جناب قوربانزاده نین سوالاری

جوابلاما:"دکتر رحمانی
1

2

3

4

5

🔴🔴🔴🔴سایین گروپ داشلار
بو گئجه نین نثر یاریشماسینین متنی
بیوگرافی /صمد وورغون

صمد یوسیف اوغلو وکیلوو 1906-جی ایل مارتین 21-ده قازاخ رایونونون یوخاری سالاحلی کندینده بی نسلینه منسوب بیر عاییله ده آنادان اولموشدور. وکیل آغالیلار، سونرالار ایسه وکیلوولار آدلانان نسلین 300 ایللیک تاریخی معلومدور. شاعیرین آناسی دا همین نسیلدندیر. وکیل آغالیلاردان چوخ جورأتلی حربیچیلر، معاریفچیلر، حکیملر، شاعیرلر یئتیشمیشدیر. اونلار چار روسییاسی دؤورونده قازاخدا، تیفلیسده، باشقا یئرلرده یاشامیش و ایشله میشلر. شاعیرین آتاسی یوسیف آغا کندینده، عؤمرونون سون ایللرینی ایسه قازاخدا یاشامیشدیر. او، چوخ سخاوتلی اولدوغوندان اؤز وار-دؤولتینی الینده ساخلایا بیلمه میش، یوخسوللاشمیشدیر. بالاجا صمدین اوشاقلیغی چوخ آجیناجاقلی اولموشدور. 6 یاشی اولاندا آناسی محبوب خانیم 28 یاشیندا وفات ائدیر. صمد آتاسی یوسیف آغانین و آنا ننه سی عایشه خانیمین هیمایه سینده یاشاییر. عایشه خانیمین اری- شاعیرین باباسی مئهدیخان آغا اؤز دؤورونده ائلینده، اوباسیندا کوهنسال لقبی ایله تانینان شاعیر ایدی. گؤرکملی آذربایجان شاعیری، قاراباغ خانی ایبراهیم خانین وزیری موللا پناه واقیف (1719-1797) ده بو نسله منسوب اولموشدور. شاعیر اوشاقلیق ایللرینی دوغما کندینده کئچیرمیش، ایلک تحصیلینی کند مکتبینده آلمیشدیر. 1918-جی ایلده گؤرکملی ادبیات شوناس و معاریفچی فیریدون بی کؤچرلی قوری موعلیملر سئمینارییاسی نین آذربایجان شؤعبه سینی قازاخا کؤچوررک قازاخ موعلیملر سئمینارییاسینی تشکیل ائدیر. سئمینارییا موترققی بیر معاریف اوجاغی ایدی. بو مکتبه قبول اولونان کند اوشاقلاری آراسیندا صمد و مئهدیخان وکیلوو قارداشلاری دا وار ایدیلر. فیریدون بی کؤچرلی نین حیات یولداشی بادصبا خانیم وکیلووا (کؤچرلی) شاعیرین یاخین قوهومو ایدی. صمد وکیلوو گنجلیگینده او هر شئیله ماراقلانان، حسساس، شیلتاق، بدنجه ضعیف، بونونلا یاناشی چوخ جورأتلی، مؤحکم ایراده لی، حاضیرجاواب ایدی. تحصیله باشلادیغی ایلک گونلردن اونداکی فیطری ایستعداد اؤزونو گؤسترمه یه باشلامیشدی. بو ایللرده او، واقیف، ویدادی، ذاکیر و صابیر یارادیجیلیغی ایله یاناشی، آ.س.پوشکی نین، ی.م.لئرمونتووون و تورک یازیچیلاریندان توفیق فیکرتین، نامیق کامالین، محمد امینین اثرلری ایله ده تانیش اولور. سسی اولدوغوندان گؤزل اوخویور، مهارتله شعیر دئییر، هوسکار تاماشالاردا چیخیش ائدیردی. 1922-جی ایلده شاعیرین آتاسی یوسیف آغا، بیر ایل سونرا ایسه ننه سی عایشه خانیم وفات ائدیر. بوندان سونرا صمده و قارداشی مئهدیخانا اونلارین بیبیسی قیزی خانقیزی وکیلووا قایغی گؤستریر. سئمینارییادا او، ایلک شعیرلرینی قلمه آلیر. بونلار خالق پوئزییاسی فورماسیندان بیری اولان لیریک قوشمالار ایدی. یازدیغی شعیرلر سئمینارییانین دیوار قازئتینده چیخیردی. شاعیرین ایلک چاپ اثری اولان «جاوانلارا خیطاب» شعیری 1925-جی ایلده تیفلیسده چیخان «یئنی فیکیر» قازئتینده درج اولونموشدور. بو شعیری او، سئمینارییانی قورتارماسی موناسیبتیله یازمیشدی. سئمینارییانی بیتیردیکدن سونرا صمد وکیلوو آذربایجانین بیر سیرا کند و رایونلاریندا، او جومله دن قازاخدا، قوبادا و داهی نیظامی نین وطنی گنجه ده آذربایجان دیلی و ادبیاتینی تدریس ائتمه یه باشلاییر. پوئزییا گئت-گئده شاعیرین بوتون وارلیغینا حاکیم کسیلیر. گنج شاعیر اؤز خالقینی، وطنینی، دوغما تورپاغی نین اسرارانگیز طبیعتینی سئودیگی اوچون «وورغون» تخلوصونو گؤتورور.

صمد وورغونون بیوگرافی سی
سس :سارای محمد رضائی

اولدوزلار هاوانین باغرینی دَلیر
قایالی داغلاردان دومان یوکسه لیر
خیالیم گئجه نی سالاما گلیر
چاپدیریر آتینی بیر باشا دونیا.

یئرلره باخیرام باغچالی - باغ لی
گؤیلره باخیرام قاپیسی باغلی
کائنات اختیار سیرلی سوراغلی
ازلدن یارانیب تاماشا دونیا.

بیرده گؤرورسن کی آچیلان سولور
دوشونن بیر بئیین بیرتورپاق اولور
بیریاندان بوشالیر بیریاندان دولور
سیررینی وئرمه ییر سیرداشا دونیا.

ازلدن بئله دیر چونکی کائنات
جهان دائمی دیر عؤمور آمانات
الدن اله کئچیر وفاسیز حیات
بیزگلدی - گئده ریک سن یاشا دونیا.

صمد وورغون
Ədəbiyyat sevenlar

H - E -barış:
چوخ کچمیشم بو داغلاردان
دورنا گوزلی بولاقلاردان
ائشیتمیشم اوزاقلاردان
ساکت آخان آرازلاری
سینامیشام دوستی، یاری ...

ائل بیلیرکی، سن منیمسن
یوردوم، یووام، مسکنیمسن
آنام، دوغما وطنیمسن!
آیریلارمی کونول جاندان؟
آذربایجان، آذربایجان!

من بیر اوشاق، سن بیر آنا،
اودور کی، باغلیام سانا
هانکی سمته، هانکی یانا
هی اوچسام دا یووام سنسن،
ائلیم، گونوم، اوبام سنسن!

فقط سندن گن دوشنده،
آیریلیق مندن دوشنده،
ساچلاریما دن دوشنده،
بوغار آیلار، ایللر منی،
قیناماسین ائللر منی

داغلارینین باشی قاردیر،
آغ ئورپگین بولوتلار دیر،
بویوک بیر کچمیشین واردیر،
بیلینمه ییر یاشین سنین
نه لر چکمیش باشین سنین

دوشدون اوغورسوز دیللره،
نحس آیلارا، نحس ایللره،
نسل لردن نسل لره
کچن بیر شهرتین واردیر
اوغلون، قیزین بختیاردیر ...

هی باخیرام بو دوزلره،
آلاگوزلی گونددوزلره،
قارا خاللی آغ اوزلره،
کونول ایستر شعر یازا،
گنجله شیرم یازا- یازا ...

بیر طرفین بحر خزر،
یاشیل باش سونالار گزر،
خیالیم دولانار گزر،
گاه موغانی، گاه ائلداری،
منزل اوزاق، عمر یاری!

سیرا داغلار، گن دره لر،
اورک آچان منظره لر،
جیران قاچار، جویور مه لر،
نه چوخدور اویلاغین سنین!
آرانین، یایلاغین سنین!

کچ بو داغدان، بو آراندان،
آستارادان، لنکراندان،
آفریقادان، هندوستاندان
قوناق گلیر بیزه قوشلار،
ظلم الیندن قورتولموشلار ...

بویرلرده لیمون ساری،
اگیر، سالیر بوداقلاری
داغلارینین دوم آغ قاری
یارانمیشدر قارلی قیشدان،
بیر سنگردیر یارانیشدان

لنکرانین گلی رنگ- رنگ،
یوردوموزین قیزلاری تک،
دمله چایی، توک ویر گورک،
آنامین دلبر گلینی!
یادلارا آچما الینی!

ساری سنبل بیزیم چورک،
پامبوغمیز چیچک- چیچک،
هر اوزومدن بیر شیره چک
سحر- سحر آج قارینا
قوت اولسون قوللارینا

مین قازاخدا کوهلن آتا،
یالمانینا یاتا- یاتا
آت قان تره باتا- باتا
گوگ یایلاقلار بئلینه قالخ،
کپز داغدان گوگ گوله باخ!

ای آزادگون، آزاد انسان،
دویونجا ایچ بو بهاردان!
بیزیم خاللی خالچالاردان
سر چنارلار کولگه سنه
آلقیش گونش ئولکه سنه!

کونلوک کچیر قاراباغدان،
گاه بو داغدان، گاه اوداغدان،
آخشام اوستو قوی اوزاقدان
هوالانسین خانین سسی،
قارا باغین شکسته سی

گوزل وطن، معنان درین،
بشیگیسن گوزللرین!
عاشق دییه ر سرین- سرین،
سن گونشین قوجاغیسان،
شعر، صنعت اوجاغیسان

ئولمز کونول، ئولمز اثر،
نظامی لر، فضولی لر!
الین قلم، سینه ن دفتر،
دی گلسین هرنه یین واردیر،
دییلن سوز یادگاردیر

بیر دون بیزیم باکی یه باخ،
ساحللری چراغ- چراغ،
بوروقلارین هایقیراراق
نعره سالیر بوز چوللره،
ایشیقلانیر هر داغ، دره

نازلاندیقجا سرین کولک،
ساحللره سینه گرک،
بیزیم باکی- بیزیم اورک!
ایشیقدادیر قوت سوزی،
سحرلرین اولکر گوزی

گوزل وطن! اوگون کی، سن
آل بایراقلی بیر سحردن
الهام آلدین، یاراندیم من
گولور تورپاق، گولور انسان
قوجا شرقین قاپیسی سان!

دینله منی، گوزل وطن!
بیرسوز گلیر اورگیمدن:
خلقیمیزین عشقیله سن
گوله جکسن هر بیز زمان،
آذربایجان، آذربایجان


بویوک صمد وورغون

📃 شاعر نه تئز قوجالدین سن؟!...
🖊 صمد وورغون


نعمتسه ده گؤزه ل شعر،
شاعر اولان غم ده یئییر،
عؤمور کئچیر بو عادتله،
اوغورلو بیر سعادتله،
گؤره ن منی نه دیر دئییر:
ساچلارینا دوشن بو دن؟
شاعر نه تئز قوجالدین سن!

دونن منه اؤز الینده
گول گتیره ن بیر گلین ده
گؤزلرینده مین بیر سوآل
او بخته ور گؤزه لین ده
من اوخودوم گؤزلریندن:
شاعر نه تئز قوجالدین سن!

اووچولوغا میل سالدیم،
گئجه – گوندوز چؤلده قالدیم،
داغ باشیندان ائنیب دوزه
بیر اوخ کیمی سوزه – سوزه،
نئچه جیران نشان آلدیم،
جواب گلدی گولله لردن:
شاعر نه تئز قاجالدین سن!

بعضا اوجا، بعضا آستا،
اؤتور سازیم مین سیم اوسته،
آندی یالان، عشقی تالان،
دوستلوغو دا رشوت اولان،
اوره ک ییخان بیر ابلیس ده،
اوزه واری دئییر هر دن:
شاعر نه تئز قوجالدین سن!

ساچ آغاردی، آنجاق اوره ک،
آلوولودور اولکی تک،
ساچ آغاردی ، آنجاق نه غم،
الیمده کی هله قلم،
بیلیرم کی دئمییه جک –
بیر سئوگیلیم، بیرده قلم:
شاعر نه تئز قوجالدین سن!


***

یئنه قیلینجینی چکدی اوستومه،
قوربانی اولدوغوم او آلا گؤزلر
یئنه جلاد اولوب دوردی قصدیمه،
قلم قاش آلتیندا پیالا گؤزلر
باشیمدان گئتمیشدی سئودانین غمی،
خیالیم گزیردی بوتون عالمی
بو دوستاق کؤنلومی، دئیین، ینه‌می
چکدینیز سورغویا، سئوالا، گؤزلر؟
سئودا یولچوسویام ازل یاشیمدان،
کؤنلوم آیری گزیر جان سیرداشیمدان؛
داغیدیر هوشومی آلیر باشیمدان
سوزولوب گئدنده خیالا گؤزلر

صمد وورغون

یاندیریلان کیتابلار
صمد وورغون

جللاد! سنین قالاق- قالاق یاندیردیغین کیتابلار
مین کمالین شؤهرتی‌دیر، مین اوره‌یین آرزیسی….
بیز کؤچه‌ریک بو دونیادان، اونلار قالیر یادیگار؛
هر ورقه نقش اولونموش نئچه اینسان دویغوسو،
مین کمالین شؤهرتیدیر، مین اوره‌یین آرزیسی….
×××
یاندیردیغین او کیتابلار آلوولانیر….یاخشی باخ!
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظولمته…..
شاعیرلرین نجیب روحو مزاریندان قالخاراق
آلقیش دئییر عشقی بؤیوک، بیر قهرمان میللته؛
او آلوولار شعله چکیب شفق سالیر ظولمته….
×××
جللاد! منیم دیلیمده دیر بایاتیلار، قوشمالار،
دئ، اونلاری هئچ دویدومو سنین او داش اوره‌یین؟
هر گرایلی پرده‌سینده مین آنانین قلبی وار….
هر شیکستم ائولادی‌دیر بیر مقدس دیله‌یین،
دئ اونلاری هئچ دویدومو سنین او داش اوره‌یین؟
×××
سؤیله سنمی خور باخیرسان منیم شعیر دیلیمه؟
قوجا شرقین شؤهرتی‌دیر فضولی‌نین غزلی!
سنمی ”ترک خر“ دئییرسن اولوسوما، ائلیمه؟
داهی‌لره سود وئرمیشدیر آذربایجان گؤزه‌لی….
قوجا شرقین شؤهرتی‌دیر فضولی‌نین غزلی!
×××
جللاد! یانیب اود اولسا دا، کوله دؤنمز آرزیلار،
طبیعتین آنا قلبی قول دوغمامیش اینسانی!
هر اوره‌یین اؤز دونیاسی بیر سعادت آرزیلار،
قانلار ایله یازیلمیشدیر هر آزادلیق دستانی….
طبیعتین آنا قلبی قول دوغمامیش اینسانی!
×××
ازل باشدان دوشمنیمدیر اوزو موردار قارانلیق…..
هر تورپاغین اؤز عشقی وار، هر میللتین اؤز آدی.
کاییناتا دگیشمه‌رم شؤهرتیمی بیر آنلیق،
منم اودلار اؤلکه‌سی‌نین گونش دونلو ائولادی!
هر تورپاغین اؤز عشقی وار، هر میللتین اؤز آدی!
×××
نه دیر او دار آغاجلاری، دئ کیملردیر آسیلان؟
اویونجاقمی گلیر سنه وطنیمین حاق سسی؟
دایان!….دایان!….اویاق گزیر هر اوره‌کده بیر آسلان،
بوغازیندان یاپیشاجاق اونون قادیر پنجه سی؛
اویونجاقمی گلیر سنه وطنیمین حاق سسی؟
×××
جللاد! سنمی، دئ قیریرسان فدایی‌لر نسلینی؟
میللتیمین صاف قانی‌دیر قورد کیمی ایچدیگین قان!
زامان گلیر…من دویورام اونون آیاق سسینی
شهیدلرین قییام روحو یاپیشاجاق یاخاندان؛
میللتیمین صاف قانی‌دیر قورد کیمی ایچدییین قان!…..
×××
بیر ورقله تاریخلری، اوتان منیم قارشیمدا،
آنام تومریس کسمه‌دیمی کیخسرووون باشینی؟
کوراوغلونون، ستارخانین چلنگی وار باشیمدا،
نسیللریم قویمایاجاق داش اوستونده داشینی؛
آنام تومریس کسمه‌دیمی کیخسرووون باشینی؟
×××
سور آتینی، دؤرد نالا چاپ! مئیدان سنیندیر ….آنجاق،
من گؤرورم آل گئیینیب گلن باهار فصلینی….
قوجا شرقین گونشی‌دیر یاراندیغیم بو تورپاق،
من یئتیردیم آل بایراقلی اینقیلابلار نسلینی؛
من گؤرورم آل گئیینیب گلن باهار فصلینی!
١٩۴٧

ایضاح: بو شعر ۱۳۲۵ ده تجاوزکار شاه قوشونونون یاراتدیقلاری فاجعه‌لرین تاثیری آلتیندا یازیلمیشدیر. همان تاریخده بو وحشی‌لر، اونو حمایت ائده‌ن لومپن دسته‌لر، ملکدارلار و سرمایا صاحبلرینین قارا دسته‌لری، آذربایجانا وار ـ قوه ایله یوروش ائدیب و اؤلکه‌میزده آنا دیلینده چاپ اولان کیتابلاری یاندیریب و چوخ گناهسیز انسانلارین قانینی تؤکموشلر!

سایین دوقتور صمد رحمانی نین یازیلاریندان (بویوک یازیچی و شاعیر لر و اثرلری تانبتیم)
قایناق: ادبیات سئونلر گروهو

سلام امشب مروری برزندگي وآثاربزرگ علوي(1282– 1375) می نماییم.
بزرگ علوي ازدوستان نزديك هدايت ويكي ازاعضاي گروه معروف به « ربعه » بود.او دريك خانواده ي تجارت پيشه به دنيا آمد . بعد از تحصيل به آلمان رفت و دوره دبيرستان و بخشي از تحصيلات دانشگاهي خود را در آن جا به پايان رساند . آنگاه به ايران بازگشت و به گروه ماركسيستي معروف به « پنجاه و سه نفر » به رهبري تقي اراني پيوست . تمامي اعضاي اين گروه در سال 1316 دستگير و زنداني شدند . در سال 1320 بعد از فرار رضا شاه بر اثر اعلام عفو عمومي از زندان آزاد شدند . اين افراد هسته ي اصلي حزب توده را تشكيل دادند كه تا سال هاي بعد به فعاليت خود ادامه دادند . بعد از سقوط دولت مصدق در سال 1331 علوي به اروپا رفت و مجددا ًدر آلمان به حالت تبعيد، فعاليت هاي علمي و ادبي خود را ادامه داد. از اين سال تا سال انقلاب اسلامي آثار او در ايران اجازه ي انتشار نداشت. در سال 1357 پس از پيروز ي انقلاب اسلامي يك چند در ايران زيست و بار ديگر به آلمان بازگشت تا اين كه در سال 1375 در گذشت. علوي در سال نخست فعاليت ادبي خود رمان مشهور چشمهايش ( 1331 ) را با الهام از زندگاني و كارهاي يك نقاش معروف عصر رضاشاه ( ظاهرا ً كمال الملك ) نوشت علوي در نوشتن اين رمان از سبكي بديع استفاده كرد .
پيش از انتشار رمان چشمهايش علوي با نوشتن چند اثر ديگر قبلا ً به شهرت رسيده بود . سه مجموعه داستان كوتاه او يعني چمدان ( 1313 ) ، ورق پاره هاي زندان ( 1320 ) و نامه ها ( 1330 ) هر سه قبل از رمان اصلي او نوشته شده بود . بلافاصله كه از زندان آزاد شد مجموعه داستان هايی را که در زندان روي كاغذ پاره هايي از نوع پاكت سيگار و كاغذ قند يادداشت كرده بود با عنوان ورق پاره هاي زندان ( 1320 ) منتشر كرد . به علاوه گزارش جالبي از ماجراهاي زندان گروه سياسي خودرا با عنوان پنجاه و سه نفر ( 1321 ) انتشار داد و به عنوان يك نويسنده ي سياسي و مكتبي كه از ايدئولوژي خاصي تبعيت مي كند و براساس آن هم مي نويسد مشخص شد. از علوي يك سفرنامه با عنوان اوزبكها ( 1326 ) منتشر شده كه گزارش سفر او به شوروي و ديدار از ازبكستان است . مجموعه ي ديگر به نام "ميرزا" و رمان "سالاريها"، نيز از وي منتشر شده كه به نسبت كارهاي قبلي او ديدگاه و اهميت ويژه اي ندارد . قهرمانان این آثار بيشتر انسان هاي ناكامي هستند كه دور از وطن در غربت وآوارگي سر مي كنند.
تعدادي از آثار علوي و از آن جمله چشمهايش به زبان آلماني ترجمه شده و مورد توجه خوانندگان اروپايي قرار گرفته است . رمان "موریانه ها" به زندگی چریک های مبارز و رمان "روایت نیز مبارزات روشنفران پیش از انقلاب را در خود انعکاس داده است. به نظر می رسد رمان روایت با حال و هوای رمان های اروپایی همخوانی دارد.
آشنايي وسيع علوي با ادبيات ديگر ملل و آگاهي و تسلط او بر چند زبان اروپايي و به خصوص آلماني ، به وي امكان داده است كه ترجمه هاي خوبي از ادبيات ملل به زبان فارسي منتشر كند . « باغ آلبالو » از چخوف ، « دوازده ماه » از پريستلي از زبان انگليسي و «دوشيزه اورلئان » اثر شيللر و « حماسه ملي ايران » اثر تئودور نولدكه به زبان آلماني از آن جمله اند . داستان هاي كوتاه علوي وي را در مسير نويسندگي به شيوه ي رمانتيسم اجتماعي تا حد زيادي موفق معرفي مي‌كند . اين توفيق در نوشتن داستان كوتاه ( گيله مرد ) از بقيه ی داستان هاي او بيشتر است . مضمون اغلب داستان هاي علوي از آرمان هاي سياسي و حزبي او الهام مي گيرد .
علوي در چشمهايش ( 1331 ) مسائل عشق و مبارزه را در هم آميخته و شخصيت هاي بسيار پويا و ماندگار خلق كرده است . قهرمان داستان دختري است زيبا به نام فرنگيس كه دختر يكي از وزراي كابينه ي رضا شاه است . و پسران اشراف زاده را اسير و دلباخته ي خود كرده است . فرنگيس از اين فضاي تصنعي خسته مي شود و به دنبال دنياي جديد راهي اروپا مي شود. در اروپا توسط يكي از هنرمندان با يكي از ناراضيان رژيم به نام خداداد ارتباط بر قرار مي كند و خداداد معرف او به مسئول تشكيلات سازمان زير زميني مخالفان ايران به نام استاد ماكان مي شود. فرنگيس تحت تأثير شخصيت استوار ماكان قرار مي گيرد اما در جريان داستان يخِ خويشتن داري شخصيت ماكان در مقابل حرارت سوزان عشق فرنگيس آب مي شود و استاد عاشق پاكباخته ي فرنگيس مي گردد . تا اينكه رژيم سرنخي از شبكه زير زميني به دست مي آورد استاد ماكان گرفتار مي شود .
فرنگيس كه از قِبَل زيبايي خود خواستگاران زيادي در بين اشراف و مسئولان بلند پايه ي مملكتي دارد به رئيس شهرباني وقت به شرط آزادي استاد ماكان قول پاسخ مثبت مي دهد. در حقيقت او تن خود را قرباني استاد ماكان مي نمايد. اما استاد وقتي از زندان بيرون مي آيد و فرنگيس را در بالاي طبقه ي دوم در كنار رئيس شهرباني مي بيند سوء ظن پيدا مي‌كند و در تبعيد يك تابلويي مي كشد كه دو چشم مظنون به خيان

ت يك زن پديد‌ مي گردد و فرنگيس از صاحب نمايشگاه مي‌خواهد كه اين تابلو را به هر قيمتي كه شده به او بفروشد زيرا معتقد است ، استاد نتوانسته به شخصيت حقيقي او پي ببرد . علوي در پرداخت فضاي داستان و توصيف حالات دروني قهرمان خود بسيار موفق بوده است. خلاصه ي رمان چشمهايش به قرار زیر است:
استاد « ماكان » نقاش بزرگ كه يكي از مبارزان عليه ديكتاتوري رضاخان بوده ، در تبعيد در‌مي‌گذرد . جزو آثار باقي مانده ي او پرده اي است به نام « چشمهايش »،‌ چشم هاي زني كه گويا رازي را در خود پنهان كرده است. راوي داستان كه ناظم مدرسه و نمايشگاه نقاشي است دچار كنجكاوي سوزاني است كه راز اين چشم ها را دريابد، بنابراين سعي مي كند «مدل» را يافته و درباره ارتباطش با استاد از او بپرسد. پس از چند سال، ناظم مدل را مي يابد و در خانه ي مجلل او با هم به گفتگو مي نشيند. زن مي گويد كه دختر خاندان متعيني بوده كه به خاطر زيبايي اش توجه مردان بسياري را جلب مي كرده است . اما مردان و عشق بازيچه ي او بودند. تنها در برخورد با استاد كسي را مي يابد كه اساسا ً توجهي به جمال و جاذبه ي وي ندارد. زن براي جلب توجه استاد در تهران و اروپا با تشكيلات مخفي كه زير نظر استاد است همكاري مي كند، تا سرانجام به وي نزديك مي شود. اما استاد نه فداكاري او را جدي
مي گيرد و نه پي به كنه احساسات و عواطفش مي برد . در عوض در برابر او ، و به خصوص از چشمهايش هراسي گنگ ابراز مي كند . در پايان استاد گرفتار پليس مي شود ، و زن پيشنهاد ازدواج رئيس شهرباني را،كه يكي ازخواستاران قديمي اوست ، مي پذيرد به شرط آن كه استاد از مرگ نجاتي يابد . استاد به تبعيد مي رود و البته هيچگاه از فداكاري زن آگاه نمي شود .
او تمام حسيات و تلقيات خود را در قبال زن در پرده اي به نام « چشمهايش » به يادگار نهاده است. در اين چشم ها به طور كل زني مرموز ، اما به هر حال دمدمي مزاج و هوسباز و خطرناك متجلي است : زن مي داند كه استاد هيچگاه به ژرفاي روح او پي نبرده و اين چشم ها از آن او نيست .
بزرگ علوي در اين رمان روش استعلام و استشهاد را به كار برده . روشي كه چند اثر ديگر او را نيز شكل داده است . اين شيوه بيشتر در ادبيات پليسي معمول است . يعني كنار هم نهادن قطعات منفصل يك ماجراي از دست رفته و ايجاد يك طرح كلي از آن ماجرا به حدس و قرينه . بدين ترتيب يك واقعه گذشته به كمك بازمانده هاي آن نوسازي مي شود . اشارت تاريخي بزرگ علوي نيز بحث ها برانگيخته : استاد ماكان گاهي شبيه كمال الملك است . رئيس شهرباني ، سخت به «آيرم» شباهت دارد . اما هيچكدام دقيقا ً الگوي واقعي شان نيستند. اين كار فقط براي خلق فضا انجام شده است . نثر منظم و سيال نويسنده در قياس با معاصرانش بسي امروزي مي نمايد . اين كتاب از آثار معدود فارسي است كه در مركز آن يك زن با تمام عواطف و ارتعاشات رواني و ذهني قرار گرفته است .
زن ها در آثار بزرگ علوي به طبقه ي تحصيل كرده تعلق دارند و كمتر به واقعيت زن ايراني در زمان نوشته شدن رمان تعلق دارند . زن هاي اشرافي و متمول كه امكان تحصيل در خارج را يافته‌اند جسارت حركت دارند، خموده و منفعل نيستند با هر انگيزه اي كه باشد به وضع موجود تن نمي دهند ولي همچنان در سايه ي مردان داستان قرار دارند و فداكاري هاي آنها ارجي ندارد. فرنگيس شخصيت اصلي رمان برخلاف زنان داستان ها و رمان هاي ديگر اين دوران، در قيد استبداد و سلطه ي پدر نيست. بلكه پدر او را در انتخاب هايش آزاد گذاشته و تمام دارايي اش را در اختيار او مي گذارد . فرنگيس جسورانه با مردان معاشرت مي كند ولي هنوز عشق را نيافته است.
ماكان در مقام فردي سياسي و هنرمند و مبارزه ظاهرا ً به دنبال معشوقی است كه در راهش فداكاري كند و مثل رمانس هاي كهن به ياري او بشتابد و پهلوان را در پيروزي و كاميابي همراهي كند . ماكان در اين را ه از امكانات مالي فرنگيس استفاده مي كند . نويسنده فرنگيس را با طنازي و دلبري به جلب نظر استاد ماكان مي برد ولي وقتي اين سلاح را بي اثر مي يابد تلاش مي كند زن را با دليري و خونسردي در انجام كارهاي خطرناك به جلب دوستي و احساسات ماكان ببرد .
اما نويسنده هر جا بخواهد ، براي كنش داستان از جلوه فروشي ها و افسون گري زنانه ي فرنگيس براي جلب مردان استفاده مي كند . به هر حال شكل طرح كردن رابطه ي زنان و مردان در چشمهايش، نشانه ي نوعي دگرديسي در فرهنگ مردانه سالارانه ادبيات ماست و زن در خانه مانده ي دست و پابسته به مبارزات سياسي می پیوندد .
زنان داستان هاي علوي چون زنان داستان هاي تورگنيف حاضرند همه ي زندگي خود را در راه عشق فدا كنند، زيرا تنها عشق مفهوم زندگي را به آنان مي چشاند اما شرايط نامساعد اجتماعي آنها را به سوي شكست و تيره روزي مي راند. فرنگيس خصيصه ي مثبت اش اين است كه منفعل وخاموش نيست و فعالانه به ميدان سياست وارد مي شود و به خارج مي رود و ديگر اين كه تحص

يل كرده است و زني است فداكار و ايثارگر كه زندگي خود را بخاطر استاد ماكان در پاي رئيس شهرباني يعني كسي كه خواستگار قبلي او بوده و خيلي هم از او بدش مي آمده ، مي ريزد . خصيصه ي منفي اش اين است كه به خاطر زيبايي اش مغرور و خودخواه است و اين كه با زيبايي اش مردان بسياري را به دنبال خود كشيده و بدون اين كه توجهي به آنها بكند ، دورشان مي اندازد كه: حتي جواني ايتاليايي به نام ( دوناتللو ) كه جواني خوش هيكل و زيبا بود عاشقش مي كند بعد مي چزاند و دوناتللو خودكشي مي كند .

با سلام بر دوستان ارجمند نگاهی به اشعار شاعر بزرگ طنز پرداز معاصر استاد آرش آزاد می اندازیم.
از رموز شاعران موفّق آشنایی آنان با فرهنگ مردم از یک طرف و مجهز بودن به تکنیک خواص از سوی دیگر است. استاد آرش آزاد به رموز علمی و ادبی زمان خود نیک آشنا بود و به عنوان شاعر و ادیب ارزشمند در ادبیات معاصر ایران شهرت یافت. جنبه ای که وی را در بین یک سلسله شعرای هم دوره اش متمایز می سازد نزدیکی شاعر به زندگی مردمِ پیرامونی و انعکاسِ ایده های آنان در خلّاقیت های خود است.
آن چه که باعث شهرت شاعر گردیده طنز های گزنده ی اوست که در ادبیات معاصر به نام «طنز تلخ» معروف است. در آثارِ طنزِ شاعر نه فقط قدرت ادبی و شاعرانه وی منعکس است بلکه جهان بینی، مبانی فلسفی و اخلاقی وی هم جلوه گری می کند.
یوز دوْلارليق لار اونا بولبول كيمي "چهچه" وورورلار
بیر قیرانلیق دا بیزه سوْیلر اوزاقدان "لَن تَرانی"
تورپاغی ائیلر قیزیل هر اوزده دورد مثقال توک اولسا
قویما سلمانی آلا تیغ ایله سندن کیمیانی
شاعر در برخی اشعار خود صریحاً به بیان مسائلی می پردازد که همگی بطور کلی به دور موضوع واحدی می چرخند. این موضوع اساسی همانا عبارت از مسئله تعادل فردی - اجتماعی است .شاعر نبودن عدالت اجتماعی را شدیداً مورد تنقید قرار می دهد و انسانهای ساده ای را که با دسترنج خویش زندگی می کنند تقدیر می نماید و تنبلی و طفیلی گری و ریاکاری را نکوهش می کند.
دؤرد داملا ياغيشلا نئچه کندي سئل قوپاردي
گؤيدن يئره بو نازيل اولان رحمته قوربان!
قييمتلريميز جئت کيمي سونجوقلايير عرشه
تنبلليک ايچينده بو قدر سرعته قوربان
توليداتيميز تکجه پلاستيک توپ اولوبدور
بو علمه، بو فرهنگه، بئله صنعته قوربان
برای حراست از میراث معنوی یک ملّت شخصیّت هایی از قبیل شاعران، داستان پردازان، فیلسوفان و... از میان همان ملّت پای به میدان می گذارند تا هیجانات و دردهای مردم را به نسل های بعدی انتقال دهند و میراث معنوی مشترک آن ها را از صافی گذران تاریخ عبور دهند و راه آیندگان را روشن سازند. برای چنین کار مهمی تنها نام کسانی در تاریخ ثبت می شود که خودشان را برای چنین امر بزرگی آماده سازند.
ذهن «آرش آزاد» در شعرهایش، ذهنى پرسشگر وجستجوگراست و سعى در جستجوى مفاهیم دارد. تلاش می کند هر پدیده اى را به گونه اى دیگر ببیند و هر مؤلّفه اى را به زبان شاعرانه توضیح دهد. در میان احساسات و بیان شاعرانه او نیز گاهى در مى یابیم که شاعر دچار سرگشتگى است و این، بازتاب زندگیِ دربه دریِ اجتماعی و معیشتیِ اوست که در این حالت ها نمى تواند شکل واحدى را انتخاب کند و حتى نمى تواند از سوژه ی واحدى صحبت کند. براى همین چنین مواقعی شعرهاى بلند مى نویسد که بتواند دائماً تغییر مسیر داده و در یک شعر موضوعات متعددى را واردکند.
آن چه در شعر او هنوز به چشم مى خورد روحیه خردگرایی است که از فضاى مطالعات عمیق از ادبیات ایران و جهان در آن سال ها تاثیر مى پذیرد. شاعر با آن چه در ذهن او وارد شده و آن چه که مطالعه کرده و خوانده در یک کشمکش ذهنى به سر مى برد. نه مى توان گفت فضاى ذهنى کتابی را کاملاً مى پذیرد و نه مى توان گفت طرح جدیدى را اساس شخصیت و نگاه خود به جهان پی می ریزد. گویى راه گریزى براى او وجود ندارد جز آن که هر چه را دیده و یا تجربه کرده به زبان شعر بیان دارد. این گونه شعرهاى « آرش آزاد » تا پایان کتاب «اوخی آت یایی گیزلت» ادامه پیدا مى کند.
البته در این میان نباید کارهای غیر شعری او را اعم از ترجمه یا تصحیح متون، مقاله نویسی برای روزنامه های متفاوت، خبرنگاری، سردبیری وهزار دوندگی های بی سرانجام ، آن هم در ازای چندرغازی برای گذران خانواده، نادیده گرفت. شاعر در اینجا به پلى مبدل مى شود که آن چه را که در جهان بیرون از او وجود دارد به شعر منتقل کند. بنابراین مثلثى شکل مى گیرد که یک ضلع آن شاعر است ؛ ضلع دیگر جهان دردناک پیرامون او؛ ضلع سوم یعنى شعر، کامل کننده این وضعیت است و جایى است که شاعر خود را در پیوند با جهان خارج احساس مى کند و به آرامش می رسد. شعر برای او از خوردن نان و آب هم واجب تر است، زیرا تنها جزیره ای است که از غرقاب چرگین زندگی در آن پناه می جوید. به عبارت دیگر آرش آزاد بدون شعر معنی ندارد. و البته ماندگارترین چهره ها در تاریخ آنهایی بوده اند که هنرشان محصول تجربه ی شخصی خودشان بوده است. در ادبیات جهان از داستایوسکی و ماکسیم گورگی روسی گرفته تا جک لندن آمریکایی و تا میرزا علی اکبر صابر آذربایجانی و میرزا حسین کریمی مراغه ای خودمان شیرینکامی هنرشان را با تلخکامی زندگی جسمانی شان به دست آورده اند. و نیز در باره شاعر آسمانی حافظ آورده اند:
پدرش بهاءالدّین بر اثر فقر و پریشانی شیرازه ی زندگی خانوادگی را از هم پاشاند و خواجه در سنین کودکی خمیر گیری

را پیشه کرد. از نیمه شب بر می خاست و تا صبح خمیر می گرفت امّا دلش در هوای تعلیم در مکتب خانه ای که در همسایگی آن ها دایر بود می سوخت. رفته رفته اراده اش برای داخل شدن در آن جا قوی تر شد تا این که با پرداخت یک ثلث از درآمدش به معلّم توانست جامه ی آرزو به تن کند. قرآن را در مکتب خانه حفظ کرد ولی هیچ توفیقی در سرودن اشعار پیدا نکرد و" دو سال مورد مضحکه ی شنوندگان قرار گرفت. یک روز رنجیده به مزار بابا کوهی رفت و در آنجا به حال خودش زار گریست. شب خوابید. در خواب بزرگی را دید که لقمه ای را را به او می خوراند و می گوید دروازه ی علوم به روی تو باز شد. صبح که برخاست این غزل را با مطلع زیر سرود :
دوش وقت سحر از غصّه نجاتم دادند
وندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند. "
علیرغم دانایی و آگاهی آرش آزاد از ادبیات در بلند ترین قلّه اش، مخاطب شعر او اغلب افراد ساده ی جامعه هستند. او مى خواهد حرفهایى بزند که از پیچیدگى خاصى برخوردار نیستند بلکه معنا و مفهوم ساده اى را مى رسانند.
دیجیتالی گلیب، دئییر، بئش – آلتی مین کانالی وار
گئجه – گونوز کسیلمه ییر آراسی ماهواره نین
نه قدر اولسا مبتذل، تحمّل ائیله رم، ولی
اولور سیاسی چوخ زامان اداسی ماهواره نین
استاد آرش آزاد در زمینه ی شعر و شاعری به دلیل مطالعات و تحقیقات ادبی در زمینه های مختلف ادبیات، به اسلوب جدیدی از شعر توفیق یافت و چنان ویژگى هایى به دست آورد که با این طریق به موفقیت در میان عامه مردم مى رسد؛ چرا که آن چه شاعران مى توانند با آن ارتباط برقرار کنند فضاى شعرى است که حلقه هاى ارتباطى با شعر کلاسیک داشته باشد و طنز نه تنها حلقه هاى ارتباط با شعر کلاسیک است بلکه همچون وزن، مردم به شکل علامت، آن را همراه ضرورى شعر مى دانند.
مسئله دراینجا است که در فضای طنز شرایط مقبولیت به سرعت ایجاد مى شود و با سرعت بسیار زیادى زبان وادبیات زبانى خاص خود را خلق مى کند. اما این زبان به بخش کوتاهى از تاریخ مربوط مى شود و با تغییر آن شرایط زبان هم به سرعت تغییر مى کند. در نتیجه چنین ادبیاتی برای ادوار بعدی دچار درد تنهایى مى شود؛ در این میان شاعرانى که با فاصله گرفتن از زبان و کلمات ویژه ی روز و پرداختن به مفاهیم هنری، شعر مى سرایند طبیعتاً شعرشان کمتر دچار فراموشى مى شود. و آرش از چنین شگردی استادانه بهره برده است.
آرش آزاد از جمله شاعرانى است که توانست در همان آغاز شاعرى به زبان خاص خود برسد. به وجود آمدن یک زبان که تحت تاثیر کسى نباشد کمک بسیارى به اوکرد تا بتواند شاعرى مستقل باقى بماند و به دنبال مسائل دیگرى در شعر باشد.
تبریز در ادوار تاریخی همواره صاحب سبک بوده است. سبک تبریز چه در نقاشی و خط و چه در شعر و داستان و سایر هنر ها نه تنها یکی از قطب های کشور، بلکه گاهی محور توجه جهانیان بوده است. شعر استاد آرش آزاد به عنوان تداوم سبک تبریز در عرصه ی هنر کلامی باقی خواهد ماند.

سلام بر دوستان ارجمند، امروز چند خطی در مورد برتولد برشت تقدیم می کنیم.
اویگن برتولت فریدریش برشت (1898 - 1956) نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر و شاعر آلمانی با گرایش‌های سوسیالیستی بود.
برتولت برشت را بیشتر به عنوان برجسته‌ترین نمایشنامه‌نویس تئاتر روایی که نقطه مقابل تئاتر دراماتیک است، و به‌خاطر نمایشنامه‌های مشهورش می‌شناسند. اما برتولت برشت گذشته از این که نمایشنامه‌نویسی موفّق و کارگردانی بزرگ بود، شاعری خوش‌قریحه نیز بود و شعرها، ترانه‌ها و تصنیف‌های پرمعنا و دل‌انگیز بسیاری سرود. وی همچنین با ابداع سبک فاصله‌گذاری در تئاتر، انقلابی بزرگ را در زمینهٔ هنرهای نمایشی به پا کرد.
برشت سرودن شعرهایش را در 15سالگی و پیش از نمایشنامه‌نویسی آغاز کرد. نخستین سروده‌هایش را بین سالهای 1914 تا 1917 سرود و آنها را در نشریات محلی منتشر کرد. در سال 1918، هنگامی که به خدمت سربازی اعزام شد، افزون بر کار در بیمارستان نظامی پشت جبهه، سروده‌هایش را همراه با نواختن گیتار برای سربازان می‌خواند و آنها را مجذوب نوای گرم و سرود دلنشین خود می‌کرد.
شعرهای نمایشی برشت را از مهم‌ترین آثار او دانسته‌اند. اینها شعرهایی هستند که به صورت سرود، تصنیف یا ترانه وارد نمایشنامه‌های او شده و به مناسبت‌های موضوعی خاص یا برای غنا بخشیدن به موضوع و افزایش اثرگذاری، به صورت پیش‌درآمد، میان‌پرده، مؤخره یا در میان متن آورده‌شده‌اند. این شعرها اغلب طنزآمیز یا هزل‌آمیز هستند و زیر پوسته ی شوخ‌طبعانه ی خود مفاهیم بسیار جدی و آگاه‌کننده داشته و پیام‌رسان ایده‌های نقادانه و اجتماعی برشت هستند. بیشتر نمایشنامه‌های برشت دربرگیرنده ی یک یا چند سرود، ترانه و شعر است.
عدم ارتباط حسی بین مخاطب و اثر و جایگزینی رابطه ی فکری و عقلانی (از طریق فاصله‌گذاری و بنابر این بیگانه‌سازی) و همچنین روایت داستان به جای وقوع داستان و قطع کردن نمایش در جاهایی که امکان رابطه و پیوند حسی نمایشنامه و مخاطب وجود دارد، از مشخصات این ساختمان نمایشی است. در این روش سعی نویسنده، کارگردان و بازیگر روایت کردن درام به‌جای تجسم کردن آن برای تماشاچی است. گاهی در فارسی به آن تئاتر حماسی می‌گویند که ترجمه ی دقیقی نیست.
تئاتر روایی برتولت برشت با استفاده از یک راوی در بطن نمایشنامه و متن‌های توصیفی خارج از دیالوگ و نیز چکیده‌ای از وقایع هر صحنه در آغاز پرده که با هدف زدودن هیجان در نزد تماشاگر صورت می‌گیرد، در صدد برانگیختن قوه ی تفکر تماشاگر است و او را به تقابل با آنچه که بر روی صحنه نما یش داده می‌شود، وامی‌دارد.
موضوعات نمایشنامه‌های برشت برگرفته از واقعیات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی حاکم‌اند. برشت تماشاگر خود را وارد دنیای تماشاگر حقیقی می‌کند و به چالش با آن فرا می‌خواند. نمایشنامه‌های برشت با آنچه که بر روی صحنه نمایش داده می‌شود و به گونه‌ای بیانگر و انعکاس شرایط واقعی حاکم در جامعه است، موافق نیست، بنابراین باید روند نمایشنامه تحرک لازم را در وی برای مقابله با شرایط اجتماعی حاکم ایجاد کند. هدف برشت نشان دادن یک رفتار اجتماعی خاص، در یک محیط اجتماعی خاص است که باید از دید تماشاگر به صورت انتقادی مورد توجه قرار گیرد.
برشت خود می‌گوید: "متن باید طنزآلود باشد... وظیفه ی طنز طرح و توصیف اخلاقیات است. متن نباید احساسی یا اخلاقی باشد بلکه باید اخلاقیات و احساسات را نشان دهد".
رمان ها و نمایشنامه های برشت عمدتا جنبه ی تاریخی دارند و هر یک از آن ها ابعاد از تاریخ را آشکار می سازند. مثلا کله گرد ها و کله تیز ها مربوط به انقلاب انگلستان است.انقلابیون کلاه گرد می گذاشتند و طرفداران پادشاه انگلستان کلاه نوک تیز. یا نمایشنامه ی کمون پاریس مربوط به اولین قیام کارگری در تاریخ بشر در فرانسه است.
از میان رمان ها، رمان دوپولي اثر برتولت برشت، برگرفته از اپراي دوپولي است، زمان داستان حدود سال 1900 است كه انگلستان درگير جنگ با بوئرهاست و جنگ ديگري هم به خاطر كسب سود بيشتر در داخل برپاست و در اين جنگ‌ها جان صدها سرباز كه سوار بر كشتي‌هاي فرسوده عازم جبهه مي‌شوند و قبل از رسيدن به مقصد طعمه امواج دريا مي‌گردند، مطرح نيست؛ حتي تهيه‌كنندگان چنين كشتي‌هايي از هرگونه تعرض و مجازاتي مصون مي‌مانند و به خاطر كسب سود مورد تشويق و تاييد كليسا قرار مي‌گيرند. رمان دوپولي هجو قوي و برنده‌اي است كه چنين درندگاني را در دامان خود مي‌پرورد و چنين تباهي‌هايي به بار مي‌آورد. عليه كليه كساني است كه تمام ارزش انسان را با پول مي‌سنجند و...
در این رمان آن‌که حقیقت را نمی‌داند نادان است، آن‌که حقیقت را می‌داند ولی انکار می‌کند تبهکار است خطای رایجی است که مردم عشق را بالاتر از دوستی می نشانند و آن را در حکم امری کاملا متفاوت می نگرند. عشق تنها زمانی والا و ارزشمند است که دربر دارنده دوستی ای باشد که بتواند بازتولید شود. با عشق به شیو