Итоги I квартала 2026 года. Информационные атаки вышли на новый технологический уровень. В центре внимания - МВД и Минтруда, а среди методов - организованные кампании в анонимных каналах.

Почему в марте выросло число фейков о безопасности и как мошенники имитируют государственные ресурсы?

Полная статистика, география вбросов и анализ уязвимости аудиторий в Бюллетене Центра по борьбе с дезинформацией за І квартал 2026 года.

🔎 2026 жылғы 1-15 сәуір аралығындағы ресми теріске шығарулардың жиынтығы.

➡️ Фейк: Қазақстан ажырасу саны бойынша әлемде бірінші орында тұр.

Теріске шығару: Отбасы мәселелері жөніндегі уәкілдің мәліметінше халықаралық статистикада ажырасу көрсеткіші жоғары (1000 адамға 3–4 жағдай) елдер бар. Қазақстанда бұл коэффициент 1000 адамға шаққанда шамамен 2 жағдайды құрайды, бұл орташа деңгейге сәйкес келеді.

➡️ Фейк: Ақтауда жер сілкінісі болды.

Теріске шығару: Маңғыстау облыстық ТЖД және Қоғамдық коммуникациялар орталығы алдағы уақытта жер сілкінісі болады деген ақпараттың шындыққа жанаспайтынын хабарлайды. Қазіргі уақытта ешқандай сейсмикалық қауіп тіркелген жоқ.

➡️ Фейк: Жамбыл облысы Жаңасаз ауылында су деңгейі жарты метрге жетіп, елді мекенді су басты.

Байзақ ауданы әкімдігінің теріске шығаруы:

Жауын-шашын салдарынан су деңгейі 10-15 см құрап, тек үш үйдің ауласына су жайылған. Жағдай жедел бақылауға алынды, тұрғындарға қауіп төніп тұрған жоқ.

➡️ Фейк: Алматыда бет нервінің невритін тудыратын вирус таралуда.

ҚР ДСМ теріске шығаруы:

Мониторинг нәтижесі бойынша елде мұндай вирустың таралу жағдайлары тіркелген жоқ. Эпидемиологиялық жағдай тұрақты және күнделікті бақылауда.

➡️ Фейк: Қазақстанда азаматтардың жекелеген санаттары үшін кредит алу мүмкіндігі жабылды.

ҚР Ұлттық Банкінің теріске шығаруы:

Кредит беру туралы шешімді банктер қарыз алушының төлем қабілеттілігін бағалау негізінде дербес қабылдайды. Қолданыстағы нормативтер өзгеріссіз қалды. Кез келген ресми өзгеріс туралы уақытылы хабарланады.

🔈 Қосымша:

➡️ҚР Бас прокуратурасы ескертеді: әлеуметтік желілерде «цифрлық өсек-аяң» форматындағы жалған ақпаратты таратқаны үшін жауапкершілік қарастырылған.

➡️ Абай облысының прокуратурасы: Семей қаласының тұрғыны 3 наурызда балалар ойын-сауық орталығында болған өрттен «18 адам қаза тапты» деген жалған ақпарат таратқаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

➡️ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі медициналық ұйымдардың атынан қоңырау шалатын алаяқтық схемалардың көбейгені туралы ескертеді.

➡️ «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ: eGov.kz сервистеріне ұқсатып жасалған жалған хабарламалар мен алаяқтық қоңыраулардан сақ болуға шақырады.

➡️ ҚР ІІМ: ЖИ технологияларын қолдану арқылы жасалатын интернет-алаяқтықтың жаңа түрлері туралы ескертеді.

🔎 Сводка официальных опровержений за период с 1 по 15 апреля 2026 года.

➡️ Фейк: Казахстан занимает первое место в мире по числу разводов.

Опровержение Уполномоченного по вопросам семьи:

По международным данным, существуют страны с более высокими показателями (3–4 на 1000). Коэффициент разводимости в Казахстане составляет около 2 на 1000 человек, что соответствует среднему уровню.

➡️ Фейк: Землетрясение в Актау.

Опровержение ДЧС и Центра общественных коммуникаций Мангистауской области:

Информация о якобы предстоящем землетрясении не соответствует действительности, угрозы землетрясения не зафиксировано.

➡️ Фейк: В селе Жанасаз Жамбылской области уровень воды достиг полуметра и затопил село.

Опровержение акимата Байзакского района:

В результате обильных осадков уровень воды составил 10-15 см, подтоплены дворы трех домов. Ситуация оперативно взята под контроль, угрозы нет.

➡️ Фейк: Распространение вируса в Алматы, вызывающего неврит лицевого нерва.

Опровержение Министерства здравоохранения РК:

По результатам мониторинга случаев распространения подобного вируса в стране не зафиксировано. Эпидемиологическая ситуация остается стабильной, проводится ежедневный контроль.

➡️ Фейк: Закрытие доступа к кредитам в Казахстане для отдельных категорий граждан.

Опровержение Национального Банка РК:

Решения о кредитовании принимаются банками на основе оценки платежеспособности заемщика. Действующие нормативы сохраняются. Любые изменения будут оперативно сопровождаться официальными разъяснениями.

🔈 Дополнительно:

➡️ Предупреждение Генеральной прокуратуры РК о рисках распространения недостоверной информации в социальных сетях в формате так называемых «цифровых слухов».

➡️ Сообщение Прокуратуры области Абай о привлечении жительницы г. Семей к административной ответственности за размещение и распространение ложной информации о гибели 18 человек при пожаре, произошедшем в детском развлекательном центре 3 марта т.г.

➡️ Предупреждение Министерства здравоохранения Республики Казахстан о новых мошеннических схемах, связанных со звонками от имени медицинских организаций.

➡️ Предупреждение АО «Национальные информационные технологии» о мошеннических сообщениях и звонках, маскирующихся под сервисы eGov.kz.

➡️ Предупреждение МВД РК о новой схеме интернет-мошенничества с использованием технологий ИИ.

📺 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының жаңа шығарылымы «дағдарыстық фрейминг» тақырыбына арналады. Бұл - аудиторияда үрей туғызып, асығыс шешім қабылдауға итермелеу үшін қарапайым оқиғаларды әдейі ауқымды қауіп ретінде көрсету тәсілі.

Неліктен жергілікті мәселелер «жүйелі дағдарысқа» айналдырылады? Қорқыныш сезімі қалай басқарылады және ақпарат тарату мен манипуляцияның аражігі қайда?

Шығарылымда типтік кейстер, аудиторияға қысым көрсету схемалары және манипуляцияны тануға көмектесетін негізгі белгілер талданады.

📺 В новом выпуске Центр по борьбе с дезинформацией разбирает «кризисный фрейминг» — приём, при котором обычные события намеренно подаются как масштабная угроза, чтобы вызвать тревогу и подтолкнуть аудиторию к быстрым решениям.

Почему локальные проблемы превращают в «системные кризисы»? Как манипулируют страхом — и где проходит граница между информированием и манипуляцией?

В выпуске — разбор типовых кейсов, схем давления на аудиторию и ключевых признаков, по которым можно распознать манипуляцию.

🎦 «Qazaqstan» телеарнасы цифрлық дәуірдегі жалған ақпараттың қаупі, ЖИ технологияларының манипуляциялық тәуекелдерді күшейтуі, сондай-ақ өзіңізді және жақындарыңызды жалған мәліметтерден қорғау мен шындықты бұрмаланған деректерден ажырату жолдары туралы арнайы сюжет дайындады.

————-

🎦 Телеканалом Qazaqstan выпущен спецвыпуск о том, какие угрозы несет распространение фейков в цифровую эпоху, как AI-технологии усиливают риски манипуляций, а также как защитить себя и близких от ложной информации и научиться отличать правду от искаженных данных.

Орталық коммуникациялар қызметінің Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы 2026 жылы сәуір айында теріске шығарылған жалған ақпараттарға шолу дайындады.

Центром по борьбе с дезинформацией Службы центральных коммуникаций подготовлен Обзор опровержений за апрель 2026 года.

⚡️Әлеуметтік желілерде 2026 жылдың 8 мамырдан бастап Қазақстанда жылдамдықты тіркеу камераларының рұқсат етілген қателігі (±2 км/сағ), бақылауды күшейту, айыппұлдарды өзгерту және тас жолдарда орташа жылдамдықты жаппай тіркеу бойынша жаңа нормалар енгізілетіні туралы ақпарат таратылуда.

Жарияланым авторлары «дәлел» ретінде Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2026 жылғы 16 сәуірдегі № 276 және Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрінің 2026 жылғы 18 сәуірдегі № 170-НҚ бірлескен бұйрығына сілтеме жасайды.

Бұл ақпарат шындыққа жанаспайды.

Іс жүзінде аталған бірлескен бұйрықпен мемлекеттік реттеуге жататын өлшемдер тізбесіне ғана өзгерістер енгізілді.

Атап айтқанда, құжатта құқық бұзушылықтарды тіркеу кезінде қолданылатын техникалық құралдардың (соның ішінде жылдамдық өлшегіштердің) өлшеу диапазондары мен шекті рұқсат етілген қателіктері нақтыланған. Мысалы, көрсетілген ±2 км/сағ шамасы жүргізушілер үшін «рұқсат етілген жылдамдық қателігі» немесе жауапкершілікке тартудың жаңа шегі емес, тек өлшеу құралдарының дәлдігіне қойылатын техникалық сипаттама болып табылады.

Сондай-ақ құжатта орташа жылдамдықты өлшеу параметрлері бекітілген, бірақ бұл бақылаудың жаңа түрлерін енгізуді немесе жауапкершілікке тарту тәртібін өзгертуді көздемейді.

Құжат жаңа айыппұлдарды белгілемейді және қолданыстағы санкциялардың мөлшерін өзгертпейді. Жылдамдықтың жаңа «рұқсат етілген асып кету» шегін және жол қозғалысы ережелерін бұзуды тіркеу тәртібіне өзгеріс енгізбейді.

Осылайша, желіде тараған мәліметтер құжатты қате түсіндіру салдарынан туындаған және қолданыстағы заңнама туралы бұрмаланған түсінік қалыптастырады.

‼️ Орталық азаматтарды ақпарат көздеріне мұқият болуға және нормативтік актілерді тек ресми түсініктемелер негізінде қабылдауға шақырады. Сұрақтар туындаған жағдайда құзыретті мемлекеттік органдарға, соның ішінде eOtinish ақпараттық сервисі арқылы жүгінуді ұсынымыз.

Желілік парақша әкімшілері мен цифрлық контент авторларының назарына: Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, жалған ақпаратты таратқаны үшін ғана емес, оны бөліскені үшін де жауапкершілік қарастырылған.

⚡️В социальных сетях распространяется информация о том, что с 8 мая 2026 года в Казахстане якобы вводятся новые нормы, связанные с допустимой погрешностью камер фиксации скорости (±2 км/ч), ужесточением контроля, изменением штрафов и массовым внедрением фиксации средней скорости на трассах.

В качестве «доказательства» авторы публикаций ссылаются на Совместный приказ Министра внутренних дел Республики Казахстан от 16 апреля 2026 года № 276 и Министра торговли и интеграции Республики Казахстан от 18 апреля 2026 года № 170-ОД.

Данная информация не соответствует действительности.

Фактически, совместным приказом внесены изменения исключительно в перечень измерений, относящихся к государственному регулированию.

Речь идет о диапазонах измерений и предельно допустимых погрешностях технических средств (в том числе скоростемеров), используемых при фиксации нарушений. Например, указанная величина ±2 км/ч отражает техническую характеристику точности измерительных приборов, а не «разрешенную погрешность» для водителей или новый порог привлечения к ответственности.

Также в документе зафиксированы параметры измерения средней скорости движения, однако это не является нормой, автоматически вводящей новые виды контроля или меняющей порядок привлечения к ответственности.

Подчеркиваем, что документ не устанавливает новые штрафы и не изменяет действующие размеры санкций, не вводит новых «допустимых превышений» скорости, не меняет порядок фиксации нарушений ПДД как таковой.

Таким образом, распространяемые в сети интерпретации являются некорректными и формируют искаженное восприятие действующего законодательства.

‼️ Центр призывает граждан внимательно относиться к источникам информации и корректности правовой интерпретации нормативных актов. В случае возникновения вопросов рекомендуется обращаться в компетентные государственные органы, в том числе через информационный сервис eOtinish.

Отдельно обращаем внимание администраторов пабликов и авторов цифрового контента, что законодательством Республики Казахстан предусмотрена ответственность не только за распространение недостоверной информации, но и за ее репост (перепубликацию).

🔎 2026 жылғы 1-15 мамыр аралығындағы ресми теріске шығарулардың қысқаша шолуы
 
➡️ Фейк: Жылдамдықты тіркеу камераларының рұқсат етілген қателігіне (±2 км/сағ) байланысты жаңа нормалардың енгізілуі
 
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының және ҚР Ішкі істер министрлігі ресми мәлімдемесі:
 
Көрсетілген ±2 км/сағ шамасы - бұл жүргізушілер үшін «рұқсат етілген жылдамдықтан асыру» мөлшері емес, өлшеу жабдығының дәлдік сипаттамасы болып табылады. ҚР ІІМ №276 және ҚР СИМ-нің №170-НҚ бірлескен бұйрығы жүргізушілерге арналған ережелерді емес, тек өлшеу құралдарының техникалық параметрлерін - диапазондары мен рұқсат етілген қателіктерін реттейді. Құжат жаңа айыппұлдар енгізбейді, құқық бұзушылықтарды тіркеу тәртібін өзгертпейді және бақылаудың жаңа түрлерін белгілемейді.
 
➡️ Фейк: Бірқатар дәрілік препараттар бағасының 52-66%-ға қымбаттауы
 
ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің ресми мәлімдемесі:
 
Бағаның 5-15% аралығындағы өсімі тек мемлекеттік реттеуге жатпайтын, рецептсіз босатылатын дәрі-дәрмектер сегментінде ғана байқалады. Мемлекет тарапынан реттелетін сегменттегі дәрілердің 50%-дан астамының бағасы тұрақты сақталып отыр, тіпті бірқатар позициялар бойынша төмендеу тіркелді. Ал 4994 дәрілік препаратқа сақталуы міндетті шекті бағалар белгіленген.
 
➡️ Фейк: Мемлекеттік органдардың азаматтарға ақшалай қаражатты қайтаруға көмектесуі
 
ҚР Бас прокуратурасының ресми мәлімдемесі:
 
Әлеуметтік желілерде тарап жатқан бейнежазба - жасанды интеллект көмегімен прокуратура қызметкерінің бейнесін пайдалана отырып жасалған  дипфейк. Мемлекеттік органдар мессенджерлер мен бөгде онлайн-ресурстар арқылы ақшалай қаражатты қайтару бойынша қызмет көрсетпейді.
 
➡️ Фейк: Әскерде қызмет етпеген 27 жастан асқан қазақстандықтардың міндетті түрде әскери қайта даярлыққа жіберілуі
 
ҚР Қорғаныс министрлігінің ресми мәлімдемесі:
 
Мерзімді әскери қызметті өтпеген және заңды негізде 27 жасқа толған азаматтар автоматты түрде әскери қайта даярлық жиындарына жіберілмейді. Таралған ақпарат контекстен үзіп алынып, бұрмаланып түсіндірілген.
 
Қосымша ресми ақпарат:
 
➡️ ҚР ІІМ терроризм актісі туралы көрінеу жалған ақпарат таратудың 14 фактісіне қатысы бар деген күдікпен бірнеше жасөспірімдер ұсталғанын мәлімдеді.
 
➡️ ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің ескертуі:

Ведомство жаңа алаяқтық схемасы туралы ескертеді. Қаскөйлер азаматтарға хабарласып, қызмет түрін шұғыл растауды, тіркеу деректерін жаңартуды немесе мобильді қосымша арқылы міндетті растаудан өтуді талап етіп, үшінші тараптың бағдарламаларын жүктеп алуға көндіреді. Бұл ақпарат шындыққа жанаспайды және алаяқтық схема болып табылады. Мемлекеттік кірістер комитеті мұндай қоңырауларды шалмайды және телефон арқылы мобильді қосымшаларды орнатуды, растау кодтарын, банк картасының деректемелерін, ЭЦҚ кілттерін, құпия сөздерді беруді немесе күмәнді сілтемелер бойынша өтуді талап етпейді.

🔎 Сводка официальных опровержений за период с 1 по 15 мая 2026 года.
 
➡️ Фейк: Введение новых норм, связанных с допустимой погрешностью камер фиксации скорости (±2 км/ч)
 
Опровержение Центра по борьбе с дезинформацией, Министерства внутренних дел РК:
 
Указанная величина ±2 км/ч - это характеристика точности оборудования, а не «разрешенное превышение» скорости. Совместный приказ МВД РК № 276 и МТИ РК № 170-ОД касается исключительно технических параметров измерительных приборов - диапазонов и допустимых погрешностей, а не правил для водителей. Документ не вводит новые штрафы, не меняет порядок фиксации нарушений и не устанавливает новые виды контроля.
 
➡️ Фейк: Подорожание ряда лекарственных препаратов на 52–66%
 
Опровержение Министерства здравоохранения РК:
 
Рост в пределах 5-15% наблюдается только по части безрецептурных средств, не подпадающих под госрегулирование. В регулируемом сегменте более 50% лекарств сохраняют стабильную стоимость, по ряду позиций зафиксировано снижение, а на 4994 препарата установлены предельные цены, обязательные для соблюдения.
 
➡️ Фейк: Содействие государственных органов в возврате денежных средств гражданам
 
Опровержение Генеральной прокуратуры РК:
 
Распространяемый видеоролик является дипфейком, созданным с использованием ИИ и образа сотрудника прокуратуры. Государственные органы не оказывают услуги по возврату денег через мессенджеры и сторонние онлайн-ресурсы.
 
➡️ Фейк: Казахстанцев старше 27 лет, не служивших в армии, будут отправлять на военную переподготовку
 
Опровержение Министерства обороны РК:
 
Граждане, не проходившие срочную воинскую службу и достигшие 27-летнего возраста на законных основаниях, не подлежат автоматическому направлению на военную переподготовку. Информация была вырвана из контекста и некорректно интерпретирована
 
Дополнительно:
 
➡️ МВД сообщило о задержании подростков, подозреваемых в причастности к 14 фактам рассылки заведомо ложной информации об акте терроризма.
 
➡️ Комитет государственных доходов Министерства финансов РК предупреждает о мошеннической схеме, в рамках которой злоумышленники сообщают о якобы необходимости срочно подтвердить вид деятельности, обновить регистрационные данные либо пройти обязательное подтверждение через мобильное приложение, при этом убеждают скачать сторонние приложения. Эта информация не соответствует действительности и является мошеннической схемой. Комитет государственных доходов не осуществляет подобные звонки, не требует по телефону установки мобильных приложений, передачи кодов подтверждения, реквизитов банковских карт, ключей ЭЦП, паролей или перехода по сторонним ссылкам.

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы өзінің жаңа шығарылымында дипфейк технологиялардың қаншалықты қарқынды дамып жатқанын, тіпті кәсіби сервистердің де фейкті түпнұсқадан ажырата алмай қалу себептерін және бұл үрдістің әрбір цифрлық кеңістік пайдаланушысына төндіретін қауіп-қатерлерін баяндайды.

В новом выпуске Центр по борьбе с дезинформацией показывает, насколько стремительно развиваются дипфейк-технологии, почему даже профессиональные сервисы уже не всегда способны отличить фейк от оригинала и какие угрозы это создает для каждого пользователя цифрового пространства.