‌
💠 درآمدی بر مدرسهٔ تابستانی چهارم انعکاس | ۱۴۰۳ | نشست سوم

🔵 «پیامبری» بین قرآن و عهدین: نمونه‌ای در مطالعات الهیات تطبیقی


👤 یحیی صباغچی (عضو هیئت علمی دانشگاه شریف - مدیر گروه پژوهشی پویافکر)

👤 میزبان: محمدرضا معینی (دانشگاه تهران)

🗓 دوشنبه ۵ شهریور - ساعت ۱۸ (به وقت تهران)


📝 چکیده
«نبوت» در هر سه دین ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) از مهم‌ترین و محوری‌ترین آموزه‌های الهیاتی است. با در نظر گرفتن این واقعیت که متون مقدس یکی از منابع اصلی الهیات در همه ادیان و به طور خاص، ادیان ابراهیمی است و سهم بزرگی از مبانی الهیاتی پیروان ادیان، برگرفته از متون مقدس ایشان است، طبیعی است که ضرورت داشته باشد برای فهم مفهوم «نبوت» قرآن و عهدین مراجعه کنیم.

چنانچه می‌دانیم بخش بزرگی از محتوای قرآن پیرامون آموزه‌های الهیاتی است و آموزه‌های قرآن در بافتار فرهنگی آشنا با آموزه‌های عهدینی و در گفتگو با مخاطبانی که انگاره‌های عهدینی در ذهن داشته‌اند، شکل گرفته است. بر همین اساس، بررسی تطبیقی درباره آموزه‌های اعتقادی بین قرآن و عهدین نتایج بسیار جالبی برای فهم بهتر هر دو متن به‌دست می‌دهد.

الهیات تطبیقی، شاخه‌ای جدید از الهیات است که تلاش می‌کند فهمی عمیق‌تر از آموزه‌های الهیاتی هر دین را در گفتگو با سایر سنت‌های دینی به دست دهد. این شاخه از مطالعات تطبیقی  را باید از مهم‌ترین شاخه‌های مطالعات قرآن و عهدین به شمار آورد که هنوز نیازمند تحقیقات بسیار گسترده‌تری است. پدیدار شدن یافته‌ها و دیدگاه‌های جدید در این شاخهٔ مطالعاتی در دهه‌های اخیر، نوید پژوهش‌های عمیق‌تری را در سال‌های آتی می‌دهد.

در این ارائه، به مطالعه تطبیقی نبوت در قرآن و عهدین می‌پردازیم. در طی این ارائه با برخی پیچیدگی‌های این مطالعه و نیز با برخی دیدگاه‌های معاصر در این موضوع آشنا می‌شویم.

✅ حضور در این نشست و باقی نشست‌های «درآمدی بر مدرسهٔ تابستانی چهارم انعکاس» برای تمامی علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.

✍️ برای ثبت‌نام رایگان در این رویداد، از طریق این لینک اقدام کنید.


✅این ارائه می‌تواند زمینه‌ای تاریخی برای تعدادی از ارائه‌های مدرسهٔ تابستانی چهارم انعکاس با موضوع قرآن و عهدین فراهم آورد.


#رویداد_انعکاس

@Inekas

‌
📔 از میراث تاریخی فلسفهٔ اسلامی تا فلسفهٔ ذهن معاصر

در سال‌های اخیر، مطالعهٔ دانشگاهی میراث «فلسفهٔ اسلامی» با رویکردی فلسفی و نه صرفاً تاریخی، رو به فزونی نهاده است. از ثمرات این رویکرد فلسفی به سنت فلسفهٔ اسلامی، تلاش برای بازسازی و بازخوانی این سنت پر شاخ و برگ و بهره‌گیری از بینش‌های آن برای فهم و پاسخ به سوالات فلسفی معاصر است.

«ژورنال بریتانیایی تاریخ فلسفه British Journal for the History of Philosophy» با همین رویکرد، در شمارهٔ اخیر خود (شماره ۳۲، سال ۲۰۲۴) ویژه‌نامه‌ای با عنوان «ذهن و شناخت ذهن در فلسفهٔ کلاسیک اسلامی» با یک مقدمه و شش مقاله پژٰوهشی منتشر کرده است. مقالات این ویژه‌نامه مروری است بر مساهمت‌های فلسفهٔ اسلامی کلاسیک درباره مسائل «فلسفهٔ ذهن» معاصر و تلاشی برای برقرار کردن ارتباط میان مباحث فلسفهٔ کلاسیک اسلامی و تحقیقات معاصر در فلسفهٔ ذهن. مقالات این ویژه‌نامه با رویکردها و دیدگاه‌های متنوع متکفل توضیح این است که چگونه فیلسوفان مسلمان جنبه‌های مختلف ذهن، عقل و روح را بررسی کرده و این مفاهیم را با مباحث متافیزیک، معرفت‌شناسی، روان‌شناسی و اخلاق ترکیب کرده‌اند. هر شش مقالهٔ این ویژه‌نامه، بر آراء فیلسوفان دورهٔ شکل‌گیری فلسفهٔ اسلامی، به‌ویژه ابن‌سینا، تمرکز کرده است.

🍔مقالات این ویژه‌نامه به شرح زیر است:

⏺مقدمه: ذهن و شناخت ذهن در فلسفهٔ کلاسیک اسلامی
👥آنتونی رابرت بوث (دانشگاه ساسکس)، یاری کاوکاو (دانشگاه یووسکوله)، اندرو استفنسن (دانشگاه ساوت‌همپتون)
ویراستاران مهمان این ویژه‌نامه، در مقدمهٔ خود بر ارتباط دیدگاه‌های تاریخی، به ویژه در تاریخ فلسفهٔ اسلامی، با بحث‌های معاصر در فلسفهٔ ذهن تأکید کرده و سهم بالقوهٔ نظریه‌های فیلسوفان اسلامی را در مباحث جاری درباره آگاهی، مسألهٔ ذهن-بدن، ادراک، تخیل و ماهیت عقل برجسته ساخته‌اند.

⏺نظریهٔ فارابی در باب کسب مفاهیم فلسفی
👤محمد علی خالدی (دانشگاه شهری نیویورک)
خالدی در این مقاله دیدگاه فارابی دربارهٔ کسب مفاهیم فلسفی را بررسی می‌کند و استدلال می‌کند که فارابی قائل به ارتباطی وثیق میان مفاهیم روزمره و مفاهیم تخصصی فلسفی بوده است.

⏺«دانشی مستقل یا جزئی از یک دانش»: منطق در مرز متافیزیک و روانشناسی در کتاب الشفاء ابن‌سینا
👤سیلویا دی وینچنزو (مدرسه مطالعات عالی Lucca)
دی وینچنزو دیدگاه ابن سینا دربارهٔ منطق در جایگاه یک علم مستقل و همچنین آلتی برای سایر علوم، به ویژه متافیزیک و روانشناسی را می‌کاود.

⏺ماهیت امکانی آینده و علم خداوند به جزئیات در اندیشه ابن‌سینا
👤یاری کاوکاو (دانشگاه یووسکوله)
در این مقاله، کاوکاو دیدگاه ابن‌سینا دربارهٔ رابطه خدا و جهان را به بحث گذاشته و به‌ویژه بر مسألهٔ علم الهی به جزئیات و پیامدهای آن برای معرفت انسانی تمرکز کرده است.

⏺دیدگاه ابن سینا درباره طبیعت مشترک و مبنای متافیزیکی مقولات
👤هاشم مروارید (دانشگاه ایلینوی، شیکاگو)
مروارید مفهوم ابن‌سینا از طبیعت مشترک و نقش آن را در مقوله‌بندی متافیزیکی وجود بررسی می‌کند و تفسیرهای جایگزینی از دیدگاه ابن سینا پیشنهاد می‌دهد.

⏺نظریهٔ ابن‌سینا در باب قصدمندی تهی: مطالعه‌ای موردی در ابن‌سیناگرایی تحلیلی
👤محمد صالح زارع‌پور (دانشگاه منچستر)
زارع‌پور در امتداد پروژه خوانش تحلیلی از فلسفه ابن‌سینا، در این مقاله رویکرد ابن‌سینا به قصدمندی را بررسی کرده و به ویژه مسأله قصدمندی تهی یا ارجاع به معدومات را مورد مداقه قرار می‌دهد.

⏺انواع آگاهی در اندیشهٔ کلاسیک عربی: ابن سینا، ابن رشد و متکلمان
👤دبورا بلک (دانشگاه تورنتو)
دبورا بلک گونه‌های مختلف مفهوم آگاهی را در تفکر کلاسیک اسلامی کاویده و دیدگاه‌های ابن‌سینا، ابن رشد و برخی از متکلمان درباره آگاهی را با یکدیگر مقایسه می‌کند.

#معرفی_مقاله

@AlBasatin

‌
‌🎞 چالش تکریم «بنیانگذار» و مسأله هویت: جایگاه پیامبر اسلام در مناسک شیعی
👤محسن‌حسام مظاهری

🖋چکیده:
در گروه‌های دینی، نوعاً یک شاخه از مناسک با محوریت تکریم «شخص اول» آن گروه دینی (الهه، قدیس اعظم، پیامبر و نقش‌های مشابه دیگر) است؛ کسی که نقش بنیانگذار و مؤسس گروه دینی را داشته و به‌همین‌ اعتبار تقدس خاصی برای پیروانش دارد و تاریخ زندگی‌اش نیز مقدس بوده‌ و نقاط عطف و رخدادهای مهم آن با برگزاری آیین‌های جمعی گرامی داشته می‌شود. در اسلام نیز چنین است و تاریخ حیات «بنیانگذار» یعنی حضرت محمد به‌عنوان تاریخ مقدس از همان قرون نخستین مورد توجه مسلمانان بوده است. این توجه به پیدایش شاخه‌هایی چون «سیره» و «مغازی» در تاریخ‌نگاری مسلمانان منجر شده است. از دیگر مصادیق اهمیت تاریخ حیات پیامبر اسلام، ثبت رویدادهای مهم آن در تقویم‌های اسلامی و گرامی‌داشت شماری از آن‌ها با برپایی آیین‌ها و مناسک خاص است. مهمترین این آیین‌ها جشن «مولود» (میلاد حضرت محمد) است که تقریباً‌ در همه‌ی ممالک اسلامی رواج داشته و می‌توان گفت در گستره‌ی جهان اسلام، پس از عیدین، در جایگاه سوم از نظر اهمیت و گستردگی قرار دارد. علاوه بر مولود، معراج/مبعث، هجرت، شق القمر، جنگ بدر، فتح مکه و حمل آمنه دیگر آیین‌های مرتبط با حضرت محمد در جهان اسلام به شمار می‌روند.
نکته‌ی جالب توجه آن‌که در بین مذاهب و فرق اسلامی، اهل سنت و جماعت اهتمام به‌مراتب بیشتری به آیین‌های تکریم پیامبر اسلام نشان داده و در جوامع شیعی (مشخصاً امامیه) این دسته آیین‌ها در رتبه‌ی دوم اهمیت قرار دارند. در مقابل، شیعیان، از قرون نخستین تا امروز، اهتمام ویژه‌ای به آیین‌های اختصاصاً شیعی در تکریم حضرت علی (نظیر غدیر) داشته‌اند.
مدعای این ارائه آن است که چنین تفاوتی از حیث پدیدارشناختی و با توجه به موقعیت تاریخی شیعیان به‌عنوان یک گروه اقلیتی و مطرود، طبیعی و قابل انتظار است. به‌عبارت دیگر اقتضای موقعیت این مذهب/فرقه، هویت‌سازی و بهره‌گیری از سازوکارهای غیریت‌ساز و تمایزبخش جهت بقا و حفظ جامعه‌ی پیروان بوده است. در این راستا، تعریف مناسک اختصاصیِ شیعی به‌عنوان بدیل مناسک عمومی و رسمی اسلامی از سازوکارهایی بوده که شیعیان از آن بهره جسته‌اند. در چنین شرایطی، آیین‌های مرتبط با پیامبر اسلام تنها وقتی مورد اهتمام جدی شیعیان قرار می‌گیرند که از خوانشی شیعی یافته و واجد سویه‌های هویتی شده باشند. به‌عنوان نمونه، برجسته‌سازی و توسعه‌ی آیین عزاداری پیامبر اسلام در سال‌های اخیر پیرو ترویج انگاره‌ی شیعی مرگ غیرطبیعی و «شهادتِ» ایشان را می‌توان ذکر کرد.

🍔 فهرست محتوای ارائه
03:15 تعریف مفهوم «شخص اول»
06:50 شخص اول در اسلام
08:50 حضرت محمد[ص] در مناسک جمعی اسلامی
17:00 مناسک تکریم حضرت محمد[ص] در فرهنگ شیعی
21:40 چرایی عدم محوریت حضرت محمد[ص] در آیین‌های رده‌اول شیعی
23:15 سیاست هویتی شیعه
26:40 منطق مناسکی در گروه‌های اقلیتی و اکثریتی
29:30 ایماژ حضرت محمد[ص] در روایت فریقین
33:50 حضرت محمد[ص] در تقویم مناسکی فریقین
35:50 چرخش شخص اول در شیعه: از محمد[ص] به علی[ع]
37:50 مثال‌هایی از تغییرات مناسکی در تشیع معاصر
39:10 مثال ۱: احیای عید مباهله
41:40 مثال ۲: افزوده‌شدن روز وفات حضرت ابوطالب[ع] به تقویم مناسکی
43:40 مثال ۳: توسعه‌ی آیین عزاداری حضرت محمد[ص]
53:20 جمع‌بندی

▶️ نسخۀ باکیفیت این ویدئو را در یوتیوب انعکاس مشاهده کنید.

🔗این سخنرانی در سومین مدرسه تابستانی انعکاس🔵، در شهریور ۱۴۰۲ ارائه شده بود و نسخه کامل آن برای نخستین بار منتشر می‌شود.

@AlBasatin

‌
📔 جبرئیلِ نوتردام، قرآن و بایبل!

⏺مطالعات قرآنی در دو-سه دههٔ اخیر به یکی از زنده‌ترین و پویاترین حوزه‌های مطالعات دانشگاهی اسلام در جهان مبدل شده، تأسیس «انجمن بین‌المللی مطالعات قرآنی (IQSA)» و انتشار سالانه ده‌ها کتاب و مقاله در این حوزه، نشانه‌های از این پویایی است.

⏺یکی از موضوعات جذاب و پرطرفدار در مطالعات قرآنی معاصر، توجه به ارتباط بینامتنی قرآن و سایر سنت‌های دینی و فرهنگی متقدم بر آن (مثل سنت‌های بایبلی، پیرابایبلی، یونانی، ایرانی و...) است. برخلاف رویکرد سنتی به قرآن که عموماً آن را بر اساس میراث تفسیری مسلمانان -که از نظر تاریخی متأخر از متن قرآن است- یا خود قرآن می‌فهمید، این رویکرد جدید تلاش می‌کند قرآن را -به مثابه یک متن تاریخی- در تعامل و گفتگو با میراث فرهنگی زمانه‌اش فهم کند. توجه به ارتباط قرآن با متون متقدم بر آن امر غریبی نیست و سابقه طولانی‌ای دارد، اما در دهه‌های اخیر و با افزایش توجه به مطالعات تاریخی دورهٔ باستان متأخر و انتشار آثار متعدد آن دوره، از جمله آثار مرتبط با مسیحیت سریانی، این حوزه از مطالعات قرآنی نیز رونق بسیار گرفته است. ما نیز در نخستین و چهارمین مدرسهٔ تابستانی انعکاس🔵 تلاش کردیم گوشه‌ای از این حوزه مطالعاتی جذاب و جدید را به نمایش بگذاریم.

⏺از آثاری که در رابطه با بینامتنیت قرآن و سنت‌های بایبلی در سال‌ ۲۰۱۸ در انتشارات دانشگاه ییل منتشر شد و مورد توجه عمومی قرار گرفت، کتاب «قرآن و بایبل: متن و تفسیر | The Qur'an and the Bible: Text and Commentary» نوشته گابریل سعید رینولدز، استاد دانشکدهٔ الهیات دانشگاه نوتردیم، است. گابریل رینولدز، که خود یکی از چهره‌های پیشرو در مطالعات قرآنی معاصر است، آیه به آیه قرآن را پیش رفته و در کنار ترجمهٔ انگلیسی علی‌قلی قرائی، ذیل هر فراز از قرآن به مجموعهٔ پژوهش‌هایی که ارتباط آن فراز با سنت‌های بایبلی را کاویده، اشاره کرده است. بنابراین خوانندهٔ این کتاب می‌تواند ذیل هر فراز از قرآن، تصویری اجمالی از همه پژوهش‌هایی که حول آن فراز و ارتباط آن با میراث دینی یهودی-مسیحی پیشاقرآنی انجام گرفته به دست آورد. کتاب رینولدز -به یک معنا- تلخیص و جمع‌بندی مجموعهٔ عظیمی از پژوهش‌های بینامتنی پیش از خود است و ناگفته پیداست که چنین اثر ارزشمندی چقدر می‌تواند برای ادامه پژوهش‌ها دربارهٔ روابط بینامتنی قرآن مفید باشد.

⏺گذشته از متن «قرآن و بایبل»، مقدمهٔ تفصیلی رینولدز بر آن، تلاشی است برای شفاف‌سازی مرزهای روش‌شناختی و دیدگاه‌های مختلف دربارهٔ رابطهٔ قرآن با سنت‌های پیش از خود. همین مقدمه به طور خاص سبب شد تا محسن گودرزی (استاد مطالعات اسلامی دانشکدهٔ الهیات دانشگاه هاروراد) در گزارش تحلیلی مفصل خود درباره کتاب رینولدز، با عنوان «نظری به ما بین سطور»، به برخی از چالش‌های روشی و نقایص محتوایی این کتاب بپردازد. از جمله اشکالات گودرزی آن است که رینولدز منابع اسلامی را تماماً به کنار نهاده، بافتار تاریخی-اجتماعی نزول قرآن را بیش از اندازه مسیحی-یهودی فرض کرده، به نقاط افراق و اختلاف قرآن با سنت‌های مسیحی-یهودی توجه کافی نکرده و تعامل قرآن با سنت‌های غیر بایبلی را تقریباً به حساب نیاورده است. گودرزی به عنوان یک نمونه، نحوهٔ تعامل رینولدز با آیات مربوط به پیامبران غیر بایبلی (هود و صالح) را مثال می‌زند. گودرزی همچنین تمرکز بیش از اندازه یا حتی انحصاری رینولدز بر ارتباط قرآن با منابع برجای مانده از سنت مسیحیت سریانی را به نقد کشیده و معتقد است که برای فهم دقیق‌تر تعامل قرآن با میراث پیشین‌اش، باید بیش از این به سایر سنت‌های مسیحی-یهودی و غیر آن که در عربستان عصر نزول وجود داشته توجه کرد. به هر حال، همانطور که محسن گودرزی می‌گوید، شکی نیست که کتاب رینولدز نقطهٔ عطفی در مطالعات بینامتنیت قرآن است و ثمره و خلاصهٔ صدها پژوهش پیشین در آن در کنار هم ترکیب شده و در دسترس پژوهشگران قرار گرفته است.

⏺بد نیست همین‌جا اشاره کنم که حدود چهار سال قبل، جلسه‌ای به همت و میزبانی دوست عزیزم محسن فیض‌بخش برای معرفی و نقد کتاب رینولدز برگزار شد و در آن جلسه گابریل رینولدز کتاب خود را معرفی کرد و گودرزی به بیان مجموعه‌ای از نقدهای خود به این کتاب پرداخت و گفتگوی ارزشمندی پیرامون کتاب شکل گرفت. فیلم کامل این جلسه را می‌توانید از این لینک در یوتوب📺 مشاهده کنید.

💠 آنچه نوشتم، مقدمه‌ای بود برای این خبر خوش که اخیراً ترجمهٔ فارسی مقدمهٔ کتاب رینولدز به همت دوست گرامی‌ام زهیر میرکریمی در کانال «عنقاء» منتشر شده و در دسترس همهٔ فارسی‌زبانان علاقه‌مند به مطالعات قرآنی قرار گرفته است. اگر به موضوع رابطهٔ قرآن و بایبل علاقه‌مند هستید، پیشنهاد می‌کنم مطالعهٔ این مقدمه را، که نشان‌دهنده خطوط کلی نگاه رینولدز درباره ارتباط قرآن و سنت‌های بایبلی است، از دست ندهید.

#معرفی_کتاب
@AlBasatin

‌
‌📔 استعمارزدایی از تاریخ اندیشه اسلامی، از منظر سنت شیعی

Global Intellectual History, Volume 9, Issue 5: Special Issue on Decolonising Islamic Intellectual History: Perspectives from Shiʿi Thought, (2024).

رویکرد استعمارزدایی (Decolonization) از علم، به‌ویژه در حوزهٔ فلسفه، یکی از روندهای مهم در مطالعات معاصر است که تلاش می‌کند پژوهش‌هایی را که در سده‌های گذشته تحت سلطهٔ اندیشه‌های استعماری غربی پدید آمده، به چالش بکشد و صداهای به حاشیه رانده شده از سایر فرهنگ‌ها و تمدن‌ها را احیا و بازخوانی کند. در فلسفه و تاریخ اندیشه، استعمارزدایی به معنای بازشناسی و ارج نهادن به سنت‌های فلسفی غیرغربی، از جمله فلسفهٔ اسلامی، است. این رویکرد نه تنها به غنی‌سازی گفتمان جهانی فلسفه کمک می‌کند، بلکه درک عمیق‌تری از تنوع و پیچیدگی اندیشهٔ بشری را فراهم می‌آورد و می‌تواند به شکل‌گیری دیدگاهی جامع‌تر و عادلانه‌تر نسبت به فلسفه و تاریخ اندیشه منجر شود. شمارهٔ اخیر مجلهٔ تاریخ اندیشهٔ جهانی (Global Intellectual History) ویژه‌نامه‌ای است در همین زمینه که ویراستاری آن را سجاد رضوی (دانشگاه اکستر) و ایهاب بدیوی (دانشگاه لایدن) بر عهده داشته‌اند.

این شمارهٔ ویژه با تمرکز بر اندیشهٔ شیعی، بررسی می‌کند که چگونه رویکرد استعمارزدایی می‌تواند روایت‌های غالب اروپامحور را به چالش کشیده و تصویری جدید از سنت‌های فکری اسلامی ارائه دهد. هر یک از مقالات این شماره به بازشناسی یک شخصیت، بازنگری مبحثی کلامی یا پرسشی فلسفی در تاریخ اندیشهٔ شیعه می‌پردازد. عناوین و گزارشی مختصر از ایدهٔ کلیدی هر یک از مقالات این ويژه‌نامه عبارت است از:

⏺استعمارزدایی از تاریخ اندیشهٔ اسلامی از منظر سنت شیعی
سجاد رضوی (دانشگاه اکستر) و ایهاب بدیوی (دانشگاه لایدن)
ویراستاران مهمان این شماره، بر ضرورت استعمارزدایی از تاریخ فکری اسلام از طریق به چالش کشیدن روش‌ها و دیدگاه‌های اروپامحور در مطالعهٔ تاریخ اندیشهٔ اسلامی تأکید کرده و تلاش می‌کنند از رویکردی کثرت‌گرا و «چندجهانی» دفاع کنند که سنت‌های فکری متنوع و متکثر را به رسمیت شناخته و از دوگانه‌های سنتی مانند «عقلانیت در برابر سنت‌گرایی» فراتر می‌رود.

⏺محاضرات جاحظ: تصویر جامعه شیعه امامی از دیدگاه جاحظ
حسین علی عبدالساتر (دانشگاه نوتردیم)
این مقاله به بررسی توصیفات ابوعثمان عمرو بن بحر جاحظ (ت. ۲۵۵) از جامعهٔ شیعه از طریق کاوش مجادلات کلامی و تعاملات اجتماعی ایشان پرداخته است. عبدالساتر نشان می‌دهد که در نگاه یک متکلم معتزلی همچون جاحظ، جامعهٔ شیعه همزمان پرشور و متعصب تلقی می‌شده است.

⏺بازنگری در چرخش عقل‌گرایانه در امامیه
عون حسن علی (دانشگاه کلرادو بولدر)
علی به مسألهٔ قدیمی و مهم ارتباط میان معتزله و شیعه و تأثیر و تأثر این دو فرقهٔ عقل‌گرای مسلمان پرداخته و با بررسی عقائد شیخ صدوق (ت. ۳۸۱ق) و شیخ مفید (ت. ۴۱۳ق)، تصویری از مراحل تکامل عقل‌گرایی شیعی را به نمایش می‌کشد.

🔺 شراب، رابطهٔ جنسی و سایر رذایل: معنی اباحی‌گری در عراق اسلامی اولیه
موشغ آساتریان (دانشگاه کلگری)
آساتریان در این مقاله به اتهام اباحی‌گری علیه شیعیان افراطی (غلات) پرداخته و نشان می‌دهد چگونه مجادلات کلامی و شکل‌گیری هویت‌های فرقه‌ای در آثار ملل‌و‌نحل‌نگاران متقدم مسلمان تلاقی پیدا کرده‌است.

🔺تصورات آخرالزمانی: بعث انسان و مرزبندی‌های کلامی در دیدگاه ابویعقوب سجستانی
الیزابت ر. الکساندرین (دانشگاه مانیتوبا)
الکساندرین در این مقاله دیدگاه‌های فلسفی ابویعقوب سجستانی (ت. پس از ۳۸۶ق) درباره قیامت و مهدویت را بررسی می‌کند و مرزبندی سجستانی با اندیشه مهدویت حاکمان فاطمی مصر در آن دوران را روشن ساخته و تصویری از ظرائف سنت فکری اسماعیلی ارائه می‌دهد.

🔺کلمات زندهٔ خداوند: نظریهٔ وحیِ شیعیِ اسماعیلیِ المؤید فی الدین شیرازی
خلیل اندانی (کالج آگوستانا)
این مقاله به مدل منحصر به فرد داعی مهم فاطمی، المؤید فی الدین شیرازی (ت. ۴۷۰ق)، در تحلیل ماهیت وحی، که آن را در چارچوبی نوافلاطونی تفسیر می‌کند، پرداخته است.

🔺حروفیهٔ اثناعشریهٔ صفوی در میانه تسنن و تشیع، عرفان و علم: رجب البرسی در برابر محمود دهدار
متیو ملوین-کوشکی (دانشگاه کارولینای جنوبی)
این مقاله مطالعه‌ای است تطبیقی میان دو عالم شیعهٔ علوم غریبه‌دان در دورهٔ صفوی: حافظ رجب البرسی (ت. پس از ۸۱۳ق) و محمود دهدار (ت. ۹۹۷ق)، و بررسی سهم این دو در سنت حروفیهٔ اثناعشریه.

🔺جوانی که ارسطو را شکست داد: زندگی و اندیشه دشتکی (ت. ۹۴۸)
ایهاب بدیوی (دانشگاه لایدن)
بدیوی در این مقاله به معرفی غیاث‌الدین دشتکی و میراث فکری او، و به طور خاص به تلاش او برای ایجاد همسازی میان عقل و ایمان پرداخته و تأثیر او را بر سنت فلسفهٔ سینوی شیعی نشان می‌دهد.

@AlBasatin

‌
📔 «خانهٔ ویرانهٔ اهل تفلسف»
صفحاتی به مناسبت پنجاه‌سالگی مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران

⏺در ایرانی که عمر نهادهای فرهنگی‌اش به طور معمول کوتاه است، پنجاه‌ساله شدن یک نهاد فرهنگی، هر چند مستظهر به حمایت دولتی باشد و پر افت و خیز، امری فرخنده است.

⏺مجلهٔ «تجربه»، در شمارهٔ اخیر خود (شماره ۳۳، شهریور ۱۴۰۳) به سراغ نهادی رفته که پنجاه سال قبل به همت سید حسین نصر برای «احیای تفکر و اندیشهٔ فلسفی و عرفانی و علمی» و حرمت‌نهادن به سنت فلسفهٔ ایرانی-اسلامی پایه‌گذاری شد و اکنون، اگرچه حال خوشی ندارد، هنوز زنده است و در نبش نوفل‌لوشاتو-آراکلیان میزبان گروهی از دل‌سپردگان فلسفه.

⏺یادداشت مصطفی محقق داماد، سروش دباغ، محسن کدیور و مصاحبه شهین اعوانی در کنار تعدادی یادداشت کوتاه و بلند دیگر، تصویری نسبتا همه‌جانبه از دیروز و امروز انجمن/مؤسسه حکمت در این صفحات به دست داده که خواندنش خالی از لطف نیست!

@AlBasatin

💠تکمله💠
دسترسی به فایل صوتی و اسلایدهای مدرسهٔ تابستانی
«اختفای الاهی: دلالت‌ها و ابعاد فلسفی-الاهیاتی»

🔻مدرسه تابستانی «اختفای الاهی» که در شهریور ۱۴۰۳ به همت گروه کلام مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار شد، لااقل به گمان من و در دایره تجربیاتم، یکی از باکیفیت‌ترین، جدی‌ترین و قابل استفاده‌ترین رویدادهای فلسفی‌ای بود که در سال‌های اخیر در ایران برگزار شده است و اکنون، فایل صوتی و اسلاید‌های همه ارائه‌های این مدرسه به طور عمومی در دسترس قرار گرفته است:

⏺صورت‌بندی استدلال اختفا؛ عشق الاهی و خداناباوری معقول
👤ابراهیم آزادگان
📎[صوت]

⏺صورت‌بندی استدلال اختفا؛ عشق الاهی و خداناباوری معقول
👤حسین خطیبی
📎[صوت | اسلاید]

⏺اختفا، مسئلۀ شر و ارزش‌شناسی خداباوری
👤زینب سالاری
📎[صوت | اسلاید]

⏺میزگرد علمی: نگرش انتقادی به استدلال اختفای الاهی
👥شهرام پازوکی، رسول رسولی‌پور، امیرعباس علیزمانی
📎[صوت]

⏺پاسخ الاهیات شکاکانه و سلبی به مسئلۀ اختفا
👤فاطمه سعیدی
📎[صوت | اسلاید]

⏺اختفا و چالش باور و ایمان
👤حسین خلج
📎[صوت]

⏺نقد مقدمۀ شرطی الاهیاتی استدلال: خیرهای برتر (۱)
👤حسین خطیبی
📎[صوت | اسلاید]

⏺Divine Hiddenness and the 'Personhood' of God in Islam
👤Imran Aijaz
📎[Recording | اصل مقاله و ترجمه فارسی ارائه]

⏺مسئله اختفا و انگاره‌های اسلامی از خدا
👤محمدرضا معینی
📎[صوت | اسلاید]

⏺اختفای فعل الهی
👤نیما نریمانی
📎[صوت | اسلاید]

⏺میزگرد: گفت‌وگو درباب کتاب «انسان و خدای محجوب»، اثر ابراهیم آزادگان
📎[صوت | متن کامل کتاب «انسان و خدای محجوب»]

⏺Some Brief Thoughts on “Greater Goods” Replies to the Problem of Divine Hiddenness
👤Travis Dumbsday
📎[Recording | یادداشت و ترجمه فارسی ارائه]

@AlBasatin

‌
📔 عقل دریابد تو را یا عشق یا جانِ صفا؟
✍🏻محمدرضا معینی

Schellenberg, J. L., "Reason and Religious Commitment", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.).

🔵 آیا می‌توان همزمان دین‌ْورز و خردْورز بود؟
🔵 آیا تعهد به دین با تفکر نقادانه سازگار است؟
🔵 آیا عقلانیت و دین‌داری تضاد بنیادین دارند؟

🔺دین‌ورزی یا دین‌داری -به معنای باور به دین و مشارکت باورمندانه در سنت‌ها و آیین‌های دینی- بخشی اساسی از تجربهٔ تاریخی بشر است که در فرهنگ‌های مختلف و در طول تاریخ نمود یافته است. از سوی دیگر، در عصر مدرن، که شاخصه‌اش پیشرفت علمی و تفکر نقاد و پرسشگری شکاکانه است، بسیاری از خود می‌پرسند آیا هنوز تعهد به دین می‌تواند توجیه عقلانی داشته باشد؟ این چالش به‌ویژه از آن رو جالب توجه است که دین معمولاً مشتمل بر ادعاهایی درباره امور غیبی، فراطبیعی یا متعالی است که به نظر می‌رسد فراتر از افق دسترسی علم و خرد است.

🔺این پرسشی است که قرن‌هاست ذهن فیلسوفان و الهی‌دانان را به چالش کشیده و شاید امروز، در زمانهٔ ما که عقلانیت و خردورزی سکهٔ رایجش است، اهمیتی بیشتر پیدا کرده است. جان لـ. شلنبرگ، فیلسوف دین برجستهٔ استرالیایی که به سبب آراء و آثارش پیرامون دلیل اختفای الهی شهرت دارد، در یکی از جدید‌ترین مداخل منتشر شدهٔ دایرة المعارف فلسفهٔ استنفورد (SEP) با عنوان «خرد و تعهد دینی Reason and Religious Commitment» به این پرسش پرداخته و نقشه‌ای کلان از رویکردها و نظریه‌های مختلف در باب نسبت میان دین‌ورزی و خردورزی ارائه داده است.

🔺شلنبرگ در این مدخل شش رویکرد متفاوت را، که فیلسوفان دین برای تبیین چگونگی سازگاری دین‌ورزی با خردورزی پیشنهاد کرده‌اند، بررسی می‌کند. شلنبرگ به جای تمرکز بر اثبات درستی یا نادرستی باورهای دینی خاص، به این مسأله عام‌تر پرداخته که انسان‌ها چگونه می‌توانند در عین تحفظ بر دین‌‌ورزی خود، به الزامات خردورزی نیز پایبند بمانند.

🔺شش رویکرد معرفی شده در این مدخل عبارت است از:
🔸طریقهٔ برهان (استفاده از استدلال منطقی در توجیه باورهای دینی)؛
🔸طریقهٔ تجربه (استفاده از تجربه‌های دینی و عرفانی)؛
🔸طریقهٔ گواهی (استفاده از گواهی به عنوان منبع معرفت)؛
🔸طریقهٔ تنزیه (رویکرد سلبی و تأکید بر وصف‌ناپذیری و فراعقلی بودن امر متعالی)؛
🔸طریقهٔ کثرت‌گروانه (پذیرش تکثر و تنوع در امر دینی)؛
🔸طریقهٔ تکامل‌گروانه (پذیرش نگرش تکاملی در معرفت و تجربه دینی).

🔺شلنبرگ تلاش کرده است به بررسی نظام‌مند هر یک از رویکردهای پیشنهادی فوق برای آشتی میان دین و خرد بپردازد و هم دیدگاه‌های دینی سنتی و هم رویکردهای جدید و نه‌چندان‌متعارف را در نظر بگیرد. این مدخل تنها در مقام معرفی کلی همه این رویکردهای مختلف است و نه ارائه یک پاسخ قطعی به مسأله رابطهٔ میان دین و خرد، اما شلنبرگ در پایان پیشنهاداتی عمل‌گرایانه و رو به آینده ارائه داده و معتقد است که اگرچه ما امروز شاید نتوانیم به طور کامل میان دین‌ورزی و خردورزی آشتی برقرار کنیم، اما می‌توانیم راه‌هایی بیابیم که ضمن تداوم رشد و تعمیق فهم‌مان در گذر زمان، دین‌ورزی‌مان را نیز حفظ کنیم. در واقع این مدخل به جای ارائهٔ پاسخی قطعی، چارچوبی برای اندیشیدن فراهم می‌آورد؛ چارچوبی برای اندیشیدن به این سوال که چگونه می‌توان در عصر مدرن، به شکلی عقلانی دین‌ورز باقی ماند.

📎متن این مدخل از این لینک دستیاب است

@AlBasatin

‌
‌💠 کنفرانس سه روزه
🗓ابن‌سینا، ابن‌سیناگروی(ها) و سنت‌های فلسفی متأخر

💳 ۲۷-۲۵ آبان ۱۴۰۳ / ۱۵-۱۷ نوامبر ۲۰۲۴
📍 دانشگاه مونیخ، آلمان (با امکان مشارکت آنلاین)

🍔عناوین ارائه‌ها و ارائه‌دهندگان:

🔺 پنل ۱: بازخوانی ابن‌سینا🔺

💬 امکان و قوهٔ وجود: پیرامون تمایز دو مفهوم مرتبط در متافیزیک شفا
👤 آنا-سوفی لانژ (دانشگاه سوربون)

💬عقل و علم: تقسیمات فلسفه در ابن‌سینا و ظهور یک نظریهٔ فرمان الهی سینوی-اشعری
👤حنیف امین‌بیدختی (دانشگاه رادبوند)

🔺 پنل ۲: تفاسیر جدید ابن‌سینا🔺

💬هنر خیال‌پردازی: تخییل در بوطیقای ابن‌سینا و عبدالقاهر جرجانی
فاطمه زرکت (دانشگاه پرینستون) و حسین ابراهیم (دانشگاه مونیخ)

💬رسالهٔ عشق ابن‌سینا و بنیادهای عرفان فلسفی
👤روزابل انصاری (دانشگاه استونی بروک)

🔺 پنل ۳: فلسفه و پزشکی🔺

💬ابن‌سینا خوانندهٔ رسالهٔ جالینوس درباب اسپرم: دینامیک انتخاب، تملک و رد
👤توماسو آلپینا (دانشگاه پاویا- دانشگاه آمریکایی بیروت)

💬درباب قواعد طبی در برخی شروحِ قانون ابن‌سینا
👤اما گناژه (دانشگاه آمریکایی بیروت)

🔺 پنل ۴: معرفت‌شناسی و ادراک🔺

💬فارغ از عقل فعال: ابوالبرکات بغدادی و فخرالدین رازی علیه ابن‌سینا
👤پیتر آدامسون (دانشگاه مونیخ)

💬دفاع نصیرالدین طوسی از نظریهٔ انطباع سینوی
👤ژنیو کای (دانشگاه پکن)

🔺 پنل ۵: کلام🔺

💬ابن سینا یا کلام؟
👤فدور بنویچ (دانشگاه ادینبرا)

💬مواجهات با برهان ابن‌سینا بر وجود خدا در کلام شیعی متأخر
👤ایلیاس حریفی (CNRS-SPHERE و دانشگاه پاریس سیته)

🔺 پنل ۶: فخرالدین رازی🔺

💬تحول فکری رازی: از ماده‌گرایی اشعری تا دوگانه‌گرایی سینوی
👤امل عوض (دانشگاه کمبریج)

💬القول الحق: فخرالدین رازی دربارهٔ ابن‌سینا، فلاسفه و «حقیقت» در الملخص
👤مایکل راپاپورت (دانشگاه فلوریدا آتلانتیک)

🔺 پنل ۷: نصیرالدین طوسی🔺

💬چه نوع ابتنای بر خارج؟ طوسی و اصل تبعیت علم از معلوم
👤آگنیشکا ارت (دانشگاه یواسکیلا)

💬کمال و تولّی: طوسی درباب کمال عملی
👤رضا حدیثی (دانشگاه تورنتو)

🔺 پنل ۸: تفسیر قرآن🔺

💬تفسیر بین تعدد وحی و فهم فلسفی
👤توماس ورتس (موسسه شرق‌شناسی بیروت)

🔺 پنل ۹: منطق🔺

💬منطق پس از ابن‌سینا: گرایش(های) منطقی دورهٔ متأخر
👤فاطمه کارااسماعیل (استانبول)

🔺 پنل ۱۰: هستی‌شناسی🔺

💬ظهور و افول اشتراک معنوی وجود در کلام (قرن ۱۱ تا ۱۴)
👤زاکاری کندی (دانشگاه مونیخ)

💬بازنگری در مسئله تحدید: پرداختن به بحثی سینوی از طریق دیدگاه‌های اسماعیل گلن‌بوی
👤محمد نجم‌الدین بسیکچی (دانشگاه کمبریج)

🔺 پنل ۱۱: مواجهات معاصر🔺

💬دربارهٔ تفاسیر مارکسیستی از ابن‌سینا در حوالی سال ۱۹۵۲
👤جنس هانسن (موسسه شرق‌شناسی بیروت و دانشگاه تورنتو)

💬فلسفهٔ سینوی در حوزه‌های علمیهٔ شیعی معاصر
👤حیدر حب الله (موسسه المهدی، برمینگام)

💳برنامهٔ زمانی کنفرانس
💬چکیده‌ها و معرفی سخنرانان

🔗برای حضور در این کنفرانس می‌توانید از این لینک استفاده کنید.

@AlBasatin

‌
💠 ابن‌سینا در باب قواعد اخلاقی: علم اخلاق میان منطق و علم‌النفس
🎓 فریال بوحافه (استادیار مطالعات اسلامی دانشگاه ووتسبرگ، آلمان)

🔵فریال بوحافه، دانش‌آموختۀ دانشگاه جرج‌تاون آمریکا و در حال حاضر استادیار مطالعات اسلامی و عربی در دانشگاه ووتسبرگ آلمان است. او در سال‌های اخیر بر مطالعهٔ آراء فیلسوفان مسلمان دورهٔ میانه تمرکز کرده و به‌ویژه دربارهٔ نظریات اخلاقی فارابی، ابن‌سینا و ابن‌رشد آثار متعددی منتشر کرده است.

🔵در این سخنرانی که به اهتمام شبکهٔ علمی «فلسفه در جهان مدرن اسلامی» برگزار خواهد شد، بوحافه به بررسی نظریهٔ اخلاقی ابن‌سینا و ارتباط آن با منطق و علم‌النفس خواهد پرداخت.

🔵شبکهٔ علمی «فلسفه در جهان مدرن اسلامی» متشکل از گروهی از استادان و پژوهشگران در فضای دانشگاهی آلمانی‌زبان است که با هدف توسعهٔ بیشتر حوزهٔ تحقیقاتی نوظهور فلسفه در جهان اسلام معاصر فعالیت می‌کند.

🗓 دوشنبه ۲۶ آذر ۱۴۰۳ / ۱۶ دسامبر ۲۰۲۴
ساعت ۲۰:۳۰ (به وقت تهران)

🌐 پیوند شرکت در رویداد (در Zoom)

#انعکاس_رویداد
@Inekas

‌
📔 «مصطفی صبری درباب وحدت وجود و ریشه‌های فلسفی آن»
✍🏻محمد سامی

Sami, Muhammad. "Muṣṭafā Ṣabrī on Waḥdat al-Wuǧūd and its Philosophical Origins", Arabica 71, 4-5 (2024): 474-512.

🔵بی‌شک «وحدت وجود» –با تقریرهای مختلفش– یکی از مناقشه‌برانگیزترین انگاره‌های تاریخ فکر فلسفی-الهیاتی مسلمانان بوده و به ویژه پس از محیی الدین ابن عربی، به یکی از مهم‌ترین محورهای مجادلات الهیاتی میان متکلمان و فیلسوفان و عارفان مبدل گشته است. مناقشه پیرامون وحدت وجود محدود به فضای فکری فارسی و عربی نیست و در میان سایر متفکران مسلمان نیز می‌توان نمونه‌هایی از این مباحثات یافت.

🔵یکی از نمونه‌های شایان توجه، مصطفی صبری افندی (۱۸۶۹-۱۹۵۴)، از آخرین شیخ‌الاسلام‌های امپراتوری عثمانی، است که در اوایل قرن بیستم میلادی و همزمان با فروپاشی امپراتوری عثمانی و شکل‌گیری کشورها و ملت‌های جدید در خاورمیانه، نقدی مفصل و نظام‌مند بر انگارهٔ «وحدت وجود» وارد کرده است.
زندگی صبری مجموعه‌ای از بحران‌ها و تغییرات عظیم را در بر می‌گیرد. او در اواخر حکومت عثمانی در ترکیه متولد شد، به عنوان عالم دینی در آن دیار به شهرت رسید، و پس از تأسیس جمهوری سکولار ترکیه توسط مصطفی کمال آتاتورک، از ترکیه تبعید شد و نیمهٔ دوم عمر خود را در تبعید گذراند. او نهایتا در مصر اقامت گزید و دهه‌های پایانی عمرش را صرف تأمل درباره مسائل پیش‌روی اسلام در جهان مدرن کرد.

🔵مصطفی صبری در مهم‌ترین اثر خود، «موقف العقل و العلم و العالم من رب العالمين و عباده المرسلين» به مسائل بسیار زیادی –از جمله مسألهٔ «وحدت وجود»– پرداخته است. از نظر صبری انگارهٔ «وحدت وجود» نه تنها از لحاظ فلسفی ناصحیح است، بلکه ناسازگار با اعتقادات اسلامی و بحران‌آفرین برای آن نیز هست.
بنیان استدلال اصلی صبری برای نقد «وحدت وجود» بر این اساس است که این انگاره، بر خلاف ادعای طرفدارانش، مبتنی بر تجربه معنوی و شهود حقیقی نیست، بلکه از سوء فهم اندیشه‌های فلسفی درباره چیستی خداوند نشأت می‌گیرد. در حقیقت صبری معتقد است که فهم و تفسیر نادرست از «وجوب وجود» خدا و «بی‌حد/بی‌ماهیت بودن وجود خدا» سبب شکل‌گیری انگاره‌ای از خدا در ذهن گروهی از متفکران گشته که نتیجهٔ آن نفی وجود مستقل سایر موجودات و باور به نوعی «همه‌خدایی» است.

🔵محمد سامی، دانش‌آموختهٔ دانشگاه آکسفورد، در مقالهٔ جدید خود که در شمارهٔ اخیر مجلهٔ «عربیکا - Arabica» منتشر شده، گزارشی دقیق و تفصیلی از نقد صبری بر انگارهٔ «وحدت وجود» ارائه داده است.

@AlBasatin

‌
📔 «عشق» شوری در نهاد ما نهاد!
✍🏻ویلیام چیتیک

Chittick, William. "Love in Islamic Philosophy" in Love: A History, ed. Ryan Patrick Hanley. Oxford University Press, 2024.

⏺«عشق» یکی از عجیب‌وغریب‌ترین، پیچیده‌ترین، عمیق‌ترین و گسترده‌ترین مفاهیمی است که انسان -البته اگر بخت یارش باشد- در زندگی خود با آن درگیر می‌شود. شوری که در «عشق» است هم سبب شده پایش به همهٔ عرصه‌های زندگی ما کشیده شود و هم آن را در برابر «خِرد» که محتاط است و محاسبه‌گر و پای‌ در بند قرار داده است. اما فیلسوفان در طول تاریخ تلاش کرده‌اند این مفهوم شهرآشوب طغیان‌گر را نیز در چارچوب تحلیل‌های فلسفی خود به بند بکشند.

⏺کتاب «عشق: یک تاریخچه» که حدوداٌ یک ماه پیش (نوامبر ۲۰۲۴) در سری مفاهیم فلسفی آکسفورد منتشر شده، مجموعهٔ مقالاتی است دربارهٔ تاریخچه رویکردهای فیلسوفان مختلف به «عشق»، از سنت‌های دینی یهودی و مسیحی و اسلامی تا اندیشهٔ فلسفی افلاطون و ارسطو و کانت و کی‌یرکگور و نیچه. کتاب در مجموع بسیار جالب است و شایسته توجه، اما آنچه در این یادداشت از این کتاب مورد توجه من است، تنها فصل چهارم این کتاب است که در آن، ویلیام چیتیک، استاد برجسته و شناخته‌شدهٔ فلسفه و عرفان اسلامی، مفهوم «عشق» را در اندیشهٔ فیلسوفان مسلمان کاویده است.

⏺چیتیک به این نکته اشاره کرده است که پیش از فیلسوفان، «عشق» تنها صفتی بشری به حساب می‌آمد و بیشتر نزد شاعران دست به دست می‌گشت و فقها و متکلمان و مفسران مسلمان، توجه چندانی به «عشق» نمی‌کردند، تا آنکه اخوان الصفا و پس از ایشان ابن‌سینا، پای عشق را به ادبیات فلسفی و الهیاتی گشودند و «عشق الهی» را به عنوان یکی از بنیان‌های هستی و برای تبیین و توضیح پیوند میان خدا و انسان به کار بستند. برای فیلسوفان مسلمانْ عشق، که از صفات کمال است، از یک سو سبب صدور جهان از جانب حق در قوس نزول است و از سوی دیگر نیروی محرک همهٔ موجودات است برای حرکت به سمت کمال در قوس صعود. عارفان مسلمان گام را از این نیز فراتر نهادند و عشق الهی را در مرکز نظام متافیزیکی خود جای‌گذاری کردند و رابطهٔ عاشقانه دوسویهٔ خدا و مخلوقاتش را بسیار عمیق‌تر از فیلسوفان توصیف کردند و آن را راهی دانستند برای رسیدن به مقام فناء.

⏺چیتیک در این فصل تحلیلی دقیق از رویکردهای متفکران اسلامی به هر دو جنبه عشق ارائه می‌دهد: «عشق» در جایگاه یک صفت الهی و در جایگاه یک تجربهٔ انسانی. چیتیک از میان آثار فلسفی ابن‌سینا که عشق را با جستجوی کمال پیوند داده، تفاسیر عرفانی مشایخ صوفی که عشق را توشهٔ سالک در مسیر حرکت به سوی حق دانسته، و از میان متافیزیک ابن‌عربی و ملاصدرا و ابن‌عربی که عشق را در قلب «وجود» قرار داده، خواننده را به سفری شگفت‌انگیز در میان طیف وسیعی از اندیشه‌های فیلسوفان و عارفان مسلمان می‌برد.

⏺«عشق»‌ در سنت فلسفه و عرفان اسلامی یکی از پیچیده‌ترین و در عین حال شیرین‌ترین و شورانگیز مفاهیم است که عقل و قلب را هم‌زمان با خود درگیر می‌کند! مقاله چیتیک، تنها درآمدی است کوتاه برای تأمل فلسفی در این مفهوم عمیق و چندوجهی!

🔗 فایل این مقاله را می‌توانید از این پیوند دریافت کنید.

@AlBasatin

‌‌
‌💠 سمپوزیوم کتاب
🗓 اخلاق و وحی در اندیشه اسلامی و فرای آن: یک مسأله شرّ جدید؛ نوشته امیر صائمی

💳 جمعه ۳ اسفند ۱۴۰۳ / ۲۱ فوریه ۲۰۲۴
ساعت ۱۷ - ۲۰:۳۰
📍 آنلاین

🍔 ارائه‌دهندگان:
رابرت آودی (دانشگاه نوتردیم - ویدئوی صحبت‌های آودی)
لارا بوشک (دانشگاه پرینستون - ویدئوی صحبت‌های بوشک)
عمران اعجاز (دانشگاه میشیگان-دیربورن - ویدئوی صحبت‌های اعجاز)
فربد اخلاقی (دانشگاه دوبلین - ویدئوی صحبت‌های اخلاقی)
امیر صائمی (پژوهشگاه دانش‌های بنیادین - IPM)

🗒گزارشی از محتوای کتاب

@AlBasatin

‌
💠نشست
🗓حکمت سینوی
(به مناسبت بیستمین سال تأسیس بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا)

🗓دوشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۳
⏲ساعت ۱۴ الی ۱۸

👥سخنرانان:
🔺نجفقلی حبیبی
🔺نصرالله حکمت
🔺محمد ذبیحی
🔺انشاءالله رحمتی
🔺محمدامین شاهجویی
🔺امیرعباس علیزمانی
🔺سید حسین موسویان
🔺محسن ناصری

🌐این نشست به صورت زنده از صفحه اینستاگرام بنیاد بوعلی پخش خواهد شد.

@AlBasatin