تفاوت به‌ویژه در افرادی که دچار سکته مغزی یا حمله ایسکمی گذرا، به بیان دیگر سکته مغزی خفیف، شده بودند آشکارتر بود. ویشوام سانکاران از ایندیپندنت

@AstroTech

نبرد کهکشان‌ها: M81 در مقابل M82
در گوشه بالا چپ، که با بازوهای آبی احاطه و با سحابی‌های قرمز نقطه‌گذاری شده است، کهکشان مارپیچی M81 قرار دارد. در گوشه پایین راست، که یک خط مرکزی روشن دارد و با گاز قرمز درخشان احاطه شده است، کهکشان نامنظم M82 دیده می‌شود. این چشم‌انداز زیبا، دو کهکشان عظیم را نشان می‌دهد که در نبردی گرانشی گیر افتاده‌اند، همانطور که در میلیاردها سال گذشته بوده‌اند. گرانش هر کهکشان در هر صد میلیون سال، به طرز چشمگیری بر دیگری تأثیر می‌گذارد. در آخرین دور، گرانش M82 احتمالاً امواج چگالی را که در اطراف M81 موج می‌زنند، افزایش داده و منجر به غنای بازوهای مارپیچی M81 شده است. اما M81 مناطق تشکیل ستاره‌ای خشن و ابرهای گازی برخوردی را در M82 به جا گذاشته است، به طوری که کهکشان در اشعه ایکس می‌درخشد. طی چند میلیارد سال، تنها یک کهکشان باقی خواهد ماند. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 May 7
Galaxy Wars: M81 versus M82
© Collaborative Astrophotography Team (CAT)
https://apod.nasa.gov/apod/ap250507.html

@AstroTech

AAVSO Alert Notice
Observing Campaign #893

Photometry requested for HD 98800 (TV Crt)

May 7, 2025

Michael Poxon (AAVSO YSO SIG leader) writes: Photometry over at least the following 12 months of the TV Crateris system (approx magnitude 9 visual) as one close pair of young stars is eclipsed by the distorted circumstellar disc of the other pair in the system. ... more

#AAVSO #AAVSO_Alert_Notice

برای دریافت ایمیل و اطلاع از خبرها، فرصت‌های پژوهشی و همکاری با انجمن آمریکایی رصدگران ستاره متغیر، در سایت AAVSO.org ثبت‌نام کنید.

آموزش رصد ستارگان متغیر

@AstroTech

به گزارش سرویس جهانی بی‌بی‌سی، فضاپیمای دوران شوروی که نیم قرن در مدار زمین سرگردان بوده، قرار است این هفته به زمین سقوط کند.

این فضاپیما که «کاسموس ۴۸۲» نام دارد، در سال ۱۹۷۲ با هدف رسیدن به سیاره زهره پرتاب شد، اما هرگز مدار پایینی زمین را ترک نکرد و به چهار بخش تقسیم شد. بر اساس اعلام ناسا، یکی از این بخش‌ها که احتمالا کپسول فرود آن است، حدود ۱۰ مه وارد جو زمین می‌شود.

کارشناسان هشدار داده‌اند که این کپسول فلزی مقاوم، با حدود یک متر قطر دارد و نزدیک به نیم تن وزن، ممکن است به دلیل ساختار بسیار محکم و سپر حرارتی قوی‌اش بتواند از ورود غیرقابل‌کنترل به جو جان سالم به در ببرد، چراکه برای تحمل شرایط سخت جو زهره طراحی شده بود. چتر نجات آن نیز پس از پنجاه سال در فضا، دیگر کاربردی ندارد.

مسیر دقیق سقوط هنوز مشخص نیست اما احتمال خطر برای مناطق مسکونی بسیار کم است.

کارشناسان تاکید دارند که در آینده باید طراحی فضاپیماها به گونه‌ای باشد که بتوانند به‌طور کنترل‌شده از مدار خارج شوند تا هم محل فرود قابل‌پیش‌بینی باشد و هم خطر برخورد با مناطق مسکونی کاهش یابد. ایندیپندنت

@AstroTech

شرح تصویر: کشورهای و سازمان‌های اروپایی بر اساس میزان زباله‌های فضایی رها شده در مدار - YIJIN hardware

تولید زباله‌های فضایی: کدام کشور اروپایی بالاترین خطر برخورد را ایجاد می‌کند؟

کارشناسان می‌گویند بازگشت زباله‌های فضایی به جو زمین می‌تواند ظرف ۱۰ سال آینده به طور میانگین به حدود ۱۵ شیء در روز افزایش یابد.

دلایل این پیش‌بینی شامل افزایش پرتاب‌های ماهواره‌ای، به‌ویژه توسط SpaceX و چین، و همچنین افزایش فعالیت‌های خورشیدی است که سرعت اجسام فضایی را کاهش داده و باعث می‌شود سریعتر سقوط کرده و از مدار خارج شوند.

به گفته آژانس فضایی اروپا: «اثر آبشاری برخورد زباله‌های فضایی، که به «سندروم کسلر» معروف است، باعث تولید زباله‌های بیشتر و افزایش ریسک برخوردهای بعدی می‌شود.

فرانسه، آلوده‌کننده‌ترین کشور اروپایی، فرانسه با داشتن ۵۳۳ قطعه زباله و بدنه راکت پراکنده در مدار و همچنین ۱۰۵ ماهواره فعال، تنها کشور اروپایی است که بالاترین خطر مداری را ایجاد می‌کند.

این داده‌ها بر اساس «امتیاز ریسک فضایی» است که توسط شرکت هوافضای یویجین و با تحلیل داده‌های Space-Track.org و N2yo.com تهیه شده است. یورونیوز

@AstroTech

این دوره آموزش هوش مصنوعی ۱۸ قسمتی مایکروسافت را از دست ندهید

ویدیوها با امکان فعال‌سازی زیرنویس انگلیسی.
منبع و مقاله پارسی درباره معرفی دوره: دیجیاتو

@AstroTech

فضاپیمای دوران شوروی پس از ۵۳ سال از مدار به زمین سقوط کرد

یک فضاپیمای متعلق به دوران شوروی سابق روز شنبه، بیش از نیم قرن پس از پرتاب ناموفقش به سوی زهره، به زمین سقوط کرد.

این فضاپیما که سال ۱۹۷۲ توسط اتحاد جماهیر شوروی با هدف رسیدن به سیاره زهره (ناهید) پرتاب شده بود، به دلیل نقص فنی در موشک حامل، آن هرگز نتوانست مدار زمین را ترک کند و در همان مدار بیضوی شکل اطراف زمین گرفتار شد.‎

کاوشگر کاسموس ۴۸۲، حدود ۴۹۵ کیلوگرم وزن داشت و بخش فرودگر آن از تیتانیوم در ابعادی به قطر یک متر ساخته شده بود.

بخش عمده‌ای از این فضاپیما طی یک دهه پس از پرتاب ناموفق به زمین سقوط کرد، اما کپسول فرودگر مقاوم آن تا امسال در مدار باقی مانده بود که سرانجام پس از کاهش ارتفاع مداری، به جو زمین بازگشت.

به دلیل ورود کنترل‌نشده و نبود هدایت، تعیین دقیق محل و زمان سقوط این فضاپیما ممکن نبود؛ علاوه بر این فعالیت خورشیدی و شرایط فرسودگی فضاپیما نیز به این عدم قطعیت افزود.

مارکو لانگبروک، دانشمند هلندی، در واکنش به عدم قطعیت درباره محل سقوط گفت: «اگر واقعاً در اقیانوس هند سقوط کرده باشد، فقط نهنگ‌ها شاهد آن بودند.» یورونیوز

@AstroTech

گایا نمای جانبی کهکشان ما را بازسازی می‌کند
کهکشان راه شیری ما از پهلو چگونه به نظر می‌رسد؟ از آنجا که ما داخل آن هستیم، بشر نمی‌تواند تصویر واقعی از آن داشته باشد. با این حال، به تازگی چنین نقشه‌ای با استفاده از داده‌های مکانی بیش از یک میلیارد ستاره از ماموریت گایا آژانس فضایی اروپا (ESA) تهیه شده است. تصویر حاصل نشان می‌دهد که درست مانند بسیاری از کهکشان‌های مارپیچی دیگر، راه شیری ما دارای یک دیسک مرکزی بسیار نازک است. خورشید ما و تمام ستارگانی که در شب می‌بینیم در این دیسک قرار دارند. گرچه قبلاً فرضیه‌ای مطرح شده بود، اما شاید تعجب‌آورتر این باشد که این دیسک در لبه‌های بیرونی خمیده به نظر می‌رسد. رنگ‌های نوار مرکزی تاب‌خورده کهکشان ما عمدتاً از گرد و غبار تیره، ستارگان آبی روشن و سحابی‌های نشری قرمز ناشی می‌شوند. هرچند تجزیه و تحلیل داده‌ها در حال انجام است، گایا در ماه مارس پس از یک ماموریت موفقیت‌آمیز غیرفعال شد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2025 May 12
Gaia Reconstructs a Side View of our Galaxy
© ESA, Gaia, DPAC, Stefan Payne-Wardenaar
https://apod.nasa.gov/apod/ap250512.html

@AstroTech

گایا نمای از بالا از کهکشان ما را بازسازی می‌کند
کهکشان راه شیری ما از بالا چگونه به نظر می‌رسد؟ از آنجا که ما داخل آن هستیم، بشریت نمی‌تواند تصویر واقعی از آن داشته باشد. با این حال، اخیراً چنین نقشه‌ای با استفاده از داده‌های مکانی بیش از یک میلیارد ستاره از ماموریت گایا آژانس فضایی اروپا (ESA) تهیه شده است. تصویر حاصل نشان می‌دهد که درست مانند بسیاری از کهکشان‌های مارپیچی دیگر، راه شیری ما دارای بازوهای مارپیچی مجزا است. خورشید ما و بیشتر ستارگان درخشانی که در شب می‌بینیم، فقط در یک بازو قرار دارند: شکارچی. داده‌های گایا، نشانه‌های قبلی مبنی بر اینکه راه شیری ما بیش از دو بازوی مارپیچی دارد را تقویت می‌کنند. مرکز کهکشان ما دارای یک نوار برجسته است. رنگ‌های دیسک نازک کهکشان ما عمدتاً از گرد و غبار تیره، ستارگان آبی روشن و سحابی‌های نشری قرمز ناشی می‌شود. هرچند تجزیه و تحلیل داده‌ها در حال انجام است، گایا در ماه مارس غیرفعال شد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی


2025 May 13
Gaia Reconstructs a Top View of our Galaxy
© ESA, Gaia, DPAC, Stefan Payne-Wardenaar
https://apod.nasa.gov/apod/ap250513.html

@AstroTech

تفاوت شاهنامه فردوسی با آثار خیام و حافظ
از نگاه جلال خالقی‌مطلق، شاهنامه پژوه

روز پاسداشت زبان پارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی (۲۵ اردیبهشت)

@AstroTech

شرکت تسلا به مدیریت ایلان ماسک، از نسل جدید ربات‌های انسان‌نمای خود با نام «اوپتیموس» رونمایی کرد. بنا بر ویدیویی که روز سه‌شنبه منتشر شد، این ربات‌ها در آزمایشگاه تسلا در پالو آلتو، بدون نیاز به نظارت انسانی و به‌صورت ۲۴ ساعته در حال فعالیت‌اند و در صورت نیاز، به‌طور خودکار خود را شارژ می‌کنند.

در این ویدیو، ربات‌های اوپتیموس با بهره‌گیری از هوش مصنوعی پیشرفته، به‌طور مستقل در محیط کارخانه حرکت می‌کنند، اشیاء را از طریق دوربین‌های خود شناسایی و جابه‌جا می‌کنند و توانایی تعامل با انسان‌ها را نیز دارند. آن‌ها می‌توانند بر اساس فرمان دریافتی، اقلام مختلف را تحویل دهند.

یکی از قابلیت‌های کلیدی این ربات‌ها، یافتن نزدیک‌ترین ایستگاه شارژ و انجام فرآیند شارژ بدون دخالت انسان است. همچنین ربات اوپتیموس توان حمل اشیایی به وزن یک کیلوگرم، از جمله سینی باتری، را دارد. ایندیپندنت

@AstroTech

یک اولین دیگر: تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا آب یخ‌زده را در منظومه ستاره‌ای جوان شناسایی کرد

برای اولین بار، پژوهشگران با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا، وجود یخ آب کریستالی را در یک دیسک غبارآلود که به دور یک ستاره خورشیدمانند می‌چرخد، تأیید کردند. تمام آب یخ‌زده‌ای که توسط وب شناسایی شده است، با ذرات ریز غبار در سراسر دیسک جفت شده است. بیشترین یخ آب مشاهده شده در جایی یافت می‌شود که سردترین و دورترین فاصله را از ستاره دارد. هرچه فاصله به ستاره نزدیک‌تر می‌شد، محققان یخ آب کمتری پیدا می‌کردند. اعتبار تصویر: ناسا، ESA، CSA، رالف کرافورد (STScI)

منبع: ناسا
ترجمه: مهدی اسماعیلی

#اختر‌زیست

@AstroTech

مریخ‌نورد ناسا برای اولین بار از شفق قطبی قابل مشاهده، در سیاره سرخ عکس گرفت

مریخ‌نورد Perseverance (استقامت) ناسا به تازگی و برای اولین بار عکسی از شفق‌های سبز درخشان در آسمان مریخ ثبت کرده است. این نمایش نور بیگانه که قبلاً غیرممکن تصور می‌شد، می‌تواند برای فضانوردان آینده قابل مشاهده باشد.

شفق قطبی قبلاً در مریخ شناسایی شده است. با این حال، برخلاف این تصویر هنری، آنها معمولاً نور مرئی منتشر نمی‌کنند. (منبع تصویر: ماموریت مریخ امارات)

مریخ‌نورد «استقامت» ناسا اولین عکس از شفق‌های قطبی قابل مشاهده «با چشم غیرمسلح» در مریخ را ثبت کرده است. این نمایش نور بیگانه - که پس از طوفان خورشیدی قدرتمند سال گذشته در سیاره سرخ گرفته شده است - از نظر بصری به اندازه شفق‌های قطبی زمینی خیره‌کننده نیست، اما مسلماً حتی چشمگیرتر است.

منبع: livescience
ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

نقص فنی در کاوشگر ناسا در مسیر سیارک سایکی

به گفته سازمان فضایی ناسا، فضاپیمای "سایکی" که با هدف کاوش سیارکی به همین نام طراحی شده با یک نقص فنی در سامانه رانش الکتریکی خود مواجه شد و به‌ویژه کاهش فشار سوخت سبب خاموش شدن رانشگرهای آن شده است.

این فضاپیما که در اکتبر ۲۰۲۳ به فضا پرتاب شد، در مسیری مشخص به سوی سیارک Psyche 16 که غنی از فلز آهن، نیکل و طلا است، سفر می‌کند.

به گفته ناسا این مشکل از اوایل آوریل ۲۰۲۵ آغاز شد و در جریان آن، مهندسان با کاهش ناگهانی فشار سوخت در خط گاز زنون فضاپیما مواجه شدند. به گفته آن‌ها کاهش فشار باعث شد که سامانه خودکار فضاپیما، سامانه رانش الکتریکی را خاموش کند. با این حال ناسا می‌گوید که این نقص اگرچه باعث توقف موقت حرکت فضاپیما شد، اما طراحی این فضاپیما، انعطاف‌پذیری لازم را برای مواجهه با چنین شرایطی دارد.

مهندسان ناسا همچنان خوشبین‌اند که این مشکل بدون تاخیر قابل‌توجهی برطرف شود. سامانه رانش الکتریکی سایکی دارای دو خط سوخت یکسان است و تیم مهندسی و نظارت ممکن است تصمیم بگیرد برای ازسرگیری رانش، به خط پشتیبان سوئیچ کند تا مسیر فضاپیما حفظ شود. دویچه‌وله

پرتاب سایکی | درباره سایکی

@AstroTech

بیایید یک کیک کیهانی بپزیم!

برای جشن صدمین سالگرد تولد دکتر نانسی گریس رومن - اولین ستاره‌شناس ارشد ناسا و تلسکوپ فضایی تقریباً کامل نانسی گریس رومن این آژانس - که نامش به همین خاطر انتخاب شده است، یک کیک تولد می‌پزیم! این یک کیک تولد معمولی نیست - این کیک کیهانی نمایانگر محتویات جهان ما و هر چیزی است که تلسکوپ رومن کشف خواهد کرد.

برای پخت کیک کیهانی‌مان، ابتدا باید اجزای سازنده‌ی جهان - ماده‌ی معمولی، ماده‌ی تاریک و انرژی تاریک - را در نظر بگیریم. ماده‌ی معمولی که حدود ۵ درصد از جهان را تشکیل می‌دهد، همان چیزی است که هر روز در اطراف خود می‌بینیم، از سیب گرفته تا ستاره‌های آسمان. ماده‌ی تاریک که پنج برابر ماده‌ی معمولی است، جرمی نامرئی است که حدود ۲۵ درصد از جهان را تشکیل می‌دهد. در نهایت، انرژی تاریک - چیزی مرموز که انبساط جهان ما را تسریع می‌کند - حدود ۶۸ درصد از کیهان را تشکیل می‌دهد. ادامه مطلب: ناسا

ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech