دونیاسندن کیملر کئچدی
مبارز معلیم اوستاد" عباس قنبری" حیاتا گوز یومدو.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دونیا سندن کیم‌لر کئچدی!

مبارز معلیم، نباتی انجومنی‌نین تمل داشین قویان‌لاردان اولان، ادبیات ورغونو، ائل خادیمی، وطن قایغی‌کئشی" عباس قنبری" بو گون 1404/10/13 تهرانین اندیشه بولگه‌سینده آغیر خسته‌لیکدن سونرا، حیاتا گوز یومدو.
عباس قنبری 1332_جی ده کلیبرده زحمتکئش بیر عایله‌ده دونیایا گلدی. ایلک تحصیلاتینی کلیبرده بیتیرندن سونرا، اهرده تحصیلاتینا دوام وئردی. گنج عباس قنبری 1352_جی ایل‌ده سپاهی دانش عنوانیله آذربایجان کندلرینه گئتدی. کند حیاتیندا باش وئرن حادثه‌لر،  ظالیم ارباب‌لارین ظلومو گنج عباسدا اویانیش روحونو یاراتدی. استاد قنبری 1354 ده اؤز خالقینا آرتیق خدمت یولون آموزش پرورشه داخیل اولماقدا گؤروب، اوزون ایل‌لر محروم منطقه‌لرده کوتله‌لرین بالالار‌ی‌نین معلیمی اولوب، مبارز معلیم 1357 ده مدرسه عالی پارسا وارد اولور، عالی تحصیلاتینی اوردا بیتیریر. سونرا تهراندا، خزانه ده، ملارددا،
شهریاردا، اسلام شهرده  معلیم‌لیک پئشه‌سینده صمیم قلبدن چالیشیر. اوستاد یاندیران چیراغین ایشیغیندا یوزلر دوشونجه‌لی ائل سئور، وطن سئور شاگرد بویا- باشا چاتیر. بوگون زحمتکئش‌لرین سیراسیندان بیر معلیم بیزدن آیریلسادا، اونون شاگیردلری، اوستادین عدالت اجتماعی اینامی‌نین بایراغین قالدیراجاقلار. اوستاد بیزدن آیریلمامیشدان سون درسینده بیزه وئردی. اوستادین وصیتی اساسیندا اونون جنازه‌سینی دانشگاه تهرانا، اورقان‌لاری ایشدن دوشن خسته‌لره جان وئرمک اوچون تاپشیردیلار.
ادبیات سئونلر بو آجی آیرییلغی اوستادین سایین عایله‌سینه، نباتی انجومنین مدیره هیتینه، اوستادین سئون‌لرینه باش ساغلیغی وئریر.
آرتیرمالییق
اوستاد عباس قنبری‌نین ابدی خاطیره‌سینه عشق اولسون دئیه، رک، خاطیره‌سین عزیزلمه مجلیسی قورولاجاق.

زامان:
یکشنبه گونو 1404/10/14
ساعات 20_ 18
یئر:
شهریار، کهنز، تالار شباهنگ،

ادبیات سئونلر 1404/10/13


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حسن ریاضی


بیر گونش باتدی اوفوقده،
قورخو چؤکدو اوستوموزه.
قورخو دؤیدو قاپی‌لاری،
یاساق ائتدی اوخوماغی، یازماغی.
یاساق ائتدی سئومه‌یی سئویلمه‌یی.
بیر گونش دوغدو قلبیمده،
یاییلدی شفق‌لری.
کیتابلاریمی تورپاقدا گیزله‌دیم،
یازیلاریمی آنامین صاندیغیندا.
سئوگینی دامارلاریمدا گیزله‌دیم،
آدیمی بولود‌لاردا،
اودومو اوجاق‌لاردا؛
نیفرتیمی اوره‌ک آغریلاریمدا گیزله‌دیم،
محبتیمی بولاق‌لاردا.
گونشی یاشادیم، سئودیم؛
آچیلدی گؤزلریم اؤنونده مین بیر کیتاب،
ورقله‌دیم جیغیر- جیغیر، کوچه – کوچه؛
ورقله‌دیم کند- کند، شه‌هر- شه‌هر؛
اوخودوم آددیم – آددیم، قاپی- قاپی؛
اوخودوم آدام- آدام، اوره‌ک – اوره‌ک؛
اوخودوم گؤز- گؤز، سؤز- سؤز؛
جانلاندی روحومدا باخیش‌لار،
ایزلر،
نغمه‌لر،
ناخیشلار.
سوزولدو بارماقلاریمدان اوره‌ک شفق‌لری،
بزه‌ندی سئوگی اوفوق‌لری.
کؤرپه‌لر گولدو
آچیلدی قلبیم،
بیر نغمه دینله‌دیم:
حیات نغمه‌سی،
ائللر نفسی.
جوشدو اوره‌ییمده سئوگی، حیات؛
آچدیم قانات.
کوسگون- کوسگون
سوروندو آرخامجا قورخو، اؤلوم؛
سئوگینی،
اینامی
یاساق ائت گؤروم!
۱۳۶۶

قایناق:ایشیق سایتی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ائلدار موغانلی
بوداغ لار

بو داغ‌لار گؤزومدن ایراق اولماسین،
من اونو هر زامان وار ایسته‌ییرم.
دؤشونده کهلیگین قاققیلتی سسین،
باشیندا پارلایان قار ایسته‌ییرم.
قوینوندا دیرچه‌لن بنؤشه‌لرین،
سیلدیریم قایادا قافلان‌لار یئرین،
گئجه‌سین- گوندوزون، آخشام- سحرین،
بوسبوتون هر نه‌یی وار، ایسته‌ییرم.
دوستا بیر آنادیر، دوشمانا غنیم،
یامان- دارگونومده دوغما وطنیم،
او منیم سئوه‌نیم، هم سئویله‌نیم،
باخ، بئله بیر یولداش، یار ایسته‌ییرم.
دومان اوجالماسین باشیندان مودام،
یالیندا، یولوندا ایتمه‌سین آدام؛
گلرسم قوینونا، دئمه‌سین یادام،
من اؤز بالاسی‌یام، بار ایسته‌ییرم.
منلیگی، غرورو اوندان آلمیشام،
اونون سینه‌سینده من اوجالمیشام،
ایندی اوجاق اوچون اودا گلمیشم،
آغزیندان پوسگورن نار ایسته‌ییرم؛
باخ، بئله بیر یولداش، یار ایسته‌ییرم.
اردیبهشت ۱۳۸۴ – تهران

قایناق:ایشیق سایتی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اسماعیل مددی (اولکر)  
 
آنام اورمویا
ائشیدیرسینیزمی سیز ده؟
«اورمو»یا قولاق آسیرام
اورمویا!
او قومرولاری سس- سسه وئرنمه¬میش
چیناری دینله¬ییرم!

سيز ده داليرسينيزمى؟
اورمويا داليرام من اورمويا!
فره¬لرينى قوروماغا
قاناد گَرَن
او ووقارلى «قو»يا...
«زارتوشت» اوجاغى باشيندايام
آیدین و سيجاق
اودلار يوردونون چؤره¬ك قاپيسيندايام
تندير، بركت قوخويور تنيم
اون كيمى اوزوم آغ!
اوسكوك- اوسكوك سو داشيیير
دييرمان دولانديريرام...
اورمونو ايشله¬ييرم، اورمونو!

      «اولکر»م
«آغزيندا يوين چاتلايان
اورمودان گلن بير آت» اوستونده¬يم.
هله ده گؤرورم!
- سيز ده گؤرورسونوز
گؤردونوز
دئييلمى؟
قيرمانجلادى «سامان ميدانى»ندا
بوغدا تيغيمى «قيزيل ديش قشه»
گؤزو گؤى گاوور قالديردى بير باش
مسجيديمين دوز قاپيسيندا قان پياله¬سينى
هله ده جينگيلده¬يير بازاريمين باجاسيندا
- ائشيديرسينيز دئييلمى؟- 
«... مالي عجم حلاله!»  سسينى...

«قاباغی دوموز»
«داليسى دنيز» شهريم!
تانيغيمسان
محشر گونودور
شاهديم اول!
مينلرجه داغيلديق
يوزلرجه بوغولدوق
اونلار يول
اونلار يول...
يئنه سندن اومدوق چاراميزى!
ساده¬جه سنين قاپينا گلديك.
اولوب- بيتنى
اؤولادينا سورمادين
سن
سارمادين!
دوزونلا ديرى ساخلادين ياراميزى
آيينلا
اولدوزونلا
آيازينلا دؤللـه¬دين قبيرلريميزى
«كاظيم خان»
«قورد اوصالى»  بوغازييلا بؤيله اولادين:
بو اؤلكه¬دن بير چينقيل
ياد نالينا دريلمز!
جان- باشدان پاى وئريلسه
تورپاقدان پاى وئريلمز!
و
قالخديق قبيرلريميزدن
آت دؤشوندن
ايت ديشيندن آلديق سنى
سنى يئنيدن دوغدوق عزيز شهريم
سن
يئنيدن دوغولدون كيشى بطنيميزدن.
و سونرا
ايليكلريميزه ايشلتدين
بو ياسانى هايقيراراق:
- نه قدر وارسا گلسين
يوردوموزا گؤز تيكن
چاغريلماميش قوناق!
توركوك
قوناق سئوريك!
تورپاغيميزين اوستونده ده اولماسا
هامیسینا
آلتيندا
يئر وئره بيلريك...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رحیم گوزل


1


یئری بوش گورونور یوخاری باشدا،
ائو اونسوز ائله بیل قاشسیز  اوزوکدور،
شکیلی دیوارا سویکه‌نیب قالیر،
مین- مین خاطیره‌نی یادیما سالیر؛
آتامی دینله‌ییرم.

باخیشی یازیلیب پنجره‌لره،
سسی قاپیلارین لئنتیاسیندا.
هر آچیب اورتدوکجه دویولور سسی،
دورور گوز اونونده گولر چئهره‌سی؛
آتامی دینله‌ییرم.

بعضی کئچیدلردن کئچیرم بعضاً،
دئیه‌سن بو یئردن بیر ده کئچمیشم.
بعضی آن‌لار بئله تکراردیر منه،
باخدیقجا اوزومه، من دونه-دونه؛
آتامی دینله‌ییرم،
              آتامی.


2

دده‌م
یاخشی آدام ایدی،
جنّت‌مکاندیر بیلیرم.
بو کیم‌دیر
کی،
گونده- گونده
یانیر
منیم حیاتیمدا؟!.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‏مراغا، یای کندی


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بؤیوک تورک شاعری ناظم حکمت و تورک دنیاسی... 
پرفسور. دکتر علی کافکاسیالی
نوبل آکادمیک یایینجیلیک کتاب، آنکارا، 2023 
چئویرن: مجید تیموری فر (م. صفا) 

 600صحیفه لیک بو کیتابی آردی جیل اولاراق   هرهفته چرشنبه گونو ادبیات سئونلر ده پایلاشاجاییق
اوچونجو بولوم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

 بؤیوک تورک شاعری ناظم حکمت و تورک دونیاسی...
پرفسور، دکتر علی کافکاسیالی
چئویرن: مجید تیموری فر (م. صفا)
اوچونجو بؤلوم
 
ناظم حکمت «هئیبلی آدا» حربی دنیزچی‌لیک مکتبینده   
   دنیز آکادئمییاسی چوخ انتظاملی بیر مکتب‌دیر. یحیا کمال اورادا هم ده، معلّم‌دیر. او، ناظم حکمتین شاعر کیمی استعدادینی گؤرور. اونا ماراق گؤستریر. شعرلرینی تصحیح ائدیر. پوئتیک استعدادی‌نین انکیشافینا یاردیم ائدیب و تحفه‌وئریر.
 

ناظم حکمت، دنیز آکادئمییاسی‌نین طلبه‌سی                                                               
   بو واخت آتاسی‌ایله آناسی آراسینداکی فکر آیریلیغی دؤزولمز حالا گلیر. آیریلیق قاچیلماز گؤرونور. طبیعی کی، عائله‌ده‌کی ناراحاتلیق ناظم حکمتی چوخ ناراحت ائدیر. او، بو آیریلیغین قارشی‌سینی آلماق اوچون چوخ چالیشیر. حتّا آناسینا تهدید دولو مکتوبلار دا گؤندریر. اما مناسبت‌لرینی هئچ واخت دوزلده بیلمه‌ییر.
 
    ۱۹۱۷-جی ایلده حکمت بیگ‌له جلیله خانم آیریلاندا بابالاری محمد ناظم پاشا، ناظم و باجی‌سی سامییه‌نین حمایه‌سینی اؤز اوزه‌رینه گؤتوردو. ناظم پاشا اؤز آداشی ناظمی، پاشا اوغلو کیمی بؤیوتدو.
 
 
 
 

ناظم حکمت آناسی و باجی‌سی ایله                                                                     
   جلیله خانملا یحیا کمالین ائولَنَه‌جکلری باره‌ده شایعه‌لر یاییلدی. لاکن اونلار ائولنمه‌دیلر. جلیله خانیم رسّام‌لیق تحصیلی آلماق اوچون پاریسه گئتدی. ناظم حکمت والدین‌لرینین آیریلماسیندان چوخ اوزولدو. مکتب حیاتی پوزولدو. دفعه‌لرله جزالاندیریلدی. اؤزونه قوللوق ائده بیلمیردی. سویوق‌دیمَه‌یه توتولدو. تئز-تئز خسته‌له‌نیردی. سونونجو صینفه چاتاندا ذات‌الریه خسته‌لیگینه توتولدو.  
   اونون اوّللر یازدیغی و یحیا کمالین دوزلتدیگی "هله ده سرو آغاجلاری آراسیندا آغلاییرلارمی؟" شعری، ۳ اوکتیابر ۱۹۱۸-جی ایلده یئنی ‌مجموعه قزئتینده محمد ناظم تخلّوصو ایله درج اولونموشدور..  
 هله ده سرو آغاجلاری آراسیندا آغلاییرلار؟       
سرو باغلاریندا بیر اینیلتی ائشیتدیم.  
دئدیم کی، «بورادا دا آغلایان وارمی؟
 یوخسا بو تنها یئرده تکباشینا،
کُهنه بیر سئوگینی خاطیرلایان کولک‌دیر؟»  
حیات آشاغی دوشدوکجه قارا اؤرتوکلر،  
کاش اؤلن‌لر ایندی گولئیدی،
یوخسا حیاتیندا سئومیش اؤلولر هله ده،
 سرو آغاجلاری‌نین آراسیندا آغلاییرلار؟  
* بو، ناظیم حکمتین ایلک نشر اولونان شعری‌دیر. (یئنی مجموعه، سری ۶۳ ، ۳ اوکتیابر ۱۹۱۸) شغر محمد ناظم تخلوصو ایله نشر ائدیلمیش‌دیر. 
   باجیسی سامییه‌نین، آنالاریندان آیری قالماسی اونو دا، چوخ کدرلندیرمیشدی. او، بو کدری ۱۹۱۹-جو ایلده کادیکؤی‌ده یازدیغی "کدرلریمدن" شعرینده ایفاده ائتمیشدی:     
آیدین‌دیر کی، باجیم یئنه داریخمیش،  
بودور، سولغون اوزوندن اوچ داملا دامجی دوشدو.
من اونون غُصه سینه شریک اولماق ایسته‌دیم،  
منه غضبله مینلرله سبب سایدی. او 
دئدیم: یئنه اوزونده یاشلار وارمی؟  
بالاجا خانیملار هئچ آغلاییرمی؟ 
او دئدی: آغلایاجاغام‌می، بونا شوبهه وارمی؟  
کاش آنام یانیمدا اولسایدی...‌
 
   ناظمین آتاسی حکمت بئی داها سونرا جاویدئ خانیملا عائله قوروب. اونلارین متین و فاطما (مئلدا) آدلی ایکی ائولادی وار ایدی.
 
افسرلیک تعلیمی‌نین باشلانماسی     
   ناظم حکمت ۱۹۱۷-جی ایلده «هئیبلی‌آدا دنیزچی‌لیک» مکتبینه داخل اولاراق ۱۹۱۹-جو ایلده مأذون اولدو. حامیدیه کرووازوروندا (رزم‌ناو) عرشه ضابطی تعیین ائدیلدی. سونونجو کورسوندا، ذات‌الریه خسته‌لیگی تکرارلاندی. عائله دوستو باش حکیم «حاقّی شناسی» پاشانین نظارتی آلتیندا ایکی آی دنیزچی‌لیک خسته‌خاناسیندا معالجه آلدی. ائوده دینجلمک اوچون اونا ایکی آیلیق مأذونیّت ده، وئریلدی. بو دؤورون سونوندا حاضرلانان حسابات طبّ شوراسینا تقدیم ائدیلدی. ۱۷ مای ۱۹۲۰-جی ایلده شورا "بو ساغلامسیزلیق سبب ایله دنیز ضابطی کیمی خدمت ائده بیلمز" قرارینا گلدی و طبّی سببلره گؤره حربی خدمتدن ترخیص ائدیلدی.  
   گنج شاعر اولماق ایسته‌ین ناظم و والا نورالدین بزَن "هئجه‌چیلر"ین مجلس‌لرینده زامان-زامان اشتراک ائدیردیلر. شعرلری کمال ساهرین رئداکتورلوغو ایله نشر اولونان "کتاپ" ژورنالیندا درج ائدیلدیکدن سونرا ناظمین آدی مشهور "هئجه‌چیلر" ایله علاقه‌لندیریلمه‌یه باشلادی. "عالمدار" قزئتینین تشکیل ائتدیی شعر مسابقه‌سینده بیرینجی یئری توتماسی دا، اونون آرتیق استاد شاعر اولدوغونو ثبوت ائتدی.
باریشیق (صُلح) ایل‌لری 
داغیدیلمیش بیر وطنین خارابالیقلاریندا،  

سن بایقوشلارین اولاما سسینه قولاق آسمادین.  
غلبه گونلری‌نین سئوینجی سنده‌دیر،   
کئچمیشین خاطره‌لری ایله، سن اینیلده‌مه‌دین...
(ناظیم حکمت)    
 
  ۱۹۱۴- جو ایلین یاییندا آوروپادا باشلایان و آمریکادان اوزاق شرقه قدر بیر چوخ اؤلکه‌یه درین تأثیر گؤسترَن بیرینجی دنیا محاربه‌سی ۱۹۱۸-جی ایلین پاییزیندا متّفق دولتلرین (بؤیوک بریتانیا، فرانسا، روسیا، ایتالیا، آمریکا و س.) غلبه‌سی ایله باشا چاتدی. مرکزی دولتلر (آلمانیا، آوستریا-مجارستان، عثمانلی ایمپئریاسی و بولغارستان) مغلوب اولدولار. اونلار ۳۰ اوکتیابر ۱۹۱۸-جی ایلده موندروس صُلحونو امضالاماغا مجبور اولدولار. صُلحون بیرینجی مادّه‌سینه گؤره، «چاناققالا بوغازی و قارا دنیز بوغازلاری و اطرافینداکی اراضی قارا دنیزه کئچیدی تأمین ائتمک اوچون متّفق‌لر طرفیندن اشغال ائدیله‌جک.»     
   دانیشیقلار زامانی بریتانیا نماینده‌سی آدمیرال کالتورپ-ا، عثمانلی نماینده‌سی، حربی دنیز قوه‌لری ناظری رائوف بئی‌-ه "موندروس باریشیغیندان سونرا استانبول اشغال اولونمایاجاق، بیر دنه ده اولسون متّفق عسگری استانبولا ائنمه‌یه‌جک. هئچ بیر یونان گمی‌سی استانبول و ایزمیت لیمانلارینا گئتمه‌یه‌جک" وعده سینی وئرسه ده، عثمانلی پایتختی استانبول ۱۳ نویابر ۱۹۱۸-جی ایلده واقعی شکلده اشغال ائدیلدی. یونان گمی‌لری ده، داخل اولماقلا ۵۵ گمی- ‌دن عبارت متّفیق دونانماسی(نیروی دریایی) بوسفوردا لنگر سالدی و بوغازین هر ایکی طرفین‌ده اشغال پُستلاری و کومیسارلیقلار(کلانتری‌لر) یارادیلدی.  
   فئورال ۱۹۱۹-جو ایلده فرانسا ژنرالی «فرانچئدائسپئرئی» استانبولدان بئی‌اوغلونا  بیرغلبه رژه‌سی تشکیل ائتدی. اونو قارشیلایان عثمانلی اورکئسترینی قامچیلایاراق و میندیگی آتینی قورخوتدوقلاری اوچون سوسدوراراق، تحقیر ائتدی. ائرته‌سی گون "حادثات" قزئتینده بو حادثه‌نی تنقید «ائد‌ن سلیمان» نظیف حبس ائدیلدی و قزئت هفته‌لرله باغلاندی.
 
 
 
فرانسیز ژنرالی فرانچئد'ائسپئرئی استانبولا داخل اولارکن شیشهانی‌-دن بئی‌اوغلونا آپاران خیاوانلاردا غلبه رژه‌سی کئچیریر. (۹ فئورال ۱۹۱۹)

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ناظم حکمت دنیز آکادمییاسی نین طلبه سی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ناظم حکمت آناسی و باجیسی ایله

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فرانسیز ژنرالی فرانچئد'ائسپئرئی استانبولا داخل اولارکن شیشهانی‌-دن بئی‌اوغلونا آپاران خیاوانلاردا غلبه رژه‌سی کئچیریر. (۹ فئورال ۱۹۱۹)

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سون آرزو

شعیر:مهدی سربازی
سسلندیرن:یاغیش زنگانلی
میکس:محسن عبادی


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

خاطرات سئودا طاهیرلی، نوۀ «میرزاعلی‌اکبرصابر»
برگردان: بهروز مطلّب‌زاده

بو خاطیره لری گلن هفته چرشنبه گونو 10,17ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

خاطرات سئودا طاهیرلی، نوۀ «میرزاعلی‌اکبرصابر»
برگردان: بهروز مطلّب‌زاده

علی‌اکبر طاهرزاده، متخلّص به «صابر» و معروف به میرزاعلی‌اکبر صابر از آغازگران تحوّلِ ادبی در شعرِ ترکی قفقازِ جنوبی است. مجموعه شعرهای او، «هوپ‌هوپ‌نامه»، پس‌از درگذشتِ شاعر گردآوری شد که از معروف‌ترین نام‌ها در تاریخ ادبیّاتِ ترکی است. صابر اصلی‌ترین شعرهای خود را از آغاز ۱۹۰۶ تا پایان ۱۹۱۰ سروده و در ۱۹۱۱ چشم از جهان فروبسته است. توجه او به مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی روزگارش سبب اشتهارش شد اما او را دچار تنگناهای بسیاری کرد. توجه او به وقایع انقلاب مشروطه ایران باعث شد در همان روزگار به نامی شناخته شده بین ایرانیان بدل شود. صابر از سال ۱۹۰۶ که مجله ملانصرالدین کار خود را آغاز کرد تا زمان فوت در 1911 ، یکی از ستون های اصلی این نشریه بود و لحن و زبانِ آن در میان خوانندگان و شنوندگانی که در اکثریّتِ خود از بی‌سوادان و کم‌سوادان جامعه ایران و قفقاز و ماورا قفقاز تاثیرِ فراوانی داشت. گاهی یک شماره ملانصرالدین و به ویژه سُروده‌های صابر از طرف چند نفر خوانده می‌شد و ده‌ها گوش همه چشم می‌شدند و آن‌را به جان می‌شنیدند. آن‌چه می‌خوانیم بخشی از خاطرات سئودا طاهیرلی، نوۀ صابر است که توسط بهروز مطلب‌زاده به فارسی برگردانده شده است.
***
پدرم، درباره پدربزرگم (میرزا علی اکبر صابر) خاطرات ارزشمندی دارد. در اصل پدرم، خیلی زود و درحالی که خیلی کم سن بوده، ابتدا پدر و کمی بعد هم مادرش را از دست داده است، جالب تر از همه این است که وقتی پدرم خاطراتش را برای دیگران نقل می‌کرد، از چیزهائی حرف می‌زد که از درون، او را به لرزه درمی‌آورد. 
خواهر وسطیِ پدرم، یعنی عمه‌ام مشهدی سریه سلطان، برای پدرِ من، هم نقشِ مادر را داشته و هم نقشِ پدر را. با این‌که «صابر»، فرزندانش را با مهری به مراتب بیشتر از مهرِ والدین دوست داشته، اما این دخترش جایگاه ویژه‌ای در زندگی او داشته است. 
صابر، دربارۀ افکار، غم‌ها و غصّه‌ها و مشکلاتش، بیش از همه با سریه سلطان، دردِ دل می‌کرده. پدرم هم بیشترینِ بخش خاطرات خود دربارۀ پدرش را از خواهرِ خود -سریه سلطان- شنیده است.
این زن، با اینکه ازدواج کرده بود، اما هیچ وقت بچه‌دار نشده، و شاید هم به همین خاطر است که او پدرم را مانند فرزندِ خودش می‌‎دانسته است. دوراندیشی این زن، آنقدر گسترده بوده که با بازتعریفِ خاطراتِ خود برای برادرِ کوچکش، باعث شده تا آن خاطرات مربوط به خانواده در حافظۀ برادرش زنده نگه داشته شوند. 
پدرِ من، در میان یازده فرزندِ پدربزرگم، یعنی درمیان دو پسر و نُه دختر، آخرین فرزندِ او بوده است. اکثرِ فرزندان صابر، خیلی زود و درحالی‌که هنوز خردسال بوده‌اند از دنیا رفته اند. از میان فرزندانِ او، فقط سه تن توانسته‌اند زنده بمانند و به سن و سالی برسند، دو دختر و یک پسر.
پدرم دربارۀ خیلی چیزها حرف می‌زد، و طبیعی است که بیشتر دربارۀ خاطراتِ خواهرش. من الان هم ماکتِ نقاشی‌شدۀ خانۀ صابر را دارم. پدرم زمانی که زنده بود، با تکیه به خاطرات و یادمانده‌های خودش، کشیدنِ آن را به یک نقاشِ آشنا سفارش داده بود. آن خانه دیگر وجود ندارد، برای اینکه خانۀ صابر، در زمان وقوعِ زلزله شاماخی کاملا ویران شد و از بین رفت. 
در تصویرِ نقاشی آن خانه، یک درخت وسطِ حیاط دیده می شود که بطورِ تصادفی در آن‌جا قرار نگرفته، بلکه پدربزرگم صابر، آن‌را روزِ تولّدِ پدرم، به مناسبت تولّدِ او، در آنجا کاشته است. پدربزرگم صابر آدمِ خانواده‌دوستی بود، و با همۀ وجودِ خود فرزندانش را دوست داشت. از دست دادن زودهنگام آنها تاثیرِ خیلی بدی بر روی او گذاشته بود. از اینکه پدرم، سالم و سلامت به دنیا آمده بوده، بابابزرگم تصمیم می‌گیرد تا برای خریدِ گوسفند قربانی برود، به همین منظور، صبحِ زود ازخواب بیدار می‌شود و راه می‌افتد. بینِ راه، می‌بیند که یک نفر با شور و شوق دارد در مزرعه کار می‌کند و زمین را شخم می‌زند، تو نگو که او همان کشاورزی است که قرار بوده قهرمانِ شعرِ او باشد. او همان‌طور که راه می‌رفته، شعرِ«جوت چو» را می‌سراید:
«چیخدی گؤنش، دولدی جهان نور ایله
جؤت چؤ سؤرؤر تارلادا جؤت شؤرایله
آتلار، اؤکوزلر کاتانا گؤج وِریر،
گاه یورویور، گاه ییخیلیر، گاه دورور.»
معرّفی صابر، و تبلیغ دربارۀ او، اساسا در دوران حکومتِ شوروی بود که آغاز شد. نشان‌دادن چهرۀ صابر به عنوان یک فردِ متموّل و دارای امکانات، با ایدئولوژی حکومتِ شوروی جور درنمی‌آمد. پدرم در زمانِ حیاتِ خود، به این مسئله که پدرش صابر را آدمی تنگ‌دست که در زندگی با فقر و نداری دست‌وُپنجه نرم می‌کرد نشان می‌دادند، معترض بود.

آیا واقعا این قضیّه می‌توانست حقیقت داشته باشد؟ پدربزرگِ من، هم اهلِ تجارت بود و هم یک دکان داشت؟ او بخشی از صابون‌هائی که می‌پخت را به اطرافیان و آشنایانی که نیاز داشتند می‌فروخت و بقیه را هم در دکانِ خود به فروش می‌رساند.
در اصل پدربزرگم، می‌توانسته به تجارتِ خود ادامه بدهد، زیرا او یک کارگاهِ صابون‌پزی در خانۀ خود داشته، امّا آنچه باعث شد تا او دست از تجارت بکشد، این بود که او به خاطرافکارِ مترقّی خود، همواره تحتِ فشار بود. هیچ وقت نگذاشتند تا دست وُ بالش باز باشد. زمانی که پدربزرگم به تجارت مشغول بوده، از طرفِ روحانیون و افراد دین‌دار طردشده و مورد بایکوتِ جمعی قرار می‌گیرد. آنها اجازه نمی‌دهند که مردم از او صابون بخرند، لذا او نیز اجبارا دکانش را می‌فروشد، امّا پولِ آن‌را صرف احتیاجاتِ شخصی خود نمی‌کند، بلکه در اولین فرصت، برای خدمت به مردم، مکتبِ «اُمید» را باز می‌کند و می‌کوشد تا فرهنگِ مردم را بالا ببرد، امّا پس از مدّتی مجبور می‌شود تا از این کار هم دست بکشد. او به باکو می‌آید و در آنجا به فعالیت می‌پردازد.
پدربزرگم درسال‌های پایانیِ عمرش، واقعا هم به وضعیّتِ دشوار و سختی گرفتار می‌شود و بیماری کبدش او را بسیار می‌آزارد. البته در بعضی منابع بیماری او را، بیماری شُش نوشته‌اند که درست نیست.
آرزی-غملر اَلیندن اورئیم شیشمیشیدی
ظن اِدَردیم اِدَجکدیراونا چاره جیئریم
بختی - منحوسیمه باخ، من بو تمناده ایکن
باشلادی شیشمَیَه ایندی ئؤزو قاره جیئریم
صابر آدمِ فهمیده‌ای بود، از دست‌آوردهای علمی و مسائلِ نوینِ جهان مطلع بود، این را می‌توان از مضمونِ شعرهای او فهمید.
دیندیریرعصر بیزی، دینمئیریز
آچیلان توپلارا دیسکین مئیریز
اجنی سیره بالونلارلا چیخیر
بیز هله افتوموبیل مینمئیریز
قوش کیمی گؤیده اوچار یئرده کیلر
بیزی قومموش یئره مینبرده کیلر.
اگر به زبانِ امروزی بگوئیم، آشنائی او با علمِ شیمی و تکنولوژی آن برای پختنِ صابون، زیاد باعثِ تعجب نمی‌شود. پس از فوت پدربزرگم، مادربزرگم با بچه‌ها تنها ماند. از آنجا که «عباس صحّت» از دوستان نزدیک پدربزرگم بود، خانوادۀ او را تحت حمایتِ خود قرار داد که بعدها، عباس صحّت هم فوت کرد.
خانوادۀ ما که به دلیلِ ناملایمات و رویدادهای مشخص اوایلِ قرن در شاماخی، مجبور به ترکِ آنجا شده بود، اکنون که بارِ دیگر به شاماخی بازمی‌گردد، به جای خانۀ سابقِ خود با ویرانۀ بزرگی روبرو می‌شود که اصلا محلِّ زندگی نبود. خانه کاملا تخریب‎شده و در لهیبِ آتش‌سوزی‌ها به ویرانه‌ای غیرِ قابلِ سکونت تبدیل شده بود به‌طوری که خانوادۀ بزرگی چون خانوادۀ ما دیگر امکانِ زندگی در آن ویرانه را نداشت. این مسئله چنان باعثِ رنجش و دلگیری خانوادۀ ما گشت، که مادربزرگم نتوانست زیاد دوام بیاورد و در اثرِ سرافکندگی و غم و اندوه، خیلی زود چشم بر جهان فرو بست.
پدربزرگم، به همۀ اعضای خانواده خواندن و نوشتن را یاد داده بود. صابر، آرزویش این بود که همۀ اعضای خانواده‌‎اش را با سواد ببیند. صابر، به مفهومِ واقعی انسانی بود که درک و فهمش به کلّی با دیگران فرق داشت. با آدم‌های بسیاری دیدار و برخورد داشت که خیلی‌ها از این دیدار محروم بودند. این درست است که پدرِ صابر، آرزو داشت تا پسرش، درزمینه‌های به‌کلّی دیگری فعالیت کند، امّا صابر، این توان و اراده را داشت که بر اساس شناختِ خود قدم بردارد، او می‌دانست که چگونه روی پای خود بایستد. صابر، با این‌که آدمِ بسیار ملایمی بود، امّا در سایۀ ارادۀ محکمی که داشت، هیچ وقت از راهی که در پیش گرفته بود عدول نکرد.
صابر، پس‌از آن‌که به باکو آمد، با ارگان‌های مختلفِ مطبوعاتی به‌همکاری پرداخت و با نام های مستعارِ مختلفی برای آنها نوشت. او با اینکه با اسامی مستعار و مخفی می‌نوشت، امّا هیچ وقت نتوانست از فشار و اذیّت و آزار خلاص شود. همۀ اعضای خانواده‌اش در این رنج و حِرمان شریک بودند، تا حدّی که او واقعا نمی‌دانست برای خلاصی از این فشارها و تضییقات چه بکند. با همۀ این اوصاف، او می‌بایستی خانوادۀ خود را نیز از نظرِ معیشتی اداره کند.
پدربزرگم که معلّم هم بود، سرانجام جُل و پلاسِ خود را جمع می‌کند و از شاماخی به باکو می‌آید و در مدرسۀ «بالاخانی» به تدریس می‌پردازد. به نظر می‌آید که شیوۀ تدریس در آنجا زیاد خوب نبوده، امّا صابر با شیوه‌ای که پیش می‌گیرد، چنان شرایطی بوجود می‌آورد که حتّی خانواده‌هایی که حاضر به فرستادن کودکانِ خود به مدرسه نمی‌شدند، حاضر می‌شوند فرزندانِ خود را برای درس‌خواندن نزدِ صابر بیاورند. فعالیت‌های صابر، در بالاخانی چنان چشم‌گیر بوده که باعث می‌شود تا حقوقِ او را 20 درصد افزایش بدهند. چنین میزان افزایشِ حقوقی درآن دوران، مبلغِ کمی نبوده است.

عمّۀ دیگرِ من، یعنی مشهدی سکینه، بزرگ‌ترین دخترِ صابر بود. او ازدواج کرده و صاحبِ سه فرزند شده بود، امّا خیلی زود آنها را از دست می‌دهد.
در جریان مراسم ختمِ پدربزرگم صابر، یک حادثۀ قابلِ توجه رخ می‌دهد و آن اینکه برای برگزاری مراسمِ ختم، یک مُلّاباجی می‌آید (یک خانمِ ملّا، که برای خواندن روضه در قسمت بانوان می‌آمده). بر اساسِ گفته‌های پدرم، این خانم طبق نقشۀ قبلی و با نیّتِ به چنگ‌آوردنِ دست‌نوشته‌های صابر به آنجا فرستاده شده بوده است. 
ملّاباجی مزبور، اظهارِ تمایل می‌کند و می‌گوید که مایل است در مراسم ختمِ صابر، مرثیه‌هائی که خودِ صابر سُروده است را بخواند، خانوادۀ صابر هم، بی آن‌که به چیزی مشکوک شده باشند، بی‌خبر از همه چیز و همه جا، بُقچه‌ای را که همۀ دست‌نوشته‌های صابر درآن قرارداشته را می‌آورند و در جلوی آن زن بر زمین می‌گذارند.
دراین گیروُدارکه همه مشغول بوده اند و هرکس سرش به کاری گرم بوده، مجلسِ ختم به پایان می‌رسد و تازه بعد از آن است که خانوادۀ دردمندِ صابر متوجّه می‌شوند که اثری از بُقچۀ دست‌نوشته‌های صابر نیست. بدین شکل، همۀ آن دست‌نوشته‌های صابر مفقود می‌شود، و از آن روز تا کنون دیگر هیچ اثری از آنها دیده نشده است.
من بی‌دلیل نگفتم که عمّه‌ام مشهدی سریه سلطان، دخترِ صابر، سنگِ صبورِ پدربزرگم بوده است. از فرزندان صابر، سه تن از آنان، هر سه درکنارِ هم، در گورستانِ «یاسامال» به خاک سپرده شده‌اند. بر سنگِ گورِ سریه سلطان، چنین نوشته شده است: «مشهدی سریه سلطان طاهرزاده، دختر و سنگِ صبورِ صابرِ شاعر، نجات‌دهنده «هوپ هوپ نامه»!» و این در سال 1938 پس از درگذشت او، به خواستِ پدرم بر روی سنگِ مزار او نوشته شده است. می‌گویند یک بار که عمّه‌ام به خانه می‌آید، پدرش را غمگین و نا امید می‎یابد. از او می پرسد: 
- «چی شده؟ مسئله‌‎ای پیش آمده؟».
صابرمی گوید: 
- «دراین فکرهستم که شعرهای خودم را به چاپ برسانم. امّا امکانش نیست. دلم می‌خواهد قبل از مرگ، چاپ‌شدنِ کتابم را ببینم!»
همان روز، عمّه‌ام یک بارِ دیگر به خانۀ پدرش می‌آید. بُقچه‌ای را که با خود آورده بود، بر روی میز می‌گذارد و خطاب به پدرش می گوید: 
-«این را بردار و کتابت را چاپ کن!»
درونِ بُقچه، همۀ زینت‌آلات زمانِ عروسی سریه سلطان قرار داشت. صابر راضی نمی‌شود، امّا دخترش تاکید می کند که:
-«بردار! وقتی کتابت چاپ شد، از درآمدِ حاصل از آن، من دوباره از آنها می‌خرم و جای آنها می‌گذارم!»
به این شکل، او می‌تواند پدربزرگم را به این کار راضی کند. وقتی پدربزرگم برای چاپِ شعرهای خود اقدام می‌کند، تازه معلوم می‌شود که آن مبلغ برای چاپِ همۀ شعرها کافی نیست. پدر و دختر به مشورت می‌نشینند و به این نتیجه می‌رسند که از میانِ شعرها، بخشی را جدا کنند و آنها را به چاپ برسانند و اگر درآمدی از آن حاصل شد، بقیه را هم منتشر کنند. صابر، اشعاری را که برای چاپ در نوبتِ اوّل مناسب می‌دانست، انتخاب و به دستِ خود آنها را جدا می‌کند، امّا این بار هم به دلائلی کتاب به نشر نمی‌رسد، و مجموعه اشعاری که برای چاپ انتخاب شده بود در نزدِ سریه سلطان باقی می‌ماند. 
بعد از آنکه دست‌نوشته‌های صابر به سرقت می‌رود، سریه سلطان از ترسِ اینکه مبادا آن اشعاری از پدرش هم که برای چاپ انتخاب شده و لای بقچه ای در نزدِ او مانده است به سرنوشتِ آن دست‌نوشته‌ها دچار شود و به سرقت برود، دربارۀ آنها، به هیچ‌کس چیزی نمی‌گوید تا اینکه بعدها کتابِ «هوپ هوپ نامه» منتشر می‌شود. 
همۀ شعرهائی که در کتاب «هوپ هوپ نامه» منتشر شده، همان شعرهائی است که صابر در زمانِ حیاتش آنها را به دستِ خود انتخاب کرده، و سریه سلطان آنها را نزدِ خود نگه داشته بود.
به نقل از: «آموزگارِ آذربایجان»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar