🦁 شیر و فضه

☑️ مصائب کربلا و آنچه بر سر امام حسین(ع) و خاندان و یارانش آمد، آن اندازه جانسوز و سنگین هست که نیاز به تحریف و افزودن ندارد.

🏴 ضربات پیوسته بر پیکر حجت خدا، شهادت فرزندان و بستگان در برابر دیدگان مبارکش؛ اهانت‌ها و بدگویی‌ها از بهترین انسانِ روی زمین؛ سرانجام ذبح و اسب دواندن بر پیکر مطهرش و... مصائب کمی نیست. حوادث بعد از شهادت نیز قصه‌ای پر غصه است.
اما متأسفانه تحریف‌ها و دروغ‌ها و جهالت‌ها، جز نهضت پرشور حسین(ع) را با کندی روبرو نمی‌کند.

📗 کتاب منتخب طریحی (قرن 11) از آثار پر تحریف است که قصه شیر گریان بر امام حسین(ع)‌ اولین بار در آن دیده می‌شود (نقد آن را بنگرید در مقتل جامع).

↩️ گرچه در این باره حتی کلماتی در کتاب معتبر کافی آمده باشد؛ اما محتوای آن با آنچه در روز عاشورا اتفاق افتاد کاملاً مخالف است.

❌ شنیدم این داستان دستاویز طنز عده‌ای در این فضای پرآشوب مجازی شده است. البته عاشق #حسین(ع) اگر مطلبی هر چند شگفت درباره شهادتش می‌شنود، حرمت نگه می‌دارد.

#مستبین را به دوستان خود معرفی کنید.

ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
تلگرام
https://t.me/AlMostabin
واتس‌آپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

📚 معرفی آثار 27

✂️ بخش مقتل از کتاب ارشاد

📘 کتاب الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد کهن‌ترین اثر جامع درباره تاریخ زندگانی 12 امام است که به قلم یک عالم شیعه امامی: شیخ مفید (م 413) به نگارش در آمده است.

✍️ هر چند شیخ مفید متکلم است و در این کتاب هم با رویکرد کلامی، زندگی ائمه را نوشته است؛ اما بخش زندگانی امام حسین(ع) که در جلد دوم آمده، همان روایات ابومخنف (با کمترین تغییر) است و بهترین منبع شیعی درباره تاریخ آن‌حضرت و حادثه عاشورا به شمار می‌رود.

⤴️ این کتاب دارای چند ترجمه کامل است ولی بخش مخصوص امام سوم جداگانه هم ترجمه و چاپ شده است.

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

بخش دهم و نهایی زندگانی امام حسین(ع)
سیره و اخلاق

نقد جانبازی شمر

✅ بنا به آنچه شهرت دارد، #شمر قاتل امام #حسین(ع) از یاران #امیرمؤمنان در نبرد #صفین بوده و مجروح هم شده است.

🖌 اما یکی از محققان معتقد است شمر در سپاه معاویه مجروح شد، نه سپاه علی(ع). وی بر این فرضیه، شواهد چندی ارائه کرده که قابل تأمل و شنیدنی است. 👇

🆕 به گفته محسن خاتمی، پژوهشگر علوم حدیث؛ شمر به‌عنوان نماد بی‌بصیرتی مطرح می‌شود؛ زیرا در بازه‌ای از حیات خویش در لشکر امیرمؤمنان حضوری پررنگ داشته است تا آنجا که به فیض جانبازی نبرد صفین در برابر لشکریان معاویه نائل می‌آید.

وی گوید: گزارش اصلی این واقعه در کتاب وقعة صفین نقل شده و ظاهر عبارت دلالت دارد که "اَدهَم بن مُحرِز" از میان لشکریان #معاویه در نبرد صفین به شمر بن ذی‌الجوشن حمله کرد و بر پیشانی او شکافی ایجاد نمود.

📂 اما شواهدی هست که شمر را در لشکر معاویه و رقیبش ادهم را از یاران علی(ع) می‌داند.
برخی رجال‌شناسان شیعه مانند شیخ طوسی، ادهم را در زمرۀ اصحاب علی(ع) برمی‌شمارند و برخی گویند او ابتدا از یاران امام بود و بعداً منحرف شد.

🔍 یک شاهد مهم آنکه وقتی امیرمؤمنان، طرماح بن عدی را به‌سوی معاویه فرستاد؛ طرماح در دمشق از فرماندهان معاویه سؤال کرد و نام عمرو بن عاص، شمر بن ذی‌الجوشن و... را برد که معلوم می‌شود شمر در میان فرماندهان شام بوده است.

📎 قرینۀ دیگر، گزارش نبرد ادهم و شمر در نبرد صفین در تاریخ طبری است که از مسلم‌ ضبابی نام می‌برد و این مسلم پیوسته با شمر بوده است، حتی در واقعۀ کربلا.

📖 پرویز اتابکی در ترجمه کتاب صفین به این مسئله توجه داشته و می‌نویسد: ادهم‌ در صفّین هنگام نبرد با یاران معاویه به هماوردى شمربن ذى‌الجوشن درآمد.

👈 این محقق شواهد دیگری هم بیان کرده که تفصیل نوشته او در متن شماره 18 مستبین خواندنی است.

◀️ با این حال نظر دیگری تأکید دارد که شمر عراقی است و نمی‌تواند در سپاه شام باشد. این نقد و نظر را در متن شماره 19 مستبین بخوانید.

#مستبین را به دوستان خود معرفی کنید
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

⚔️ تجهیزات جنگی در عاشورا

🕌 امام حسین(ع) از مدینه همراه خانواده بیرون آمد و در مکه هم برای پاسخ به دعوت مردم کوفه راهی آنجا شد.
چه بنا بر نظریه شهادت‌طلبی و چه تشکیل حکومت؛ آیا امام جنگ‌افزاری نیاز نداشته است؟
گزارش‌هایی که از جنگ‌افزارهای مختلف در این واقعه یاد می‌کند چه اندازه در منابع معتبر وجود دارد؟

🗓 مقاله تجهیزات جنگی امام حسین(ع) و یارانش در واقعه عاشورا به بررسی سلاح‌هایی که برای آن حضرت و یارانش در تمام مسیر و در هنگامه نبرد روز عاشورا نام برده شده، می‌پردازد.

🗡 بنا به این بررسی، بیشترین تجهیزات موجود در عاشورا مربوط به کسانی است که مسلحانه و به قصد یاری امام از کوفه به کربلا آمدند.
🤺 عابس شاکری، هلال بن نافع، حبیب و مسلم، عُمیر کَلبی، مُرقّع بن ثُمامه و مهم‌تر از همه کسانی‌اند که از لشکر دشمن به امام پیوستند مانند ابوشَعثاء یزید کِندی.

🔎 این بررسی می‌تواند به فلسفه حرکت امام و نظریه‌های هدف آن‌حضرت کمک کند.

🔖 مقاله تجهیزات در شماره 41 (سال 1398) مجله تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهراء قابل دسترسی است.

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

📣 توصیه آیت الله سیستانی به اهل منبر

❌ بر معجزات تمرکز نکنید

↩️ نه اینکه معجزات و کرامات درست نباشد، بلکه به این دلیل که خود اینها گاهی موجب سؤال می‌شود و شبهه‌ای جدید ایجاد می‌کند.

📁 نمونه‌اش داستان فطرس ملک است که درباره ولادت امام حسین(ع) بیان می‌شود تا عظمت آن حضرت را نشان دهد اما این ابهام را ایجاد می‌کند که آیا ملائکه گناه می‌کنند؟ آیا اصلا ملک تکلیف دارد یا نه؟

✅ بنابراین مطلبی که گفته می‌شود باید دقیق باشد.

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

📚 معرفی آثار ۲۸

پدری به نام حسین(ع)
نویسنده: محمد صحتی سردرودی؛
از مجموعه آثار مهرستان: اصفهان، قبسات، 1396

📒 این کتاب با هدف تبیین مهارت‌های تربیتی پیشوای سوم؛ به روابط آن‌حضرت با خانواده اشاره کرده و از برادران و خواهران او سخن گفته است.

📌 در فصل پنجم به بررسی همسران و فرزندان امام حسین(ع) پرداخته و درباره شهربانو، لیلی، رباب، ام‌اسحاق دختر طلحه و فرزندان آن‌حضرت: امام سجاد، علی اکبر و اصغر، فاطمه، سکینه و رقیه بحث و بررسی کرده است.

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

شناخت معروف و منکر

📣 استاد شهید مطهری:

🔎 ما چقدر معروف و منکر را می‌شناسیم؟!

🔘 گاهی معروف و منکر را جای یکدیگر می‌گیریم.

👓 آگاهی و بصیرت و خبرویت لازم است. روان‌شناسی و جامعه‌شناسی می‌خواهد.

⛔️ پس بهتر است جاهل، امر به معروف و نهی از منکر نکند.

🧨 چون به جای آنکه وضع را بهتر کند، بدتر می‌کند.


#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

این کتاب نمونه دهها بلکه صدها کتابی است که درباره سیدالشهدا نوشته شده و جمع‌آوری مطالب مختلف و متنوع بدون توجه به منبع و سند و بدون ارزیابی صحت و سقم آنهاست.

البته سعی همگان مشکور باد اما مطالعه و مراجعه به این آثار، به کسانی که منابع را نمی‌شناسند توصیه نمی‌شود بلکه لازم است به تحقیقات و نوشته‌های مبتنی بر روش‌های علمی مراجعه و از آنها استفاده شود.

نویسنده به نقل از ابن‌جوزی مورخ می‌گوید
پنج قول درباره محل دفن سر مطهر امام وجود دارد:

کربلا، نجف، بقیع، باب الفرادیس دمشق، باب الصغیر دمشق، عسقلان فلسطین و قاهره مصر.

در فرسته دیگری به تکمیل و توضیح این بحث خواهم پرداخت.

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

بسمه تعالی سر

📌 در اینکه سر مقدس اباعبدالله را از تن مطهر او جدا کرده و به کوفه و شام برده‌اند، تردیدی نیست.

❌ تنها ابن‌تیمیه بر خلاف اتفاق‌نظر مورخان، بردن به شام را نپذیرفته که پاسخ او در مقاله رأس الحسین آمده است.

🏴 چنین اهانتی به امام #حسین(ع) و گرداندن سر، یکی از مصائب اهل‌بیت و فجایع حادثه کربلاست؛ هر چند در مواردی پیش از عاشورا، جداکردن سر و گرداندن آن وجود داشته است، مانند محمد بن ابی‌بکر و عمرو بن حَمِق.

📚 مورخان اتفاقاتی را برای این سر مقدس نوشته‌اند که نمونه آن تنور خولی است و در پیام‌های سال گذشته اشاره شد.

📁 چند مقاله علمی مستقل با تفاوت در برخی مطالب و نتایج، درباره #رأس الحسین(ع) نوشته شده است.

📃 در مقاله نخست (متن شماره 20 مستبین) گزارشی از زیارت‌گاه‌های سر مقدس آمده و مقاله دیگر (متن شماره 21 مستبین) نظریه مشهور بازگشت سر به کربلا را پذیرفته است. مقاله سوم را در فایل پیوست مطالعه کنید. 👇

✅ به نظر می‌رسد با وجود مقام‌هایی که به عنوان سر مطهر زیارت می‌شود (و از قول ابن‌جوزی در فرسته پیشین بدان اشارت رفت)، #دمشق محل اصلی دفن آن باشد.

به نام نامی سر، بسمه‌ تعالی سر
بلندمرتبه پیکر، بلندبالا سر
صدای آیه کهف الرقیم می‌آید
بخوان! بخوان و مرا زنده کن مسیحا سر

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

مقاله رأس الحسین(ع) از کتاب نگاهی نو به جریان عاشورا

درود بر آزادگان

در ایام اسارت ذریه رسول‌الله در عراق و شام، سالگرد بازگشت آزادگان به وطن عزیز را گرامی می‌داریم.

بر شهیدانشان سلام می‌فرستیم و برای ماندگان سلامت و سعادت آرزو می‌کنیم.

#مُستَبین

طفلان مسلم یا جعفر

🚩 اینکه دو کودک یا نوجوان پس از حادثه کربلا دستگیر شده و به طرز فجیعی به شهادت رسیده‌اند، اخبار قابل اعتمادی وجود دارد ولی اینکه این دو فرزندِ چه کسی بوده‌اند، گزارش‌ها مختلف است.

👈 شیخ صدوق آن دو را فرزند مسلم بن عقیل می‌داند.

📗 تاریخ طبری آنان را فرزندان عبدالله بن جعفر یا نوادگان او می‌داند. او در دو سطر اشاره می‌کند که این دو به مردی از قبیله طی پناه بردند و او گردن آن دو را زد و نزد ابن‌زیاد آورد. عبیدالله [با وجود آن همه قساوت از این کار خوشش نیامد و] آن مرد را گردن زد و دستور داد خانه‌اش را خراب کنند.

🔖 این گزارش‌ها در طول زمان به تفصیل و داستان‌سرایی گراییده و همانند بسیاری از رویدادهای تلخ و فاجعه‌آمیز، شکل اسطوره گرفته و از واقعیت اولیه فاصله گرفته است.

🔘 بنابراین به کسانی همچون مرحوم کافی که آن را با تفصیل جانسوزی خوانده‌اند، خرده‌ای نیست زیرا مدرکی برای آن دارند.

🏳 منتهی هم این ناقلان و هم آن راویان اولیه که چنین توسعه‌ای داده‌اند، اهل اعتماد و تسامح بوده‌اند.

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

معرفی کانال چراغ مطالعه:
گزیده‌هایی از متون، نکات مفید، و اشاراتی به بیانات و زندگیِ بزرگان
👇

🎥 خاطرات حاج ابوالقاسم حکیم‌باشی از مرحوم آیةالل‍ه حاج آقا رحیم ارباب / ۲

📺 (گلچین‌شده از مستند تلویزیونیِ حدیث سرو)

🎞 تهیّه و تنظیم: کانال چراغ مطالعه

#آقارحیم_ارباب
#ابوالقاسم_حکیم‌باشی

@cheraghe_motaleeh

نامه امام حسین(ع) به معاویه

بخشی از پاسخ تند امام #حسین(ع) به نامه تهدیدآمیز معاویه که در منابع کهن و معتبری چون انساب الاشراف آمده است:

👈 ای معاویه آیا تو نبودی که حُجر بن عدی و یارانش را که از عابدان زمان بودند و در برابر ظلم ایستادگی می‌کردند اعدام کردی؟!

↩️ عمرو بن حَمِق صحابی رسول خدا که از عابدان و زاهدان بود به قتل آوردی.

📃زیاد را که فرزند شخص دیگری بود به خانواده خود ملحق کردی و او را بر عراق مسلط کردی تا دست مسلمانان را قطع کند و چشمانشان را کور سازد و آنان را روی درختان بر صلیب کشد!

☑️ گویی تو از این مردم نیستی! به زیاد دستور دادی هر که به علی(ع) عقیده دارد (بر دین علی است) بکشد، در صورتی که دین #علی(ع) همان دین رسول الله است و تو به واسطه‌ همان دین بر این مَسند تکیه زده‌ای.

✂️ ای #معاویه! تو همان کسی هستی که فرمان داد آن دو مرد حَضرَمی را که زیاد گفته بود بر دین علی(ع) هستند، بکشد و آنان را قطعه قطعه کند.

🔍 خداوند جنایات تو در کشتار انسان‌ها و بیعت گرفتن برای جوان بی‌لیاقتت را پاسخ خواهد داد که جایگاه خود را از آتش پر کرده‌ای فـ: بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمين‏.

⏹ من فتنه‌ای بزرگ‌تر از فرمانروایی تو بر این امت نمی‌بینم و جهادی بزرگ‌تر از جهاد با تو نیست.
فأبشر يا معاوية بالقصاص، و أيقن بالحساب، و أعلم أنّ للّه كتاباً لا يُغادِرُ صَغيرَةً وَ لا كَبيرَةً إِلاَّ أَحْصاها.

(ترجمه برگرفته از کتاب تاریخ امامیه، چاپ ادیان)

#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

📚 معرفی آثار 29
یک کتاب و دو مقاله درباره امام سجاد(ع)

1️⃣ کتاب نقش امام #سجاد(ع) در رهبری شیعه
🖊 نویسنده: محسن رنجبر
انتشارات مؤسسه امام خمینی(ره)

2️⃣ مقاله نقش امام سجاد(ع) در تحریف‌زدایی از سیره نبوی
🖌نویسنده: حسین حسینیان مقدم
https://jhr.ui.ac.ir/article_16687.html

این مقاله نشان می‌دهد در زمانی که تدوین سیره، اهرمی برای اثبات آرای سیاسی اجتماعی در دست گروه‌های رقیب بود، امام تحریف‌زدایی از سیره را در حیطه دفاع از حقوق اهل‌بیت(ع) و در دو قلمروِ خودبیانی و پاسخگویی به پرسش دیگران انجام داده است.

3️⃣ مقاله سیر تاریخی تعامل تا تقابل امویان با امام سجاد(ع)
🖋 نویسنده: عباس میرزایی
https://b2n.ir/Mostabin24

بنا به این مقاله، از 34 سال همزمانی امام با امویان مناسبات دو طرف تحولاتی داشته است. در زمان یزید تا پایان خلافت عبدالملک، رویکردی همراه‌گونه وجود داشته و پس از آن برخوردها آغاز شده است.



#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

فتح خیبر و نماز جعفر

⚔️ رسول‌خدا در محرم سال هفتم هجرت به #خیبر رفت و در ماه صفر آنجا را فتح کرد. هم‌زمان #جعفر بن ابی‌طالب و یاران باقی‌مانده او در حبشه، از هجرت 15 ساله بازگشتند.

📃 از گزارش مورخان روشن نمی‌شود که جعفر به خیبر هم آمد یا رسول‌خدا پس از بازگشت در مدینه با او روبرو شد و فرمود به کدام‌یک خوش‌حال‌تر باشم: فتح خیبر یا آمدن جعفر.

🌹 پیامبر از جعفر برادر علی(ع) استقبال گرمی کرد و سپس فرمود هدیه‌ای مهم برای تو دارم. آنگاه نمازی را به او آموخت که به نام نماز جعفر ماندگار شد.

🕌 برای این نماز در منابع شیعی آثار معنوی و مادی ارزشمندی بیان شده و 4 رکعت است که در هر رکعت آن، 75 بار تسبیحات اربعه خوانده می‌شود. بخاطر این تسبیحات، به آن #نماز تسبیح هم گفته‌اند.




#مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

تأثیر تبلیغات

📣 گاهی مدت‌ها تبلیغ و گفتگو درباره یک موضوع چنان تأثیرگذار است که سال‌ها بلکه قرن‌ها امری مثبت یا منفی را قطعی نشان می‌دهد. اما سرانجام حقیقت آشکار می‌شود.

👈 نمونه کوتاه‌مدت آن درباره منع آب از خلیفه سوم بود که توسط برخی مسلمانان انجام شد ولی بعدها بنی‌امیه آن را به امیرمؤمنان نسبت دادند.

💧در نبرد صفین گفته شد اصحاب علی(ع) را از آب باز دارید و در واقعه کربلا نیز ابن‌زیاد دستور منع آب را با همین شعار صادر کرد. در صورتی که ماجرا کاملاً بر عکس بود و علی(ع) با این کار غیر انسانی مخالف بود و هنگام محاصره خلیفه برای او آب فرستاده بود.

📚 نمونه درازمدت آن، هزار سال تکرار این موضوع بود که تشیع ساخته و پرداخته شخصی به نام ابن‌سبا است؛ تا آنکه دانشمندی اصل وجود این شخص را غیرواقعی دانست یا دست‌کم نقش آن فرد غیرواقعی تشخیص داده شد. از این سو صدها سال درباره برخی شخصیت‌ها سخن گفته شد و شاعران سرودند و ذاکران خواندند و همه قطعی تلقی کردند.

🔍 مطالعه و بخصوص نگاه دقیق و محققانه می‌تواند بسیاری از این تبلیغات را بی‌اثر کند.

مستبین
در ایتا
https://eitaa.com/Mostabin
در تلگرام
https://t.me/AlMostabin
در واتساپ
https://chat.whatsapp.com/E3MGP4A6vvr8THW1GjH3NO

معرفی کانال محقق ارجمند احمد خامه‌یار 👇👇

یک اثر پیشا اسلامی در مسجدالحرام

امروزه جریان موسوم به تجدیدنظرطلبان، با زیر سؤال بردن اصالت و اعتبار متون تاریخی کلاسیک دوره اسلامی، جایگاه و اهمیت مکه و کعبه در دوره پیش از اسلام را نیز نفی می‌کنند. فراتر از این، برخی از آنان ادعا می‌کنند که اساساً پیش از اسلام مکه و کعبه‌ای وجود نداشته (یا در نقطه دیگری وجود داشته) و مکه و کعبه امروزی، در جریان رقابت‌های سیاسی حاکمان مسلمان در نیمه دوم قرن اول هجری شکل گرفته و رسول خدا (ص) به آن منسوب گشته است.

هرچند بازسازی‌ها و توسعه‌های مکرر مسجدالحرام در طول تاریخ و تخریب و نابودی بافت تاریخی کامل شهر مکه در دوره سعودی، باعث شده که امروزه آثار و شواهدی از دوره پیش از اسلام در کعبه و مسجدالحرام به‌جا نماند، با این حال ـ فارغ از مباحث مربوط به میزان اصالت و اعتبار متون تاریخی دوره اسلامی ـ به نظر می‌رسد این ادعا که در کعبه و مسجدالحرام هیچ اثر و نشانه‌ای از دوره پیش از اسلام وجود نداشته، ادعای درستی نیست.

محمد بن اسحاق فاکهی، مورخ سده سوم، در کتاب اخبار مکه خود گزارش مفصلی به دست داده است مبنی بر اینکه در سال 256 قمری، زمانی که والی مکه علی بن حسن بن اسماعیل عباسی تصمیم گرفت تا محفظه طلاییِ سنگ مقام ابراهیم (ع) را تعویض و نوسازی کند، بقایای چسبیده به سنگ را ذوب کردند و در نتیجه، کتیبه‌ای به یکی از خطوط باستانی ـ عبری یا حمیری ـ گرداگرد بدنه سنگ آشکار شد. (اخبار مکه، چاپ عبدالملک بن دهیش، 1407ق / 1986م، ص477-480)

فاکهی رونوشتی از بخش خوانای کتیبه را تهیه و در واقع استنساخ کرده است که مصحّح اخبار مکه، تصویر آن را در مقدمه تصحیح کتاب (ص76)، و ام. جِی. کیستر (د. 2010م)، خاورشناس یهودی و استاد دانشگاه عبری بیت‌المقدس، در مقاله‌ای که در معرفی این کتیبه نوشته، تصویر واضح‌تری از آن را از نسخه دست‌نویس کتاب اخبار مکه فاکهی در کتابخانه دانشگاه لیدن منتشر کرده است.

هرچند ممکن است رونوشتی که فاکهی از کتیبه تهیه کرده باشد کاملاً دقیق نباشد یا با فرض دقت مؤلف در رونویسی از کتیبه، کاتب نسخه خطی کتاب، تصویر کتیبه را با دقت کافی استنساخ نکرده باشد، با این حال با استناد به تصویر موجود، به نظر می‌رسد کتیبه یاد شده بیشتر از آنکه عبری باشد، می‌تواند حمیری (سبئی) یا حتی گعزی (زبان رایج در حبشه که گاه در کتیبه‌های شبه جزیره نیز استفاده می‌شده) باشد.

به باور نگارنده این سطور، دلیلی برای تردید در اصالت این گزارش و جعل آن از سوی فاکهی وجود ندارد. به ویژه آنکه او در ادامه، گزارش از ترجمه کتیبه به دست داده است که از آن پیام توحیدی به دست می‌آید. به هر حال این گزارش نشان می‌دهد که کعبه لااقل تا سده سوم هجری، خالی از آثار و شواهد متعلق پیشا اسلامی نبوده است. امید است پژوهشگران زبان‌های باستانی، با رمزگشایی از این کتیبه، نقطه‌ای تاریک از تاریخ کعبه و مسجدالحرام را روشن کنند.

✍ احمد_خامه_یار

لینک یادداشت:
https://ganjineh.kateban.com/post/5213

https://www.kateban.com/media/post/631d9a4262d25.jpg

https://t.me/ganjineh_channel