🇺🇬🇪🇹 የኡጋንዳ ጦር አዛዥ፦ “ግጭቱ በአስቸኳይ ይቁም”
የኡጋንዳ የመከላከያ ኃይሎች (UPDF) ዋና አዛዥ ጄኔራል ሙሁዚ ካይኔሩጋባ በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግም በተቀሰቀሰው ግጭት ላይ መልዕክት አስተላለፉ።
ጄኔራሉ በX ገጻቸው ባሰፈሩት መልዕክት፣ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ መከላከያ ሠራዊት ድጋፋቸውን ገልጸው፣ እየተባባሰ ያለው የጦርነት እና የጠላትነት እርምጃ በአስቸኳይ እንዲቆም ጥሪ አቅርበዋል።
በተጨማሪም ጄኔራል ሙሁዚ በ2022 በደቡብ አፍሪካ ፕሪቶሪያ የተፈረመው የሰላም ስምምነት እንዲከበርና በተግባር እንዲተገበር ጥሪ አቅርበዋል።
ጄኔራሉ በመልዕክታቸው የኢትዮጵያ አንድነትና ሉዓላዊነት በሁሉም ወገኖች ሊከበርና ሊጠበቅ እንደሚገባም አስገንዝበዋል።
ይህ መልዕክት የመጣው በሰሜን ኢትዮጵያ የጸጥታ ሁኔታ እንደገና በተናወጠበት ወቅት ሲሆን፣ የኡጋንዳ ወታደራዊ አዛዥ ለግጭቱ አስቸኳይ ማቆሚያ እና ለፕሪቶሪያ ስምምነት መከበር መጠየቃቸው ትኩረት ስቧል።
📌 ምንጭ፦ RadioTV10 — 30 September 2026
“Uganda’s Army Chief Gen. Muhoozi Supports the Ethiopian Army and Calls for an Immediate End to the War.”

ምንጭ-Radio TV 10
አዲስ ኢንሳይት
ዓለምን በአዲስ እይታ

" በኢራን ጦርነት ላይ የመጨረሻ ውሳኔ ጊዜው ቀርቧል"-ትራምፕ
መስከረም 21/2019 ዓ.ም. | አዲስ ኢንሳይት
የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ በአሜሪካና በኢራን መካከል ያለው የጦርነት ሁኔታ በቅርቡ ወደ አንድ የመፍትሔ አቅጣጫ እንደሚሄድ ገለጹ።
ትራምፕ ከጋዜጠኞች ጋር በተነጋገሩበት ወቅት፣ አሜሪካ ከኢራን ጋር ስምምነት ላይ መድረስ ወይም ሌላ ወታደራዊ እርምጃ መውሰድ የሚለው ውሳኔ ጊዜ መቃረቡን አመልክተዋል። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ግጭቱ በአንድም ይሁን በሌላ መንገድ “በጣም በቅርቡ” እንደሚያበቃ መግለጻቸውም ተዘግቧል።
በተመሳሳይ ወቅት በአሜሪካና በኢራን መካከል በአስታራቂዎች በኩል ድርድር ለማስቀጠል ጥረቶች ቀጥለዋል። ኳታር በሁለቱ ወገኖች መካከል መልዕክቶችን በማስተላለፍ የጋራ መግባባት ለመፍጠር እየሰራች መሆኗን ገልጻለች።
የማዕቀብ ማላላት ጉዳይ
በቅርቡ የአሜሪካ መንግሥት ኢራን በኒውክሌር መርሃ ግብሯ ላይ ተጨባጭ እርምጃ ከወሰደች ማዕቀቦችን ለማላላትና የታገዱ የኢራን ገንዘቦችን ለመልቀቅ ፈቃደኛ መሆኗን የሚገልጹ ዘገባዎች ወጥተው ነበር።
ነገር ግን ፕሬዝዳንት ትራምፕ እነዚህን ዘገባዎች በግልጽ አስተባብለዋል። በTruth Social ላይ አሜሪካ ለኢራን ምንም አይነት ማዕቀብ ማላላት ወይም የታገዱ ገንዘቦችን መልቀቅ የሚመለከት ቅናሽ እንዳላቀረበች ተናግረዋል። Reuters ደግሞ ትራምፕ የAxios እና CNN ዘገባዎችን እንደካዱ ዘግቧል።
የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ ዋና የድርድር ነጥብ ሆኗል
የኢራን የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ መክፈት ጉዳይ በድርድሩ ዋና ነጥብ ሆኗል። ኢራን የባህረ ሰላጤውን መንገድ እንደገና ለመክፈት ከማዕቀብ ማስወገድ፣ የታገዱ ገንዘቦችን መልቀቅና የወታደራዊ ግጭቱን ማቆምን የሚመለከቱ ቅድመ ሁኔታዎችን አቅርባለች።
ትራምፕ ግን የኢራንን የቅድመ ሁኔታ ተቀባይነት የሌለው በማለት ውድቅ አድርገው፣ በኒውክሌር ጉዳይ ላይ ተጨባጭ ቅናሾች እንዲደረጉ አሜሪካ እየጠየቀች መሆኑ ተገልጿል።
በመሆኑም ትራምፕ ጦርነቱ በቅርቡ ሊያበቃ እንደሚችል ቢገልጹም፣ እስካሁን የሁለቱ ወገኖች ድርድር የመጨረሻ ስምምነት ላይ አልደረሰም። የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ፣ የኢራን የኒውክሌር መርሃ ግብር፣ ማዕቀቦችና የታገዱ ገንዘቦች የድርድሩ ዋና አከራካሪ ጉዳዮች ሆነው ቀጥለዋል።
ምንጭ፦ Reuters, Axios, CNN

🚨 ሰበር መረጃ❗❗

ኢትዮጵያ በኤርትራ የሚገኘውን ኤምባሲዋን ለመዝጋት ወሰነች፤ 10 የኤርትራ ዲፕሎማቶችም በ48 ሰዓት ውስጥ እንዲወጡ ታዘዙ

መስከረም 21/2019 ዓ.ም. | አዲስ ኢንሳይት

የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በኤርትራ ዋና ከተማ አስመራ የሚገኘውን የኢትዮጵያ ኤምባሲ ለመዝጋት መወሰኑን አስታወቀ።

ሚኒስቴሩ ውሳኔውን ያሳለፈው ኤርትራ በኢትዮጵያ ላይ ፈጽማለች ባላቸው ቀጥተኛና ተዘዋዋሪ የጠብ አጫሪነት እና የትንኮሳ ድርጊቶች ምላሽ ለመስጠት መሆኑን ገልጿል።

በተጨማሪም፣ በአዲስ አበባ የሚገኙ 10 የኤርትራ ዲፕሎማቶች የቪየና የዲፕሎማሲ ስምምነትን በመጣስ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ደህንነት ስጋት የሚፈጥሩ ተግባራትን ፈጽመዋል በሚል፣ በ48 ሰዓታት ውስጥ ኢትዮጵያን ለቀው እንዲወጡ ታዘዋል።

የዲፕሎማቶቹ መባረር እና የአስመራው ኤምባሲ መዘጋት በሁለቱ ሀገራት መካከል የቆየውን ውጥረት ይበልጥ የሚያሳይ እርምጃ ሆኗል።

የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ከኤርትራ ጋር ያለውን ታሪካዊና የሕዝቦች ትስስር እንደሚያከብር ገልጾ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያሉ አለመግባባቶች በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱ ቁርጠኛ መሆኑን አስታውቋል።

🛑 የሰሜን ኢትዮጵያ ግጭት

በሰሜን ኢትዮጵያ በተካሄደው ግጭት ወቅት የኤርትራ ወታደሮች ተሳትፎ እንዳላቸው የተለያዩ ክሶች ቀርበዋል። ኤርትራ ግን በተለያዩ ወቅቶች እነዚህን ክሶች አስተባብላለች።

ስለሆነም ይህ ጉዳይ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የዲፕሎማሲ ውጥረት ወደ አዲስ ደረጃ ሊያሸጋግር ይችላል።

ምንጭ፦ AP, AFP, Anadolu Agency

አዲስ አበባ‼️
በከተማዋ በሌሊት ተከታታይ ፍንዳታዎች ተሰምተዋል

መስከረም 21/2019 ዓ.ም. | አዲስ ኢንሳይት

ትናንት ሌሊት በአዲስ አበባ በተለያዩ አካባቢዎች ተከታታይ ፍንዳታዎች መሰማታቸውን የዜና ምንጮች ዘገቡ።

የአሶሼትድ ፕሬስ (AP) ዘገባ መሠረት፣ በከተማዋ ሶስት የተለያዩ ፍንዳታዎች መከሰታቸውን አንድ የመረጃ ባለስልጣን አረጋግጠዋል። ሆኖም ፍንዳታዎቹ የድሮን ጥቃት ውጤት መሆናቸው ወይም ከሌላ ምክንያት የተከሰቱ መሆናቸው በወቅቱ በይፋ አልተረጋገጠም።

ፍንዳታዎቹ ከኢትዮጵያ የመከላከያ ዋና መሥሪያ ቤት አካባቢ ጨምሮ በተለያዩ የከተማዋ አካባቢዎች መሰማታቸው ተዘግቧል።

Reuters በበኩሉ፣ ፍንዳታዎቹ የድሮን ጥቃቶች እንደነበሩ አንድ የተቃዋሚ ምንጭ መግለጹን ዘግቧል። ይሁን እንጂ ይህ መረጃ በገለልተኛ ምንጮች ሙሉ በሙሉ እስካሁን አልተረጋገጠም።

🛑 የድሮን እንቅስቃሴ ላይ እገዳ

ፍንዳታዎቹ ከመሰማታቸው ከጥቂት ሰዓታት በፊት፣ የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት በአዲስ አበባና አካባቢዋ ማንኛውንም ዓይነት ድሮን ለማብረር እስከማይታወቅ ጊዜ ድረስ ፈቃድ እንደማይሰጥ አስታውቆ ነበር።

ባለሥልጣኑ የከተማዋን አየር ክልልና ወሳኝ ተቋማት ለመጠበቅ የፀረ-ድሮን ሥርዓቶችና ልዩ የሥራ ቡድኖች መዘርጋታቸውን ገልጿል።

በፍንዳታዎቹ ምክንያት በሰዎች ላይ የደረሰ ጉዳት ወይም በንብረት ላይ የደረሰ ጉዳት ሙሉ በሙሉ በይፋ የተገለጸ መረጃ እስካሁን የለም።

አዲስ ኢንሳይት ተጨማሪ የተረጋገጠ መረጃ ሲገኝ ያሳውቃል።

ምንጭ፦ Reuters, Associated Press (AP), ENA

በደቡባዊ ትግራይ አላማጣ እና ማይጨው እንዲሁም በቆቦ ከተሞች አካባቢ በሚካሄደው ግጭት ከ70 በላይ ንጹኃን ሳይገደሉ እንዳልቀረ የሚጠቁሙ መረጃዎች እንደደረሱት ቅድሚያ ለሰብዓዊ መብቶች ኢትዮጵያ ገለጠ።

በተጠቀሱት አካባቢዎች የንጹኃን ሁኔታ አሳሳቢ ደረጃ ላይ እንደሚገኝና በተለይ በትግራይ ሰሜን ምዕራብ ዞን የሽራሮ፣ ሽሬ እና አክሱም ከተሞች ነዋሪዎች የምግብ፣ የውሃና የገንዘብ እጥረት እንዳጋጠማቸው የገለጠው ድርጅቱ፣ የታጠቁ ኃይሎች ንጹሐንና የጦርነት ተሳታፊዎችን ለይቶ የማየት ግዴታ እንዳለባቸው አሳስቧል።

ፌደራል መንግሥቱና ታጣቂ ኃይሎች ንፁኃን ሰዎችን ከጥቃት እንዲጠብቁ፣ አስገዳጅ ወታደራዊ ምልመላን እንዲያቆሙ፣ የመብት ጥሠቶችን እንዲመረምሩና በንፁኃንና በመኖሪያ አካባቢዎች ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶችም ባስቸኳይ እንዲቆሙ ድርጅቱ ጠይቋል።

አብዓላ ከተማ በመንግሥትና አጋር ኃይሎች ቁጥጥር ስር መግባቷ ተገለፀ

​ከመቀሌ በ50 ኪሎሜትር ርቀት ላይ በአፋር እና ትግራይ አዋሳኝ የምትገኘው አብዓላ ከተማ ከቀኑ 7፡15 ጀምሮ በጋራ ኃይሎች ቁጥጥር ስር መግባቷ ተዘግቧል።

​የተቀናጀ ቁጥጥር፦ ከተማዋ በአፋር የፀጥታ ኃይሎች፣ በትግራይ ሰላም ሠራዊት እና በኢትዮጵያ ሀገር መከላከያ ሠራዊት በጋራ በቁጥጥር ስር ውላለች።

​የቦታው ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ፦ አብዓላ ከተማ በአፋርና በትግራይ ክልሎች አዋሳኝ ድንበር ላይ የምትገኝ ሲሆን ከመቀሌ ቅርብ ርቀት ላይ ትገኛለች።

የኤርትራ ሰራዊት‼️
የኤርትራ ሰራዊት አሰር መንደር፣ማቲዎስ መንደር እና አዲ ጎሹ መንገድ ገብቷል።
ኢትዮጵያ የኤርትራ ዲፕሎማቶች በ48 ሰዓት ኢትዮጵያን ለቀው አንዲወጡና በአስመራ የሚገኘውን ኢምባሲ ከዛሬ ጀምሮ ሙሉ ለሙሉ መዝጋቷን ማሳወቋ ይታወሳል።
ይህን ተከትሎ የኤርትራ ጦር በተጠንቀቅ እንዲቆም እንዲሁም ኢሳይያስ አፈወርቂ ሰራዊታቸውን ለማበረታታት በጦር ካምፕ በመገኘት ጉብኝት ሊያደርጉ መሆኑን የዲፕሎማቲክ ምንጮች ገልጸዋል።

🚨 ሰበር መረጃ❗❗

🇪🇹 ዶ/ር ደብረጽዮን፦ “ጦርነታችን ተንቀሳቃሽ ነው”

መስከረም 21/2019 ዓ.ም. | አዲስ ኢንሳይት

የህወሓት መሪ ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል “ጦርነታችን ተንቀሳቃሽ ነው” በማለት እንደተናገሩ የተሰራጨው መረጃ በትግራይ ውስጥ በቀጠለው የጦርነት ሁኔታ ላይ የተለየ ትኩረት ስቧል።

“ተንቀሳቃሽ ጦርነት” የሚለው አገላለጽ በወታደራዊ አጠቃቀም ከተወሰነ ግንባር ላይ በቋሚነት ከሚካሄድ ውጊያ ይልቅ ኃይሎችን በተለያዩ ቦታዎች በማንቀሳቀስ የሚካሄድ የውጊያ አቀራረብን ሊያመለክት ይችላል።

### በደቡብ ትግራይ የቀጠለው ውጊያ

በቅርቡ የትግራይ ክልል ውስጥ ውጊያዎች መቀጠላቸውን የውጭ ሚዲያዎች ሲዘግቡ፣ በተለይም በአላማጣ፣ መቀሌ አቅጣጫ እና ማይጨው ዙሪያ የተለያዩ ወገኖች የጦር እንቅስቃሴ መኖሩን ገልጸዋል።

ዶይቸ ቬሌ (DW) እንደዘገበው፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ መከላከያ ሠራዊት ወደ መቀሌ አቅጣጫ እየገፋ መሆኑን ከትግራይ የተገኘ ምንጭ ገልጿል፤ በተመሳሳይ የትግራይ ኃይሎች ማይጨውንና ሌሎች የደቡብ ትግራይ ከተሞችን ለመከላከል እየተዋጉ መሆኑ ተገልጿል።

እንዲሁም የፌዴራል ወገን ሚዲያዎችና ተደጋጋሚ ዘገባዎች መሠረት፣ አላማጣ በመስከረም 17 ቀን 2019 ዓ.ም. በENDF ቁጥጥር ሥር መግባቷ ተዘግቧል። የጦርነቱ ቦታዎች በመቀያየራቸው ግን የመሬት ላይ ሁኔታን በተሟላ መልኩ ማረጋገጥ አስቸጋሪ መሆኑ DW ጠቁሟል።

በተጨማሪም ከመስከረም 24 ጀምሮ በትግራይ የስልክና የኢንተርኔት መረብ አገልግሎት መቋረጡ በክልሉ ያለውን የመረጃ ፍሰት እጅግ አስቸጋሪ አድርጎታል።

⚠️ ማስታወሻ፦ የተለያዩ ወገኖች ስለ ድል፣ የድሮን መትቶ መጣል እና የተወሰኑ ከተሞች ቁጥጥር ስለመያዝ የሚያሰራጯቸው መረጃዎች በተናጠል የሚቀርቡ የወገኖች ጥያቄዎች ናቸው፤ በመረብ መቋረጥ ምክንያት ሁሉንም በነፃ ምንጮች ማረጋገጥ አልተቻለም።

አዲስ ኢንሳይት ተጨማሪ የተረጋገጠ መረጃ ሲገኝ ያሳውቃል።

🚨 ሰበር ዜና‼️

🇪🇹 ኢትዮጵያ የግብፅ ዲፕሎማትን ከሀገር እንዲወጡ አዘዘች

መስከረም 21/2019 ዓ.ም. | አዲስ ኢንሳይት

የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ለአዲስ አበባ የግብፅ ኤምባሲ በላከው ይፋዊ ደብዳቤ አንድ የግብፅ ዲፕሎማት “Persona Non Grata” ተብለው ከኢትዮጵያ እንዲወጡ ማዘዙ ተገለጸ።

በደብዳቤው መሠረት የዲፕሎማቱ ስም Ahmed Moharam Ahmed Soliman ሲሆን፣ ከማስታወቂያው ከተሰጠበት ጊዜ ጀምሮ ባሉት 48 ሰዓታት ውስጥ ኢትዮጵያን ለቀው እንዲወጡ ትዕዛዝ መሰጠቱ ተገልጿል።

🛑“Persona Non Grata” ምን ማለት ነው?

“Persona Non Grata” የሚለው በዲፕሎማሲያዊ ሕግ አንድ ዲፕሎማት በተቀባይ ሀገር ተቀባይነት የሌለው ሰው መሆኑን የሚያሳውቅ የዲፕሎማሲያዊ እርምጃ ነው።

ደብዳቤው እርምጃው በቪየና የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ስምምነት መሠረት መወሰዱን ያመለክታል።

Ahmed Moharam Ahmed Soliman የተባሉት ሰው በተለያዩ የተባበሩት መንግሥታት ሰነዶች ውስጥ የግብፅ ተወካይ/ዲፕሎማት ሆነው ተመዝግበዋል።

ምንጭ፦ የደብዳቤው ይዘት፣ United Nations records

ኤርትራ ምላሽ ሰጠች‼️
የኤርትራ መንግስት ከኢትዮጵያ ጋር ያለውን ማንኛውንም የዲፕሎማሲ ግንኙነት ሙሉ በሙሉ ማቋረጡን መስከረም 21 ቀን 2019 ዓ.ም. ባወጣው ይፋዊ መግለጫ አስታወቀ። ውሳኔው የኢትዮጵያ መንግስት በአዲስ አበባ የሚገኘውን የኤርትራ ኤምባሲ መዝጋቱን እና በአፍሪካ ህብረት የኤርትራ ተወካይን ጨምሮ 10 ዲፕሎማቶች ሀገር ለቀው እንዲወጡ ማዘዙን ተከትሎ የተወሰደ አጸፋዊ እርምጃ መሆኑ ተገልጿል።

የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስቴር ባወጣውና አዩዘሀበሻ የተመለከተው መግለጫ፣ የኢትዮጵያ መንግስት "ኤርትራ የጥላቻና የጸብ ድርጊት እየፈጸመች ነው" በማለት ለወሰደው እርምጃ ያቀረበውን ምክንያት "መሰረት የሌለው እና እጅግ አስገራሚ" ሲል አጣጥሎታል።

ይልቁንም አስመራ አዲስ አበባን በሁለት ዋና ዋና ጉዳዮች በጽኑ ከሳለች። አንደኛው የባህር በርን የሚመለከት ሲሆን፣ "የኢትዮጵያ መንግስት ሉዓላዊ የባህር በር ማግኘት ግዴታ ነው በሚል ሽፋን የኤርትራን ወደቦች እና የባህር ዳርቻዎች ለመውረር በማሰብ፣ ላለፉት ሦስት ዓመታት የማያቋርጥ የጥላቻ እና ጦርነት የማወጅ አጀንዳ ሲያራምድ ቆይቷል" ብላለች።
በተጨማሪም ኢትዮጵያ ከዚህ ጥቃት ጎን ለጎን በኤርትራ ውስጥ "የስርዓት ለውጥ" ለማምጣት በማለም፣ የኤርትራ ታጣቂ ተቃዋሚ ቡድኖችን እያስተናገደች፣ እያሰለጠነች እና እያስታጠቀች እንደምትገኝ የኤርትራ መንግስት በመግለጫው ወንጅሏል።

አስመራ አደገኛ የሆነ የፖለቲካ ውጥረት እንዳይፈጠር በማሰብ እስካሁን ትዕግስት እና ቆጠብ ያለ እርምጃ ስታሳይ መቆየቷን ጠቅሳ፣ "አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ግን ለተወሰደባት እርምጃ አጸፋውን ከመመለስ እና ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን የዲፕሎማሲ ግንኙነት ከሚያስከትለው መዘዝ ጋር ከማቋረጥ ውጪ ሌላ አማራጭ የላትም" ስትል ውሳኔዋን አሳውቃለች።

ኢትዮ-ሱዳን ድንበር‼️
ሱዳን በመተማ በኩል ሮኬቶችን ጭና አቅጣጫውን ወደ ኢትዮጵያ አድርጋ ማስጠጋቷን ከወታደራዊ ምንጮች የተገኘው መረጃ ያመላክታል።