⚡️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы әлеуметтік желілерде, сондай-ақ кейбір қазақстандық және шетелдік БАҚ-да Иран аумағында Орталық Азия елдеріне жетуі мүмкін «қышқыл бұлттар» пайда болғаны туралы ақпараттың таралуын тіркеді.

Осыған байланысты «Қазгидромет» мұндай мәлімдемелердің ғылыми деректермен және бақылау нәтижелерімен расталмайтынын хабарлайды.

Қышқыл жауын-шашын атмосфераға негізінен өнеркәсіп, энергетика және көлік салаларынан түсетін күкірт пен азот оксидтерінен түзіледі. Олар, әдетте, ластану көздеріне жақын маңда пайда болады. Ауа массалары алыс қашықтыққа жылжыған кезде, бұл заттардың концентрациясы табиғи атмосфералық процестердің әсерінен айтарлықтай төмендейді.

Мониторинг мәліметтеріне сәйкес, мұндай ластанудың Қазақстан мен Орталық Азия елдеріне қарай жылжу белгілері байқалмайды.

‼️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды Экология және табиғи ресурстар министрлігінің ұлттық метеорологиялық және экологиялық қызметтері ұсынған ресми мәліметтерге сенуге және тексерілмеген ақпаратты таратпауға шақырады.
————

⚡️ Центром по борьбе с дезинформацией зафиксировано распространение в социальных сетях, а также в отдельных казахстанских и иностранных СМИ информации о том, что над территорией Ирана якобы образовались так называемые «кислотные облака», которые могут дойти до стран Центральной Азии.

В этой связи, Казгидромет сообщает, что такие сообщения не подтверждаются научными данными и результатами наблюдений.

Кислотные осадки образуются из оксидов серы и азота, поступающих в атмосферу в основном от промышленности, энергетики и транспорта, и обычно возникают вблизи источников загрязнения. При переносе воздушных масс на большие расстояния концентрация этих веществ значительно снижается из-за естественных атмосферных процессов.

По данным мониторинга, признаков переноса подобных загрязнений в сторону Казахстана и стран Центральной Азии не зафиксировано.

‼️ Центр по борьбе с дезинформацией рекомендует ориентироваться на официальные данные национальных метеорологических и экологических служб Министерства экологии и природных ресурсов и воздерживаться от распространения непроверенной информации.

🔎 2026 жылғы 1-10 наурыз аралығындағы ресми теріске шығарулар жиынтығы.

➡️ Фейк: Сирия мен Ауғанстаннан келген мигранттардың балаларды ұрлауы туралы ескерту.

ҚР ІІМ теріске шығаруы:

Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде ҚР ІІМ атынан тараған, шетелдіктермен байланыс жасамауға шақырған «шұғыл хабарландыру» - жалған. Бұл ақпарат мемлекеттік органдардың ресми хабарламаларына еш қатысы жоқ.

Бұған дейін де осындай хабарламалардың таралу дерегі тіркеліп, ресми теріске шығарылған болатын.

➡️ Фейк: Қазақстан Таяу Шығыс елдерінен босқындарды қабылдауға дайын.

ҚР СІМ теріске шығаруы:

Аймақ мемлекеттерінен немесе халықаралық ұйымдардан босқындарды қабылдау туралы ресми өтініш түскен жоқ және тиісті шешім қабылданбады. Қазақстанда халықаралық конвенция аясында босқындарды қабылдау рәсімдері бекітілген, алайда қазіргі тарап жатқан ақпарат шындыққа жанаспайды және аудиторияны жаңылыстыруға бағытталған.

➡️ Фейк: Мереке күндері Өскемен қаласының қоғамдық көлігінде жол жүру тегін болады.

Өскемен қаласы әкімдігінің баспасөз қызметінің теріске шығаруы:

WhatsApp желісі арқылы тараған 8, 15 және 22 наурыз күндері қоғамдық көлікте жол жүру тегін болады деген ақпарат – жалған. ШҚО әкімдігі аталған күндері тегін жол жүру тәртібі енгізілмегенін мәлімдейді.

➡️ Фейк: Иран аумағындағы «қышқыл бұлттар» Орталық Азия елдеріне жетуі мүмкін.

«Қазгидромет» РМК теріске шығаруы:

«Қазгидромет» РМК мамандары қышқыл жауын-шашынның өнеркәсіптік ластану көздеріне жақын жерде пайда болатын күкірт пен азот тотықтарынан түзілетінін түсіндірді. Ауа массалары алыс қашықтыққа тасымалданған кезде бұл заттардың концентрациясы айтарлықтай төмендейді. Қазіргі уақытта мұндай ластанулардың Қазақстан мен Орталық Азия аумағына ауысу белгілері тіркелген жоқ.

➡️ Фейк: Астана қаласының көшелерінде әскери техниканың қозғалысы.

ҚР Қорғаныс министрлігінің теріске шығаруы:

Әскери техниканың қозғалысы әуе шабуылына қарсы қорғаныс бөлімшелерінің жауынгерлік даярлығы аясында жоспарлы түрде жүзеге асырылуда. Бұл іс-шаралар Қарулы Күштердің бекітілген жоспарына сәйкес өткізілетін тұрақты тәжірибе болып табылады.

Бұған дейін ведомство осыған ұқсас мәселе бойынша жұртшылықты хабардар еткен болатын.

➡️ ҚР ІІМ Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл департаменті ескертеді:

Шетелдегі жалған бос жұмыс орындарынан сақ болыңыздар. Алаяқтар жоғары жалақы, тегін ұшу мен тұруды, тәжірибе мен тіл білудің қажет еместігін уәде етеді. Алайда, барған соң құжаттарды тартып алу, бостандықты шектеу, алаяқтыққа мәжбүрлеу және психологиялық қысым көрсету қаупі жоғары. ІІМ жұмысқа тек лицензиясы бар агенттіктер арқылы орналасуды ұсынады.

🔈Қосымша:

➡️ Жаңа Конституция жобасы бойынша Референдум қарсаңында Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды әлеуметтік желілердегі бюллетеньдерді топтап салу туралы бейнероликтердің таралуына қатысты ескерту жасайды. Талдау нәтижесі көрсеткендей, бұл материалдардың басым бөлігі бұрын басқа елдерде түсірілген немесе арнайы қойылымдық видеолар болып табылады.

🔎 Сводка официальных опровержений за период со 1 по 10 марта 2026 года.

➡️ Фейк: Предупреждение о кражах детей мигрантами из Сирии и Афганистана.

Опровержение МВД РК:

Распространяемое в социальных сетях и мессенджерах «срочное объявление» от имени МВД РК с призывами избегать контактов с иностранцами являются фейковыми и не имеют отношения к официальным уведомлениям государственных органов.

Ранее распространение данных сообщений уже фиксировалось и было опровергнуто.

➡️ Фейк: Казахстан готов принять беженцев из стран Ближнего Востока.

Опровержение МИД РК:

Официальных обращений со стороны государств региона или международных организаций не поступало, решений о приёме беженцев не принималось. Казахстан имеет процедуры для приёма беженцев в рамках международной конвенции, однако распространяемая информация является некорректной и вводит аудиторию в заблуждение.

➡️ Фейк: Бесплатный проезд в общественном транспорте г. Усть-Каменогорск в праздничные дни.

Опровержение пресс-службы акимата г. Усть-Каменогорск:

Распространяемая через WhatsApp информация о бесплатном проезде на 8 марта, 15 марта и 22 марта не соответствует действительности. В пресс-службе акимата ВКО сообщили, что на указанные даты бесплатный проезд в общественном транспорте не вводился.

➡️ Фейк: «Кислотные облака» над Ираном могут дойти до стран Центральной Азии.

Опровержение РГП «Казгидромет»:

Представители РГП «Казгидромет» разъяснили, что кислотные осадки образуются из оксидов серы и азота, которые обычно возникают вблизи источников промышленного загрязнения. При переносе воздушных масс на большие расстояния концентрация этих веществ значительно снижается. Признаков переноса подобных загрязнений в сторону Казахстана и стран Центральной Азии не зафиксировано.

➡️ Фейк: Передвижение военной техники по улицам г. Астаны.

Опровержение МО РК:

Передвижение военной техники осуществляется в плановом порядке в рамках боевой подготовки подразделений противовоздушной обороны. Такие мероприятия являются регулярной практикой и проводятся согласно утверждённым планам Вооружённых Сил.

Ранее ведомство уже информировало общественность по аналогичному вопросу.

➡️ Департамент по противодействию киберпреступности МВД РК предупреждает о рисках фиктивных вакансий за границей. Мошенники обещают высокую зарплату, оплаченный перелет и проживание, а также работу без опыта и знания языка. По прибытии возможны изъятие документов, ограничение свободы, принуждение к мошенничеству, невыплата зарплаты, вымогательство денег и психологическое давление. МВД рекомендует оформлять трудоустройство только через лицензированные агентства.

🔈Дополнительно:

➡️ В преддверии Референдума по проекту новой Конституции Центр по борьбе с дезинформацией предупреждает граждан о распространении в социальных сетях видеороликов, которые выдаются за доказательства вброса бюллетеней в избирательные урны. Проведенный Центром анализ показал, что значительная часть таких материалов снята в других странах в разные годы, а также включает постановочные или модифицированные видео, распространяемые без указания реального происхождения и контекста.

⚡️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы әлеуметтік желілерде кейбір қалаларда жаңа Конституция бойынша референдумға арналған бюллетень бланкілерін үй-үйді аралау арқылы таратып жатқаны туралы жалған ақпараттың таралуын тіркеді.

Іс жүзінде референдум бюллетенінің бланкісі белгіленген үлгідегі ресми құжат болып табылады. Онда дауыс беруге шығарылған мәселенің мәтіні және азаматтардың өз дауысын білдіруге арналған белгілер қойылатын орындар көрсетіледі. Бюллетеньдер ешқашан алдын ала немесе үйлерге таратылмайды. Олар азаматтарға тек референдум күні, дауыс беру учаскелерінде жеке басын куәландыратын құжатты көрсету және қол қою арқылы беріледі. Бюллетеньді толтыру тікелей жасырын дауыс беру кабинасында жүзеге асырылады. Онда дауыс берушінің жеке басы туралы ешқандай деректер көрсетілмейді.

Сонымен қатар, референдум қарсаңында бірқатар қалаларда азаматтарды тіркелген мекенжайы бойынша хабардар ету шаралары жүргізілуі мүмкін. Бұл - бюллетень тарату емес, тек халықты дауыс беру күні, уақыты мен орны туралы ақпарат беру.

Бұл рәсім заңнамада нақты бекітілген. «Республикалық референдум туралы» ҚР Конституциялық заңына сәйкес учаскелік комиссиялар азаматтарды дауыс беру туралы хабардар етуге міндетті. Атап айтқанда, 23-бапта учаскелік комиссиялардың азаматтарды дауыс беру күні, уақыты, орны және тәртібі туралы хабардар ету өкілеттігі белгіленген, ал 26-бапта азаматтар дауыс беру күніне кемінде он күн қалғанда хабардар етілуге тиіс екені бекітілген.

Хабарлаудың электрондық нысандарымен қатар, учаскелік комиссиялар қағаз түріндегі ақпараттық хабарламаларды да таратады. Олар - сайлау учаскесінің мекенжайы, дауыс беру күні мен уақыты көрсетілген парақшалар немесе карточкалар. Кейбір жағдайларда мұндай хабарламаларда сайлаушының тегі, аты және әкесінің аты немесе оның мекенжайы да көрсетілуі мүмкін. Бұл тәжірибе азаматтарды ақпараттандыру тетігінің бір бөлігі болып табылады және цифрлық ақпараттық ресурстарға тұрақты қол жеткізе алмайтын халықтың жекелеген топтарын қоса алғанда, барлық азаматтардың дауыс беруді өткізу туралы ақпаратқа тең қол жеткізуін қамтамасыз етуге бағытталған.

Осылайша, бюллетеньдерді үй-үйге тарату туралы ақпарат – азаматтарды хабардар ету рәсімін бұрмалап түсіндірудің нәтижесі.

‼️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды тек ресми ақпарат көздеріне сенуге, таратылатын хабарламаларды тексеруге және тексерілмеген мәліметтерді таратпауға шақырады.

⚡️ Центром по борьбе с дезинформацией зафиксировано распространение в социальных сетях ложной информации о том, что в некоторых городах осуществляется подомовой обход с раздачей бланков бюллетеней референдума по новой Конституции.

В действительности бланк бюллетеня референдума является официальным документом установленной формы. Он содержит текст вопроса, вынесенного на голосование, и поля для выражения голоса. Бюллетени никогда не распространяются заранее и не разносятся по домам. Они выдаются гражданам в день проведения референдума непосредственно на участках для голосования при предъявлении удостоверения личности и под подпись. Заполнение бюллетеня осуществляется непосредственно в кабине для тайного голосования. При этом никаких данных о личности голосующего он не содержит.

В то же время накануне референдума в ряде городов действительно может проводиться оповещение граждан по месту их регистрации. Речь идет не о выдаче бюллетеней, а исключительно об информировании населения о дне, времени и месте голосования.

Данная процедура прямо предусмотрена законодательством. Согласно Конституционному закону Республики Казахстан «О республиканском референдуме», участковые комиссии обязаны информировать граждан о проведении голосования. В частности, статья 23 закрепляет полномочие участковых комиссий оповещать граждан о дне, времени, месте и порядке голосования, а статья 26 устанавливает, что граждане должны быть уведомлены не менее чем за десять дней до дня голосования.

Наряду с электронными формами оповещения участковые комиссии также распространяют информационные уведомления в бумажном виде — листовки или карточки с указанием адреса избирательного участка, даты и времени голосования, иногда содержащие фамилию, имя и отчество или адрес избирателя. Такая практика является частью механизма информирования граждан и направлена на обеспечение равного доступа к информации о проведении голосования, в том числе для отдельных групп населения, не имеющих постоянного доступа к цифровым информационным ресурсам.

Таким образом, распространение информации о якобы разносе бюллетеней по домам является ложной интерпретацией процедуры информирования граждан.

‼️ Центр по борьбе с дезинформацией призывает граждан доверять только официальным источникам информации, проверять распространяемые сообщения и воздерживаться от распространения непроверенных сведений.

⚡️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығына азаматтарға қоңырау шалып, алдағы референдумда «бюллетеньді тіркеу» үшін SMS-кодты хабарлауды сұрайтын алаяқтық топтардың әрекеті туралы ақпарат түсуде.
Сонымен қатар, кейбір мессенджерлерде өздерін «онлайн-дауыс беруді ұйымдастырушымыз» деп таныстырып, Конституция жобасы бойынша референдумға қатысушыларды «тіркеуден өткіземіз» деп азаматтарды алдайтын хабарламалар таралуда.

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы ескертеді: дауыс беру және оған қатысты рәсімдер азаматтарға телефон арқылы қоңырау шалуды немесе SMS-кодтарды сұратуды көздемейді. Референдумда дауыс беру тек тиісті учаскелерде, қағаз бюллетеньді пайдалану арқылы жүзеге асырылады.

‼️ Орталық азаматтарды белгісіз тұлғаларға дербес деректерін бермеуге және тек Орталық, аумақтық немесе учаскелік сайлау комиссияларының ресми ақпараттық хабарламаларына ғана сенуге шақырады.

————

⚡️ В Центр по борьбе с дезинформацией поступают сообщения о действиях мошеннических групп, которые осуществляют телефонные звонки гражданам и просят сообщить код из SMS якобы для «регистрации бюллетеня» на предстоящем референдуме. Одновременно в некоторых мессенджерах фиксируется распространение сообщений о том, что некие лица, представляющиеся организаторами онлайн-голосования, обзванивают граждан и якобы проводят «регистрацию участников голосования» на референдуме по проекту Конституции.

Центр по борьбе с дезинформацией предупреждает: ни голосование, ни связанные с ним процедуры не предусматривают обзвон граждан и запрос кодов из SMS по телефону. Голосование на референдуме предусмотрено исключительно на участках голосования с использованием бумажного бюллетеня.

‼️ Центр призывает граждан не сообщать персональные данные звонящим и доверять только официальным информационным уведомлениям центральной, территориальной и участковых комиссий по голосованию.

📌 Республикалық референдум қарсаңында Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы жаңа Конституция жобасының мәтініне де, референдум өткізілуіне де қатысты жалған және манипуляциялық ақпарат тарату фактілерінің азайғанын атап өтеді.

Мониторинг деректері бойынша, дәйексіз хабарламалардың таралуы жекелеген және нүктелік сипатқа ие әрі олар жедел анықталуда. Мұндай фактілер бойынша материалдар қатысы бар тұлғаларды анықтау үшін құқық қорғау органдарына жолданады.

Бірқатар жағдайларда жалған ақпарат тарату үшін анонимді немесе жалған аккаунттар пайдаланылуда. Кейде олар елге белгілі, беделді тұлғалардың есімдерімен ашылады. Алайда, тәжірибе көрсеткендей, мұндай аккаунттардың жалған екені тез анықталып, содан кейін әлеуметтік платформалардың әкімшілігі тарапынан дереу жойылады.

Сондай-ақ, пікірлерді, «лайктарды» және репосттарды жасанды көбейту арқылы жекелеген жарияланымдарға халықтың назарын аударту әрекеттерінің де азайғаны байқалады. Пайдаланушылар үшін мұндай манипуляциялық тәсілдер барған сайын айқын көрініп келеді, сондықтан олар кеңінен таралмайды.

Сонымен қатар, «тыныштық күні» кезеңінде және референдум өткізілетін күні ақпараттық шабуылдардың орын алу қаупі сақталады. Мұндай сәттерде дәстүрлі түрде мәнмәтіннен жұлып алынған хабарламалар, қойылымдық бейнероликтер, дипфейктер, сондай-ақ болып жатқан оқиғалар туралы бұрмаланған түсінік қалыптастыратын басқа да материалдар пайда болуы мүмкін.

ҚР ІІМ ескертеді: көрінеу жалған ақпарат тарату заңнаманы бұзу болып табылады және ол үшін әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілік қарастырылған. Құқық қорғау органдары референдум өткізу кезеңінде қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етеді және ақпараттық кеңістікке мониторинг жүргізуді жалғастырады.

🔈 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды таратылатын ақпаратқа мұқият болуға, дәйексіз материалдарды таратудың еріксіз қатысушысына айналмауға және тек ресми хабарламалар мен тексерілген дереккөздерге сүйенуге шақырады.

Қаскөйлердің елді адастыруына, арандатушылық немесе манипуляциялық ақпарат арқылы теріс қоғамдық пікір қалыптастыруына жол бермеу маңызды.

📌 В преддверии республиканского референдума Центр по борьбе с дезинформацией отмечает снижение количества случаев распространения ложной и манипулятивной информации, связанной как с текстом проекта новой Конституции, так и с самим проведением референдума.

По данным мониторинга, отдельные эпизоды появления недостоверных сообщений носят точечный характер и достаточно быстро выявляются. Информация по таким фактам передается в правоохранительные органы для установления причастных лиц.

В ряде случаев для распространения дезинформации используются анонимные или поддельные аккаунты. Иногда они создаются даже с использованием имен известных и уважаемых в обществе людей. Однако, как показывает практика, фальшивый характер таких аккаунтов устанавливается достаточно быстро, после чего материалы удаляются администрациями социальных платформ.

Также фиксируется снижение попыток искусственно «раскачивать» отдельные публикации - за счет накрутки комментариев, лайков и репостов. Подобные манипулятивные схемы становятся все более заметными для пользователей и все реже получают широкое распространение.

Вместе с тем определенные риски информационных вбросов сохраняются в период так называемого «дня тишины», а также непосредственно в день проведения референдума. В такие моменты традиционно могут появляться фейковые сообщения, вырванные из контекста публикации, постановочные видеоролики, дипфейки, а также другие материалы, создающие искаженное представление о происходящем.

В Министерстве внутренних дел Республики Казахстан напоминают: распространение заведомо ложной информации является нарушением законодательства и может повлечь административную или уголовную ответственность. Правоохранительные органы обеспечивают общественный порядок в период проведения референдума и продолжают мониторинг информационного пространства.

🔈 Центр по борьбе с дезинформацией призывает граждан внимательно относиться к распространяемой информации, не становиться невольными участниками распространения недостоверных материалов и ориентироваться исключительно на официальные сообщения и проверенные источники.

Важно не позволить злоумышленникам вводить общество в заблуждение и формировать общественное мнение на основе провокационной или манипулятивной информации.

🔈 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының үндеуі

Референдум өткізілетін күні ақпараттық кеңістікте түрлі фейктер, манипуляциялар, арандатушылық сипаттағы жарияланымдар мен бейнематериалдар таралуы мүмкін.

Мұндай ақпараттық шабуылдар көптеген елдерде сайлау және дауыс беру кезінде жиі тіркеледі. Олардың мақсаты — дауыс беру процесіне деген сенімсіздікті ояту және болып жатқан оқиғалар туралы теріс түсінік қалыптастыру.

Ең жиі кездесетін жалған мәліметтер мыналар туралы болуы мүмкін: жекелеген учаскелердің «жабылуы» немесе «ашылмауы»; сиясы өшіп қалатын қаламдар қолданылды, «бақылаушылардың жіберілмеуі» немесе «журналистердің шығарылуы»; «бюллетеньдердің жаппай тасталуы»; «азаматтарды дауыс беруге мәжбүрлеу» немесе «сайлаушыларды ұйымдасқан түрде тасымалдау»; «бюллетень толы қаптар», «алдын ала толтырылған жәшіктер» немесе «бос учаскелер»; «интернеттің бұғатталуы» немесе «электр қуатының өшірілуі».

Бұдан бөлек, әлемдік тәжірибеде кездесетін мынадай ақпараттық арандатулардың болуы ықтимал:

- мемлекеттік органдардың атынан жасалған жалған скриншоттарды, құжаттарды, кестелер мен хабарламаларды тарату;

- арандатушылық сауалнамалар, жалған экзит-полдар және учаскелердегі «төтенше жағдайлар» туралы хабарламалар;

- «Заң бұзушылық дәлелі» ретінде көрсету үшін учаске қызметкерлерімен әдейі ұйымдастырылған қақтығыстар. Мысалы, «дауыс берушілер тізіміне енгізбеу» секілді жағдайлар;

- мессенджерлердегі эмоционалды хабарламалардың жаппай таратылуы, әлеуметтік желілердегі боттар мен пікір жазу толқындары.

Мұндай материалдарда көбінесе ескі бейнероликтер мен фотосуреттер, басқа елдердегі оқиғалар, түсірілген уақыты мен орны белгісіз үзінділер және анонимді аккаунттардың жазбалары пайдаланылады.

Қазіргі технологиялар монтаж немесе өте «шынайы» көрінетін жасанды сурет, аудио және видео контент жасау мүмкіндігі де бар екенін есте сақтаңыз.

⭕️ Расталмаған ақпаратты таратпаңыз! Тек ресми ақпарат көздеріне сүйеніңіз. Күмән тудыратын материалдарды байқасаңыз, Орталықтың чат-ботына (@AntiFakeCenterBot) жолдауыңызды сұраймыз. Сіздің қырағылығыңыз дауыс беру күні тыныш әрі сенімді жағдайды сақтауға көмектеседі.

🔈 Обращение Центра по борьбе с дезинформацией

В день проведения референдума в информационном пространстве могут появляться различные фейки, манипуляции и провокационные публикации, и видеоматериалы.

Подобные информационные вбросы регулярно фиксируются во многих странах в дни выборов и голосований. Их цель - создать атмосферу недоверия к процедуре голосования и сформировать искажённое представление о происходящих событиях.

Наиболее распространены вбросы о якобы: «закрытии» или «неоткрытии» отдельных участков, ручках с исчезающими чернилами, «недопуске наблюдателей» или «удалении журналистов», «массовых вбросах бюллетеней», «принуждении граждан к участию в голосовании», «подвозе избирателей», «мешках с бюллетенями» или «заранее заполненных урнах», «пустых участках», «блокировке интернета» или «отключении электричества».

Кроме того, возможны дополнительные информационные провокации, которые неоднократно фиксировались в разных странах во время выборов:

- распространение поддельных скриншотов, документов, таблиц и сообщений якобы от госорганов;

- провокационные опросы, фейковые экзит-полы и сообщения о чрезвычайных происшествиях на участках для голосования;

- постановочные и спровоцированные конфликты с персоналом участков для создания «доказательств нарушений». Например, таких как «невключение в списки голосующих»;

- массовая рассылка эмоциональных сообщений в мессенджерах и координированные волны комментариев и боты в социальных сетях.

Чаще всего в подобных публикациях используются старые видеоролики и фотографии, материалы из других стран, фрагменты записей без указания времени и места съемки, публикации анонимных аккаунтов.

Современные технологии также позволяют создавать подобный контент с использованием монтажа или генерации «достоверных» изображений, аудио и видео.

⭕️ Не распространяйте неподтверждённые сообщения. Ориентируйтесь только на официальные источники информации. При обнаружении сомнительных материалов направляйте в чат-бот Центра (@AntiFakeCenterBot). Ваша внимательность поможет сохранить спокойную и доброжелательную атмосферу в день голосования.

⚡️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы қазірдің өзінде желіде типтік ақпараттық шабуылдар сериясын тіркеуде.

Бұған дейін біз болжағандай (1-пост, 2-пост), референдум өткізу күні ақпараттық кеңістікте дауыс беру рәсіміне сенімсіздік тудыруға бағытталған типтік фейктер мен манипуляциялар пайда болып, тарала бастады.

Көп жағдайда мұндай материалдар анонимді немесе жаңадан ашылған аккаунттар арқылы таратылуда.

Қазіргі уақытта мұндай жарияланымдардың ең көп саны Threads, TikTok және Facebook платформаларында байқалады.

Ең көп таралған ақпараттық шабуыл түрлері (тіркелу жиілігі бойынша):

1 орын - «Бюллетеньдерді жаппай тастау» туралы мұрағаттық бейнероликтер (6 жарияланым).

2 орын - «Қазақстан қалаларындағы митингілер» туралы мұрағаттық және жасанды интеллект көмегімен жасалған материалдар (5 жарияланым). Видеоның үстіне референдумға қатысы бар деген жалған мәтін жазылған.

3 орын - Сайлаушылардың келуі төмендігі туралы негізсіз хабарламалар (4 жарияланым). Ешқандай ресми деректермен расталмаған мәліметтер.

4 орын - «Сайлау учаскелеріндегі қақтығыстар» туралы мұрағаттық бейнелер (1 жарияланым). Осыдан 5-10 жыл бұрын, соның ішінде шетелде түсірілген ескі видеолар қолданылған.

Платформалар бойынша мониторинг көрсеткіштері:

Threads - жарияланымдардың шамамен 65%-ы;

TikTok - шамамен 25%-ы;

Facebook - шамамен 10%-ы.

Электоралдық науқандарды бақылау тәжірибесіне сүйенсек, дауыс беру күні ақпараттық шабуылдар толқын түрінде дамып, кешке қарай жаңа кезеңге өтеді.

Шамамен, сағат 18:00-ге қарай келесідей үрдістер күтіледі:

- «күндіз жасырылған жаппай заң бұзушылықтар» туралы хабарламалар;

- жалған экзит-полл (сауалнама) нәтижелері;

- «анықталған нәтижелер» деген желеумен таратылатын жалған мәліметтер;

- «қорытындыларды бұрмалауға дайындық» туралы жарияланымдар;

- «дауыстарды санау кезінде бюллетеньдерді ауыстыру» туралы пайымдаулар;

- «сайлау жәшіктерін жасырын алып кету» туралы жалған ақпарат;

- жалған «қорытынды құжаттарды» жариялау;

- референдумды «заңсыз» немесе «өтпеді» деп тану туралы мәлімдемелер.

Әрбiр осындай факт бойынша Заңда белгiленген тәртiппен тексеру жүргiзiледi.

‼️ Орталық азаматтарды ақпаратқа мұқият болуға, расталмаған жарияланымдарға сүйеніп асығыс қорытынды жасамауға және фейктерді таратуға жол бермеуге шақырады.

Дауыс беру барысы мен оның қорытындылары туралы ресми мәліметтерді заңнамада белгіленген тәртіппен жариялайды.

Сіздің қырағылығыңыз дауыс беру күні тұрақтылық пен жауапты атмосфераны сақтауға көмектеседі.

⚡️ Центр по борьбе с дезинформацией уже фиксирует в сети серию типичных информационных вбросов

Как и прогнозировалось нами ранее (пост-1, пост-2), в день проведения референдума в информационном пространстве стали появляться и множиться типовые фейки и манипуляции, направленные на формирование недоверия к процедуре голосования.

В большинстве случаев они распространяются анонимными или недавно созданными аккаунтами.

По состоянию на текущий момент наибольшее количество подобных публикаций зафиксировано на платформах Threads, TikTok и Facebook.

Наиболее распространенные типы вбросов (по частоте фиксации):

1 место – Архивные видеоролики про якобы «массовые вбросы бюллетеней» (6 публикаций).

2 место - Архивные и сгенерированные с помощью искусственного интеллекта материалы якобы про «митинги в городах Казахстана» с наложенным поверх видео текстом, отсылающим к референдуму (5 публикаций).

3 место - Голословные сообщения о якобы низкой явке без подтверждающих сведений (4 публикации).

4 место - Архивные видео, снятые 5-10 лет назад, в том числе за рубежом о «конфликтах на избирательных участках» (1 публикация).

Частота упоминаний по площадкам (оперативный мониторинг):

Threads - около 65% публикаций

TikTok - около 25%

Facebook - около 10%

По опыту мониторинга электоральных кампаний в разных странах, в течение дня голосования информационная активность вбросов обычно развивается волнообразно и к вечеру переходит в новую фазу.

В период около 18 часов можно ожидать следующие тенденции:

- сообщения о «массовых нарушениях, которые якобы скрывали днем»;

- фейковые экзит-поллы;

- «сливы» с якобы уже известными результатами;

- публикации о «подготовке фальсификации итогов»;

- утверждения о «подмене бюллетеней при подсчете»;

- сообщения о «тайном вывозе урн»;

- публикации «документов» с якобы итоговыми результатами;

- заявления о «признании референдума незаконным» или «несостоявшимся».

По каждому подобному вбросу в установленном Законом порядке проводится проверка.

‼️ Центр призывает граждан внимательно относиться к распространяемой информации, не делать поспешных выводов на основе неподтвержденных публикаций и не становиться невольными участниками распространения фейков.

Официальные данные о ходе голосования и его итогах публикуются в установленном законодательством порядке.

Ваша внимательность помогает сохранить спокойную и ответственную атмосферу в день голосования.

📌 Дауыс берудің аяқталуына байланысты Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы ақпараттық кеңістікке жүргізілетін мониторингті жалғастыруда.

Бұған дейін болжанғандай, күні бойы дауыс беру рәсіміне қатысты типтік фейктер мен манипуляциялық материалдардың таралуы тіркелді (1-пост, 2-пост).

Сайлау учаскелерінің жабылуымен мұндай ақпараттық шабуылдардың белсенділігі, әдетте жаңа кезеңге өтеді. Орталықтың болжамы бойынша, жалған ақпараттың қарқыны түпкілікті бәсеңдегенге дейін негізгі екпін дауыс беру процесінен дауыстарды санау рәсімі мен оның нәтижелеріне күмән келтіруге ауысады.

Атап айтқанда, ақпараттық кеңістікте мынадай мәліметтер таралуы мүмкін:

- дауыс берудің нәтижелері алдын ала белгілі болды делінген «ақпараттың тарап кетуі»;

- жалған экзит-полл нәтижелері;

- «дауыс санау кезінде бюллетеньдерді ауыстыру» туралы негізсіз мәлімдемелер;

- «сайлау жәшіктерін» немесе құжаттаманы «жасырын алып кету» туралы хабарламалар;

- желіде таратылатын, қорытынды нәтижелер ретінде ұсынылған «құжаттар» мен кестелер;

- "референдумды өтпеді деп тану" туралы негізсіз мәлімдемелер.

Түрлі елдердегі электоралдық науқандарды бақылау тәжірибесі көрсеткендей, қандай ма ақпараттық шабуылдардың бір бөлігі келесі күні де таралуы мүмкін. Бұл кезеңде дауыс берудің жекелеген эпизодтарын бұрмалап көрсету, сондай-ақ референдумның маңыздылығын төмендетуге бағытталған жарияланымдар жиі пайда болуы мүмкін.

‼️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы жалған ақпарат тарату фактілерін анықтауды және қоғамдық пікірді манипуляциялау әрекеттеріне жедел ден қоюды жалғастырады.

⚡️ По мере завершения голосования Центром по борьбе с дезинформацией продолжается мониторинг информационного пространства.

Как и прогнозировалось ранее, в течение дня фиксировалось распространение типовых фейков и манипулятивных публикаций, связанных с процедурой голосования (смотрите здесь и здесь).

С закрытием избирательных участков информационная активность подобных вбросов, как правило, переходит в новую фазу. По нашему прогнозу прежде, чем пойти окончательно на спад, основной акцент сместится с попыток дискредитировать процесс голосования на попытки дискредитировать результаты и процедуру подсчета голосов.

В частности, в информационном пространстве могут распространяться:

- так называемые «сливы» с якобы уже известными результатами голосования;

- публикации фейковых экзит-полов;

- утверждения о «подмене бюллетеней при подсчете»;

- сообщения о «тайном вывозе урн» или документации;

- распространяемые в сети «документы» и таблицы с якобы итоговыми результатами;

- заявления о «признании референдума несостоявшимся».

По опыту мониторинга электоральных кампаний в различных странах, какая-то часть информационных вбросов может продолжить распространяться и в течение следующего дня. В этот период возможны гротескные интерпретации отдельных эпизодов голосования, а также публикации, направленные на искажение восприятия референдума как значительного события.

‼️ Центр по борьбе с дезинформацией продолжит информировать о выявляемых случаях распространения недостоверной информации и оперативно реагировать на подобные попытки манипуляции общественным мнением.