«جابیر نوروز»

سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
قوروموش بولاغام، بولانمیش سویام...
سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
اوخونموش نغمه یم، چالینمیش تویام...


نه گوجوم چاتدی، کی سندن یاپیشام،
نه گوجوم چاتدی کی، سندن قاچام من...
نه گوجوم اولدو کی، یانام، آلیشام،
نه سحریم اولدو کی، جوانلاشام من...


سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه
عؤمرون پاییز واختی، خزل چاغیدی...
سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
سنین گنجیلیینین گؤزل چاغیدی...


نه دییه بیلدیم کی توتماز سئودامیز،
نه دییه‌‌ بیلدیم کی، توتور بیزیمکی...
بیزیمدیر سمادا آخان او اولدوز،
او اوزاقدا ایتن قاطار بیزیمدی...


سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
دایانیب دورموشدوم یول آیریجیندا...
سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
بیر اوزوم جواندی، بیر اوزوم قوجا...


نه دییه بیلدیم کی، سئون چاغیمدی،
نه دئدیم سئویرم، منه دایاق اول...
نه دییه بیلدیم کی، منه یاخین دور،
نه دییه بیلدیم کی، مندن اوزاق اول...


سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
عؤمرون عشق باده سی ایچیلمیشدی...
سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
منزلیمین چوخو کئچیلمیشیدی...


نه دییه‌ بیلدیم کی، اورکسن منه،
نه دییه بیلدیم کی، اورک دئیلسن...
نه دییه بیلدیم کی، گرکسن منه،
نه دییه‌ بیلدیم کی، گرک دئیلسن...


سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
بو نئجه فصیلدی، نئجه واختیدی...
سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
بو نئجه طالعدی، نئجه باختیدی...


نه دییه بیلدیم کی، پناهسیزام من،
نه دییه بیلدیم کی، پناه منده دیر...
نه دییه بیلدیم کی، گوناهسیزام من،
نه دییه بیلدیم کی، گوناه منده دیر...


سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
اؤزوم اؤز حالیما گولمک ایسته دیم...
سن ائله بیر واختدا راست گلدین منه،
تزه دن دونیایا گلمک ایسته دیم...


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سنی دئییرلر

✍ایلقار موذن‌زاده


اوره‌ییمین چنلی یولون
و کؤنلومون گَدیک-گَدیک حیرانلیغیندا دولانان سنی،
منی دئییردی؛

بیر شئه‌لی حوزونو
بلکه‌ده
بئینیمین چیخماز کوچه‌لرینده دولانان چنی؛

دانیشیرکن،
دومانلی رؤیامدا
پالچیغا باتمیش آیاق یالین هانسی‌سا بیر خاطیره‌دن،
خییوو گئجه‌لری
و ائولرینده‌کی گیزلی-گیزلی گیزیلتی‌نی؛

دئییردی؛
ممّد بیجه‌نین آلنی قیریش یورقونلوغو
و بیجه‌یه گئدیلمه‌ین یوللارین آدرسینی؛

اصولی‌نین دَنه سَرگیسی اولان
باش‌چاهارراه‌لا آشاغی چاهارراه آراسی دولانان ایشسیزلییی؛

سنی
میللت بانکی قاباغینداکی حوسولی‌‌نین فلج آددیمینی
و ژیلِتلرینده‌ گیزلنمیش گؤزه‌للییی قییلایان
هارداسا بیر شَنی دئییردی؛

دلی قولونون
آرخلار قیراغیندا
سو شیریلتی‌سی‌نین
سس شَنلییینی،
یوخسا
ایستیکان گؤتونه‌ده اولمایان
آغیللی عسکرین
گؤزونده‌کی موبهم باخیشی،
خالیقین سنگک صَفینده بای قویولان عسکرین گؤزلویونده‌کی قیرمیزی کئشی‌می‌ایدی
کورو
کاری
اویسا کیمی دئییردی‌سه بیلمه‌دیم؛

دئییلمَزلر مزاری
اعتیرافین دار کوریدورلارداکی اؤلوم دانسی
پریشان سؤزجوکلرین
قولونا باغلانمیش مورفین سئروملارینی

سن
داواخانادا
نوسخه ده قالمیشدین
پارامین قالانی
و کلمه‌لر ‌آلنیندا
چارپاز یارا چسبی

قوش-قوش اَمینه‌نین قیزلیغینداکی یالقیزلیق‌‌می ایدی
و عَبدولون نادیری پاساژیندا‌کی تنهالیغی‌می؟
عادیلین الینده ساتدیغی قزئته‌لرینده‌کی آجی خبری‌می؟
یوخسا "سیاب"ین یوللارا سریلن گؤزلرینده‌کی اینتیظار‌می؟

شوشه‌یه بیر قان توتولموشدو
و بارماق اوجوندا
شوشه اوزه‌رینده بیر اورک شکیلی چکیردی بیر اوشاق
هموفیل دویغولارین
دایانمیر قانی دوکتور!
تبریزه‌می گؤتورَک خسته‌نی؟

دئییردی ‌بیریسینی‌ نه ایسه،
بلکه
اورتا چاهارراهین یورقون گون اورتالاریندا قییلانیلان "موز احسانا"نین تَرلی تکرار دورقونلوغونو
و اکبرلی‌نین کئفلی آغاجلار ساقی‌سی اولان،
ائیووللانین دولچاسی‌لا ایستیکان ایستیکانا...
لعنت یالانچیا!

سنی دئییردی،
اردبیلین حافیظ میدانیندا
گؤزلریمدن محببت ساغیردی
قیرمیزی چیراق آرخاسینداکی ساغیر اوشاق،
ساققیزلارینی
شیشیردیب
رؤیالارینی پارتلادان
آزادی‌ شهرکی‌نین یاساقلیغینی
و قیزلاری‌نین
یئددی قلم بَزَنمیش عارسیزلیغینا وورولدوغوم آخشام‌اوستوسو ایدی؛

باش آچمیردیم
کیملر کیمی دئییردی
آوارمیردیم
کیمی‌لری لال اول دینمه
کیمیسی‌ده کافر، دینسیز
کیمیسینه دانیش، گول، دین
کیمیسینه اوینا سیندیر؛

کیمی‌لری سنی دئسه
کیمیلری دَنی دوشو
کیمی‌لری منی دئسه
کیمی‌لری یایدا اوشو
کیمی‌لری قاردا قودور
کیمی‌لری قایدا بودور...

نه دن قالمیش دن‌قابی‌دان
نه چن قالمیش او داغلاردان
نه سن گلمیش مَنسیزلیک‌دن
نه من چاتمیش سنسیزلییین آلاچیغیندان
او بویلانان کلایغیلی قیزجیغاز؛

اینسان آدلی
ایرمی بیرینجی عصرین یالقیز موجودو
سنی دئییرلر...




https://t.me/Adabiyyatsevanlar

جعفر آروینی " تانیش "
شاعیر
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

جعفر آ وینی " تانیش"

سیلکین اته ینه کول اوتورماسین
یانمیش بیر نسیلین کولون یازیرام
قاندال لی قیچلارین باغلی قول لارین
دفعه لر داغلانمیش دیلین یازیرام

بیر عمور گونش سیز ، آی سیز نسیل ین
یاشایش پای یندان پای سیز نسیل ین
جانیندا یاراسی سایسیز نسیل ین
وطن ین یازیرام ائلین یازیرام

بیر گونده تویوندا یاس گورنلرین
بیر عمور رویا دا توی سورنلرین
جانسیز بیر شکیله قوی هورنلرین
آسیلمیش بیر بی ین دولون یازیرام

محبس ده جوانکن قوجالمیشلارین
دارین کندیریله اوجالمیشلارین
آزاد بیر نفسه آجالمیشلارین

یازی کن سوزالان گولون یازیرام

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تک گولوش گتیر…
ع.ن. چاپار

منیم رؤیالاریم اویانیر سنده
من سنله یاشیرام، سن ایسه منده
یادیندان چیخماسین بیزه گلنده
تک گولوش گتیر…

یوبانما – گؤلوشله گل ، گل ای خیال
یاشا اوره ییمده، رؤیالاریم قال
هرزامان گلنده، آنجاق دال با دال
تک گولوش گتیر…

سپ شوخوم کؤنلومه، گولوش پایینی
کؤنلوم ایتیرمه ییب  حاق- سایینی
گلسن، آیری شئیین چکمه وایینی
تک گولوش گتیر…

گولوشو بسله‌ییب کؤنلومده دن – دن
بیر دن‌دن بیتیررم مین بیرجه خرمن
یئنه خرمن اوستو گلسن اگر  سن
تک گولوش گتیر…

دئمیرم قهقهه، دئمیرم گور سس
دئمیرم  اؤلورم منه  وئر نفس
دردلی- ماتملی‌یم، بی‌کسم، بی‌کس ..
تک گولوش گتیر…

گولدور بوغصه‌لی، بوغملی اوزو
زیلله‌مه اوزومه او خومار گؤزو
گل، جالا گئجه‌مه نورلو گوندوزو
تک گولوش …

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فضولی و صابیر 97/6/13
دانیشیر : اوستاد فرمان فرضی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فضولی و صابیر 97/6/13
دانیشیر : اوستاد فرمان فرضی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فضولی و صابیر
دانیشیر : اوستاد فرمان فرضی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فضولی و صابیر 97/6/13
دانیشیر : اوستاد فرمان فرضی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فضولی و صابیر 97/6/13
دانیشیر : اوستاد فرمان فرضی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

افروز خانیم

ساری کوینک قوشونون حیکایه سی

بیری واریدی بیری یوخودو،تانریدان باشقا کیمسه یوخودو.
ائله بو یاخیندا بیزیم کند بت-بره سینده بیر قوش واریدی آدی نمنه؟"ساری کوینک"،اینجه گویچک گووده سی،یوموشاق، ایپک سسی.
آچاردی دورد تاقلی پنجره سین،سود ایچیب یوموشالداردی حنجره سین،باخاردی گول چیچگه، بویالی کپنگه،گئدردی کونلونون پاسی، جوشاردی احساسی.
گوءزون یوموب
نغمه اوخویاردی صوبحدن آخشاما،امما بوش بئکار... هئی تیکرار....تیکرار....
داها سسیندن باشقا قوشلار اولموشدولار بئزار
بیر گون دئدیلر:آی ساری کوینک،سن کی بو قَدَر ناز،نه دن اوخویورسان کوهنه آواز؟!
ایندی زامان‌ بیر زامان دیر گرک قوشلاردا دونیا گوروشلو،دونیا باخیشلی اولسون.قوشلارین دا آوازی دئییشیلسین گرک.یوخسا اوخشاماز اوره ک.
ساری کوینک دئدی:من کی اوخویورام گوزل،اوخویورام قوشما غزل.کئفله نیرم قیزیل گولدن.اوخویورام وفاسیز بولبول دن.نه ائتمه لی یم بس باشی داشلی من؟! یول گوسترین گئدیم.نه دئییرسیز اونو ائدیم.
قوشلار دئدیلر:گئت تزه چاپ اولموش دونیا قوشلار آوازی کتابلارینی اوخو.اوندا گوره جکسن کی.....
سوءزو قورتارماغا وئرمه دی آمان،حالی پریشان،گوزلری دومان،قاچدی بیتیک ائوینه، کیتابی آلدی،قاپینین جفته سین سالدی.اوخودو...هاا...اوخودو.....
گوردو کی دَدَم وای،نه قدر فیکری کوهنه ایمیش،اوخوماییب وورهاوور...بیر عومور دانیشیب زیرهاازیر....
دئدی:لعنت آتا بابانیزا منه دئیه نلر مرحبا، آوازلاریم بوتون هاوا،بایات دادلی دیر،اوءلولر فریادلی دیر.من بیر داها اوخومارام،سسیم تزه لنسین گرک،سوءزوم تزه لنسین گرک،چوروموش ساققیز اولماییم،کیلکه لی- پیرپیز اولماییم.
او گوندن قاپیسین اورتدو،کیتابین بحرینه گئتدی.هله دیر هله اوخویور.بئینینی یئنی توخویور.دئییرکی حق قوشلاردایدی.حق بیزیم تای توشلاردایدی.تزه باخیش اولماق اوچون،تزه بیر سس سالماق اوچون،اورکلرده قالماق اوچون،کیتابلار اوخویام گرک.....کیتابلار اوخویام گرک....
هله ده وار اوخویور،یئنه ده وار اوخویور...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کاظم_نظری_بقا

ایللردی اللریم
نیفرت گولو بئجه‌ریر
اللریم ایللردی
نیفرت چالخالیر بوش نئهره‌لرده
نیفرته بویانیر اللریم
داش تیانلاردا
ایللردی اللریم نیفرته اوغراشیر
سئوگی‌سیز یاشیر
اللریمی سانکی ایتیرمیشم.
نیفرت گولو بئجه‌ریلیر منده
بلکه «بودلر» ایچه‌ریمده بوی آتیر
«پیسلیک گوللری»‌له.
سورغولار پیرتلاشیر بئینیمده
یورغون سورغولار
سورورام جناب
من باغچانیزین هاراسینی آیاقلامیشام
سورورام خانیم
من سیزی عؤمرومجه تانیمادان
هارادا آدینیزی سوراغلامیشام؟
ایللردی بارماقلاریم
منه تانیشلیق وئرمیر
منی هارادان دویاجاق گؤزوم؟
گؤزلویوم منی تئزتئز ایتیریر
اؤزومله ویداعلاشیرام
اؤزومده آغلاشیرام.
دونیانین بوش بولودلاری اوره‌ییمده چیرپینیر
شیرهاشیر یاغماق ایسته‌ییر
بیر نفر ایچه‌ریمده سیزغین‌سیزغین دانیشیر
بیر نفر ایچه‌ریمده سس‌سیز یاشیر
اوزون ایللردیر
سئویشمک نه‌دیرسه بیلمیرم
اؤپوشمک نه‌دیرسه دوشونمورم.
ساده‌جه بوگونلر
یادداشلاریم پوزولور
سئوگی‌لریم پوزولور
اوره‌ییم پوزولور
اوره‌ییم بلکه‌ده
«سیزیفین» داشینا چئوریلیر.
نیفرت گولو اکیلیر منده
«بودلر» دوغولور منده
آه بوگونلر نه‌دن‌سه تئزتئز
اللریم کئی اولور
گؤزلریم کئی اولور
اوره‌ییم کئی اولور
دونیادان بوراخیلماق ایستیرم.
بیر نفر ایچیمده یانیخیر
کیم کیپریکلریمین آغری‌سین آلاجاق،
بو قرنفیل‌سیز باغچالاردان
ساچلارینا کیم یول سالاجاق.
رویالاریم منی بوشلامیر
کابوسلاریم منی بوراخمیر
سانکی دونیانین بوتون یالقیزلاری منده داریخیر
نیفرت، آه نیفرت بئجردیرلر ایچیمده
خنجر تاخیلیر بئلیمه
توپانچا باغلانیلیر دیلیمه
مرمی دولدورولور اووجوما
آه یالقیز من!
آه یالنیز من!
هوشونو هارادا باشیندان قاچیرتدیردین؟
اوره‌یی‌نی هانسی مئشه‌ده یاندیرتدیردین؟
آی! آی‌سیز قایالارین قافلانی
گونش‌سیز داغلارین آصلانی
بولودسوز یاماجلارین جئیرانی!
سؤیله کیمدی نیفرت گولو اکیر
گؤزلریمین اوجقاریندا
کیمدی نیفرت اکیر
کیمدی نیفرت
کیمدی؟


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بداهه
مريم_پاييزى

داغلارین قوجاغیندا
سؤیودلر بوداغیندا
که په نک تک دینجه له م
لاله لر یاناغیندا

دوداغیندا سؤز اولام
شعرلرینه دولام
اللرینده گول آچام
سون باخیشینلا سولام


گؤزلريندن سوزوله م
یاناغینا دوزوله م
دوداغينا چاتينجا
وارلیغیمدان اوزوله م


قوپوز اولام الینده
ماهنی اولام دیلینده
الین توخونسون سازا
من کؤوره لیم تئلینده


قاتیلدین سؤزلریمه
قوناق اول گؤزلریمه
سئوگی یاغیشی یاغدیر
کؤزه رن کؤزلریمه



اولدوزلار تک ساییلام
گئجه لره یاییلام
گؤزلریوی آچاندا
باخیشینلا آییلام

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

🔹آمازون قادینلارینین آذربایجان واریانتی

🔸زامان پاشازاده

بلکه ده سیز ده منیم کیمی ایلک دفعه "نوشابه" دئیه قادین آدینی ائشیدنده تعجبلنمیشسینیز. سیز دئیه نده ایراندا یاشایانلاری نظره آلیرام چونکو بو آد آذربایجان جمهوریتینده یایغین قادین آدلارینداندیر و نه قدر ده بیزیم اوچون گولونج گلیر و بیر چئشید "ایچگی"نی خاطیرلادیرسا او قدرده اونلار اوچون تاریخی کؤکلره دایانان و چوخ دا جیددی بیر آددیر. نوشابه تاریخله افسانه آراسیندا بیر آد اولاراق هم ده آذربایجان جمهوریتینده بیر نئچه تانینمیش صنعتچینین آدیدیر.

تاریخی یادداشیمیزدا قادین قهرمانلار و دئمک اولار تاریخ یارادیب اؤز دؤورونون ایجتیماعی-سیاسی گئدیشینده اؤنملی ائتکی بوراخمیش قادینلار آز اولماییب. بعضن حیات یولداشلاری رولوندا بعضن ایسه بیرباشا بیر حرکتین یوخسا حوکومت باشچیسی اولاراق اؤز تدبیر و باجاریقییلا آد-سان قازانیب سئچیلمیشدیلر.ماساژئت حؤکمداری تومروسدان توت کیتابی ده ده قوقوددا بورلا خاتون، بانوچیچک و کوروغلو داستانینین قادینلاری، ائله جه ده موعاصیر دؤورلره عایید اولان قادین قهرمانلار و قهرمان قادینلار سیماسینا بول-بول راست گلیریک.

نیظامی گنجوی، عؤمرونون بؤیوک حیصصه سینی قویدوغو اثرلرینده قادینلار حاقدا، اوتوزا یاخین تاریخی افسانه ایله یارادیجیلیغینین سانبالیلیغینا آرتمیشدیر. قادینلاردان یاراتدیغی قهرمان اوبرازلارین بیر چوخونو اؤز حیات یولداشی قیبچاقلی "آفاق" و آناسینین اخلاقی اؤزللیکلرینی گؤز اؤنونه آلاراق اونلارا اوخشاتماغا چالیشیب قلمه آلمیشدی. دئمک قادین، نیظامینین تفککورونده گؤزللیک و سئوگی ایله یاناشی تدبیر و ذکاء سیمگه سینی داشییر.

نیظامی، ایندی ده آذربایجاندا گؤزل طبیعتی و خوش هاواسی ایلا تانینان "برده" (Bərdə) شهرینی قادینلار شهری کیمی تانیتدیریب وصف ائدرک "نوشابه" نی بو شهرین تدبیرلی و عیصمتلی حؤکمداری کیمی تانیتدیریر. ساده جه قیزلار یاخود قادینلارا مخصوص اولان بو شهرده، مینلرجه باکیره قیز و دؤیوشچو قادین، نوشابه نین ساراییندا خیدمت ائدیر و شهری قورویور. اوتوز مین کیشی دؤیوشچو ایسه شهرین ائشیینده، شهری قوروماقدا تصویر اولونورو. بو کیشیلر، دؤیوش واختی نوشابه نین حؤکمونو گؤزله یر و شهره گیرمک ایذنلری یوخ ایمیش.

نیظامی ایسکندرنامه اثرینده ماراقلی بیر افسانه نی حیکایت ائدیر؛ مقدونیه لی ایسکندرله نوشابه نین قارشی دورماسی. بو اولایین تاریخده باش وئرمه سی ایبهاملی اولسا دا بؤیوک نیظامی ایسکندری خیال عالمینده آذربایجانا گتیریر و او بؤیوک جهانگیر و امپراطورو نوشابه نین و دئمک اولارآذربایجان قادینینین ذکاء و اوزاق گؤرنلییینین قارشیسیندا دیزه چؤکدورور.. بئله کی "برده" شهرینین قادینلار طرفیندن ایداره اولوندوغونو ائشیدن ایسکندر، او دؤوورده بیر قادینین حؤکمدارلیق و باشچیلیق ائتمه سی اونون اوچون ماراقلی گلیر و بو سیرری اؤیرنمک اوچون ساده و سیراوی بیر ائلچی پالتاریندا نوشابه نین سارایینا گئدیر.
اؤنجه دن ایسکندرین قوشونونون برده یاخینلیغیندا اوتراق ائتدیینی بیلن و حتی اونلار اوچون صولح مراملی بیر داورانیش اولاراق یئمک و آذوقه گؤندرن نوشابه، ایسکندری ایلک باخیشدا تانییر و بو ساده گئییملی و اؤزونو ائلچی کیمی آپاران آدامین ایسکندر اولدوغونو ایسکندرین اؤزونه وورغولاییر و ایسکندرین قورخو و تشویشه دوشمه سینه سبب اولور. اما اوزاق گؤرن و تدبیرلی نوشابه، اونون بیر ائلچی اولاراق گوونلیکده اولدوغونو خاطیرلادیر و حتی ایسکندری بؤیوک و عدالتلی بیر فاتح اولدوغو اوچون اؤز تاختیندا اوتوردور. بئله لیکله قیلینجسیز و قانسیز اؤز شهر و اهالیسینین گوونلیک و تهلوکه سیزلیینی ساغلاییر.

▫️▪️▫️آمازونلار- دؤیوشچو قادینلار قبیله سی

یونان میفولوژیسینده هئچ بیر کیشینی اؤز آرالارینا قویمایان، مهارتله آت مینیب، اوخ آتان قادین دؤیوشچولری، هرودوت، استرابون و باشقا تاریخچی و عالیملر اؤز اثرلرینده "آمازون" آدییلا تانیتدیریب آچیقلامیشلار. چاغداش دونیادا فئمنیست آخیملارینین نظرینی جلب ائتمیش و قادین باغیمسیزلیغی سیمگه سینه چئوریلن آمازونلار، سؤیلنجه لره گؤره راحاتجا یای چکیب اوخ آتماق اوچون ساغ دؤشلرینی اوشاقکن کسیرمیشلر و بئله جه یایی راحاتجا گریب و اوخو داها اوزاغا آتا بیلیرمیشلر. آمازونلار، نسیل دوامی اوچون ایلده بیر کره کیشیلرله گؤروشورموشلر و دوغولان قیز اوشاقلارینی ساخلاییر و اؤزلری کیمی دؤیوش مهارتلرینی اؤیردیرمیشلر، اوغلان اوشاقلارینی ایسه یا آتالارینا قایتاریر و یا اؤلدورورموشلر...

👇👇👇...آردی

👆👆👆یازینین آردی...

یونان میفولوژیسینده "هئراکلئس"، آمازونلارین باشچیسی "هیپولیتا" دان قورشاغینی آلماغا گؤرولی ایمیش. هیپولیتانین سونرالار هئراکئسین الییله اؤلمه سینه باخمایاراق اؤنجه دن بو قورشاغی کؤنوللو اولاراق اونا تقدیم ائدیر.

چئشیدلی کولتور و مدنییتلرده ده گؤرونن و تاریخده "بلدالنساء" یا خود قا

دینلار شهری کیمی آدی گئدن افسانه قات ماجرا، سؤزو گئدن ای
کی آنلاتی دا داها بیر-بیرینی چاغیریشدیریر. یعنی آمازون - برده و هراکلئس- ایسکندر ایکیلییی و حتی نوشابه نین اؤز تاختینی کؤنوللو اولاراق ایسکندره وئردیی ایله هیپولیتانین بئل قورشاغینی هئراکلئسه وئردیی، ائله جه ده تاریخچی لرین فیکیرجه آمازونلارین "ساکا" و "توران" لی اولاراق قافقاز بؤلگه سینه عایید اولدوغو فاکتی بو ایکی اوسطوره وی آنلاتینین عینی منشاء دن اولدوغو احتیمالینی گوجلندیریر.


ﺧﻮﺷﺎ ﻣﻠﮏ ﺑﺮﺩﻉ ﮐﻪ ﺍﻗﺼﺎﯼ ﻭﯼ
ﻧﻪ ﺍﺭﺩﯾﺒﻬﺸﺖ ﺍﺳﺖ ﺑﯽ ﮔﻞ ﻧﻪ ﺩﯼ

ﺗﻤﻮﺯﺵ ﮔﻞ ﮐﻮﻫﺴﺎﺭﯼ ﺩﻫﺪ
ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﻧﺴﯿﻢ ﺑﻬﺎﺭﯼ ﺩﻫﺪ

ﺑﻬﺸﺘﯽ ﺷﺪﻩ ﺑﯿﺸﻪ ﭘﯿﺮﺍﻣﻨﺶ
ﺯ ﮐﺮ ﮐﻮﺛﺮﯼ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺮ ﺩﺍﻣﻨﺶ

ﺳﻮﺍﺭﺵ ﺯ ﺑﺲ ﺳﺒﺰﻩ ﻭ ﻣﺸﮏ ﺑﯿﺪ
ﭼﻮ ﺑﺎﻍ ﺍﺭﻡ ﺧﺎﺻﻪ ﺑﺎﻍ ﺳﻔﯿﺪ

ﺯﻧﯽ ﺣﺎﮐﻤﻪ ﺑﻮﺩ "ﻧﻮﺷﺎﺑﻪ" ﻧﺎﻡ
ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺎ ﻋﺸﺮﺕ ﻭ ﻧﻮﺵ ﻭﺟﺎﻡ

ﺑﺮﻭﻥ ﺍﺯ ﮐﻨﯿﺰﺍﻥ ﭼﺎﺑﮏ ﺳﻮﺍﺭ
ﻏﻼﻣﺎﻥ ﺷﻤﺸﯿﺮ ﺯﻥ ﺳﯽ ﻫﺰﺍﺭ

ﻧﮕﺸﺘﯽ ﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﮐﺴﯽ ﺑﺮ ﺩﺭﺵ
ﻭ ﮔﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺑﻮﺩﯼ ﺑﺮﺵ

ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﯽ ﺭﺍﯾﺰﻥ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﯼ
ﺑﻪ ﮐﺪﺑﺎﻧﻮﯾﯽ ﻓﺎﺭﻍ ﺍﺯ ﮐﺪﺧﺪﺍﯼ

ﺳﮑﻨﺪﺭ ﭼﻮ ﻟﺸﮕﺮ ﺑﻪ ﺻﺤﺮﺍ ﮐﺸﯿﺪ
ﺳﺮﺍﭘﺮﺩﻩ ﺳﺮ ﺑﺮ ﺛﺮﯾﺎ ﮐﺸﯿﺪ

ﺩﺭ ﺁﻥ ﺧﺮﻡ ﺁﺑﺎﺩ ﻣﯿﻨﻮﺳﺮﺷﺖ
ﻓﺮﻭﻣﺎﻧﺪ ﺯﺑﺲ ﺁﺏ ﻭﮐﺸﺖ

ﺑﭙﺮﺳﯿﺪ ﮐﺎﯾﻦ ﺑﻮﻡ ﻓﺮﺥ ﮐﻪ ﺭﺍﺳﺖ
ﮐﺪﺍﻣﯿﻦ ﺗﻬﻤﺘﻦ ﺑﺪﻭ ﭘﺎﺩﺷﺎﺳﺖ

ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﮐﺎﯾﻦ ﻣﺮﺯ ﺁﺭﺍﺳﺘﻪ
ﺯﻧﯽ ﺭﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺑﺴﯽ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ

ﺯﻧﯽ ﺍﺯ ﺑﺴﯽ ﻣﺮﺩ ﭼﺎﻻﮐﺘﺮ
ﺑﻪ ﮔﻮﻫﺮ ﺯ ﺩﺭﯾﺎ ﺑﺴﯽ ﭘﺎﮐﺘر

ﻏﻼﻣﺎﻥ ﻣﺮﺩﺍﻧﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺴﯽ
ﻭﻟﯽ ﺭﻭﯼ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺒﯿﻨﺪ ﮐﺴﯽ

نظامی گنجوی- اسکندرنامه
.

قایناق:
-زنان افسانه ای در آثار نظامی گنجه ای- دکتر بهروز ثروتیان
-سکیفهای امپراطور- زائور حسن اف
-اینترنت
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"نقد رمان دل تاریکی اثر جوزف کنراد"

دل تاریکی اثر جوزف کنراد یکی از آثار برجسته ی ادبیات انگلیس به شمار می رود. این اثر در اولین بازخوردها عمدتا مورد ستایش قرار گرفت و به عنوان یک از آثار مهم ادبی سال از آن یاد شد. در سال ۱۹۷۷ کهچینوآ آچه‌به این رمان را به خاطر نژادپرستانه بودن نکوهش کرد، نوع نگاه به رمان را تغییر داد. در جواب نقد آچه‌به ، ادوارد سعید در ۱۹۹۳ جانب کنراد را گرفت. هر یک از این نقد ها شدیداً تحت تأثیر دوره زمانی که در آن نوشته شدند قرار داشتند.

داستان دل تاریکی درباره‌ی سفر ملوانی به اسم مارلو با کشتی بخار به سوی جنگل های آفریقا است تا به دنبال تاجر عاج فیلی به اسم آقای کورتس بگردد. ماموریت او یافتن و برگرداندن کورتس به زادگاهش است. گرچه آقای کورتس نمی‌خواهد آنجا را ترک کند و وقتی کشتی مارلو نزدیک می‌شود فرمان حمله می دهد. آفریقایی ها آقای کورتس را پرستش می کنند و او از این مساله سود می برد. با این حال مارلو سعی می‌کند کورتس را سوار کشتی کند. در راه بازگشت به انگلستان آقای کورتس از دنیا می‌رود، آخرین سخنانش این است: “وحشت،وحشت”، مارلو بدون کورتس به انگلستان می رسد. در انگلستان مارلو با نامزد آقای کورتس دیدار می‌کند و آخرین نامه‌هایش را به او می دهد. نامزدش به یاد می‌آورد که کورتس چه مرد بزرگی بود و او چقدر عاشقش بوده است. می‌خواهد بداند آخرین کلمات کورتس چه بوده اند، مارلو در جواب می‌گوید اسم شما را به زبان می آورد.

اولین بازخورد ها نسبت به دل تاریکی در ۱۹۰۲
منتقدان آن دوره به بیان این موضوع پرداختند که چگونه این اثر یک شاهکار و از آثار برجسته ی ادبی سال است. منتقدی از رمان به عنوان تجربه‌ای ویرانگر یاد کرد و اظهار داشت که مردم نباید تصور کنند رمان کنراد در تضاد با استعمار، توسعه یا امپریالیسم است. این رمان بیش از هر چیزی تجربه‌ای ماجراجویانه است که در پایان زنی را توصیف می‌کند با ایده آل سازی از خاطرات کورتس و از این طریق این حس را به خواننده می دهد که چقدر همراه با داستان به دوردست ها سفر کرده است. منتقد دیگری در مورد نامزد کورتس و باورش به قهرمان منفی را بحث می کند. این منتقد در نقدی دیگر می‌گوید که کنراد هر دو طبقه اجتماعی را در داستان وارد کرده است. دل تاریکی چیزی است فراتر از پرداختن به یک جنبش، ماجراجویی، یا معرفی نوعی شخصیت پردازی در ذهن انسان. کنراد هر دو موتیف ماجراجویی و شکلی فلسفی از شخصیت انسان را داراست. طبق نظرات منتقدی این رمان با یک چشم بسته قابل فهم نیست و فهمیدن کنراد تمام حواس و توجه خواننده را می طلبد. برخی منتقدان نثر آن را زیبا و رمان را جذاب و مهیج می‌دانستند اما منتقدی اینگونه می پنداشت که روایت رضایت‌بخش نیست، گاهی از حالت طبیعی خارج و حالتی تصنعی به خود گرفته است. منتقدی دیگر به این اشاره داشت که تبعیضی در رمان دیده نمی شود.

در مورد بازخوردهای اولیه ی رمان آنچه بیش از هرچیزی به ذهن خواننده‌ای قرن بیست و یکمی می‌رسد این است که جنبه ی نژاد تقریباً به طور کامل نادیده گرفته شده است. البته یک منتقد مساله نژاد را مطرح کرد. ادوارد گارنت آن را این گونه کامل کرد: «دل تاریکیکنراد تحلیلی از زوال و روبه فساد رفتن روحیات سفید پوستان را بیان می کند، وقتی از بند محدودیت‌های اروپا رها شدند و به تجارت و کسب درآمد از طریق مسائل نژادی پرداختند». کنراد به این نقد جواب داد و در نامه‌ای نوشت: «تلاش هوشمندانه شما برای فهم ابهامات دل تاریکی، برای تشریح آنچه من خود خواستم به شکلی غیر مستقیم و پوشیده بیان شود، مرا متأثر ساخت». آنچه از این می‌توانیم استخراج کنیم این است که این رمان در‌واقع درباره ی اعمال غیر انسانی و غیراخلاقی سفیدپوستان در آفریقاست. کنراد یک ماه زودتر بخش اول رمان را برای مجله ی بلک‌وودز فرستاد و گفت که ایده ی موجود در پس رمان: « جنایت، بی‌کفایتی و خودپرستی شدید به هنگام امور شهرسازی و متمدن سازی در آفریقا بوده است». گرچه باید در نظر داشت که پساساختارگرایی به ما نشان می‌دهد که غرض و منظور نویسنده قابل اطمینان نیست و حتی فاقد ارزش تحلیل و بررسی است.

منتقدها در اوایل بیشترشان از مساله نژاد غافل بودند. پیش زمینه ای تاریخی از اینکه در ۱۹۰۲ چگونه به نژاد و نژادپرستی نگاه می شد،‌ اهمیت این مساله را بیان می کند. آچه‌به در «تصویری از آفریقا» می پندارد که هر کس نقدش را بخواند، هرگاه به نژادپرستی اشاره می کند منظورش را درک خواهد کرد. اما معنای کلمه کاملاً بدیهی و واضح نیست، چراکه مفهوم نژادپرستی در طول زمان تغییر کرده است. مهم است بدانیم که کلمه ی راسیسم وقتی که کنراد رمانش را نوشت وجود نداشت. البته این به معنای عدم وجود نژادپرستی در آن زمان نیست بلکه تفکر مردم در مورد مساله ی نژاد بسیار متفاوت با دید و تفکر امروز ما بود. وقتی کنراد رمانش را نوشت مساله نژاد آن‌قدر معمولی به نظر می‌رسید که نیاز

به

کلمه‌ای همچون راسیسم نبود.

اولین بار که کلمه‌ای با این بار منفی به کار برده شد سال ۱۹۰۷ بود. و این کلمه “تبعیض های نژادی” بود که بدین معناست: «عقیده و باور به برتری نژادی خاص همراه با تبعیض و خصومت در برابر مردمانی از نژادهای دیگر، به ویژه نژادهایی در مجاورت آنان که به عنوان تهدیدی برای اجتماع و خلوص نژادی یا وضعیت اقتصادی شان فرض می شوند» اولین استفاده از نژادپرستی به ۱۹۳۶ برمی گردد، تقریباً ده سال پس از مرگ کنراد. همچنین معنای تبعیض های نژادی به نظر دقیقاً منطبق نیست با اندیشه‌های نژادپرستانه ای که نسبت به آفریقایی ها وجود داشت، چون آن‌ها احساس نمی‌کردند که جامعه شان در تهدید باشد یا اینکه رقبای آفریقایی بتوانند به وضعیت اقتصادی شان لطمه ای بزنند.

دل تاریکی تنها اثر هنری نیست که در آن منتقدان جنبه ی مربوط به نژاد را نادیده گرفته باشند. نمونه‌ای مشابه را می‌توان در بازخوردهای اولیه ی نقاشی کشتی برده ها اثر ویلیام ترنر دید. جان راسکین منقد مشهور هنر نیز مساله ی نژادی موجود در نقاشی را متوجه نشده بود. باید توجه کرد که اولین بازخوردهای نسبت به این نقاشی مربوط به سالهای ۱۸۴۰ بوده و دقیقاً همزمان با انتشار دل تاریکی نیست، گرچه بازخوردها منطق مشابهی را نشان می دهد. چون تبعیض نژادی به صورت چیزی بدیهی به نظر می رسد، منتقدان به آن فکر نمی کنند. در عوض رمان را به خاطر ارزش‌های هنری اش می‌خوانند و زمان بیشتری را صرف بحث درباره ی ارزش‌های ادبی رمان می کنند.

در بازخورد های اولیه نسبت به رمان دل تاریکی هیچ‌کس حتی اشاره ای هم به مساله نژادپرستی نکرد و موضوع نژاد کاملاً در نقدها نادیده گرفته شده بود. تمرکز منتقدان روی فرم رمان بود. برخی در مورد تجربیات ماجراجویی آن نوشتند و اینکه چگونه رمان به نمایشی فلسفی از شخصیت انسان پرداخته است. جالب است که منتقدی حتی نوشته بود در رمان هیچ تبعیضی وجود ندارد. نژادپرستی حتی یک کلمه هم نبود و آنقدر به آن به عنوان مساله ای عادی نگاه می‌شد که حتی هیچ‌کس به مساله نژاد در رمان توجه نکرد.

منبع: مقاله ای از مورگان اسوینسن
دانشگاه سودرتورن سوئد

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سایین گروپداشلار
گلن چهارشنبه 97/06/21
ساعات 22ده
خانیم رقیه کبیری نین " مرآغاجینین کهربا گوزلری" ادبیات سئونلر گروپوندا روانشناختی نقد اولاجاق.
اوزمان :رسول اسمعیلیان جنابلاری اولاجاقلار.

https:/

ستارخان یاشار

یازان: سامی سردار ملی (ستارخانین نتیجه‌سی)
تورکجه‌یه چئویرن: افسون سلطانی کلهر

2-نجی بؤلوم

حالیم چوخ یاخشیلاشدی. عزیز بیلگیلی و چالیشقان بیر انسان اولدوغونا گؤره بوردا دا چوخ بیلگی‌لر توپلامیشدی. اونونلا بیر چوخ قونودا دانیشیردیق. بیرگون منه بیر سؤز سؤیله‌دی و او گوندن بری فیکریم تماما" مشغول اولدو. او دئدی کی، بورداکی اینسان‌لارا بعضی شرطلر آلتیندا مادی دونیایا قاییتماق ایذنی وئریلیر آمما شرطلرین چوخ آغیر اولدوغوندان بو سفر هرکسه نصیب اولمور. دوغروسو من بو سفره گئتمه‌یه چوخ هوسلی ایدیم و نه ائده بیله‌جه‌ییمه فیکیرلشیردیم. نهایت‌ده ثقه‌الاسلام- ین یانینا گئدیب، بو قونودا اونا سؤز آچدیم. او دا خبری دوغرولادی آمما مندن اونو اونوتمامی ایسته‌دی. اونون دئدیگینه گؤره گؤره‌ولی‌لر هر کسه گئتمک ایذنی وئرمیردیلر. شرطلر چوخ آغیر ایدی و بو سفره گئتمک ایسته‌ین بو قوشول‌لاردان چیخماماق اوچون سؤز وئرمه‌لی ایدی. اونا گؤره بیر چوخلاری شرطلره اویغون اولدوقلارینا رغمن زحمتینه ده‌یمه‌دیگینی سؤیله‌ییب گئتمکدن واز کئچمیشدیلر. آیریجا منه بو سفرین باشقا سفرلره تای اولمادیغینی وورغولاییب، اوردان قاییداندان سونرا حالیمین پیسلشمه‌سینین و سیخینتیمین چوخالماسینین احتمالینی وئریب، منی اویاردی.
اونون اؤیود- نصیحت‌لرینه رغمن منیم گئتدیکجه هوسیم آرتیردی. اوندان منه یاردیم ائتمه‌سینی ایسته‌دیم. نهایت‌ده آقا سؤز وئردی، گؤره‌ولی‌لری تانییان عالیم‌لرله دانیشسین. بیر نئچه گون کئچدیکدن سونرا گئته‌ییمه راضیلیق وئردیلر. ایشلر تمامیله دوزه‌لیردی و من چوخ سئوینجلی ایدیم.کریستال پاسپورت آلماغیم بیر آز زامان آپاردی. اونون قوللانماسی بیر آز چتین اولسا دا، نهایت‌ده اؤرگشدیم. بو مدت‌ده عزیز مدام یانیمدا ایدی و منه یاردیم ائدیردی. او تایین اوضاع- احوالاتیندان منه بیلگی‌لر وئریب، گووندیگی دوست‌لاری‌نین بیرینین آدرسینی منه تعریف ائتدی. یول- یوندمی منه اؤرگتمیشدیلر، قرار بونا ایدی کی، جیسمیمین تورپاغا تاپشیریلدیغی یئردن مادی دونیایا قدم قویام و یئددی گون سونرا همان مکاندان قاییدام. شرطلر و قوشول‌لار تماما منه بیلدیریلمیشدی.
گئدیش گونو گلیب چاتدی، سونونجو ایش کریستال پاسپورتو ایشه سالماق ایدی کی، باش گؤره‌ولی واسیطه‌سییله گرچکلشدی . اونونلا برابر منیم باشیم گیجه‌لیب، گؤزلریم قارالدی و یئره دوشدوم. گؤزومو آچدیغیمدا اؤزومو بؤیوک بیر حیطده گؤردوم. قارانلیق ایدی و تکجه آی اطرافا ایشیق ساچیردی. اوردا هیچ کیمسه یوخ ایدی. باشیم هله ده گیجه‌لیردی، بیر نئچه دقیقه سونرا اؤزومو تاپدیمف اطرافا باخدیم؛ کناریم‌دا بیر نئچه قبیر داشی گؤرونوردو. یاخینیمداکی قبیرین باش یازیسی قارانلیقدان دییل، توز تورپاقدان و زامان سوره‌جینده‌کی ییپرانمادان دولایی چوخ چتین اوخونوردو:
"بو عاصی بنده ستار، اسلام عالیم‌لرینین وئردیک‌لری حؤکم‌لره گؤره، احمدی شریعتین احکامی‌نین اجراسی اوچون، جان، مال و ائولادلاریمدان کئچدیم کی، ظالم دؤلت عادل دؤلته چئوریلسین و حضرت سیدالمرسلین قانونلاری اسلام اهلینین مسلکی و یول یوندمی اولسون.«ستار»"
"مجاهید مسلمان، حاج حسن قاراجا داغی‌نین اوغلو ستار-ین مقبره‌سی کی، آذربایجان ملتی‌نین اشغالچیلار و مشروطه دوشمن‌لرینین قارشیسینداکی دایانیش و دیره‌نیش‌لرینه رهبرلیک ائدیب، سردار ملی آدینا لاییق گؤرولموشدور و نهایت بیر عؤمور مبارزه و چالشماقدان سونرا ۲۵ آبان ۱۲۹۳ گونش ایلینده فانی دونیایا وداع ائتمیشدیر...

قایناق سانجاق

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

🎶
Gəl mənə yar ol. @volkan22
اوخویور مرتضی ممداوف(بولبول)
گئل منه یار اول
Bülbül

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

🔹ملی مطبوعاتیمزا یاردیم اولاق
‌‎
🔸ایشیق درگی‌سینین ایکینجی سایی یاییلدی.
«اؤزل بؤلوم: آذربایجان قفه‌خانالاری»
آنلاین ساتیش: www.ishiq.ir

https://t.me/Adabiyyatsevanlar