📺 Жаңа шығарылымда Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы жасанды интеллектіні медиа саласына - жаңалықтар редакциялары мен теледидардан бастап радио мен цифрлық платформаларға дейін - енгізу барысын және бұл өзгерістердің ақпаратты жасау мен қабылдау қағидаттарына әсерін талдайды.

Шығарылымда жасанды интеллектінің қай жағдайда пайдалы көмекші бола алатыны, ал қай жағдайда нақты ережелерді, ашықтықты және бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғам тарапынан саналы көзқарасты талап ететін жоғары ақпараттық қауіп факторы екені талданады.

📺 В новом выпуске Центр по борьбе с дезинформацией анализирует процессы внедрения искусственного интеллекта в медиасферу – от новостных редакций и телевидения до радио и цифровых платформ – и то, как эти изменения трансформируют принципы создания и восприятия информации.

В выпуске разбирается, где ИИ является полезным помощником, а где фактором повышенных информационных рисков, требующим четких правил, прозрачности и осознанного отношения со стороны медиа и аудитории.

⚡️ ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі әлеуметтік желілерде ірі қара малды тәркілеу және жою туралы таратылған ақпаратты жоққа шығарады.
————
⚡️ Министерство сельского хозяйства РК опровергает распространяемую в социальных сетях информацию об изъятии и уничтожении крупного рогатого скота.

⚡️Желіде Қазақстанда «сәтсіз инъекциялардан» кейін қызылшаға қарсы вакцинация тоқтатылады деген ақпарат тарауда.

Орталық таратылған хабарламалардың шындыққа сәйкес келмейтінін және денсаулық сақтау жүйесіне деген сенімсіздікті қалыптастыруға бағытталған манипуляциялық мазмұн екенін мәлімдейді.

ҚР ДСМ Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің ресми мәліметіне сәйкес, профилактикалық егулердің ұлттық күнтізбесіне сай вакцинация еліміздің барлық өңірлерінде жоспарлы түрде жүргізілуде. Қазіргі уақытта аталған вакцинаны қолдануға байланысты ерекше реакциялар немесе асқынулар тіркелген жоқ.

Алдын алу мақсатында 10 жылдан астам уақыт бойы қолданылып келе жатқан қызылша, қызамық және паротитке қарсы біріктірілген вакцина пайдаланылады. Бұл вакцинаның өндірісі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен сертификатталған, бұл оның халықаралық сапа, тиімділік және қауіпсіздік стандарттарына сәйкестігін растайды.

‼️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының атап өтуінше, денсаулық сақтау саласына қатысты жалған ақпарат қоғам үшін ерекше қауіп төндіреді. Мұндай ақпарат халық арасында алаңдаушылық туғызып, денсаулық сақтау жүйесіне деген сенімнің төмендеуіне және эпидемиологиялық қауіпсіздікке қатер келтіруі мүмкін.

Азаматтарды тек ресми дереккөздерге сүйенуге, сондай-ақ расталған деректер мен бастапқы дереккөздерге сілтемелері жоқ әлеуметтік желілердегі жарияланымдарға сыни көзбен қарауға шақырамыз.
————
⚡️В сети зафиксирована информация о том, что в Казахстане якобы отменена вакцинация против кори после «неудачных инъекций».

Центр заявляет, что распространяемые сообщения не соответствуют действительности и являются примером манипулятивного контента, направленного на формирование недоверия к системе здравоохранения.

Согласно официальному сообщению Комитета санитарно-эпидемиологического контроля МЗ РК, вакцинация проводится в плановом режиме во всех регионах страны в соответствии с Национальным календарем профилактических прививок. На текущий момент в стране не зарегистрировано необычных реакций или осложнений, связанных с применением данной вакцины.

Для профилактики применяется комбинированная вакцина против кори, краснухи и паротита, используемая более 10 лет. Производство этой вакцины сертифицировано Всемирной организацией здравоохранения, что подтверждает ее соответствие международным стандартам качества, эффективности и безопасности.

‼️ Центр по борьбе с дезинформацией отмечает, что ложная информация чувствительного характера в сфере здравоохранения представляет особую общественную опасность. Подобные вбросы способны провоцировать тревожность, снижать уровень доверия к системе здравоохранения и создавать риски для эпидемиологической безопасности.

Призываем граждан доверять информации исключительно из официальных источников, а также критически относиться к публикациям в социальных сетях, не содержащим подтвержденных данных и ссылок на первоисточники.

🔎 2026 жылғы 2–17 ақпан аралығында мемлекеттік органдар жариялаған ресми теріске шығарулар

➡️ Фейк: Желіде көлік құралдары жүргізушілерін даярлау бойынша жеделдетілген онлайн курстардан өтіп, растайтын құжаттарды алу мүмкіндігі туралы ұсыныстар таратылуда.

ҚР ІІМ-нің ресми теріске шығаруы

Жүргізушілерді даярлау тек лицензияланған автомектептерде жүзеге асырылады және оқытудың толық курсынан, оның ішінде практикалық сабақтардан міндетті түрде өтуді талап етеді. Көлік құралын басқару дағдыларын онлайн форматта қалыптастыру және бекіту мүмкін болмайды.

➡️ Фейк: ҚР Қаржы министрі Мәди Тәкиев инвестициялық қызметті жүзеге асыруға лицензия береді деген ақпарат таралуда.

ҚР Қаржы министрлігінің теріске шығаруы

Қаржы министрлігі қаржы нарығында брокерлік, дилерлік, инвестициялық немесе өзге де кәсіби қызметті лицензиялауды жүзеге асырмайды. Инвестициялық компанияларды және қаржы нарығының басқа да кәсіби қатысушыларын лицензиялау, тіркеу және қадағалау тек уәкілетті мемлекеттік органның құзыретіне жатады.

➡️ Фейк: Әлеуметтік желілерде ҚР Қарулы Күштеріндегі өзекті оқиға ретінде бейнежазба таратылуда.

ҚР Қорғаныс министрлігінің ресми мәлімдемесі

Бейнежазба 2019 жылы Қарулы Күштердің әскери бөлімдерінің бірінде түсірілген. Әскери қызметшілер мұны әзіл сипатында түсірілгенін және тек жеке пайдалануға арналғанын түсіндіреді.

➡️ Фейк: Қазақстанда ірі қара малды жаппай тәркілеу және жою жүргізіліп жатыр деген ақпарат таралуда.

ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің ресми теріске шығаруы

Бейнежазбаның Қазақстанға қатысы жоқ. Ел аумағында ауыл шаруашылығы жануарларын тәркілеу немесе мәжбүрлі түрде жою тек заңнама сәйкес, тиісті аумақтың бас мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторының шешімі негізінде және жергілікті атқарушы органдар шектеу шараларын міндетті түрде енгізген жағдайда жүзеге асырылады.

➡️ Фейк: Қазақстанда «сәтсіз инъекциялардан» кейін қызылшаға қарсы вакцинация тоқтатылды деген ақпарат таралуда.

ҚР ДСМ Санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің ресми мәлімдемесі

Қызылшаға қарсы вакцинация профилактикалық екпелер күнтізбесіне сәйкес еліміздің барлық өңірлерінде жоспарлы түрде жүргізіледі. Вакцинаны қолдануға байланысты әдеттен тыс реакциялар немесе асқынулар тіркелмеген.

➡️ Фейк: Әлеуметтік желілерде «әскерден босату» немесе «ақ билет» алу қызметтерінің жарнамасы таралуда.

ҚР Қорғаныс министрлігінің теріске шығаруы

Әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру немесе одан босату туралы шешім ҚР-ың заңнамасына сәйкес тек шақыру комиссиясымен қабылданады. Құжаттарды қолдан жасауға немесе заңды айналып өтуге бағытталған кез келген әрекеті қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады.

Барлық рәсімдер, оның ішінде медициналық куәландыру, ресми мемлекеттік органдар арқылы жүзеге асырылады.

➡️ ҚР Бас прокуратурасының ескертуі:

Бас прокуратура терроризмді насихаттағаны және теракт туралы көрінеу жалған хабар таратқаны үшін қылмыстық жауапкершілік көзделгенін еске салды. Қадағалау органы терроризмге тікелей шақыру ғана емес, оны мақұлдау немесе қолдау, оның ішінде әлеуметтік желілердегі пікірлер мен жарияланымдар арқылы да қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғатынын хабарлады. ҚР Қылмыстық кодексінің 273-бабына сәйкес дайындалып жатқан теракт туралы көрінеу жалған хабарлау үшін 5 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған.

Өткен жылы жалған терроризм фактілері бойынша сотқа 25 қылмыстық іс жолданды. Мысалы, Жетісай қаласында мектепті «миналау» туралы IP-мекенжайды ауыстыру арқылы жалған хабар берген 11-сынып оқушысы анықталып, 1 жылға сотталды. Сондай-ақ, Ақтау қаласында оқу орнына бомба қойылғаны туралы жалған хабарлама жасаған азамат 1 жыл 6 ай мерзімге бас бостандығынан айырылды. Ведомство интернеттегі жасырындық жауапкершіліктен қорғамайтынын және шұғыл тексерулерге жұмсалған барлық шығындар кінәлі тұлғалардан өндірілетінін атап өтті.

🔎 Сводка официальных опровержений государственных органов за период 2-17 февраля 2026 г.

➡️ Фейк: В сети распространяются предложения о прохождении ускоренных онлайн-курсов по подготовке водителей транспортных средств с возможностью получения подтверждающих документов.

Опровержение Министерства внутренних дел РК:

Подготовка водителей осуществляется исключительно в лицензированных автошколах с обязательным прохождением полного курса обучения, включая практические занятия. Формирование и закрепление навыков управления транспортным средством в онлайн-формате невозможно.

➡️ Фейк: Министр финансов РК Мади Такиев якобы выдает лицензии на осуществление инвестиционной деятельности.

Опровержение Министерства финансов РК:

Минфин не осуществляет лицензирование брокерской, дилерской, инвестиционной или иной профессиональной деятельности на финансовом рынке. Лицензирование, регистрация и надзор за инвестиционными компаниями и другими профессиональными участниками финансового рынка осуществляются исключительно уполномоченным государственным органом.

➡️ Фейк: В социальных сетях распространяется видеозапись, которую выдают за актуальный инцидент в Вооруженных Силах РК.

Опровержение Министерства обороны РК:

Запись сделана в 2019 году в одной из воинских частей Вооруженных Сил, а сами военнослужащие пояснили, что видео носило шуточный характер и предназначалось исключительно для личного пользования.

➡️ Фейк: В Казахстане проводится массовое изъятие и уничтожение крупного рогатого скота.

Опровержение Министерства сельского хозяйства РК

Распространяемые видеозаписи не имеют отношения к Республике Казахстан. В стране изъятие либо вынужденное уничтожение сельскохозяйственных животных проводится исключительно в рамках законодательства – только на основании решения главного государственного ветеринарно-санитарного инспектора соответствующей территории и при обязательном введении ограничительных мер местными исполнительными органами.

➡️ Фейк: В Казахстане якобы отменена вакцинация против кори после «неудачных инъекций».

Опровержение Комитета санитарно-эпидемиологического контроля МЗ РК:

Вакцинация против кори проводится в плановом режиме во всех регионах страны в соответствии с Национальным календарем профилактических прививок. Случаи необычных реакций или осложнений, связанных с применением вакцины, не зарегистрированы.

➡️ Фейк: В социальных сетях распространяется реклама услуг по «освобождению от армии» или получению «белого билета».

Опровержение Министерства обороны РК:

Решение об отсрочке или освобождении от воинской службы принимается исключительно призывной комиссией на основании законодательства Республики Казахстан. Любые попытки подделки документов или обхода закона влекут уголовную ответственность. Все процедуры, включая медицинское освидетельствование, осуществляются официальными органами.

➡️ Генеральная прокуратура напомнила об уголовной ответственности за пропаганду терроризма и заведомо ложные сообщения о терактах. В надзорном органе сообщили, что уголовная ответственность наступает не только за прямые призывы к терроризму, но и за его одобрение или поддержку, в том числе в виде комментариев и публикаций в социальных сетях. За заведомо ложные сообщения о готовящемся теракте по статье 273 УК РК предусмотрено наказание до 5 лет лишения свободы.

В прошлом году в суд было направлено 25 уголовных дел по фактам лжетерроризма. Так, ученик 11 класса, сообщивший о «минировании» школы в Жетысае с использованием подмены IP-адреса, был установлен и осужден к 1 году ограничения свободы. В Актау мужчина за ложное сообщение о бомбе в учебном заведении получил 1 год и 6 месяцев лишения свободы. Ведомство подчеркнуло, что анонимность в интернете не защищает от ответственности, а все затраты на экстренные проверки взыскиваются с виновных лиц.

🔈 Жаңа Конституция жобасы бойынша республикалық референдум қарсаңында Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы қоғамдық пікірге сауалнама жүргізу және оның нәтижелерін жариялау талаптарына қатысты заңнамалық түсіндірме берді.

Қоғамдық пікірге сауалнама жүргізуге заңда белгіленген талаптарға сәйкес келетін, Орталық сайлау комиссиясын алдын ала хабардар еткен және рәсімдік талаптарды сақтаған заңды тұлғалар ғана құқылы. Сауалнама нәтижелерін міндетті деректемелерсіз жариялау, сондай-ақ тыйым салынған мерзімдерде сауалнама жүргізу әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.

Бұл талаптар референдумның ашықтығын қамтамасыз етуге, азаматтардың шынайы ақпарат алу құқығын қорғауға және дауыс беру кезеңінде қоғамдық пікірді манипуляциялауға жол бермеуге бағытталған.

————

🔈 В преддверии республиканского референдума по проекту новой Конституции Генеральная прокуратура Республики Казахстан разъяснила требования законодательства к проведению и публикации опросов общественного мнения.

Опросы вправе проводить только юридические лица, соответствующие установленным законом критериям, с обязательным уведомлением Центральной избирательной комиссии и соблюдением процедурных требований. Публикация результатов без предусмотренных реквизитов, а также проведение опросов в запрещённые сроки влечёт административную ответственность.

Данные требования направлены на обеспечение прозрачности референдума, защиту права граждан на получение достоверной информации и недопущение манипулирования общественным мнением в период подготовки и проведения голосования.

🔈 ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әлеуметтік желілерде тараған eGov порталы арқылы өтініш берген жағдайда әлеуметтік көмек автоматты түрде тағайындалады деген ақпаратқа қатысты ресми түсініктеме берді.

Ведомство әлеуметтік көмектің атаулы сипатқа ие екенін және ол тек белгіленген мұқтаждық критерийлеріне сәйкес келген жағдайда ғана көрсетілетінін атап өтті. Портал арқылы өтініш беру көмекке жүгінудің негізі болып табылмайды.
____

🔈 В ответ на распространяемую в социальных сетях информацию о якобы автоматическом назначении социальной помощи при подаче заявления через портал eGov, Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан выступило с официальным разъяснением.

В ведомстве подчеркнули, что социальная помощь носит адресный характер и предоставляется исключительно при соблюдении установленных критериев нуждаемости. Сам факт подачи заявления через портал не является основанием для предоставления помощи.

🔈 ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Конституцияның жаңа редакциясының жобасындағы демалыс құқығына қатысты сұрақтар бойынша ресми түсініктеме берді.

Ведомство қолданыстағы еңбек заңнамасының нормалары, соның ішінде жыл сайынғы ақылы еңбек демалысына берілетін кепілдіктер өз күшінде қалатынын және Конституцияның жаңа редакциясының жобасына қайшы келмейтінін баса айтты. Әлеуметтік желілерде тарап жатқан жұмыскерлердің құқықтарын жою немесе шектеу мүмкіндігі туралы мәлімдемелер конституциялық тұжырымдарды бұрыс пайымдауға негізделген.
————
🔈 Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан дало официальное объяснение, касающееся вопросов права на отдых в проекте новой редакции Конституции.

В ведомстве подчеркнули, что действующие нормы трудового законодательства, включая гарантии ежегодного оплачиваемого отпуска, продолжают действовать и не вступают в противоречие с проектом новой редакции Конституции. Распространяемые в социальных сетях утверждения о возможной отмене или ограничении прав работников основаны на некорректной трактовке конституционных формулировок.

🔎 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы Қазақстан Республикасы Конституциясының жаңа жобасы төңірегіндегі ең көп таралған фейктер мен манипуляцияларға шолу дайындады. Біз желіде тараған жалған мәлімдемелерді жобаның ресми мәтінімен және мемлекеттік органдардың түсіндірмелерімен салыстырдық.

1-бөлім

1. «Конституция Президенттің өкілеттіктерін күшейтеді»

Бұл құжаттың мазмұнына сәйкес келмейді.

Жоба тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін бекітеді. Негізгі кадрлық шешімдер - Вице-президентті, Премьер-министрді, Конституциялық Сот судьяларын, Орталық сайлау комиссиясы мен Жоғары аудиторлық палата мүшелерін тағайындау - Құрылтайдың келісімімен жүзеге асырылады.

Сонымен қатар, Президенттің қайта сайлану құқығынсыз бір реттік жеті жылдық өкілеттік мерзімі сақталады.

Мұндай құрылым «суперпрезиденттік» модельге емес, президенттік республикаға тән.

Қорытынды: Фейк

2. «Шетелдіктерге жер сатуға қойылған тыйым алынып тасталады»

Жоба мәтінінде шетел азаматтарына жер сатуға рұқсат беретін нормалар жоқ.

8-баптың 3-тармағында:

«Жер және оның қойнауы, сулар, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, өзге де табиғи ресурстар халыққа тиесілі. Халық атынан меншік құқығын мемлекет жүзеге асырады. Жер заңда белгіленген негіздерде, шарттар мен шектерде жеке меншікте де болуы мүмкін» деп бекітілген.

Қорытынды: Фейк

3. «Тегін медицина жойылады»

Жоба медициналық көмектің өтеусіз сипатын сақтайды.

32-баптың 2-тармағына сәйкес:

«Қазақстан Республикасының азаматтары заңда белгіленген, өздері төлемейтін медициналық көмекті алуға құқылы».

Бұл жерде мәселе тегін медицинаны жоюда емес, аталған құқықты іске асыру тетігін заңнамалық тұрғыдан нақтылауда болып отыр.

Қорытынды: Манипуляция

4. «Тегін білім беру жойылады»

Бұл да жоба мәтініне сәйкес келмейді.

Шын мәнінде, мемлекеттік оқу орындарында орта білім берудің өтеусіз сипатына Конституция кепілдік береді. Сондай-ақ, жоғары оқу орындарында тегін жоғары білім алу құқығы бекітіледі (33-бап).

Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның 9-отырысында Премьер-Министрдің орынбасары - Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева:

«Ешкім медициналық көмек пен білім алу құқығынан айырылмайды... «Тегін» деген ұғым құқықтық тұрғыдан нақтырақ «азаматтар ақы төлемей, заңда белгіленген тәртіппен медициналық көмек алуға құқылы» деген тұжырымдамамен алмасты», – деп атап өтті.

Қорытынды: Манипуляция

5. «Жыл сайынғы ақылы демалыстар жойылады»

Бұл - қате пайым.

Конституция жобасының 27-бабы демалу құқығына кепілдік береді. Ал жыл сайынғы ақылы демалыстың нақты ұзақтығы мен шарттары Еңбек кодексімен айқындалады.

Конституциялық норма принципті бекітеді, ал егжей-тегжейі салалық заңнамамен реттеледі.

Қорытынды: Манипуляция

2-бөлім

6. «Конституциядан «бостандық» ұғымы алынып тасталды»

Керісінше, құқықтар мен бостандықтар ең жоғары құндылық ретінде айқындалған.

Преамбула мен 1-бапта адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің ең қымбат қазынасы деп жарияланған. Құқықтар мен бостандықтар бөлінбейтін және иеліктен шығарылмайтын деп танылады.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева өз жария мәлімдемесінде: «Адам және оның қадір-қасиеті – конституциялық модельдің езегіне айналып отыр» - деп атап өтті.

Қорытынды: Манипуляция.

7. «Сөз және жиналыс бостандығы шектеледі»

Шын мәнінде, Конституция жобасы цензураға тікелей тыйым салады (23-бап, 5-т.) және сөз бостандығына кепілдік береді (23-бап, 4-т.). Шектеулерге тек заңмен және тек конституциялық құрылысты, қоғамдық қауіпсіздікті, сондай-ақ басқа тұлғалардың құқықтарын қорғау мақсатында ғана жол беріледі, бұл Қазақстанның халықаралық міндеттемелеріне, соның ішінде Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіге сәйкес келеді.

Бейбіт жиналыстар өткізу құқығына Конституция жобасының 35-бабында да кепілдік берілген. Бейбіт жиналыс түрлерінің тізбеленбеуі осы түрлердің барлығының «бейбіт жиналыстар» ұғымына кіретіндігімен, яғни бейбіт жиналыстар өткізу құқығымен қамтылатындығымен түсіндіріледі. Бейбіт жиналыстардың нақты түрлері бейбіт жиналыстар туралы бейінді Заңда ашып көрсетіледі.

Бейбіт жиналыстардың түрлерін тәптіштемейтін мұндай жалпы тұжырымдама «Бейбіт жиналыстар өткізу құқығы танылады» делінген Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіге сәйкес келеді.

Қорытынды: Манипуляция.

8. «Тотальды цифрлық бақылау енгізіледі»

Керісінше, Конституция жобасы «цифрлық құқықтарды» енгізіп, азаматтардың жеке өмірі мен дербес деректерін виртуалды ортада заңсыз пайдаланудан қорғайды (21-бап, 1-т.).

Қорытынды: Фейк.

9.«Конституция мәтінін шетелдіктер жазған»

Жобаны отандық заңгерлер, ғалымдар мен сарапшылар азаматтардың ұсыныстарын ескере отырып дайындады. Комиссия жұмысы ашық әрі жария түрде жүргізілді.

Қорытынды: Фейк.

10. «Жаңа Конституция халықаралық міндеттемелерді бұзады»

Жобада ратификацияланған халықаралық шарттарға қайшы келетін нормалар көзделмеген. Адам құқықтары мен бостандықтарының негізгі қағидаттары халықаралық деңгейде танылған стандарттарға сәйкес келтірілген.

Ратификацияланған халықаралық шарттардың қолданылу тәртібі ұлттық мүдделерді қорғау қажеттілігі ескеріле отырып, заңдарда айқындалатын болады. Ратификацияланған халықаралық шарттар Қазақстан Республикасының қолданыстағы құқық жүйесінің құрамында қалады.

Қорытынды: Манипуляция.

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды бастапқы дереккөздерді мұқият зерделеуге, тексерілмеген жарияланымдарға сын көзбен қарауға және жалған ақпаратты таратпауға шақырады.

Өз көзқарасыңызды қалыптастыру барысында эмоционалды және үстірт интерпретацияларға емес, ресми мәтін мен уәкілетті органдардың түсіндірмелеріне сүйеніңіз.

Центр по борьбе с дезинформацией подготовил обзор наиболее распространенных фейков и манипуляций вокруг проекта новой Конституции Республики Казахстан. Мы сопоставили ложные утверждения, которые циркулируют в сети, с официальным текстом проекта и разъяснениями государственных органов.

Часть 1

1. «Конституция усиливает полномочия Президента»

Это не соответствует содержанию документа.

Проект закрепляет систему сдержек и противовесов. Ключевые кадровые решения - назначение Вице-президента, Премьер-министра, судей Конституционного Суда, членов Центральной избирательной комиссии и Высшей аудиторской палаты - осуществляются с согласия Курултая.

Кроме того, сохраняется однократный семилетний срок полномочий Президента без права повторного избрания.

Такая конструкция характерна для президентской республики, а не для «суперпрезидентской» модели.

Вывод: Фейк.

2. «Отменяется запрет на продажу земли иностранцам»

В тексте проекта нет норм, разрешающих продажу земли иностранным гражданам.

Пункт 3 статьи 8 прямо закрепляет:

«Земля и ее недра, воды, растительный и животный мир, другие природные ресурсы принадлежат народу. От имени народа право собственности осуществляет государство. Земля может находиться также в частной собственности на основаниях, условиях и в пределах, установленных законом».

Вывод: Фейк.

3. «Отменяется бесплатная медицина»

Проект подтверждает безвозмездный характер медицинской помощи.

Пункт 2 статьи 32:

Граждане Республики Казахстан вправе получать не оплачиваемую ими медицинскую помощь, установленную законом.

Речь идет не об отмене, а о юридически корректной формулировке механизма реализации этого права.

Вывод: Манипуляция

4. «Отменяется бесплатное образование»

Это также не соответствует тексту.

В действительности безвозмездный характер среднего образования в государственных учебных заведениях гарантируется Конституцией. Также закрепляется право на получение высшего образования в высших учебных заведениях (Статья 33).

На 9 заседании Комиссии по конституционной реформе Заместитель Премьер-министра - Министр культуры и информации Аида Балаева специально подчеркнула:

«Никто не будет лишен права на медицинскую помощь и получение образования. Важно ясно понимать следующее: понятие «бесплатно» в правовом смысле уточняется формулировкой «граждане имеют право на получение медицинской помощи без взимания платы в порядке, установленном законом».

Вывод: Манипуляция

5. «Отменяются ежегодные отпуска»

Это неверная трактовка.

Статья 27 проекта Конституции гарантирует право на отдых, а конкретные параметры ежегодного оплачиваемого отпуска наряду с другими видами отпусков определяются Трудовым кодексом.

Конституционная норма закрепляет принцип, а детали определяются отраслевым законодательством.

Вывод: Манипуляция.

Часть 2

6. «Из Конституции исключено понятие свободы»

Наоборот - права и свободы закреплены как высшая ценность.

В преамбуле и Статье 1 человек, его жизнь, права и свободы провозглашаются высшей ценностью государства. Права и свободы признаются неотъемлемыми и неотчуждаемыми.

Из публичного заявления Заместителя Премьер-министра - Министра культуры и информации Аиды Балаевой «Человек и его достоинство - в центре конституционной модели».

Вывод: Манипуляция.

7. «Ограничивается свобода слова и собраний»

На самом деле проект Конституции прямо запрещает цензуру (п.5, ст.23), гарантирует свободу слова (п.4, ст.23). Ограничения допускаются исключительно законом и только в целях защиты конституционного строя, общественной безопасности и прав других лиц, что соответствует международным обязательствам Казахстана, включая Международный пакт о гражданских и политических правах.

Право на мирные собрания также гарантируется в Статье 35 проекта Конституции. Исключение перечисления видов мирных собраний связано с тем, что все эти виды входят в понятие «мирные собрания», то есть уже охватываются правом на мирные собрания. Сами виды мирных собраний раскрываются в профильном Законе о мирных собраниях.

Такая общая формулировка, без раскрытия видов мирных собраний, соответствует Международному пакту о гражданских и политических правах, согласно которому «Признается право на мирные собрания».

Вывод: Манипуляция.

8. «Вводится тотальный цифровой контроль»

Проект Конституции, напротив, вводит «цифровые права», защищая неприкосновенность частной жизни и персональных данных граждан от неправомерного использования в виртуальной среде (п.1, ст.21).

Вывод: Фейк.

9. «Текст Конституции написан иностранцами»

Проект подготовлен отечественными юристами, учеными и экспертами с учетом предложений граждан. Работа Комиссии по Конституционной реформе была открытой, публичной и доступной «онлайн».

Вывод: Фейк.

10. «Новая Конституция нарушает международные обязательства»

Проект не содержит норм, противоречащих ратифицированным международным договорам. Базовые принципы прав и свобод человека приведены в соответствие с международно-признанными стандартами.

Порядок действия ратифицированных международных договоров будет устанавливаться в законах с учетом необходимости защиты национальных интересов. Ратифицированные международные договоры остаются в системе действующего права Республики Казахстан.

Вывод: Манипуляция.

Центр по борьбе с дезинформацией призывает граждан внимательно читать первоисточники, критически относиться к непроверенным публикациям и не распространять недостоверную информацию.

Чтобы сформировать собственное мнение опирайтесь на официальный текст проекта Конституции и проверенные разъяснения, а не на эмоциональные и упрощенные интерпретации.