نوروز در ایام صفوی

جشن نوروز یکی از قدیمی ترین و اصیل ترین جشن های تاریخ ایران و حتی جهان است. در طی هزاران سال این جشن باستانی به تناوب در دوره های مختلف تاریخی به صورت های مختلف برگزار شده است. در دوران صفوی برگزاری جشن نوروز به اوج شکوه و جلال خود رسید.

درو اقع در این دوران به دلیل استفاده همزمان از تقویم شمسی و قمری مراسم نوروز به صورت کاملا دقیق و منظم برگزار می شد.در اسناد مختلف به برگزاری مفصل جشن نوروز از همان دوران شاه اسماعیل اول اشاره شده است. در آن دوران جشن نوروز هفت تا هشت روز طول می کشید.

پادشاه بارعام داده و بزرگان و اشراف به دیدن او می رفتند و از شاه سکه های طلا عیدی می گرفتند.ژان شاردن جهانگرد فرانسوی که در دوران شاه عباس دوم به ایران آمده در مورد نوروز می گوید: با شلیک توپ و تفنگ حلول سال جدید اعلام می شد و سپس صدای آلات موسیقی در هوا طنین انداز می‌گشت.

در اصفهان و در مقابل کاخ مراسم رقص،آتش بازی وشعبده بازی به مدت 8 روز انجام می شد. شاه هر روز از ساعت ده صبح تا یک عصر بزرگان را به حضور می پذیرفت و از آنها پذیرایی می کرد.اشراف سپس به خانه های خود رفته و زیر دستان و خانواده خود را مهمان می کردند.

🔴اما برگزاری مراسم نوروز در دوران شاه عباس کبیر به اوج رسید، در واقع برگزاری جشن های نوروزی به قدری اهمیت داشت که در سال 1019 قمری مصادف با 989 شمسی زمانی که ایام عزاداری محرم با ایام نوروز تداخل پیدا کرد به دستور شاه ابتدا مراسم عزاداری محرم برگزار شد و سپس 7 شبانه روز برای برای نوروز جشن گرفتند.🔴

آذین بندی و چراغانی اصفهان و سایر شهرها یکی از سنت های هرساله نوروز صفوی بود. در یکی از سال های حکومت شاه عباس او به قدری تحت تاثیر چراغانی و آذین بندی نوروزی اصفهان قرار گرفت که 500 تومان از مالیات سالانه شهر را بخشید.

در واقع در دوران 235 ساله حکومت صفویه در ایران دو مراسم آیینی مراسم نوروز و عزاداری امام حسین (ع) بسیار مهم با شکوه و عظمت هرچه تمام در کل کشور برگزار می شد

برگزاری مراسم نوروز در ایام صفویه به قدری مهم بود که بروز جنگ و حتی تداخل آن با ایام عزاداری محرم نیز باعث تعطیلی و توقف جشن های آن نشد.

انگلبرت کمپفر آلمانی که در دوران شاه سلیمان به ایران آمده روایت جالبی از مراسم نوروز داشته و می گوید: نوروز از آداب و رسوم ایرانیان قدیم به جای مانده است و هنوز هم بزرگترین و درخشان‌ترین جشن ایرانیان به‌شمار می‌رود،همه در این روز جامه نو می‌پوشند. دوستان و آشنایان به دیدن یکدیگر می‌روند، مهمانی‌ها برپا می‌شود و به تفریح می‌پردازند. تازه بعد از دو هفته و گاهی پس از سه هفته جشن‌ها به پایان می‌رسد.مقدمه نوروز چنین است که در میدان‌های عمومی با نقاره، شیپور و سنج از نیمه شب تا ظهر نوازندگی می‌کنند. پس از آن مردم بلافاصله محل کار خود را ترک می‌گویند و همه با هیاهو و خوشحالی به مساجد، میدان‌ها و ساختمان‌های عمومی روی می‌آورند. همه به هم تبریک می‌گویند، همه‌جا پر از شادی و سرزندگی است. بازی می‌کنند، سر به سر هم می‌گذارند، صحبت می‌کنند، در جلسات و دسته‌های مذهبی شرکت می‌جویند تا اینکه روز به پایان می‌رسد و آن‌گاه باز هرکس در چهار دیوار خود دنبال جشن و شادی می‌گیرد و بخشی از شب را به شادی و خوشی در جمع خویشان خود می‌گذراند

احمد دری افندی سفیر عثمانی که در اواخر صفویه به ایران آمده با حیرت و شگفتی در مورد نوروز گفته: ایرانی ها برای نوروز سلطانی اهمیت زیادی قائل اند و استغفرالله آن را برتر و گرامی تر از عید رمضان و عید قربان می شمارند.
در ماهی که نوروز در آن باشد تا پایان ماه دست به کاری نمی زنند و زن و مرد ایام را به شادی و خرمی می گذرانند.

تصویر: برگزاری جشن نوروزی شاه تهماسب اول برای نصرالدین همایون دومین شاه سلسله گورکانیان هند

✅ zahra sadeghian