ድህነት፣ ፖለቲካና የእኛ እጣ ፈንታ

“ደሃ ሕዝብ ስለሚበላውና ስለሚጠጣው እንጂ፣ እጣ ፈንታውን ስለሚወስነው ፖለቲካ አያስብም።”

ይህ አባባል ድህነትን ከኪስ ባዶነት በላይ ያስቀምጠዋል። ድህነት አንዳንድ ጊዜ የሰውን ኑሮ ብቻ ሳይሆን የሚመለከተውን የዓለም አድማስ ይገድባል። ሰው የዛሬን ሕይወት ለማዳን ሲገደድ፣ ነገን የሚቀርጹ ኃይሎችን ለመጠየቅ የሚፈለገው የአእምሮ ርቀት ይጠባል።

አብርሃም ማስሎው በ1943 በጻፈው “A Theory of Human Motivation” ውስጥ ይህን የሰው ሁኔታ ከፍላጎት ተዋረድ አንጻር ይመረምራል። በእርሱ አባባል፦

«“It is quite true that man lives by bread alone — when there is no bread.”»

“እንጀራ በሌለበት ጊዜ፣ ሰው በእንጀራ ብቻ ይኖራል።”

ይህ ሐረግ ረሃብ ሰውን ከፍ ካሉ ምኞቶች እንደሚያስቀድም ያሳያል። ማስሎው በእጅጉ የተራበ ሰው ላይ ምግብ የንቃተ ሕሊናውን ሊይዝ እንደሚችል ይገልጻል፤ ሌሎች ፍላጎቶችም ለጊዜው ወደ ጀርባ ሊገፉ ይችላሉ።

ይህንን ከሀገራዊ ሕይወት ጋር ስናገናኘው ጥያቄው ከ“ሕዝብ ለምን አያስብም?” ወደ “ሕዝብ ምን እንዲያስብ የሚገድደው የሕይወት ሁኔታ ምንድነው?” ይለወጣል።

ይህ ልዩነት ወሳኝ ነው።

ምክንያቱም ረሃብተኛን የሚወቅስ ሰው ረሃቡን አይፈታም። የሕዝብን የአስተሳሰብ ድንበር ለማስፋት ከፈለግን፣ የሕይወት መሠረቱን ማስፋት ያስፈልጋል።

ማስሎው ደግሞ ፍላጎት በረሃብ አይጠናቀቅም ይላል። መሠረታዊ ፍላጎቶች ሲሟሉ፣ ሌሎች ከፍ ያሉ ፍላጎቶች ይታያሉ፦

«“At once other (and higher) needs emerge...”»

“ወዲያውኑ ሌሎች፣ ከፍ ያሉ ፍላጎቶች ይነሳሉ...”

እዚህ ላይ የሰው ጉዞ ከመኖር ወደ መኖርን መቅረጽ ይሸጋገራል። ምግብ ከሕልውና ጋር ይያያዛል፤ ደህንነት ከመረጋጋት ጋር፤ ክብር ከራስን መለየት ጋር፤ ራስን መገንባት ደግሞ ከሰው ውስጥ የተቀመጠውን እምቅ አቅም ከመግለጽ ጋር ይያያዛል።

እናም ፖለቲካ በዚህ ተዋረድ ውስጥ የሩቅ ጉዳይ አይደለም። የምግብ ዋጋ፣ የሥራ እድል፣ የደህንነት ሁኔታ፣ የትምህርት ዕድል፣ የመረጃ ተደራሽነት፣ የመናገር ነፃነት—እነዚህ ሁሉ የሰውን ፍላጎት የሚወስኑ የሕይወት መሠረቶች ናቸው። በዚህ ምክንያት ፖለቲካ ማለት ሥልጣንን ለማን እንደሚሰጥ ብቻ ሳይሆን፣ ሰው ምን ያህል ሰው ሆኖ እንዲኖር የሚፈቅድለትን ሁኔታ ማን እንደሚያዘጋጅ ጥያቄም ነው።

ከዚህ አንጻር ድህነት የኢኮኖሚ ቃል ብቻ አይደለም። የምርጫ ዕድል መጥበብ፣ የእውቀት ተደራሽነት መገደብ፣ የክብር ስሜት መሸርሸር፣ የነገ ራዕይ መደብዘዝም ነው።

ስለዚህ ለአንድ ሕዝብ እንጀራ መስጠት አስፈላጊ ነው፤ ግን በእንጀራ ላይ ብቻ ማቆም የሰውን ሙሉ እምቅ አቅም መደበቅ ነው። ሰው መብላት ብቻ አይፈልግም፤ መረጋጋት፣ መከበር፣ መጠየቅ፣ መምረጥ፣ መፍጠር እና ራሱን ማብቃትም ይፈልጋል።

እዚህ ላይ የሕዝብ እድገት የሚለካው በእንጀራ ብዛት ብቻ ሳይሆን፣ ሕዝቡ ከእንጀራ በላይ ምን መጠየቅ እንደጀመረ በሚለውም ነው።

ሰው የሚበላውን ሲያስብ ሕልውናውን ያድናል።
ሰው የሚኖርበትን ሥርዓት ሲጠይቅ ደግሞ እጣ ፈንታውን መወሰን ይጀምራል።

እኛስ?

የዛሬ ጭንቀት ነገን እንዳናስብ እያደረገን ነው?
ወይስ የዛሬን ችግር አልፈን የነገን ትርጉም ለመጠየቅ እየተዘጋጀን ነው?

እኛ ኢትዮጵያውያን፣ የዛሬ እንጀራችንን ለማግኘት እየታገልን የነገ ሕይወታችንን ለመወሰን እንዳንረሳ—የእኛ ኢትዮጵያውያን እጣ ፈንታስ በማን እጅ ነው?

ትግራይ ክልል አሁናዊ ትክክለኛ መረጃ‼️
በትግራይ ክልል በተለይ በሶስት አቅጣጫ ወጊያው ቀጥሏል።
📌ከመቀሌ-ሀገረ ሰላም-አብዪ አዲ(ተንቤን-አድዋ መስመር አንዱ የውጊያ መስመር ሲሆን በዚህ መስመር መከላከያ ሰራዊት የተንቤን ዋና ከተማ የሆነችውን አብዪ አዲን ተቆጣጥሯል፣አድዋ ከተማ ሙሉ ለሙሉ እንቅስቃሴ ቆሟል ብለዋል።
📌ከመቀሌ-ውቅሮ-ነጋሽ-አዲግራት-ዛላንበሳ---- ሌላኛው ውጊያ እየተደረገበት ያለ መስመር ሲሆን በዚህ የውጊያ መስመር መከላከያ ሰራዊት ዛሬ መስከረም 28 ከሰዓት በኋላ ውቅሮን አልፎ ነጋሽ የምትባል ከተማን ተቆጣጥሯል።
በውቅሮ መከላከያ ሰራዊት ፓትሮል መጀመሩን የአዩዘሀበሻ ምንጮች በምስል አጋርተዋል።
📌ከማይፀብሪ-አዲ ገብሩ-እንዳ ባጉና-ሽሬ-አክሱም ---ሌላኛው የውጊያ መስመር ሲሆን የህወሓት ተዋጊዎች ከእንዳባጉና እና ሽሬ ለቀው ቢወጡም መከላከያ ሠራዊት ገና እንዳልገባ የአካባቢው ምንጮች ለአዩዘሀበሻ ገልፀዋል።
📌አዲግራት በዛሬው ዕለት ተደጋጋሚ የጀት ድብደባ ተፈፅሟል፣ የደረሰው ጉዳት አልታወቀም።

ሕዝብ ይቀጥላል፤ ስልጣን ግን ያልፋል!

ስልጣን ይመጣል፤ ይሄዳል። ዙፋን ይለዋወጣል፤ ሕዝብ ግን ይቀጥላል።

ዛሬ ስልጣን ላይ ስለሆንክ ሰዎችን ልትገፋ፣ ልታዋርድ ወይም ልትበድል ትችላለህ። ግን ስልጣን ዘላለማዊ አይደለም። የሚያስፈራህ ሰው አንድ ቀን ከስልጣን ስትወርድ የሚያይህ ሰው ይሆናል።

ስለዚህ ስልጣንን እንደ የግል ንብረት አትያዘው። ስልጣን አደራ ነው፤ ሕዝብ ደግሞ የምትገዛው ንብረት አይደለም።

ዙፋን ይቀየራል፤ ስም ግን በታሪክ ይቀራል። ስልጣን ሲሰጥህ ሰዎችን አትጨቁን—አክብራቸው፤ ምክንያቱም ነገ ሊያስጠጋህ የሚችለው የሥልጣን ኃይል ሳይሆን የሰዎች እምነት ነው።

ከስልጣን ስትወርድ የሚጠብቅህ የሥልጣንህ መጠን አይደለም፤ በስልጣንህ ዘመን የሰራኸው ታሪክ ነው። ዛሬ በሰዎች ላይ የምታደርገው ነገር ነገን የሚያንጸባርቅልህ መስታወት ይሆናል።

ስልጣን የሚያልፍ ነው፤ ሕዝብ ይኖራል ።
ስለዚህ ስልጣን ላይ ሳለህ ሰውን አክብር፤ ነገ የምትፈልገውን ክብር ዛሬ ለሌሎች ስጥ።

🎶 ብቻዬን | BICHAYEN

አንዳንድ ትዝታዎች አይረሱም፤ አንዳንድ ስሜቶችም በቃላት አይገለጹም። ልብ በዝምታ የሚናገርበት፣ ትዝታ በዜማ የሚነቃበት የስሜት ጉዞ…

«ብቻዬን» የብቸኝነትን ጥልቀት፣ የልብን ውስጣዊ ስሜትና የማይረሱ ትዝታዎችን በሙዚቃ የሚያስተላልፍ ልዩ የአማርኛ የሙዚቃ ሥራ ነው። ዜማውን ስትሰሙ የራሳችሁን ታሪክ፣ ያለፈ ጊዜና ያልተነገሩ ስሜቶች ታስታውሱ ይሆናል።

🎧 በጸጥታ አዳምጡት፤ ስሜቱ ልባችሁ ውስጥ ይድረስ።

💬 ጥያቄያችን፦ በሕይወታችሁ ውስጥ ብቻችሁን እንደሆናችሁ የተሰማችሁበት ጊዜ አለ? ይህ ሙዚቃ በውስጣችሁ ያነቃውን ስሜት በኮመንት አጋሩን።

👍 Like | 💬 Comment | 🔁 Share | 🔔 Subscribe

━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🎼 ግጥም፦ ኤርሚያስ (በAddis Insight የተሻሻለ ) 🎹 ቅንብር፦ Addis Insight 🎵 የሙዚቃ ዝግጅት፦ Assisted by AI

Addis Insight — ዓለምን በአዲስ እይታ።

#ብቻዬን #Bichayen #AddisInsight #EthiopianMusic #AmharicMusic #NewMusic2026

https://youtu.be/8EFQk33LRPM?si=NPKahpXz0d8D0xN3

#ኢትዮጵያ_ራሷን_ትከላከላለች‼️
ኢትዮጵያ በኤርትራ ወረራ እንደተፈጸመባት እና ራሷን ከመከላከል ውጪ ሌላ አማራጭ እንደሌላት በመግለጽ ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (UN) በደብዳቤ አሳወቀች።

የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጌዲዮን ጤሞቲዮስ (ዶ/ር) ወቅታዊ ሁኔታዎችን በተመለከተ ለመንግሥታቱ ድርጅት የፀጥታ ጥበቃ ምክር ቤት አባላት ደብዳቤ መጻፋቸውን ቢቢሲ ዘግቧል።

በዚህም ደብዳቤ፤ የኤርትራ ሠራዊት ድንበር አልፎ ወደ ኢትዮጵያ ግዛት መግባቱን ገልጸዋል።

ኢትዮጵያ በሁለት የተለያዩ ጊዜያት ለፀጥታው ም/ቤት አባላት በላከችው ደብዳቤ " ኤርትራ በተደጋጋሚ በፈጸመችው ጸብ አጫሪነት እና ድንበር ጥሶ የመግባት እርምጃ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ደኅንነት ላይ አደጋ መደቀኑን " በመጥቀስ ትኩረት እንዲሰጠው መጠየቃቸውን አስታውሰዋል።

" ኤርትራ የፀብ አጫሪነት ድርጊቷን በአሁኑ ጊዜ ከፍ ወዳለ ደረጃ አሸጋግራ ሜካናይዝድ ክፍሎችን ጨምሮ ወታደሮቿን በጥልቀት ወደ ኢትዮጵያ ግዛት አሰማርታለች " ያሉት ጌዲዮን (ዶ/ር) ፥ " ይህም ሦስት የትግራይ ዞኖችን በማካተት በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ ከ30 አስከ 60 ኪሎ ሜትር በሚደርስ ርቀት ወደ ውስጥ ገብተዋል " ብለዋል።

ሚኒስትር ጌዲዮን የኤርትራ ድርጊት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ቻርተር ውስጥ የሰፈሩትን መሠረታዊ መርሆዎች በግልጽ የሚጥስ ነው በማለት " ይህም ኢትዮጵያ ራሷን የመከላከል ሕጋዊ መብት እንድትጠቀም የሚያስገድድ ነው " ሲሉ ጽፈዋል።

ለፀጥታው ም/ቤት የጻፉት ደብዳቤ የተፈጸመውን ወረራ ለማሳወቅ ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያ ለምትወስደው የመከላከል እርምጃ ድጋፍ ጠይቀዋል።

" በዚህ አስቸጋሪ ወቅት ኢትዮጵያ ራሷን ከመከላከል በቀር ሌላ አማራጭ የላትም " በማለት ምክር ቤቱ ኢትዮጵያ የገጠማትን ሁኔታ በመረዳት ድጋፍ እንዲደያርግላት እና ከጎኗ እንዲቆም ጠይቀዋል።

ሚኒስትሩ፣ ኢትዮጵያ ከኤርትራ በኩል ለረዥም ጊዜ ሲፈጸሙ ለነበሩ ትንኮሳዎች በትዕግሥት እና ራስን በመቆጠብ መቆየቷን አመልክተዋል።

በመሆኑም " ሁለቱን አገራት በእኩል ሚዛን ለማስቀመጥ የሚሞክር ማንኛውም አቋም ለአፍሪካ ቀንድ ሰላም እና ደኅንነት አይጠቅምም " ብለዋል።

" ኤርትራ ወራሪ ናት፤ ኢትዮጵያ ደግሞ የወረራ ሰለባ ናት። ኤርትራ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት እየጣሰች ነው " ሲሉም አሳውቀዋል።

ኢትዮጵያ ራሷን ከመከላከል በቀር ሌላ አማራጭ እንደሌላትም ገልጸዋል።

ወጣት ሲሞት ልብ ይሰበራል። ገና በማለዳው፣ የሕይወት ጉዞው ሳይጠናቀቅ፣ ሕልሞቹ ሳይፈጸሙና ተስፋዎቹ ሳይለመልሙ ሲቀሩ የሚፈጠረው ሐዘን ከቃላት በላይ ነው።

ለወላጆቹ የዓመታት ልፋትና ተስፋ ማጣት፣ ለቤተሰቡ የማይሞላ ክፍተት፣ ለወዳጆቹ ደግሞ በትዝታ መካከል የመኖር ፈተና ነው። ትናንት አብረው ይስቁበት የነበረው ሰው ዛሬ በፎቶ ውስጥ ብቻ ሲቀር፣ የሚነገሩ ብዙ ቃላትና የሚፈጸሙ ብዙ ሕልሞች ከእሱ ጋር ይቀራሉ።

ከሁሉ የሚያሳዝነው ግን የሄደው ሰው ብቻ አይደለም፤ እሱ ቢኖር ይፈጠሩ የነበሩ ደስታዎች፣ ይሳኩ የነበሩ ሕልሞችና ይሞሉ የነበሩ የሕይወት ክፍተቶችም ናቸው።

ወጣት ሲሞት አንድ ሰው ብቻ አይሄድም፤ በብዙ ልቦች ውስጥ የተቀመጡ ተስፋዎችም አብረው ይሄዳሉ።

ለሟቹ ነፍስ እረፍትን፣ ለቤተሰቡና ለወዳጆቹ መጽናናትን ይስጥ። እጅግ አሳዛኝ ነው!

ዲያቆን ዳንኤል ክብረት በጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት በሚኒስትር ማዕረግ የዴሊቨሪ ክትትል ዘርፍ ኃላፊ ሆነው ተሹመዋል።

በኢራን ጦርነት 81 የአሜሪካ ወታደራዊ አውሮፕላኖችና ድሮኖች መጥፋታቸው ወይም መጎዳታቸው ተዘገበ

📅 መስከረም 30፣ 2019| አዲስ ኢንሳይት

በኢራን ላይ በተካሄደው ጦርነት ቢያንስ 81 የአሜሪካ ወታደራዊ አውሮፕላኖችና ድሮኖች እንደጠፉ ወይም እንደተጎዱ አልጀዚራ ዘገበ። የእነዚህ መሣሪያዎች የመተኪያ ወጪ ከ1.9 ቢሊዮን እስከ 3.3 ቢሊዮን ዶላር ሊደርስ እንደሚችልም ተገልጿል።

ከተጎዱት ወይም ከጠፉት መካከል 45 MQ-9 Reaper ድሮኖች፣ 12 F-15E Strike Eagle ተዋጊ አውሮፕላኖችና 7 KC-135 የአየር ላይ ነዳጅ አቅራቢ አውሮፕላኖች ይገኙበታል።

ዘገባው የተጎዱና የጠፉ መሣሪያዎችን በአንድ ላይ የሚያካትት ሲሆን፣ ሁሉም ፈጽመው ወድመዋል ማለት አይደለም። አንዳንዶቹ ከጥገና በኋላ ወደ አገልግሎት ሊመለሱ ይችላሉ።

ምንጭ፦ Al Jazeera

ለትክክለኛና ወቅታዊ መረጃ፣ የአዲስ ኢንሳይት ቻናላችንን ይቀላቀሉ👇👇👇

ካርታ በእርሳስ አይሳልም-ኤርትራ‼️
የኤርትራ አዲስ መግለጫ የኤርትራ ህዝብ ያካሄደው ትግል ነፃነትን ለማስመለስ የተደረገና የኢትዮጵያን ወረራ ለመቀልበስ የተከናወነ መሆኑን አውስቶ ‹‹በዚህ መራራና ረጅም የትግል ጉዞ ከሩቅም ሆነ ከቅርብ የሞራልና ሌሎችም ድጋፎች ማግኘቱ የሚካድ አይደለም›› ብሏል፡፡ ጨምሮም ‹‹አሁን የሚሰማው የታሪክ ማዛባት ጫጫታ ግን ሊበሏት ያሰቧትን ጥንቸል ጅግራ ይሏታል እንደማለት ነው›› ያለው መግለጫው ‹‹የአለም ካርታ በተረት ተረት፣ ከአቅም በላይ በመመኘት፣ የቀይ ባህር መስኮት በመፈለግና ለጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ በመቅረብ›› የማይለወጥ መሆኑን አስታውቋል፡፡

በማጠቃለያውም ‹‹የአለም ካርታ በእርሳስ የሚሳል ሳይሆን በአለም አቀፍ ህግና ስምምነቶች የሚገዛ የሉአላዊነትና የግዛት አንድነት ጉዳይ ነው፡፡ ስለዚህም የኤርትራ ሉአላዊነት በደምና በህግ የተረጋገጠና የተገደበ ነው፡፡ እሱን የሚነካም ወዮለት፡፡ አራት ነጥብ›› ብሏል፡፡
ኤርትራ ‹‹ኢትዮጵያን የባህር በር ለማሳጣት በተደረገ ሴራ የተፈጠረች አገር›› ናት የሚለው ፍራጃ ተቀባይነት የለውም ብሏል።

እርኩም (Ground Hornbill) ፦  በምድር ላይ የሚመላለስ፣ የአንበሳ ድምፅ የሚመስል ጥሪ ያለው ድንቅ ወፍ!

በአፍሪካ የዱር ሕይወት ውስጥ በመልኩ አስፈሪ፣ በባህሪው የሚያስገርምና በአኗኗሩ ልዩ የሆነ ወፍ አለ። ረጅምና ጠንካራ ምንቃር፣ ጥቁር ላባና በጉሮሮው ዙሪያ የሚታይ ደማቅ ቀይ ቆዳ ያለው ይህ ወፍ Ground Hornbill ይባላል። በአንዳንድ አካባቢዎች “እርኩም” ተብሎ ሊጠራ ቢችልም፣ ይህ ስም በአካባቢያዊ አጠቃቀም መረጋገጥ ይፈልጋል።

የሚያስገርሙ እውነታዎች

🔹 1. ከተራ ወፎች በተለየ መንገድ ይኖራል!

ብዙ ወፎች በዛፎች ላይ ሲዘዋወሩ፣ Ground Hornbill ግን ብዙ ጊዜውን በመሬት ላይ በመራመድ ያሳልፋል። በረጅሙ ምንቃሩ ነፍሳትን፣ እባቦችን፣ እንሽላሊቶችንና ሌሎች ትንንሽ እንስሳትን ያድናል።

🔹 2. ድምፁ ከመልኩ ያልተናነሰ ነው!

ይህ ወፍ ከሩቅ ሊሰማ የሚችል ጥልቅና የሚያስተጋባ ድምፅ ያሰማል። ድምፁ አንዳንድ ጊዜ የአንበሳን ጩኸት ሊያስታውስ ይችላል። ይሁንና ይህ ድምፅ በዋናነት ለመግባባትና የራሱን ክልል ለማሳወቅ ይጠቀምበታል።

🔹 3. የቤተሰብ ትብብሩ አስደናቂ ነው!

በተለይ በአንዳንድ Ground Hornbill ዝርያዎች ውስጥ የቤተሰብ አባላት ለጫጩቶች እንክብካቤ፣ ለምግብ ፍለጋና ለክልል መከላከል ይተባበራሉ። ይህም በወፎች ዓለም የሚታይ አስደናቂ የትብብር ምሳሌ ነው።

🔹 4. የመጥፋት አደጋ ያጋጥመዋል!

የመኖሪያ አካባቢ መውደም፣ የጎጆ ዛፎች መቀነስና መመረዝ ከሚያስፈራሩት ችግሮች መካከል ናቸው። ሁለቱም የGround Hornbill ዝርያዎች በIUCN የጥበቃ ምድብ ውስጥ “ተጋላጭ” (Vulnerable) ተብለው ተመዝግበዋል።

አስፈላጊ ማስታወሻ፦ በኢትዮጵያ የሚገኘው Northern Ground Hornbill (Bucorvus abyssinicus) ሲሆን፣ በምስሉ ላይ ያለው ደግሞ Southern Ground Hornbill (Bucorvus leadbeateri) ሊሆን ይችላል። የአካባቢው ስምና የምስሉ ዝርያ በተለይ መረጋገጥ አለባቸው።

የአዲስ ኢንሳይት መልዕክት

የተፈጥሮ ሀብት ውበት ብቻ አይደለም፤ የሕይወት ሚዛን ነው። እነዚህን የዱር ፍጥረታት መጠበቅ ማለት ለቀጣዩ ትውልድ የተፈጥሮን ውርስ ማስተላለፍ ማለት ነው።

እርስዎ ይህን ወፍ በአካባቢዎ አይተውታል? በአካባቢያችሁ ምን ይባላል ?

አዲስ ኢንሳይት — ዓለምን በአዲስ እይታ።