📌 Бұл шығарылымда Қазақстанның әлеуметтік және құқықтық мемлекет қағидасына нұқсан келтіруге бағытталған фейктерді талдаймыз.

🔍 Кейбір ақпарат арналары елімізде кепілдіктер жойылып, маңызды құқықтық рәсімдер жеңілдетілуде және азаматтардың негізгі құқықтары бұзылып жатыр деген жалған түсінік қалыптастыруға тырысуда.

📎 Біз нақты деректермен жауап береміз. Біз тек расталған дереккөздерден шынайы ақпарат таратамыз.

🧪 Бірінші кейс. «Қант диабетімен ауыратындарға көмек жойылды»

Фейк: Бұл дерт әлеуметтік маңызы бар аурулар тізімінен шығарылып, пациенттер көмек алу құқығынан айырылған.

Шынайы ақпарат: 2026 жылдың қаңтарынан бастап диабетпен ауыратын науқастарды емдеу МӘМС жүйесіне ауыстырылады. Жаңашылдық көмекті алып тастауға емес, керісінше науқастарға көрсетілетін әлеуметтік қолдауды күшейту мақсатында енгізіліп отыр. Қазірдің өзінде пациенттердің 96%-ы қамтылған. Әлеуметтік осал топтарға мемлекет есебінен жарна төленеді.

🏥 Екінші кейс. «МӘМС жұмыс істемейді, ауруханалар коммерциялық мекемеге айналды»

Фейк: Медициналық көмек қолжетімсіз, ауруханалар ақылы жүйеге көшті.

Шынайы ақпарат: Пациент жолдама арқылы тегін қабылдаудан бас тартқан, әрі десе ақылы қабылдауға да келіспеген. МӘМС тетігі толық сақталған. Бұл — жекелеген жағдайды бұрмалап көрсеткен манипуляция.

🔎 1 және 2-кейстер бойынша қорытынды:
Бұл фейктер денсаулық сақтау сияқты маңызды әлеуметтік саланы нысанаға алған.
🔻 Мақсат — МӘМС жүйесін қаралау, реформаларға сенімді әлсірету, қоғамда наразылық тудыру.

🚫 Үшінші кейс. Шетелдік қақтығыстарға қатысқандарға арналған «жаңа министрлік құрылады» деген фейк ақпарат.

Фейк: Анонимді арналар Қазақстанда шетелдік соғыс қимылдарына қатысқан азаматтарға «жәрдемақы», «тұрғын үй» және «мемлекеттік қорғау» көрсететін жаңа министрлік құрылды деген жалған ақпарат таратуда.

Шынайы ақпарат: Мұндай министрлік жоқ және оны құру жоспарда да жоқ. Бұл жөнінде ешқандай Жарлық, заң жобасы немесе ресми тапсырма берілген жоқ.

📖 Қазақстан заңнамасына сәйкес, ел азаматтарының шетелдегі әскери қақтығыстарға қатысуына тыйым салынған. Мемлекет ондай адамдарға ешқандай қолдау көрсетпейді.

🎯 Бұл фейктің артында не жатыр?
Бұл – Қазақстанды жалдамалыларды қолдайтын және өз заңдарын бұзатын ел ретінде көрсетуге бағытталған әрекет.

⚠️ Фейк бірнеше бағыт бойынша зиян келтіреді:
– Әлеуметтік саясатқа: мемлекеттік ресурстар өз азаматтарына емес, өзге елдердің мүдделеріне жұмсалып жатқандай етіп көрсету;
– Халықаралық беделге: Қазақстан басқа елдердің соғыс сценарийлеріне тартылып жатқандай әсер қалдыру.

🇰🇿 Қазақстан әрдайым тату көршілік пен халықаралық құқықты құрметтеу саясатын ұстанып келеді және алдағы уақытта да осы ұстанымда қала береді

💔 Төртінші кейс. «Бір жақты ажырасу»

Фейк: 2025 жылғы 16 қыркүйектен бастап бір тараптың қалауымен ажырасуға болады-мыс.

Шынайы ақпарат: Жуырда қолданыстағы заңға енгізілген толықтыру енгізілді.
📌 Бұған дейін заңда көзделген ерекшеліктерге (жоғалып кету, әрекетке қабілетсіз болу, бас бостандығынан айыру) енді тағы бір негіз қосылды. Ол – егер жұбайлардың бірі халықаралық іздеуде үш жылдан астам уақыт болса.
⚠️ Мұнда «жаппай ажырасу» не «алғашқы талаппен некені бұзу» туралы сөз жоқ.

🔎 Қорытынды: Бұл фейктің мақсаты — отбасы институтына деген сенімді әлсірету, мемлекет отбасылық құндылықтарды ыдыратуға ықпал етіп жатыр деген жалған әсер қалыптастыру.

📢 Орталық еске салады:
🛑 Арандатуға ермеңіздер.
✅ Ақпаратты тек ресми дереккөздер арқылы тексеріңіз: ҚР Денсаулық сақтау министрлігі мен МӘМС Қорының ресми сайттары мен заң мәтіндері.
❗️ Есіңізде болсын: жалған ақпарат тарату — қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады.
👁 Жаңалықтарды қадағалап отырыңыз. Дұрыс ақпарат назарыңызда болсын.

Толығырақ білу үшін төмендегі сілтемеге өтіңіз: ⤵️

https://www.youtube.com/watch?v=NGEVOooLF4Q

📌 В этом выпуске разбираем фейки, цель которых - подорвать доверие к Казахстану как к социальному и правовому государству.

🔍 Недобросовестные источники пытаются создать искажённый образ страны, где якобы отменяются гарантии, упрощаются важнейшие юридические процедуры и нарушаются базовые права граждан.

📎 Мы отвечаем фактами. Только официальные данные. Только проверенные источники.

🧪 Кейс 1. «Отмена помощи больным диабетом»

Фейк: Заболевание якобы исключено из перечня социально значимых, пациенты теряют право на помощь.

Правда: С января 2026 года лечение пациентов с диабетом переводится в систему ОСМС — это не отмена, а усиление социальной поддержки. 96% пациентов уже охвачены. За социально уязвимых платит государство.

🏥 Кейс 2. «ОСМС не работает, больницы стали коммерческими»

Фейк: Медпомощь якобы недоступна, больницы работают «по платной модели».

Правда: Пациент отказался от бесплатной консультации (через направление) и не захотел платный приём. Механизм ОСМС соблюдён полностью. Манипуляция построена на искажении частного случая.

🔎 Общий вывод по кейсам 1 и 2:
Фейки бьют по чувствительной сфере - здравоохранению.
🔻 Цель - дискредитация ОСМС, подрыв доверия к реформам, раскачка общественного недовольства.

🚫 Кейс 3. Фейк о «новом министерстве» для участников зарубежных конфликтов

Фейк: Анонимные каналы распространяют ложь о якобы создании в Казахстане несуществующего министерства, которое будет предоставлять «доплаты», «жильё» и «государственную защиту» гражданам, участвующим в военных действиях за рубежом.

Правда: Такого министерства не существует и не планируется. Нет ни указов, ни законопроектов, ни поручений о его создании.

📖 По законодательству, участие граждан Казахстана в вооружённых конфликтах за пределами страны запрещено. Государство не оказывает никакой поддержки таким лицам.

🎯 Что стоит за этим фейком?
Это попытка представить Казахстан как страну, поощряющую наёмничество и нарушающую собственные законы.

⚠️ Удар наносится сразу по нескольким направлениям:
– по социальной политике: будто государственные ресурсы идут на «чужих», а не на граждан;
– по международному имиджу: будто Казахстан втягивается в чужие военные сценарии.

🇰🇿 Казахстан был и остаётся приверженцем политики добрососедства и уважения международного права.

💔 Кейс 4. «Развод по щелчку»

Фейк: С 16 сентября 2025 года якобы можно будет развестись в одностороннем порядке «по желанию одного из супругов».

Правда: Речь идёт о точечном дополнении уже действующего закона.

📌 Теперь к ранее установленным исключениям (отсутствие, недееспособность, лишение свободы) добавлено ещё одно — если супруг находится в международном розыске более трёх лет.
⚠️ Никакого массового упрощения или произвольных «разводов по первому требованию» нет.

🔎 Вывод: Фейк рассчитан на подрыв доверия к институту семьи. Это попытка представить государство как поощряющее разрушение базовых ценностей.

📢 Центр напоминает:
🛑 Не поддавайтесь провокациям.
✅ Проверяйте информацию через официальные источники: сайты Минздрава, Фонда ОСМС, тексты законов.
❗️Помните: распространение заведомо ложной информации влечёт уголовную ответственность.
👁 Следите за обновлениями. Будьте в информационной безопасности.

Подробнее смотрите по ссылке ниже ⤵️

https://www.youtube.com/watch?v=wMGcbJNxXUM

📌 БАҚ пен әлеуметтік медиадағы кликбейт, манипуляциялық әдіс-тәсілдер мен бұрмалаушылықтар

Материалда:

• ақпаратты бұрмалап ұсынудың кең таралған тәсілдерін талдау;

• кликбейт-тақырыптар мен олардың аудиторияға әсеріне мысалдар;

• жаңалықтар мен желі кеңістігінде қолданылатын манипуляциялық технологияларға шолу;

• бұрмалау, сенсациялық тұжырымдар және арандатушылық әдістер арқылы аудиторияның назарын аударудың нақты жағдайлары ұсынылған.

Назар аудару феномені ресурс ретінде жеке қарастырылған. Қазіргі заманғы медиа кеңістігінде аудиторияның назары арандатушы форматтар мен эмоционалды контентті қолдана отырып, белсенді түрде сатылатын өнімге айналды. Осы үдерістерді түсіну ақпаратты саналы түрде қолдануға және манипуляцияға ұшырау қаупін азайтуға мүмкіндік береді.

Бұл шығарылым ақпараттық сауаттылықты арттыруға және медиа контентті сыни қабылдау дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Қазақ тіліндегі шығарылым
____________________________________________________________________

📌 Кликбейт, манипулятивные приёмы и искажения в СМИ и социальных медиа

В материале представлены: анализ распространённых способов искажённой подачи информации; примеры кликбейтных заголовков и их воздействия на аудиторию; обзор манипулятивных технологий, используемых в новостном и сетевом пространстве; разбор конкретных случаев недобросовестного привлечения внимания аудитории посредством искажений, сенсационных формулировок и провокационных методов.

Отдельное внимание уделено феномену внимания как ресурса. В современном медиапространстве внимание аудитории превращается в товар, которым активно торгуют, используя провокационные форматы и эмоционально окрашенный контент. Понимание этих процессов позволяет более осознанно подходить к потреблению информации и снижать риски манипулятивного воздействия.

Подготовленный выпуск направлен на повышение информационной грамотности и формирование навыков критического восприятия медиаконтента.

Выпуск на русском языке

⚡️Қазақстанның бірқатар өңірлерінде электр энергиясы өшетіндігі туралы фейк

Instagram әлеуметтік желісіндегі кейбір пабликтерде еліміздің оңтүстік өңірлерінде электр энергиясын шектеу дайындалып жатыр деген хабарламалар тарауда.

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі бұл ақпарат шындыққа сәйкес келмейтіндігін ресми түрде мәлімдейді.

Оңтүстік өңірлердегі тұтынушыларды электр энергиясымен қамтамасыз ету жағдайы толықтай тұрақты. Электр энергиясы штаттық режимде жеткізіліп, халық пен өнеркәсіптік кәсіпорындардың барлық қажеттіліктерін қамтып отыр. Елдің бірыңғай электр энергетикалық жүйесі де ақаусыз жұмыс істеп тұр.

«Энергетика министрлігі бүкіл республика бойынша электр энергиясының өндірісі мен тұтыну теңгерімін тұрақты бақылауда ұстайды. Барлық генерациялайтын және жеткізуші компаниялар бекітілген кестелерге сәйкес жұмыс істеп, энергия жүйесінің сенімділігін қамтамасыз етуде».

⚠️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы ескертеді: фейктерді жасау, сондай-ақ оларды тарату (мессенджерлер арқылы жіберу, әлеуметтік желілерде бөлісу) құқықтық жауапкершілікке әкеледі.

🔎 Ақпаратты міндетті түрде тексеріңіз, тек ресми дереккөздерге сеніңіз және ақпараттық манипуляцияларға ермеңіз.

Әрбір азамат тексеру үшін хабарламаларды Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығына жолдай алады.

Чат-бот сілтемесі — сипаттамада.

⚡️Фейк в отношении отключения электроэнергии в ряде регионов Казахстана

В некоторых пабликах в социальной сети Instagram распространяется сообщение о якобы готовящихся ограничениях на подачу электроэнергии в южных регионах страны.

Министерство энергетики Республики Казахстан официально заявляет: данная информация не соответствует действительности.

Ситуация с электроснабжением потребителей в южных областях оценивается как полностью стабильная. Поставка электрической энергии осуществляется в штатном режиме и покрывает все потребности населения и промышленных предприятий. Единая электроэнергетическая система страны также функционирует без сбоев.

«Министерство энергетики держит на постоянном контроле баланс производства и потребления электроэнергии по всей республике. Все генерирующие и передающие компании работают в рамках утвержденных графиков, обеспечивая надежность энергосистемы».

⚠️ Центр по борьбе с дезинформацией предупреждает: создание фейков, равно как и их распространение (в том числе пересылка по мессенджерам, репост в социальных сетях) влечёт за собой правовую ответственность.

🔎 Проверяйте информацию, доверяйте только официальным источникам и не поддавайтесь на информационные манипуляции.

Напоминаем: каждый гражданин может прислать в адрес Центра по борьбе с дезинформацией сообщения для проверки.

Ссылка на чат-бот — в описании.

Фейктерді жасау және тарату технологиясы: алғашқы идеядан жаппай таратуға дейін

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы жаңа шығарылымында медиа кеңістікте жалған ақпараттың қалай жасалып, таралатынына талдау жасайды.

Шығарылымда анонимді арналар мен «пікір көшбасшылары» арқылы алғашқы фейктердің қоғамдық консенсус елесін қалыптастырып, кең аудиторияға қалай жететіні; боттар мен тролльдердің рөлі; неге кейде теріске шығару мифті күшейтіп жіберетіні қарастырылады.

Мысал ретінде соңғы жылдардағы резонанстық мифтердің бірі – «жерді шетелдіктерге беру» туралы жалған ақпараттың таралуына талдау жасалған.

Шығарылымның мақсаты – қоғамға бағытталған манипуляциялардың нақты тетіктерін көрсету және ақпаратқа жауапкершілікпен қараудың маңыздылығын жеткізу.

Толық шығарылымды Орталық коммуникациялар қызметінің ресми ресурстарынан көруге болады.

____________________________________________________________________

Технология создания и распространения фейков: от первой идеи до массового вброса

Центр по борьбе с дезинформацией подготовил новый выпуск, в котором рассмотрены технологии создания и распространения ложной информации в медиапространстве.

Показано, как от первоначального замысла через анонимные каналы и «лидеров мнений» фейки доходят до широкой аудитории, формируя иллюзию общественного консенсуса.

Отдельное внимание уделено роли ботов и троллей, а также рискам, когда даже опровержение способно укрепить миф.

В качестве примера представлен анализ распространения одного из наиболее резонансных мифов последних лет - о якобы «передаче земель иностранцам».

Цель выпуска — показать обществу реальные механизмы манипуляции вниманием и подчеркнуть важность ответственного отношения к информации.

С полным выпуском можно ознакомиться на официальных ресурсах Службы центральных коммуникаций.

📌Аптаның фейктері: қандай жалған ақпараттар пайда болды және олар не үшін пайда болды?

Өткен аптада қазақстандық интернет сегментінде бірнеше жалған ақпараттар тіркелді. Солардың ішінде қоғамда резонанс тудырған екі тақырып бар.

🔹 Біріншісі, Қазақстанда WhatsApp пен Telegram желілерін қолдануға шектеу қойылады деген ақпарат;

🔹 Екіншісі, жылжымайтын мүлікке берілетін техникалық паспорттарды міндетті түрде ауыстыру қажеттігі турасындағы хабар.

Анықтай келе, бұл ақпараттардың екеуі де жалған болып шықты. Құзырлы органдар жедел түрде оларды жоққа шығарды.

📱 Мессенджерлер туралы

Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі ресми мәлімдеме таратты: азаматтар үшін шетелдік сервистерді пайдалануға ешқандай шектеу енгізілмейді.

Aitu платформасын енгізу тек орталық және жергілікті мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектор ұйымдарының қызметтік байланысына қатысты.

Бұл шешім қызметтік ақпарат алмасуды қауіпсіз етуге, қызметтік мақсаттағы деректерді қорғауға, қорғалған цифрлық ортаға көшуге бағытталған.

WhatsApp пен Telegram барлық пайдаланушыларға бұрынғыдай қолжетімді.

🏠 Техникалық паспорттар туралы

«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы да түсіндірме берді. Таралған ақпаратта айтылғандай, барлық үй иелері техникалық паспорттарын кадастрлыққа міндетті түрде ауыстыруы керек деген мәлімет шындыққа жанаспайды.

«Құжатты ауыстыру тек екінші деңгейлі банктерге жүгінген кезде (несие, кепіл және т.б.) немесе нотариус арқылы мәмілелер жасалғанда (олардың талабы бойынша) қажет. Басқа жағдайларда ауыстыру тек иесінің қалауымен жүзеге асады. Міндетті талап жоқ»

– дейді Мемлекеттік корпорацияның коммуникациялар қызметінің басшысы Асқар Атағұлин.

⚠️ Мұндай фейктер не үшін таратылады?

1. «WhatsApp пен Telegram-ға тыйым салынады» деген хабар тарағанда, ол бірден миллиондаған қолданушыға әсер етеді. Адамдарда алаңдаушылық пайда болады: «Мен жақындарыммен қалай сөйлесемін? Келесіде не нәрсеге тыйым салады?» Қоғамда дүрбелең пайда болып, қауесет жылдам тарайды. Адамдар қандай да бір қауіптің алдын алу үшін хабарламаны достарына, әріптестеріне жібере бастайды.

2. «Техпаспорттарды міндетті түрде ауыстыру» туралы фейк азаматтарда «жаңа төлемдер» мен артық бюрократиялық кедергілердің пайда болғаны жайлы әсер қалдырады. Нәтижесінде мемлекеттік органдарға көпшіліктің реніші мен наразылығы артады.

3. Жағымсыз хабар шынайы ақпаратқа қарағанда тез тарайтынын фейк авторлары жақсы біледі. Қорқыныш, ашу, реніш сияқты эмоциялар адамдарды ақпаратты тексермей бөлісуге итермелейді.

4. Мұндай жалған ақпараттар жүйелі түрде қайталанғанда, халықта «әрбір жаңа бастама тек проблема тудырады» деген түсінік қалыптасады. Бұл әлеуметтік шиеленістің артуына және мемлекеттік институттарға сенімнің әлсіреуіне әкеледі.

Сондықтан мұндай жалған ақпарат – жай ғана қауесет емес. Бұл –қоғам мен мемлекетті қарсы қоюды көздейтін манипуляция құралы.

🛡 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы еске салады:

Ақпараттың шынайылығына күмән туындаған жағдайда ресми мемлекеттік органдарға жүгініңіз немесе күмәнді ақпаратты бізге жіберіңіз.

Чат-бот - @AntiFakeCenterBot.

📌Фейки недели: что распространяли и зачем

За прошедшую неделю в казахстанском сегменте интернета было зафиксировано несколько громких вбросов. Наибольший резонанс вызвали два сюжета:

🔹 готовящийся запрет на использование WhatsApp и Telegram;

🔹 обязательная замена технических паспортов на недвижимость.

Оба сообщения оказались фейками, и компетентные органы оперативно их опровергли.

📱 О мессенджерах

Министерство цифрового развития официально заявило: никаких ограничений на использование зарубежных сервисов для граждан не вводится.

Внедрение платформы Aitu касается исключительно служебной коммуникации в центральных и местных государственных органах и организациях квазигоссектора.

Это решение направлено на безопасный обмен служебной информацией, защиту данных, предназначенных для служебного пользования, переход на защищённую цифровую среду.

Таким образом, WhatsApp и Telegram по-прежнему доступны для всех пользователей в обычном режиме.

🏠 О технических паспортах

Госкорпорация «Правительство для граждан» также выступила с разъяснением. Распространяемая информация о том, что всем владельцам жилья необходимо заменить технические паспорта на кадастровые, не соответствует действительности.

Как пояснил руководитель службы коммуникаций госкорпорации Аскар Атагулин:

«Замена требуется только при обращении в банки второго уровня (заём, залог и т. д.) или при сделках через нотариусов (по их требованию). В остальных случаях замена производится исключительно по желанию владельцев. Обязанности такой нет».

⚠️ Зачем распространяют подобные фейки?

1. Когда вбрасывается новость о «запрете WhatsApp и Telegram», она моментально бьёт по миллионам пользователей. У людей возникает тревога: «Как я буду общаться с близкими? Что дальше запретят?» Паника усиливает распространение слуха – люди пересылают сообщение друзьям и коллегам «на всякий случай».

2. Фейк о якобы обязательной замене техпаспортов формирует у граждан ощущение «новых поборов» и лишних бюрократических барьеров. Итог – раздражение и недовольство в адрес государственных структур, даже если на самом деле никаких изменений не было.

3. Создатели фейков знают: негатив распространяется быстрее правды. Сильные эмоции – страх, злость, недовольство – заставляют людей делиться постами без проверки. Так создаётся эффект «лавины».

4. Когда такие вбросы повторяются регулярно, они постепенно формируют у населения ощущение, что «каждое нововведение только создает проблему для людей». Это ведёт к росту социальной напряжённости и ослаблению доверия к государственным институтам

Таким образом, подобная дезинформация – это не просто слухи. Это инструмент манипуляции, цель которого – противопоставить общество и государство.

🛡 Центр по борьбе с дезинформацией напоминает:

При сомнении в достоверности информации – обращайтесь за разъяснениями в государственные органы или присылайте её нам.

Чат-бот - @AntiFakeCenterBot

📌 "Kursiv Media" басылымының қателігі әлдеқайда ауыр салдарға әкелуі мүмкін еді

«Алматы қаласында қазақ мектебінің үлесі 16% ғана» (қазіргі таңда өшірілген) материалында Kursiv.Media мегаполис мектептері туралы шындыққа сәйкес келмейтін деректерді таратты.

Материал авторы Алматыда небәрі 68 қазақ мектебі бар, бұл жалпы санның 16%-ын құрайды деп көрсетті. Бұл деректер ресми ретінде ұсынылғанымен, шындыққа сәйкес келмейді.

Қай жерде қате кеткен?

Журналист Талғат Дүйсенбек статистиканы түсіндіру барысында өрескел қателік жіберді. Ол қазақ тілінде оқытатын мектептердің санын төмендетіп көрсетіп, ал жалпы білім беретін мектептердің санын асырып жіберген. Сонымен қатар, эмоциялық риториканы пайдаланып, жағдайды «қазақ мектептерінің жетіспеушілігі» ретінде көрсетті. Мұндай интерпретация оқырмандарда қаланың білім беру саясатына қатысты жалған түсінік қалыптастыруы мүмкін еді.

Осындай жарияланымдар қоғамда наразылық тудырып, шынайы деректерге емес, бұрмаланған ақпаратқа негізделген пікірталастарға себеп болуы ықтимал.

Шын мәнінде жағдай қалай?

Алматы қаласы бойынша Ұлттық статистика бюросының және Алматы қаласының Өңірлік коммуникациялар қызметінің ресми деректеріне сәйкес:

• Алматыда 358 мектеп жұмыс істейді.

• Оның ішінде 109 мектеп толықтай қазақ тілінде білім береді – бұл 30,5%, 16% емес.

• Бүгінде мегаполис оқушыларының 51%-дан астамы мемлекеттік тілде білім алуда.

• Соңғы 12 жылда Алматыда 24 жаңа мектеп ашылды, оның 19-ы – қазақ тілінде оқытатын мектептер. Бұдан бөлек, тағы жиырмаға жуық мектептің құрылысы жүріп жатыр.

Бұл деректер ата-аналардың балаларын мемлекеттік тілде оқытуға ұмтылысын да, сондай-ақ қазақ тілін ана тілі ретінде таңдағандардың барлығына қолжетімді тілдік орта құруға бағытталған жүйелі мемлекеттік саясатты да айқын көрсетеді.

БАҚ-тағы мұндай «қателіктер» қоғам үшін де, яғни білім беру жүйесіне сенімге сызат түсіріп, әлеуметтік шиеленісті күшейту қаупін төндірсе, редакциялар үшін де қауіпті. Себебі асығыс әрі тексерілмеген әрекеттер Қазақстан Республикасының ақпарат тарату саласындағы заңнамасын ескере отырып, құқықтық салдарға әкелуі мүмкін.

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы медиа өкілдерін статистиканы мұқият тексеруге және әлеуметтік маңызы жоғары тақырыптарды жариялау барысында редакциялық саясатқа бола деректерді бұрмалаудан аулақ болуға шақырады.

Чат-бот - @AntiFakeCenterBot

📌Ошибка издания «Kursiv.Media» могла иметь более серьёзные последствия

В материале «Алматы: доля казахских школ составляет всего 16%» (на данный момент удален) издание Kursiv.Media распространило недостоверную статистику о школах мегаполиса.

Автор материала заявил, что в Алматы лишь 68 казахских школ, что составляет 16% от общего числа. Эти данные были поданы как официальные, однако не соответствуют действительности.

В чём ошибка?

Журналист Талғат Дүйсенбек допустил грубую неточность в интерпретации статистики. Он указал заниженное количество школ с казахским языком обучения и завысил общее число общеобразовательных школ в Алматы. При этом, с применением эмоциональной риторики, ситуация представлена как «дефицит казахских школ», что могло сформировать у читателей ложное представление об образовательной политике города.

Подобные публикации способны вызвать общественное недовольство и спровоцировать дискуссии, основанные не на фактах, а на искажённых данных.

Как обстоят дела на самом деле?

Согласно официальной информации Бюро национальной статистики и Региональной службы комуникаций г. Алматы:

• В Алматы функционирует 358 школ.

• Из них 109 школ ведут обучение полностью на казахском языке – это 30,5%, а не 16%.

• Более 51% школьников мегаполиса сегодня получают образование на государственном языке.

• За последние 12 лет в Алматы открыто 24 новые школы, из которых 19 – казахоязычные. При этом строятся еще порядка двух десятков школ.

Эти данные отражают и тяготение родителей к обучению детей на государственном языке и системную политику государства по созданию доступной языковой среды всем, для кого казахский язык является родным.

Подобные «ошибки» в публикациях СМИ несут риски как для общества, для которого источник ложных выводов может подрывать доверие к системе образования и провоцировать социальную напряжённость, так и для самих редакций, чьи поспешные действия могут повлечь правовые последствия, учитывая нормы законодательства Республики Казахстан в сфере распространения информации.

Центр по борьбе с дезинформацией призывает представителей медиа тщательно проверять статистику и при освещении социально значимых тем, не допускать нарративных искажений в угоду редакционной политике.

Чат-бот - @AntiFakeCenterBot

📌 «Ішкі істер министрлігінен келген шұғыл ескерту» ФЕЙК болып шықты

Соңғы күндері WhatsApp мессенджерінде Ішкі істер министрлігінің атынан таратылған делінген «шұғыл ескерту» хабарламасы тарап жатыр. Онда азаматтарға баспаналарының есіктерін құлыптап ұстау, бейтаныс адамдармен лифтке кірмеу, Сирия мен Ауғанстаннан келген мигранттармен байланыстан аулақ болу сияқты ойдан шығарылған «кеңестер» берілген.

Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметінің ресми мәлімдемесі:

Мессенджерлерде тараған мигранттар мен балаларды ұрлау туралы «ескерту» – жалған ақпарат. Ведомство өз тарапынан мұндай хабарламалар жариялаған жоқ. Азаматтарды тек ресми ақпарат көздеріне сенуге және тексерілмеген хабарламаларды таратпауға шақырамыз.

Мұндай таратылымдар халық арасында үрей туғызуға және мемлекеттік органдарға деген сенімсіздік қалыптастыруға бағытталған әдейі әрекет. Ең маңыздысы: фейк ақпарат жалған мәліметті қайта-қайта жіберген кезде тарала бермек. Адамдар күмәнді хабарламаларды отбасылық чаттарға, жұмыс топтарына немесе достарына ойланбай жіберген кезде, олардың өздері де бөтен біреудің теріс пиғылды мақсатының бір бөлігіне айналады.

Егер сіз күмәнді ақпаратқа тап болсаңыз оны әрі қарай таратпаңыз, керісінше біздің @AntiFakeCenterBot чат-ботқа жолдап, тексертіп алыңыз.

‼️ Маңызды ақпарат: WhatsApp қайта таратылған хабарламаларды қалай белгілейді

«Жиі таратылатын» деген жазу немесе қос жебе белгісі хабарлама бес рет немесе одан да көп адамға не чатқа жіберілген жағдайда пайда болады. Мұндай шектеу мессенджерде спамға және жалған хабарламалардың таралуына қарсы күресу үшін енгізілген. Сонымен қатар ол қолданушыларға хабарламаның түпнұсқа еместігін түсінуге көмектеседі.

Бұл нені білдіреді:

• Түпнұсқа емес хабарлама: бұл сіздің контактіңіз жазған мәтін емес, біреуден келген және қайта жіберілген контент.

• Таралымға шектеу: белгі платформада белсенді таралып жатқан хабарламаларды айқындауға көмектеседі және ықтимал спам не дезинформация жайлы ескерту ретінде қызмет етеді.

📌 «Срочное предупреждение от МВД» оказалось ФЕЙКОМ

В мессенджерах WhatsApp в последние дни распространяется так называемое «срочное предупреждение», якобы от имени Министерства внутренних дел РК. В тексте содержатся рекомендации гражданам держать двери домов запертыми, не пользоваться лифтом с незнакомыми людьми, избегать контактов с мигрантами из Сирии и Афганистана, а также ряд других надуманных предостережений.

Официальное заявление пресс-службы МВД:

Распространяемое в мессенджерах "предупреждение" с упоминанием мигрантов и похищений детей – фейковое. Ведомство не публиковало подобных заявлений. Просим граждан доверять только официальным источникам информации и не распространять непроверенные сообщения.

Подобные рассылки представляют собой намеренную попытку вызвать тревожность среди населения и посеять недоверие к официальным государственным органам. Важно понимать: фейк живёт ровно столько, сколько его пересылают пользователи. Когда люди автоматически отправляют сомнительные сообщения в семейные чаты, рабочие группы или друзьям, они невольно становятся частью чужого злого умысла.

Если вы столкнулись с подозрительной информацией — не пересылайте её дальше, а направьте её в наш чат-бот @AntiFakeCenterBot для проверки.

‼️ Важно знать: как WhatsApp помечает пересылаемые сообщения

Надпись «Часто пересылаемое» или значок с двойной стрелкой появляется на сообщении в WhatsApp, если оно было переслано пять раз или более другим пользователям или чатам. Это ограничение введено мессенджером, чтобы бороться со спамом и распространением вирусных сообщений, а также помочь пользователям понять, что сообщение не является оригинальным.

Что это значит:

• Не оригинальное сообщение: это не текст, написанный вашим контактом, а контент, который кто-то получил и переслал дальше.

• Ограничение на распространение: метка помогает определить сообщения, которые активно «гуляют» по платформе, и служит предупреждением о потенциальном спаме или дезинформации.

💡 Кейс: БАҚ-та жаппай тәртіпсіздікке дайындық ісі туралы ақпараттың жариялануы

2024 жылдың күзінде Алматы қаласында жаппай тәртіпсіздікке дайындалды деп күдікке ілінген бір топ адам ұсталды. Тергеу деректеріне сәйкес, олардың жабық чаттарында қаржы жинау, «штаб» ретінде ғимарат жалдау, радиостанциялар, оқ өткізбейтін кеудешелер және өзге де атрибутиканы сатып алу мәселелері талқыланған. Іс фигуранттарына «Жаппай тәртіпсіздікті ұйымдастыру» туралы ҚК 272-бабы бойынша айып тағылды.

Алайда бірқатар БАҚ пен әлеуметтік желілерде бұл іс «АЭС құрылысына қарсы шыққандарды қудалау» ретінде ұсынылуда. Мұндай ақпарат шындықты бұрмалайды. Турасын айтқанда, оларды саяси көзқарастары немесе АЭС-ке қатысты пікірлері үшін емес, заңсыз акцияларға дайындықпен байланысты нақты әрекеттері үшін сот алдында жауап беруде.

‼️ Маңыздысын атап өткен жөн: Қазақстанда пікір білдіру, оның ішінде сыни көзқарасты заңды формада айту – қылмыстық қудалау үшін негіз болып табылмайды. Бірақ пікір білдіруді күш қолдану сценарийіне көшіруге тырысу – қылмыстық құқықбұзушылық болып саналады.

Істі тек «саяси қудалау» деп көрсетуге тырысатын медиа интерпретациялар – эмоцияны қоздыруға, сот процесін беделсіздендіруге және оның мәнін бұрмалауға бағытталған манипуляция.

________________________________________

💡Кейс: Как СМИ подают дело о подготовке массовых беспорядков

Осенью 2024 года в Алматы была задержана группа лиц, подозреваемых в подготовке массовых беспорядков. По данным следствия, в их закрытых чатах обсуждались сбор средств, аренда помещений под «штабы», закуп радиостанций, бронежилетов и другой атрибутики. Фигурантам предъявлено обвинение по статье 272 УК РК — «Организация массовых беспорядков».

При этом в ряде СМИ и соцсетей дело подаётся как «преследование противников строительства АЭС». Такой акцент искажает реальность: людей судят не за их политические взгляды и не за отношение к АЭС, а за конкретные действия, связанные с подготовкой к незаконным акциям.

‼️ Важно подчеркнуть: в Казахстане выражение мнения, в том числе критического, в законных формах не является основанием для уголовного преследования. Однако попытки перевести выражение мнения в насильственный сценарий квалифицируются как уголовное преступление.

Медийные интерпретации, сводящие дело исключительно к «политическому преследованию», - это манипуляция, призванная всколыхнуть эмоции и тем самым дискредитировать судебный процесс и подменить его суть.

⁉️ Қате ме, әлде қасақана жасалған әрекет пе? Қателер күн тәртібін қалай бұрмалайды?

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының жаңа шығарылымында жарияланымдардағы қасақана жол берілген қателер бұрмаланған дискурс тудыра отырып, аудиторияны манипуляциялау құралына қалай айналатыны туралы айтылады.

Мұндай «қателер» көп жағдайда аудиторияның назарын фактілерден эмоцияларға аударады және өз пікірін өзгеге таңу әрекетіне нұсқайды.

⁉️ Ошибка или намеренный расчет? Как неточности формируют искаженную повестку

Новый выпуск Центра по борьбе с дезинформацией показывает, как намеренные неточности в публикациях превращаются в инструмент манипуляции и создают искажённый дискурс.

Подобные «ошибки» нередко отражают попытку навязать собственное видение и сместить внимание аудитории с фактов на эмоции.

⚡️ Центр по борьбе с дезинформацией Службы центральных коммуникаций при Президенте Республики Казахстан сообщает: распространяемая на ресурсах Гульнар Бажкеновой ("Orda" и "Bazhkenova vs.") информация о якобы задержании министра иностранных дел Республики Казахстан Мурата Нуртлеу и бизнесмена Гаджи Гаджиева не соответствует действительности.

‼️ Центр подчеркивает: распространение заведомо ложных сведений наносит ущерб общественному доверию и формирует искажённое восприятие происходящих событий.

Призываем граждан проявлять бдительность и доверять только проверенным официальным источникам информации.

Напоминаем, что в соответствии с законодательством Республики Казахстан за распространение ложной информации и содействие её распространению предусмотрена ответственность, вплоть до уголовной.

⚡️ Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы хабарлайды: Гүлнар Бажкенованың ("Orda" және "Bazhkenova vs.") ресурстарында таратылған Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Мұрат Нұртілеу мен кәсіпкер Гаджи Гаджиевтің ұсталғаны туралы ақпарат шындыққа жанаспайды.

‼️ Орталық ресми мәлімдейді: әдейі жалған ақпарат тарату қоғамдық сенімге нұқсан келтіріп, болып жатқан оқиғаларға бұрмаланған көзқарас қалыптастырады.

Азаматтарды сақ болуға және тек ресми, тексерілген дереккөздерге сенуге шақырамыз.

Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, жалған ақпарат тарату және оның таралуына жәрдемдесу үшін қылмыстық жауапкершілікке дейін қарастырылғанын еске саламыз.

📌 Жалған ақпартқа қарсы іс-қимыл орталығының жаңа шығарылымында біз анонимді Telegram-арналар туралы айтамыз. Бұл арналар авторларын жасырғанымен, «құпия ақпарат» пен «инсайдтарға қолжетімділік» жайлы даурықпа жасайтын дереккөздер.

Анонимдік — бұл қарапайымдылық емес, ол технология. Ол шынайылықтың иллюзиясын қалыптастырады, ескі арналар үшін жауап берместен жаңаларын ашуға және тапсырыс берілген материалдарды «ақиқат» ретінде көрсетуге мүмкіндік береді. Мұның бәрі қоғамдық пікірге қысым жасау мен тиімді нарративтерді алға жылжыту үшін қолданылады.

Біз мұндай арналардың «жаппай қолдау иллюзиясын» қалай қалыптастыратынын, неге эмоция олардың басты құралы екенін және әрбір қолданушы өзге біреудің ойынына ілікпеу үшін не істей алатынын көрсетеміз.

‼️ Ең дұрыс шешім — мұндай дереккөздерге назар аудармау. Аноним арналардан жазылудан бас тартып, тек тексерілген ресурстарды таңдаңыз.

📌 В новом выпуске Центра по борьбе с дезинформацией мы говорим об анонимных Telegram-каналах — источниках, которые скрывают авторов, но громко заявляют о «секретной информации» и «доступе к инсайдам».

Анонимность — это технология, а не скромность. Она создаёт иллюзию достоверности, позволяет менять маски, запускать новые каналы без ответственности за старые и маскировать заказные материалы под «правду». Всё это используется для давления на общественное мнение и продвижения выгодных нарративов.

Мы показываем, как такие каналы формируют иллюзию массовой поддержки, почему эмоции становятся их главным инструментом и что может сделать каждый пользователь, чтобы не стать частью чужой схемы.

‼️ Лучшее решение — не подпитывать подобные источники вниманием. Отписывайтесь от анонимных каналов и выбирайте проверенные ресурсы.

‼️ Орталық коммуникациялар қызметі жанындағы Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы хабарлайды: әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде тараған «педиатр бөлімінің жабылуы» туралы ақпарат шындыққа сәйкес келмейді.

Денсаулық сақтау министрлігінің хабарлауынша, Қазақстанда алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетуде отбасылық-бағдарланған тәсіл қолданылады. Атап айтқанда, отбасы мүшелері біртұтас қарастырылады. Сәйкесінше, медициналық көмек көрсету де кешенді түрде жүзеге асырылады. Бұл үлгіде жалпы практика дәрігерлері шынында да маңызды рөл атқарады. Алайда бұл педиатрияның жойылуын немесе одан бас тартуды білдірмейді.

🔹 Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 30 наурыздағы № 49 бұйрығының 105-бабына сәйкес, елде 0-ден 6 жасқа дейінгі 500 баланы қамтитын учаскелік педиатриялық учаскелер сақталған.

🔹 2025 жылдың маусым айынан бастап медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсету деңгейінде педиатриялық бөлімшелер құрыла бастады. Олардың құрылымына педиатр кабинеттері, даму және ерте араласу орталықтары, вакцинация, мектеп медицинасын ұйымдастыру кабинеттері, тамақтану бойынша ресурстық орталықтар және басқа да мамандандырылған қызметтер кіреді.

🔹 Педиатриялық көмекті көрсетуді ұйымдастыру стандартымен педиатрлардың міндеттері, балаларды патронаждау тәртібі, денсаулық пен дамуға төнетін қауіптерді анықтау және жою шаралары бекітілген.

🔹2025 жылы медициналық-санитариялық алғашқы көмек ұйымдарында 100-ден астам даму және ерте араласу орталықтары ашылды. Онда ерекше даму қажеттіліктері бар балаларға мультидисциплинарлық мамандар тобы: педиатр, логопед, психолог, реабилитолог және басқа да мамандар көмек көрсетеді.

Бұл шаралар педиатриялық қызметті жүйелі түрде нығайтуға және әрбір балаға медициналық көмектің қолжетімділігін арттыруға бағытталған.

⚠️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды тек тексерілген ақпаратты жариялауға шақырады. Сенімді деректерді денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті органнан әрқашан алуға болады. Ол үшін салалық министрлікке eOtinish сервисі арқылы ресми сұрау жолдау жеткілікті.

‼️ Центр по борьбе с дезинформацией при Службе центральных коммуникаций сообщает: информация о «закрытии педиатрии», распространяемая в социальных сетях и мессенджерах не соответствует действительности.

Согласно информации Министерства здравоохранения в Казахстане действует семейно-ориентированный подход к оказанию первичной медико-санитарной помощи: семья рассматривается как единое целое, и медицинское сопровождение осуществляется комплексно. В этой модели врачи общей практики действительно играют ключевую роль, однако это не означает ликвидацию или отказ от педиатрии.

🔹Согласно статьи 105 Приказа МЗ РК от 30 марта 2023 года № 49, в стране сохранены участковые педиатрические участки с нормативом обслуживания 500 детей от 0 до 6 лет.

🔹С июня 2025 года на уровне ПМСП начали создаваться педиатрические отделения. Их структура включает кабинеты педиатров, Центры развития и раннего вмешательства, кабинеты вакцинации, школьной медицины, ресурсные центры по питанию и другие специализированные службы.

🔹В Стандарте организации педиатрической помощи закреплены обязанности педиатров, порядок патронажа детей, меры по выявлению и устранению рисков для здоровья и развития ребёнка.

🔹В 2025 году в организациях ПМСП открыто более 100 Центров развития и раннего вмешательства, где помощь детям с особенностями развития оказывает мультидисциплинарная команда специалистов: педиатр, логопед, психолог, реабилитолог и др.

Эти меры направлены на системное укрепление педиатрической службы и повышение доступности медицинской помощи каждому ребёнку.

⚠️ Центр по борьбе с дезинформацией призывает граждан публиковать только проверенную информацию. Достоверные данные всегда можно запросить у уполномоченного органа в сфере здравоохранения, подав запрос непосредственно в министерство через сервис eOtinish.