የፖለቲከኛን ብቃት በምን እንመዝናለን? ልደቱ አያለው ወይስ ጃዋር መሐመድ?

በብሔር፣ በቋንቋና በሃይማኖት ሳይሆን፤ በፖለቲካዊ እውቀት፣ በሀገር አንድነት አመለካከትና በዲሞክራሲ ግንባታ ሚና ብንመዝናቸው የትኛው የተሻለ አስተዋጽኦ አለው?

አንዱ በፓርቲ ፖለቲካና በምርጫ ተሞክሮ ይታወቃል፤ ሌላው በሕዝባዊ ንቅናቄና በፖለቲካዊ ተጽዕኖ ይታወቃል። ሁለቱም በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የተለያዩ ሚናዎች የነበሯቸው ሰዎች ናቸው። ይሁንና ተወዳጅነት፣ የደጋፊዎች ብዛትና የሕዝብ ተነሳሽነት ብቻቸውን የፖለቲካ ብቃትን አይወስኑም።

እውነተኛው መለኪያ ሌላ ነው።

• ማን የሀገርን ችግሮች በጥልቀት ተረድቶ ዘላቂ መፍትሔ ያቀርባል?

• ማን የሀገር አንድነትን ከዜጎች እኩልነትና ከብሔሮች መብት ጋር ማስማማት ይችላል?

• ማን የፖለቲካ ተቃዋሚዎቹን መብት ያከብራል፣ ለነፃ ምርጫና ለሕግ የበላይነትስ በተግባር ይታገላል?

• ማን የራሱን ወገን ስህተት ለመተቸት ድፍረት አለው፣ ሥልጣንንስ ከሕዝብ ፈቃድ በላይ አያደርግም?

ልደቱ አያለውንና ጃዋር መሐመድን ስንገመግም እነዚህን ጥያቄዎች ለሁለቱም በእኩል ማቅረብ ይገባል። የማንኛውም ፖለቲከኛ ተከታይ መሆን ማለት ስህተቱን መቀበል አይደለም፤ ተቃዋሚውን መተቸትም ማለት የራስን ወገን ስህተት መደበቅ አይደለም።

የምንፈልገው ማን ያሸንፋል የሚል የደጋፊነት ውድድር ሳይሆን፣ ማን ለሀገር የተሻለ የፖለቲካ ባህል ሊገነባ ይችላል የሚል የሐሳብ ውይይት ነው።

አዲስ ኢንሳይት የሚጋብዘውም ይህንኑ ነው፦ ከስሜት ወጥተን፣ ከግለሰብ አድናቆት ርቀን፣ በማስረጃና በመርህ እንወያይ።

እናንተስ ምን ትላላችሁ?

ልደቱ አያሌው እና ጃዋር መሐመድን ከብሔር፣ ከቋንቋና ከሃይማኖት አውድ ውጭ በማየት፣ በፖለቲካዊ እውቀት፣ በሀገር አንድነትና በዲሞክራሲ ግንባታ ረገድ ያላቸውን ሚና እንዴት ትገመግማላችሁ?

ሐሳባችሁን በክብር፣ በምክንያትና በማስረጃ አጋሩ። የተለያየ አመለካከት ጠላትነት ሳይሆን የዴሞክራሲ መሠረት እንዲሆን እንሞክር።

አዲስ ኢንሳይት — ዓለምን በአዲስ እይታ።

ስኬት ሲርቅ፣ ብሔርና ሃይማኖት የንግድ ስልት ሲሆኑ!

አንዳንድ ሰዎች በችሎታቸው፣ በሥራቸውና በሚያቀርቡት የምርት ጥራት ማሳካት ያልቻሉትን ስኬት፣ የሕዝብን ማንነት እንደ መሸጫ ዘዴ በመጠቀም ለማግኘት ይሞክራሉ። የሚፈልጉትን ተቀባይነት በሙያቸው ማግኘት ሲያቅታቸው፣ የብሔርና የሃይማኖት ስሜቶችን ወደ ገበያ ያመጣሉ። በዚህም የሥራቸውን ውጤት ከመመርመር ይልቅ የማንነት ጥያቄን እንድናነሳ ይጋብዙናል።

ጃኪ ጎሲም በቅርቡ ከተናገረው መልእክት ጋር የተያያዘው ጉዳይም ይህንኑ የሚያስታውስ ነው። አዲስ የሥነ ጥበብ ሥራ ሲወጣ ሕዝቡ በሙዚቃው ጥራት፣ በግጥሙ ይዘት፣ በዜማው ውበትና በአቀራረቡ ይወያያል። ይህ የተለመደና የሚጠበቅ ነው። አንድ ሥራ የተፈለገውን ተቀባይነት ካላገኘ ግን መጀመሪያ መጠየቅ ያለበት፣ “ምን አልተሳካም?” የሚለውን ነው፤ “ማን ተቃወመኝ?” የሚለውን አይደለም።

“ለምን ኦሮምኛ ትዘፍናለህ?” የሚል ጥያቄ እንደተነሳበት ማቅረቡን እንደ አንድ ግለሰብ አቤቱታ ማየት ይቻላል። ግን ይህ ጥያቄ በእውነት ተነስቶ ከሆነ እንኳን፣ ያንን የሚያነሳ ሰው አስተሳሰብ በሙሉ ሕዝብ ላይ መጫን አይቻልም። በአንድ ቋንቋ መዘመር ወንጀል አይደለም፤ የአንድን ቋንቋ ተጠቃሚዎች ሁሉ ማንነት በአንድ አስተያየት መወሰንም ትክክል አይደለም። የሰዎችን ተቃውሞ በማንነት ላይ የተመሠረተ ጥቃት ከሆነ በማስረጃ ማቅረብ ያስፈልጋል።

እዚህ ላይ ግን ሌላ ጥያቄ ይነሳል። ሰው ሥራውን በነፃነት የመሥራት መብት እንዳለው ሁሉ፣ ሕዝብም ሥራውን የመውደድ፣ የመተቸትና ያለመቀበል መብት አለው። የማንነት ጥቃት ካለ መቃወም ይገባል፤ ሥራው ግን በጥራት ማነስ ከተተቸ፣ ትችቱን በብሔር ወይም በሃይማኖት ጥያቄ መተካት ትችቱን አያጠፋውም።

ብሔር የሰው ማንነት ነው፤ ሃይማኖትም ለብዙዎች የእምነትና የኑሮ መሠረት ነው። እነዚህ ከሰው ልጅ ክብር ጋር የተያያዙ እሴቶች እንጂ ተቀባይነት ለማግኘት የሚወረወሩ የንግድ መሣሪያዎች መሆን የለባቸውም። የሕዝብን ስሜት በማነሳሳት ለጊዜው ትኩረት ማግኘት ይቻላል፤ ያ ትኩረት ግን ዘላቂ ስኬት አይደለም። ዛሬ በማንነት የተሰበሰበ ድጋፍ፣ ነገ በሌላ ጉዳይ ሊበተን ይችላል።

እውነተኛ ሙያተኛ የሚታወቀው በተቃውሞ ጊዜ የሚያደርገው ነገር ነው። ትችትን በጥሞና ይመረምራል፤ ከተሳሳተ ያስተካክላል፤ ከተጎዳም በማስረጃ ይከራከራል። እያንዳንዱን ትችት የማንነት ጥቃት አድርጎ አያቀርብም። ምክንያቱም በሙያ የሚገነባ ስም በስሜት ብቻ አይጸናም፤ በጥራት፣ በታማኝነትና በዘላቂ ሥራ ይጸናል።

የሕዝብን ማንነት እንደ መሸጫ መለያ መጠቀም ቀላል ነው፤ ከሕዝብ አመኔታ ማግኘት ግን ብቃትንና ታማኝነትን ይጠይቃል።

ስለዚህ ሰዎችን በብሔራቸው ወይም በሃይማኖታቸው ሳይሆን በሥራቸው እንመዝን። እንዲሁም ማንነትን ለንግድ ስልት የሚጠቀም ሰው ሲያጋጥመን፣ በስሜት ከመነዳት ይልቅ የሚያቀርበውን ነገር፣ የሚያቀርብበትን መንገድና ከሚናገረው ጋር የሚሄደውን ተግባር በጥሞና እንመርምር።

ማንነታችን ክብራችን ነው፤ የንግድ ሸቀጥ ግን መሆን የለበትም።

አብን፤  “የትግራይ ሰላም ሠራዊት” በራያ ሕዝብ ላይ ግድያ እየፈጸመ ነው ሲል ወነጀለ፤ ቲ.ፒ.ኤፍ ውንጀላውን ውድቅ አደረገ‼️
የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) ከሰሞኑ በራያ ሕዝብ ላይ ተከስቷል ያለውን አዲስ የቀውስ አዙሪት አስመልክቶ ባወጣው መግለጫ፤ ህወሓት አካባቢውን ለቅቆ መውጣቱን ተከትሎ አፈንግጦ የወጣውና ራሱን “የትግራይ ሰላም ሠራዊት (ቲ.ፒ.ኤፍ) ” ብሎ የሚጠራው ሲል የገለጸው የታጠቀ ቡድን፤ ተፈናቃዮችን በማሳደድ፣ በንጹኃን ላይ ተኩስ በመክፈት እና የማንነት ጭቆና በማድረስ በሕዝቡ ላይ የከባድ ሕልውና ሥጋት መደቀኑን መሆኑን አስታወቀ

የአማራ ብሔራዊ ንቅናቄ (አብን) ትናንት ጥቅምት 1 ቀን 2019 ዓ.ም. ባወጣው መግለጫ፣ በራያ ሕዝብ ላይ ለበርካታ አስርት ዓመታት ሲፈጸም የቆየውን መዋቅራዊ ጭቆናና የማንነት ክህደት ዳግም አጉልቶ አሳይቷል ሲልም አክሏል። ፓርቲው በፕሪቶሪያ ስምምነት ተኩስ ከቆመ በኋላም ጭምር የራያው ሕዝብ ከአንዱ የመከራ ምዕራፍ ወደ ሌላው እየተሸጋገረ መሆኑን ገልጿል።

በተለይም በቅርብ ጊዜ በተቀሰቀሰው ግጭትና የጸጥታ መደፍረስ ሳቢያ የበርካታ ንጹኃን ዜጎች ሕይወት ማለፉንና ከፍተኛ የንብረት ውድመት መድረሱን አብን በመግለጫው አመላክቷል።

አብን በሰጠው መግለጫ “የትግራይ ሰላም ሠራዊት” የተባለው በአካባቢው ላይ የሚከተላቸውን አጥፊ ድርጊቶች በዋና ዋና ማሳያዎችነት ዘርዝሯል፡፡

እንደ መግለጫው ከሆነ፤ ቀደም ሲል በግፍ ተፈናቅለው በስደት ከነበሩበት የራያ ቆቦና ወልድያ አካባቢ ወደ አላማጣ በመመለስ ላይ የነበሩ ተፈናቃይ ወገኖችን ለመቀበል ከአላማጣ፣ ባላ እና ኮረም የተሰባሰቡ ካህናት፣ የሀገር ሽማግሌዎችና ወጣቶች ላይ ተኩስ በመክፈትና ድብደባ በማድረስ ሕዝቡ ወደ ቀያቸው እንዳይመለስ አግቷል።

በአካባቢው ሰፍሮ በነበረው የራያ ሰላም አስከባሪ ኃይል ላይ ድንገተኛ ተኩስ በመክፈት ጉዳት አድርሷል። ከዚህም በላይ መስከረም 23 ቀን 2019 ዓ.ም. ህጻናት፣ እናቶች እና ካህናት የተሳፈሩባቸውን ከ20 በላይ የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች በማገት በጦርነት ቀጣና ውስጥ እንዲቆዩ በማድረግ ሰዎቹ የከባድ መሣሪያ ጥቃት ሰለባ እንዲሆኑ አድርጓል ሲል ወንጅሏል።
ቲ.ፒ.ኤፍ በከተሞች የራሱን ካድሬዎች በማደራጀት፣ የአስተዳደር ተቋማትን በመቆጣጠር እና ትምህርት ቤቶች በአማርኛ ቋንቋ እንዳያስተምሩ በማስገደድ በማኅበረሰቡ ላይ የማንነት ጫና እየፈጠረ ይገኛል ብሏል።

ፓርቲው ለፌዴራል መንግሥት፣ ለአማራ ክልል መንግሥት፣ ለራያ ሕዝብ እና ለዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ጥሪ ያቀረበ ሲሆን፤ በተለይም የፌዴራል መንግሥት አካባቢውን ከማንኛውም ሕገ-ወጥ የታጠቀ ኃይል ነፃ አድርጎ የሕዝቡን ደኅንነትና ሰላም እንዲያስከብር አሳስቧል።

እንዲሁም “የትግራይ ሰላም ሠራዊት”  ያለምንም ቅድመ ሁኔታ አካባቢውን ለቅቆ እንዲወጣ፣ ተፈናቃዮች ያለ ሥጋት እንዲመለሱ እና የሰብዓዊ መብት ተቋማት በጉዳዩ ላይ ገለልተኛ ምርመራ እንዲያደርጉ ጥሪ አቅርቧል።
ይሁን እንጂ የትግራይ ሰላም ሰራዊት የሚዲያ ዘርፍ ኃላፊ መንግስተአብ ተስፋይ መግለጫውን ባያነቡትም፣ የንቅናቄውን ውንጀላ ግን አስተባብለዋል።
መንግስተአብ ለአዲስ ማለዳ እንደገለፁት ከሆነ እስካሁን ድረስ “ያሰርነውም፤ ያሳደድነውም ኃይል የለም።”

አክለውም፤ “አብን ከምን ተነስቶ እንደዛ እንዳለ አላውቅም” ያሉ ሲሆን በአካባቢው የነበራቸውን ሚናም ሲያነሱ ተቀባይነት “አግኝተናል” ባይ ናቸው።

“በቂም በቀል ነገሮችን አልፈፀምንም” በማለት እስካሁን ድረስ ታጣቂዎች እንኳን በሰላም እጃቸውን እንዲሰጡ እያደረጉ መሆኑን ጠቅሰው ከአብን የተሰነዘረውን ውንጀላ ተከላክለዋል።
አዲስ ማለዳ

የኤርትራ እርምጃ‼️
በኤርትራ ውስጥ ላሉ ሁሉም የመንግስት ሰራተኞች የጦር መሳሪያዎች እየተሰራጩ መሆኑን ከሀገሪቱ የሚወጡ መረጃዎች ያመላክታሉ።
ከአዲያቤቶ እስር ቤት ጀምሮ እስረኞች እየተፈቱ እና እየታጠቁ ሲሆን ከ #ቢሻ ማዕድን ማውጫ 1500 ሰራተኞችን ወደ ስልጠና መወሰዳቸውን እና ማዕድን ማውጫው ስራ ማቆሙ ተገልጿል።
ይህ የኤርትራ እንቅስቃሴ ከኢትዮጵያ ጦርነት አይቀሬ መሆኑን የሚያመላክት መሆኑ እየተገለፀ ይገኛል።

በዓለም ላይ እርጅናን የሚቃወም፣ ወደ ወጣትነቱ የሚመለስ ፍጡር ቢኖርስ?

ይህ የሳይንስ ልብወለድ አይደለም። በባሕር ውስጥ የሚኖር እጅግ ትንሽ ፍጡር እንዲህ ያለ አስገራሚ ችሎታ አለው!
🌊 የማይሞተው ጄሊፊሽ — የተፈጥሮ እንቆቅልሽ
በሳይንሳዊ ስሙ Turritopsis dohrnii የሚባለው ይህ ትንሽ የባሕር ፍጡር “የማይሞተው ጄሊፊሽ” በሚል ቅጽል ስም ይታወቃል። ስሙ ለምን ተሰጠው?
አብዛኞቹ ፍጥረታት እያደጉ ከጊዜ በኋላ ወደ እርጅናና ሞት ይሄዳሉ። ይህ ጄሊፊሽ ግን በተወሰኑ ሁኔታዎች፣ ለምሳሌ ሲጎዳ፣ ሲደክም ወይም አካባቢው ለሕይወቱ አስቸጋሪ ሲሆን፣ ከአዋቂነት ደረጃው ወደ ቀድሞው የእድገት ደረጃ ሊመለስ ይችላል።
ይህ ሂደት እንደ ሕፃንነት ወደሚመስል ደረጃ በመመለስ እንደገና የእድገት ዑደቱን እንዲጀምር ያስችለዋል። በሳይንስ ይህ የሕይወት ዑደት ወደ ኋላ መመለስ (life-cycle reversal) ተብሎ ይጠራል።
🔬 የሚያስገርመው ምንድነው?
ሳይንቲስቶች ይህ ፍጡር እንዴት ሕዋሳቱን በመቀየር ወደ ቀድሞው የእድገት ደረጃ እንደሚመለስ እያጠኑ ነው። ይህ ጥናት ስለ ሕዋሳት እድሳት፣ እርጅናና የሕይወት ሂደቶች ያለንን ግንዛቤ ለማስፋት ሊረዳ ይችላል።
ነገር ግን አንድ አስፈላጊ እውነታ ልናውቅ ይገባል፦ ይህ ጄሊፊሽ ሙሉ በሙሉ ሞትን ያሸነፈ አይደለም። በሽታ፣ አዳኞችና ሌሎች አደጋዎች ሊገድሉት ይችላሉ። ስለዚህ “የማይሞት” የሚለው ስም የእድገት ዑደቱን ወደ ኋላ የመመለስ ችሎታውን የሚገልጽ እንጂ በፍጹም አይሞትም ማለት አይደለም።
🌍 ከዚህ ምን እንማራለን?
ተፈጥሮ አሁንም ያልደረስንባቸው ብዙ ምስጢሮች እንዳሏት ይህ ፍጡር ያስታውሰናል። አንዳንድ ጊዜ በዓይናችን የማንመለከተው ትንሽ ፍጡር እንኳን ስለ ሕይወት ያለንን እውቀት እንደገና እንድንመረምር ያደርገናል።
💬 እርስዎ ቢችሉ የሰውን እርጅና ለመረዳት ወይም ለማዘግየት ከዚህ ፍጡር ምን መማር ይፈልጋሉ?
👇 ሐሳብዎን በአስተያየት ያጋሩ።
አዲስ ኢንሳይት — ዓለምን በአዲስ እይታ!

በቲክቶክ ማህበራዊ ሚዲያ ገጹ የጥላቻ ንግግር ሲያሰራጭ የነበረው ወጣት ዱሬሳ አየለ (ዳልቻ) በሁለት ዓመት ከስድስት ወር የጽኑ እስራት እንዲቀጣ ተወሰነበት።

ውሳኔውን ያሳለፈው የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ሲሆን፣ የተጣለው ቅጣት ጥፋተኛውን የሚያርምና ሌሎችንም የሚያስተምር መሆኑን ገልጿል።

ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች በቀረቡ ቅሬታዎች ከአንድ ዓመት ከሁለት ወር በፊት በፌዴራል ፖሊስ ቁጥጥር ስር የዋለው ተከሳሹ፣ በስሙ በተከፈተ የክስ መዝገብ በዐቃቤ ሕግ የተለያዩ የወንጀል ነጥቦች ተመስርተውበት የፍርድ ቤት ክርክር ሲደረግበት ቆይቷል።

በክስ መዝገቡ ላይ ከተካተቱት ነጥቦች መካከል የኮምፒውተር ወንጀል አዋጅን በመጣስ በህዝብ ላይ ወንጀል መፈጸም፣ በብሔር እና ሃይማኖት ላይ ያተኮሩ የስድብና የጥላቻ ንግግሮችን በማህበራዊ ሚዲያ ማሰራጨት፣ እንዲሁም የሀገር መከላከያ ሠራዊት አልባሳትን ያለፈቃድ ለብሶ መገኘት የሚሉት ይገኙበታል።

የግራ ቀኙን ክርክርና የቀረቡ ማስረጃዎችን ሲመረምር የቆየው ፍርድ ቤቱ፣ ቀደም ባለው ችሎት ተከሳሹን ጥፋተኛ ማለቱ የሚታወስ ሲሆን፤ ጥቅምት 2 ቀን 2019 ዓ.ም በዋለው የቅጣት ማስተላለፊያ ችሎት የተጠቀሰውን የእስራት ውሳኔ አስተላልፏል።

የኤርትራ እርምጃ‼️

በኤርትራ ውስጥ ላሉ ሁሉም የመንግስት ሰራተኞች የጦር መሳሪያዎች እየተሰራጩ መሆኑን ከሀገሪቱ የሚወጡ መረጃዎች ያመላክታሉ።

ከአዲያቤቶ እስር ቤት ጀምሮ እስረኞች እየተፈቱ እና እየታጠቁ ሲሆን ከቢሻ ማዕድን ማውጫ 1500 ሰራተኞችን ወደ ስልጠና መወሰዳቸውን እና ማዕድን ማውጫው ስራ ማቆሙ ተገልጿል።

ይህ የኤርትራ እንቅስቃሴ ከኢትዮጵያ ጋር ጦርነት አይቀሬ መሆኑን የሚያመላክት መሆኑ እየተገለፀ ይገኛል።

ኩላሊትዎ አደጋ ላይ መሆኑን ሳያውቁ እየኖሩ ይሆን?

አዲስ ኢንሳይት | ጤና እና ግንዛቤ

ኩላሊታችን ደማችንን በማጣራት ቆሻሻ ንጥረ ነገሮችንና ትርፍ ውሃን በሽንት እንዲወገዱ ይረዳል። በተጨማሪም የደም ግፊትን፣ የሰውነት ፈሳሽና ማዕድናትን ሚዛን ለመቆጣጠር፣ ለቀይ የደም ሴሎች ምርት እና ለአጥንት ጤና አስፈላጊ ሚና ይጫወታል።

ነገር ግን የኩላሊት ችግር ሁልጊዜ በህመም አይገለጽም። በተለይም ሥር የሰደደ የኩላሊት በሽታ በመጀመሪያ ደረጃዎች ግልጽ ምልክት ላያሳይ ይችላል። ስለዚህ ምልክቶችን ማወቅና በተገቢው ጊዜ መመርመር ወሳኝ ነው።

1. የኩላሊት ችግር ምልክቶች

• በወገብ ወይም በጀርባ ጎን ህመም፣ በተለይም ከጎድን አጥንቶች በታች።
• በሽንት ውስጥ ደም መታየት ወይም የሽንት ቀለም መለወጥ።
• በእግር፣ በቁርጭምጭሚት ወይም በፊት እብጠት መከሰት።
• የሽንት መጠን መቀነስ ወይም በሽንት ልማድ ላይ ለውጥ መታየት።
• ያልተለመደ ድካም፣ የምግብ ፍላጎት መቀነስ ወይም ማቅለሽለሽ።
• ትኩሳትና ብርድ ብርድ ማለት፣ በተለይም ከጎን ህመምና ከሽንት ምልክቶች ጋር ሲኖሩ።

ማስታወሻ፦ እነዚህ ምልክቶች በሙሉ የኩላሊት በሽታን ብቻ አያመለክቱም። ትክክለኛው ምክንያት በሕክምና ምርመራ መለየት አለበት።

2. የኩላሊት ችግር የሚያስከትሉ ምክንያቶች

• የደም ግፊት መጨመር።
• የስኳር በሽታ።
• የሽንት መንገድ ኢንፌክሽን ወደ ኩላሊት መድረስ።
• የኩላሊት ጠጠር፣ በተለይም የሽንት ፍሰትን ሲዘጋ።
• የኩላሊት እብጠትና አንዳንድ የበሽታ መከላከያ ሥርዓት ችግሮች።
• አንዳንድ መድኃኒቶችን ያለ ሕክምና ባለሙያ መመሪያ በተደጋጋሚ መጠቀም።

3. ኩላሊትን እንዴት እንጠብቅ?

• የደም ግፊትንና የደም ስኳርን በመደበኛነት ይቆጣጠሩ።
• ከመጠን በላይ ጨው መጠቀምን ይቀንሱ።
• እንደ አካባቢው ሙቀት፣ እንቅስቃሴና የጤና ሁኔታዎ በቂ ውሃ ይጠጡ። ሐኪም ፈሳሽን እንዲገድቡ ካዘዘዎት መመሪያውን ይከተሉ።
• የህመም ማስታገሻ መድኃኒቶችን፣ በተለይም እንደ ibuprofen እና diclofenac ያሉትን፣ ያለ ተገቢ ምክር በተደጋጋሚ አይጠቀሙ።
• ሲጋራ ከማጨስ ይቆጠቡ፣ አካላዊ እንቅስቃሴ ያድርጉ፣ የተመጣጠነ ምግብ ይመገቡ።
• የኩላሊት በሽታ የስኳር በሽታ ወይም የደም ግፊት ችግር ካለዎት፣ በሕክምና ባለሙያ ምክር የኩላሊት ምርመራ ያድርጉ።

4. ኩላሊትን ለማወቅ የሚረዱ ምርመራዎች

- የደም ምርመራ፦ creatinine እና eGFR።
- የሽንት ምርመራ፦ ፕሮቲን፣ ደምና የኢንፌክሽን ምልክቶችን ለመፈተሽ።
- የደም ግፊት መለካት።
- እንደ ሁኔታው የኩላሊት አልትራሳውንድ።

5. መቼ አስቸኳይ ሕክምና ያስፈልጋል?

በጣም ከባድ የጎን ወይም የጀርባ ህመም፣ ከፍተኛ ትኩሳትና ብርድ ብርድ ማለት፣ በጣም የቀነሰ ወይም ሙሉ በሙሉ የቆመ ሽንት፣ ከባድ የትንፋሽ ችግር ወይም ከደም ጋር የሚመጣ ከባድ ህመም ካለ ወዲያውኑ ወደ ጤና ተቋም ይሂዱ።

ዋናው መልእክት

ኩላሊትን መጠበቅ ህመም እስኪመጣ መጠበቅ አይደለም። ቀድሞ መከላከል፣ ምልክቶችን ማወቅና በተገቢው ጊዜ መመርመር ለጤናማ ሕይወት ትልቅ እርምጃ ነው።

⚠️ ማሳሰቢያ:- ይህ መረጃ ለግንዛቤ ነው፤ የሐኪም ምርመራንና ምክርን አይተካም።

አዲስ ኢንሳይት — ዓለምን በአዲስ እይታ።

በሰሜን ኢትዮጵያ እየተባባሰ የመጣው ሁኔታ፦ የተመድ የጸጥታ ምክር ቤት በዝግ ሊወያይ ነው

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተመድ) የጸጥታ ምክር ቤት በሰሜን ኢትዮጵያ እየተባባሰ በመጣው የጸጥታ ሁኔታና በቀጣናዊ መዘዞቹ ላይ በዝግ ለመወያየት መያዙ ተዘግቧል።
የጥቅምት 2026 የወርሃዊ ትንበያ ሰነድን ዋቢ በማድረግ የወጡ ዘገባዎች፣ የምክር ቤቱ አባላት በሰሜን ኢትዮጵያ የተባባሰውን ሁኔታ በተመለከተ የዝግ ውይይት እንዲያደርጉ መታቀዱን ያመለክታሉ።
ውይይቱን አስፈላጊ ያደረገው ምንድን ነው?
በትግራይ እንደገና የተቀሰቀሰው ግጭት፣ ወደ አጎራባች አካባቢዎች የተስፋፋው ውጊያና በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል እየተባባሰ የመጣው የዲፕሎማሲ ውጥረት ለሰፊ ቀጣናዊ ግጭት ስጋት ፈጥረዋል።
የተመድ ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በጥቅምት 10 በወጣ መግለጫ በትግራይ፣ በአፋርና በአማራ ክልሎች ስለተባባሰው ውጊያና በኢትዮጵያ የኤርትራ ኃይሎች እንዳሉ ስለሚገልጹ ሪፖርቶች ከፍተኛ ስጋት እንዳላቸው ተገልጿል።
የኢትዮጵያና የኤርትራ ውጥረት
ኢትዮጵያ የኤርትራ ወታደሮች ወደ ሰሜናዊ ግዛቷ ገብተዋል በማለት ለተመድ አቤቱታ አቅርባለች። ኤርትራ ግን ክሱን አጣጥላለች፤ ስለዚህ ጉዳዩ በሁለቱ መንግሥታት መካከል የሚገኝ ከባድ የዲፕሎማሲ አለመግባባት ሆኖ ቀጥሏል።
የተመድ የጸጥታ ምክር ቤት ውይይት በራሱ የቅጣት ውሳኔ ወይም ወታደራዊ እርምጃ መወሰኑን አያመለክትም። ውይይቱ የሚያተኩረው በምን ላይ እንደሚሆንና በኋላ ምን እርምጃ እንደሚከተል በይፋ የተረጋገጠ ዝርዝር መረጃ እስካሁን መገኘቱን ማረጋገጥ አስፈላጊ ነው።
በዚህ ወቅት ዋናው ጥያቄ የሚሆነው፣ የዲፕሎማሲ ጥረቶች ውጥረቱን ለማርገብና ግጭቱ ወደ ሰፊ ቀጣናዊ ጦርነት እንዳይሸጋገር ምን ያህል ሊረዱ ይችላሉ የሚለው ነው።
ምንጮች፦ The Reporter Ethiopia፣ Security Council Report እና የተመድ የኢትዮጵያ ቢሮ።
አዲስ ኢንሳይት — ዓለምን በአዲስ እይታ።

ትልቅ ንግድ ለመጀመር ትልቅ ገንዘብ ብቻ አያስፈልግም!
ብዙ ሰዎች የራሳቸውን ንግድ መጀመር ይፈልጋሉ። ግን ካፒታል ማጣት፣ ትክክለኛ የንግድ ሀሳብ አለማግኘትና ገንዘብን የማጣት ፍርሃት ወደ ኋላ ይጎትታቸዋል።
እውነቱ ግን ንግድ መጀመር ማለት ወዲያውኑ ሱቅ መከራየት፣ ብዙ ዕቃ መግዛት ወይም ዕዳ ውስጥ መግባት አይደለም። በትንሽ መጀመር፣ ገበያን በማጥናትና ከስህተት በመማር የንግድ ሀሳብህን መፈተሽ ትችላለህ።
እንግዲህ ከሀሳብ ወደ ተግባር እንዴት ትሸጋገራለህ?
ደረጃ 1፦ የንግድ ሀሳብ ፈልግ
በአካባቢህ ያሉ ሰዎች ምን እንደሚፈልጉ ተመልከት። የትኞቹን ዕቃዎች ለማግኘት ይቸገራሉ? የትኛው አገልግሎት ውድ ነው ወይም በቀላሉ አይገኝም?
ለምሳሌ፦
• የስልክ መለዋወጫዎች ሽያጭ
• የዲጂታል ዲዛይንና ማስታወቂያ አገልግሎት
• በትዕዛዝ ዕቃ ማቅረብ
• በኦንላይን ምርቶችን ማስተዋወቅና መሸጥ
ተግባር፦ ሊሠሩ የሚችሉ 3 የንግድ ሀሳቦችን ጻፍ።
ደረጃ 2፦ ገበያውን አጥና
ሀሳብህ ጥሩ ስለሚመስል ብቻ ገንዘብህን አታውጣ። ሰዎች በእውነት ምርቱን ወይም አገልግሎቱን ይፈልጋሉ ወይ? ተመሳሳይ ንግድ የሚያካሂዱ ሰዎች ማን ናቸው? ዋጋውስ ስንት ነው?
ተግባር፦
• ቢያንስ 10 ደንበኞችን አነጋግር።
• 3 ተወዳዳሪዎችን ተመልከት።
• የግዢ ዋጋንና የሽያጭ ዋጋን አወዳድር።
• ደንበኞች ለምን ከአንተ መግዛት እንደሚፈልጉ አስብ።
ደረጃ 3፦ በጀትህን አዘጋጅ
ንግድ ለመጀመር ምን ያህል ገንዘብ እንደሚያስፈልግህ ከመጀመሪያው አስላ። የዕቃ ግዢ፣ መጓጓዣ፣ ማሸጊያ፣ ኪራይና ሌሎች ወጪዎችን አስብ።
ተግባር፦
• የመጀመሪያ ወጪዎችን ዘርዝር።
• ምን ያህል ካፒታል እንዳለህ አስላ።
• ያለህን ገንዘብ ሁሉ በአንድ ጊዜ አታውጣ።
• ለድንገተኛ ወጪ የሚሆን ገንዘብ አስቀምጥ።
ደረጃ 4፦ በትንሽ መጠን ጀምር
የገበያውን ፍላጎት ከመረመርክ በኋላ በትንሽ መጠን ሞክር። ዕቃ የምትሸጥ ከሆነ በትንሽ ዕቃ ጀምር። አገልግሎት የምትሰጥ ከሆነ በጥቂት ደንበኞች ላይ ሞክር።
ተግባር፦
• የመጀመሪያ ምርትህን ወይም አገልግሎትህን አዘጋጅ።
• ለጥቂት ደንበኞች አቅርብ።
• የደንበኞችን አስተያየት ሰብስብ።
• ምርቱ ከተሸጠና ፍላጎት ካለ ቀስ በቀስ አስፋፋ።
ደረጃ 5፦ ገቢንና ወጪን መዝግብ
ሽያጭ መጨመሩ ብቻ ትርፍ እያገኘህ ነው ማለት አይደለም።
ምሳሌ፦
• ዕቃ የገዛህበት ዋጋ፦ 1,000 ብር
• የሸጥክበት ዋጋ፦ 1,300 ብር
• ሌሎች ወጪዎች፦ 100 ብር
• የሚቀረው ትርፍ፦ 200 ብር
ይህ ምሳሌ ሌሎች ወጪዎች በሙሉ መካተታቸውን በመገመት የተሰላ ነው።
ተግባር፦ በየቀኑ የሸጥከውን ገንዘብ፣ ያወጣኸውን ወጪና የቀረውን ትርፍ መዝግብ።
ደረጃ 6፦ ደንበኞችን አቆይ
የመጀመሪያ ሽያጭ ማግኘት ጥሩ ነው፤ ደንበኛ ተመልሶ እንዲገዛ ማድረግ ግን የበለጠ ጠቃሚ ነው።
ተግባር፦
• ጥራት ያለውን ምርት አቅርብ።
• ስለ ምርቱ ትክክለኛ መረጃ ስጥ።
• ደንበኞችን በአክብሮት አስተናግድ።
• ቅሬታ ካለ በተገቢው ሁኔታ መፍትሄ ስጥ።
• እርካታ ያገኙ ደንበኞች ሌሎችን እንዲጋብዙ አበረታታ።
ደረጃ 7፦ በመረጃ ላይ ተመስርተህ አስፋፋ
ንግድህ መሥራት ከጀመረ በኋላ ወዲያውኑ ትልቅ ወጪ አታድርግ። የሚሸጡትን ምርቶች፣ የደንበኞችን ፍላጎትና የትርፍ መጠን ተከታተል። ከዚያ በሚያሳየው ውጤት መሠረት ንግድህን አስፋፋ።
የመጨረሻ ምክር
ንግድ ለመጀመር ትልቅ ገንዘብ ብቻ አይደለም የሚያስፈልገው። ጥናት፣ እቅድ፣ የገንዘብ ቁጥጥር፣ ትዕግሥትና ከስህተት የመማር ፍላጎትም ያስፈልጋሉ። ምንም ንግድ የተረጋገጠ ትርፍ አያረጋግጥም፤ ስለዚህ ከትልቅ ወጪ ወይም ከብድር በፊት ሀሳብህን በትንሽ ፈትን።
የውይይት ጥያቄ፦
አንተ ንግድ መጀመር ብትፈልግ፣ ትልቁ እንቅፋትህ ምንድነው?
• ካፒታል ማጣት
• የንግድ ሀሳብ አለማግኘት
• የገበያ እውቀት ማነስ
• ደንበኛ ማግኘት
ምላሽህን በአስተያየት አጋራ።
አዲስ ኢንሳይት | ጠቃሚ መረጃ፣ አዲስ እይታ።

ገቢህ ትንሽ ቢሆንም፣ ገንዘብህን በጥበብ መቆጣጠር ትችላለህ! 💰
ይህን ጠቃሚ መረጃ እስከ መጨረሻው አንብብ፤ ለወዳጆችህና ለቤተሰብህም አጋራ።
👍 ላይክ አድርግ
🔁 ሸር አድርግ
💬 ሃሳብና አስተያየትህን አጋራን።
የአዲስ ኢንሳይት ቤተሰብ ለመሆን በፌስቡክና በቴሌግራም ይቀላቀሉን። አብረን እንማር፣ እንወቅ፣ እንደግ!

👇👇👇
https://t.me/AddisInsight23/14625