ادبیات سئونلر

لتيسي اوچونجو، اوچو ايسه دؤردونجو صینيف

ده اوخويوردو. کنده اون گون ايدي گلميشديم. برک قار ياغيردي، يئر بوز باغلادي. سويوغون قاباغيني آلماق اوچون قاپي- پنجره نين دلمه دئشيگينه کاغذ ياپيشديرديق. بير گون قاپينين آرخاسيندان نازيک بير سس ائشيتديم:
- لبو گتيرميشم، لبو گتيرميشم، اوشاقلار! ايستي، شيرين لبو!
صینیف نماینده سیندن سوروشدوم:
- بو کيمدير؟ او دئدي:
- اؤزگه آدام دييل، آقا، تاری وئرديدير. قيشدا لبو ساتير. ايسته ييرسن دئييم، ايچري گلسين...
- آغا، - دئدي:
- اجازه وار اللريمي قيزديريم؟
اوشاقلار او ساعات تاری وئرديني پئچين قيراغينا چکديلر. بير قدر قيزيشاندان سونرا تاری وئردي ديللندي:
- آغا، چوغوندور يئمه يه ميلينيز وار؟
جواب گؤزله مه دن قالخيب چوغوندور قازانينا طرف گئتدي. سئچيب گؤتوردويو چوغوندوردان بيريني منه اوزاديب دئدي:
- ياخشي اولار کي، اؤزونوز سوياسينيز، بلکه منيم اللريمدن...بيز کندلييک، شهر گؤرمه ميشيک. عادت- عنعنه لريني ده بيلميريک.
او دنيا گؤرموش آداملار کيمي دانيشيردي." (9- ابراهیموف میرزه، رداکتور، ایران آذربایجان ادبیّاتینین آنتولوگیاسی، اوچونجو جیلد، ص 309-314) سونرا چوغوندور ساتان اوغلان باشلايير اؤز باشينا گلن مصيبتلري آقا معلمه نقل ائيله يير.
"24 ساعات يوخودا و آييقليقدا" حکايه سي بير اوشاغين ديليندن نقل اولونور. لطيف آديندا بير اوغلان يوخسول آتاسي ايله آذربايجان شهرلرينين بيريندن تهرانا ايش تاپماق اميدي ايله کؤچورلر. لطيف حکايه نين اوّلينده دئيير:
"تهراندا باشيما گلنلرين هاميسيني يازسام، بير نئچه کتاب اولار و اوخوجونو يورا بيلر. اونا گؤره ده آنجاق 24 ساعات عرضينده گؤردوکلريمدن بحث ائده جیم." (9- ابراهیموف میرزه، رداکتور، ایران آذربایجان ادبیّاتینین آنتولوگیاسی، اوچونجو جیلد، ص 314)
بهرنگي بير رئاليست يازيچي کيمي حکايه نين فضاسيني بئله قلمه گتيرير:
" بير نئچه آي ايدي کي، آتام ايشسيز قالميشدي. ناعلاج قاليب آنامي، باجيمي و قارداشلاريمي شهريميزده قويوب، تکجه منيم اليمدن دوتوب تهرانا گلدي. بيزدن قاباق بير نئچه نفر تانيشلاريميزدان، شهرليلريميزدن تهرانا گليب اؤزلرينه ايش قورا بيلميشديلر. مثلا تانيشلاريميزين بيري بوز ساتيردي. بيريسي کهنه پال- پالتار آلقي- ساتقيسينا باخيردي. بير آيريسي پرتقال ساتيردي. منيم ده آتام الينه بير ال آراباسي ساليب سوغان، يئر آلماسي خيار و بو کيمي شئيلر ساتماغا باشلادي. آتامين قازانجيندان بير تيکه اؤزوموز يئييرديک، بير تيکه ده آناما يوللاييرديق. من ايسه هردن بير آتاملا او يان- بو يانا گئديرديم، بعضاً ده تکيمه خيابانلاردا هرله نيرديم، گون باتان چاغي آتامين يانينا گئديرديم. گاهدان دا ساققيز بسته سي بير قيراندان يا دا کي حافظ فالي ساتيرديم. "
سونرا لطيف بير نئچه اؤز ياشيدي اوغلانلارلا تانيش اولور. اونلار دا لطيف کيمي يوخسول عايله دنيديلر. مثلا، بيريسي آياققابي تاپماديغيندان آياقلاريني قارا رنگله بوياميشدي. بو اوشاقلار چوخ چتين گونلر کئچيريرديلر. بو طرفدن ده لطيفين آتاسينين بازاري کاساد اولور. بير گون اؤيونجاق دکانيندا بير اوشاق اويونجاغي، "دوه" گؤرور. لطيف چوخ گئجه لر اونو الينه آلماق آرزوسيلا يوخويا گئدير. بير گئجه يوخودا گؤرور کي، بؤيوک شنليک مراسمينده هامي حيوانلار، بير ده يوخسول اوشاقلار بير باغا توپلاشيبلار، يئمک ايچمک ده خيرتدک دندير. لطيف دوستلاريلا بيرليکده دويونجا يييب ايچندن سونرا دوه نين بئلينه مينيب دولانير. بيردن ائله حسّ ائدير کي توز- تورپاق بونون اوزونه چيرپير. آسقيرير گؤرور کي، سوپورگه چي خيابانين قيراغيني سوپورور و توز- تورپاغي اؤنا طرف چيله يير.
اوشاغين فکري- ذکري بو "دوه" یه مشغول اولور. گونده گئدير اونا باخير. نئچه دفعه آژاندان کتک يئيير. بير گون بير قيز باباسيلا ماشيندان دوشوب دوه ني ماغازادان آلير. لطيفي ائله قهر بوغور کي، آرزو ائدير، ماغازادا ويترينين داليسينداکي سلاح اونون اولايدي.
"بير هولو و مين هولو" حکايه سي کند اوشاقلارينين کئچينه جکلريندن گؤتورولوب. اونلار آيلار، ايللر چاليشيرلار، چوخ يئمه لي ميوه لري بئجريرلر، آنجاق بو ميوه لردن بير تکي ده بونلارا قسمت اولمور، هاميسيني ارباب اؤزونه چيخير.
بهرنگينين خيردا- پارا او بيري حکايه لري ده يا يوخسول عايله لرين ياشاييشيندان گؤتورولوب، يا دا پداگوژي موضوع لارلا علاقه سي واردير.
تقريباً ايران، آذربايجان، اروپا اؤلکه لري نين تنقيدچيلري " بالاجا قارا باليق" حکايه سيني بو يازيچينين شاه اثري کيمي قلمه وئريبلر. آمّا غ.ساعدي نين نظرينه گؤره بو يازيچينين شاه اثري اونون ياشاييشيدير. بو حکايه اوشاقلارا يازيلسا دا عملده بؤيوکلرينکيدير.
قارا باليغين دنيزه سياحتي زاماني راستلاشديغي مختلف سو جانليلاري ايله تانيشليغي، صحبتلري ب

598 viewsKamran Azari Kamran Azari, 14:09