حمید آرش آزاد

بوردان اوزاق...!

بوردان اوزاق، «ششگلان»
اوْتوبوس گله‌ر، اينان
تله‌سمك نه گره‌ك‌دير؟
بير- ايكي ساعت دايان!
***
بوردان اوزاق، «ميانا»
دورماق‌دان گلديك جانا
«دربست» سؤزون تئز سؤيله
بلكه تاكسي دايانا!
***
بوردان اوزاق «كوجووار»
زولفون ايكي اوجو وار
هر كول- رُستمي بوْشلا
ايندي پولون گوجو وار!
***
بوردان اوزاق «مرند»‌دير
كؤنلوم ساچينا بنددير
جان‌دان عزيز توتارام
چون‌كي، كوْپون‌لو قنددير!
***
بوردان اوزاق «ماراغا»
تئلين گلير داراغا
آغاجي كس، چمن اك
نه احتياج وار باغا؟!
***
بوردان اوزاق «كليبر»
اوره‌گيم سني ايستر
چيخارلار يئيين گئدير
گليرلر اوْلوب پنچر!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

مجید صباغ(یالقیز)

آی بو جهانی خلق ائده ن،لطف ائله بیر جهانه باخ

جانه گلیبدی بنده لر،بیر زادی ائت بهانه ، باخ

من بیلیرم یؤرولموسان،دونیا دایانسا دورموسان

لـیـک دوشـن اَیاقــیـدان،بـنـده ی نـاتـوانـه بـــاخ

گوندوز ایشیقدا جورلوسن،بؤینو یؤغونلارین ایشین

بـؤیـنـودا قـیل کـیـمـیـنـلـرین ایـشلـریـنه شـبانه باخ

وار نه قدر بـو حـالـیـمـیز،قـاره دی روزگـاریمـیـز

آنـد ایـچـیـریک یالان سنه،بـیزده اؤلان ایمانه باخ

هاممی دئیر کی من دوزه م،بیلمیره م ایری کیمدی بس؟

بیربئله اَیری ایشـلـری،کـیــم گـؤرورو، یالانه بــاخ

اوغرو پیشیک ده کوفته نی،یئییر،دئییر به بیلمیسن

تئز سیلیر آغزی بورنونو،یاغلی دؤداغ ،دهانه باخ

اَلـلـی،اَیـاقـلیـلار قـاپـیـر،یاغـلی دیـلی اؤلان تاپـیـر

اَل سـیز ـ اَیاقـسیز اؤرتادا،غارت اؤلور ،تالانه باخ

صلح سئویرسن آی کیشی ،قؤیما نفاق تؤره لده لر

خلـق آراسـیـنـدا بـیـر بـئـله فـیرتانالار سالانه باخ

اوستونه صافلارین قؤیان،آلتینا زیر زیبیل باسان

چؤمچه سینی ووران زامان،گل بو سؤغان ساتانه باخ

سن کی گؤرورسن آنلیسان،یؤخ دئمه منده بیلمیره م

دوزگون حسابی ایسته سن،چؤرتگیه سال ،قاپانه باخ

بوردا تمام اؤلور سؤزوم،هاممیسی یؤخ بیر آزجاسی

حـؤصلـه ن اؤلـسـا وئـر قـولاق باقـیـه داسـتـانه بـاخ

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رحیم گوزل


1

گوز(güz) اولماسایدی
بلکه
هئچ
شئعیر ده یارانمازدی!
دی گل کی،
هم داریخیرام
هم قورخورام
اونون آدی گلنده.
ایشیغیندان قارانلیغی
آغیر اولار
ایستیسیندن، سویوغو،
قاش-قاباغی یئر سوپورر همیشه...
کوچرکن ده
اوز یئرینی باغیشلایار قیشا
گوز(güz).


2


"اوّل ائوین ایچی، سونرا ائشییی"
-دئمیش، آتا-آنالار..‌.
دینله‌مه‌ین بالالار
"هامینی بزر، اوزو لوت گزر"
اولدولار!..

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

♦️ 13 مهر ( 5 اکتبر روز جهانی معلم گرامی باد.)


پروفسور علی اکبر ترابی (حلاج اوغلو)، دکتر غلامحسین ساعدی (گوهر مراد)، جلال آل احمد، بهروز دولت آبادی (چای اوغلو) و جمعی از دانشجویان پروفسور ترابی ( استاد علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، بنیان گذار و پدر جامعه شناسی نوین و علوم اجتماعی ایران )

کاظم سعادتی، بهروز دهقانی، صمد بهرنگی، فرج سرکوهی، حسن روز پیکر، خشکباری، یونس نابدل، بهروز ارمغانی، رضائی، اکبر موید، مناف فلکی تبریزی، اسدالله مفتاحی و...


مکان: دانشگاه تبریز (آذرآبادگان)، ساختمان انجمن ادبی و هنری

زمان: 13 اردیبهشت ماه 1346

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اونوتقانلیق
ائلدار موغانلی

اونودورام بعضا اشیالاریمی
– هر گون یول یولداشیم اولان چانتامی،
سیرداشیم اولان جئب تلفونومو.-
دونن سحر
دیشیمی اونوتدوم
اؤزوم اؤزومه دیش قیجیریب
حیرصیمی اوتدوم.
اوشندیم
آغزیمدان تؤکوله‌جک قیریق- قیریق سؤزلردن،
اوشندیم
تای- کئشیک دانیشاجاغیمدان…
بلکه بیرگون-
گؤزلویومو اونوتدوم، دئیه
اوره‌ییم ایچیمه دوشدو؛
یامان قورخورام؛
ائله بیر سحریم اولا
اونودام گؤزلویومو،
سنی گؤره بیلمه‌یم
اولدوغون کیمی.
شهریور ۱۴۰۴ – تهران


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ناصر-داوران

آكواريوم
تلويزيوندا رقص ائله يه نلره باخيرديم
ياديما سن دوشدون
بير ده آكواريوم باليقلاري.
تبريز كي نيويورك دئييل
ايندي ده اون دوققوزونجو عصر.



2

انتحار
ايچيمده قيجيقلانان
يازا بيلمه ديييم شعريم
بير گون
اؤزون اودلاياجاق
بيرلشميش ملتلر تشكيلاتينين قاباغيندا
يازيلا بيلمه ديييمه
اعتراض ائديرم دئيه.
بير گون 
شعريمين كؤينه يي
گئييلمه ديييندن
اؤزون آساجاق 
بوغازيمي آشا بيلمه ین
سؤزجوكلر مجلسينده.
بير گون 
اؤله جه يم ايچيمده.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

توتقون
ساری‌گلین

اوخشاییـر گؤزلریمین پنجـره‌سین ساری گلین
اوزانیب، گل باخیشیــم یوللارینـا ساری گلین

چکیلیب سانکی سیخ اورمانلارا آلتون بویا شال
بزه‌میش سون باهارین اللـری گولزاری گلین
آلمالی، هئیوالی باغــــلار بارینی وئرمه‌ده‌دیر
گل دَره‌ک قویما قالا باغچاداکی، ناری گلین
دَییشیب رنگینــی بـاخ، گـؤرنئجه انـگین مئشه‌لـر
پاییزین مارشی چالیر«مصری»ده «آوشاری» گلین

یام یاشیل داغــلارا باخسان، دَییشیب کــؤینه‌یینی
ساوالان بـاشین آغارتمـیش پاییــزین قاری گلین

قالمیشام  سوس گئجه‌نین شاختالی قوینوندا هارای
ایـسینیـم گل نفسینــدن سنــی حـاق تـاری گلین

سنسیــزم آل یاناغیــم دای پـاییـزین رنگین آلیب
منه تای، ساپ ساری سولسون گؤروم اغیاری گلین

توتقـونام آل منـی نیسگیل قوجاغیندان باری سن،
قـویمـا آرتیـق گـؤزومون یاشی اولا جاری گلین

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ح – کوشاور (یاغیش

باتلاق:
تارلا  قوروموش
حاصیل چوروموش
باغوان اردمسیز
آغاج لار بارسیز
گولدانلار سوسوز
گول طراوت سیز
سوزلر آلداتما
وعده​ لر یالان
بولبوللر سوسموش
دیللر قیفیللی
قلملر یاساق
آماج لار  اوزاق
هاوالار سازاق
آیاقلار یورغون
اورکلر دولغون
ساعاتلار گونلر
گلیب گئدیرلر
سحر ناخیرا
گئجه  آخیرا
عومورلر آخیر
باتلاقدا  باتیر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فاطمه_ ملک_ زاده

دوست دارم کسِ دیگری به جایِ من
زندگی کند
به جایِ من
شعر بگوید
مریض شود
و مثلِ مار از درد پیچ بخورَد
و به جایِ من
از نداری ها خجالت بکشد
و با شعر زخم ها را نشان بدهد
که همه می‌خواهند پنهان کنند
و به جایِ من خورشید را ببیند
زنِ مرارت کشیده ای که
زرد زخم گرفته
خود را می خارانَد
و زوزه می کشد
و به جایِ من داغِ ترا
که چون سوفاری از جگر گاه می‌گذرد
تحمل کند"
اما می‌دانم چیزی که در آتش از دست می‌دهیم
در خاکستر پیدا می‌شود
میدانم کبوتری که پر رنگتر پرواز کند
زودتر نصیبِ باز می‌شود
آه مگر میتوانم؟
موهایم را بالیاژ کرده ام
امشب ماه "قهوه ای" ست که
رویِ شن قوام آمده
و از صفحه مردمکم پرنده ها می‌گذرند
مزرعه بویِ شراب می‌دهد
یک موسیقیِ لایتِ امان بُر
و ماهِ زردی که کم‌خونی دارد
به مجسمه آزادی نگاه میکنم
که مردی از میوه ی کاج ساخته
روحم بر سینه سیاه سرفه گرفته شهر
فرود می آید
آه زخمها علامت هایِ زندگی اند
میخندد شعر که بود و نبودم ست
و می‌گوید نهراس زن!
من به جایِ تو مثلِ مار از درد
پیچ میخورم
به جایِ تو از نداری خجالت میکشم
من زوزه میکشم
من زخمها را نشان میدهم
تو فقط مرا بنویس
و می‌گوید
به آسمان نگاه کن
به ماه
که جایِ بوسه خداست

   https://t.me/Adabiyyatsevanlar

محمود دولت_آبادی(متولد ۱۰ مرداد ۱۳۱۹ در دولت_آباد سبزوار) نویسنده رمان ده_جلدیِ کلیدر


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

مهتاب_میرقاسمی

نیستی!
و جهان دیگر
شیهه‌ی اسبان وحشی را
دوست ندارد
و بر دشت هیچ چشمی
سکانس آهو
اکران نمی‌شود

نیستی!
و دریای مواج سینه
کشتی عشق را دیگر
به لنگرگاه آغوش
نزدیک نمی‌کند
به فانوسی که تنهایی‌اش
در هیچ اقیانوسی
غرق نمی‌شود

بگو برایمان
چراغی بیاورند!
و ساحلی
که پرندگان مهاجر را
از ابرهای پاره نجات دهد
تا کنار تو
کومه‌ای* بسازند
برای فصل‌هایی سوخته
در میهمانی مه چشمانت...



*اتاقک‌هایی
که با شاخ و برگ می‌سازند


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

⫸ خواننده : فرزانه_محجوب

شعر :هوشنگ_ابتهاج
آهنگساز:ارشک رفیعی

چند این شب و خاموشی وقت است که برخیزم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حکیم محمد فضولی

بی‌جادیـر زهـرِ درمانیـن طبیبـا! ائیله‌مـه تکلیـف

ییخیلسیـن-اؤلسـون اول عاشــق، ایشـی درمانـه قالمیـش‌دیر....


                https://t.me/Adabiyyatsevanlar         

حسن بابایی "عجبشئرلی"

دویغولو خاطیره

پاییز دوءنمی نین ایلک گونلری ایدی، مکتب لرآچیلمیشدی، منده مکتبه یوللانمالی ایدیم. مقدس ساییلان ۷یاشا دولموشدوم. بیرینجی صینیف ده آد یازدیریب ائوده، کوچه _باجادا یازیق آنامین اوءیرتدیگی دیلی تانری اومودونا بوراخیب، قطران آدلانان اوخولا اوءزوم دن بویوک باجیم لا بیرگه گئدیب طنطنه لی بیر صحنه نین شاهیدی اولدوم. مدرسه مدیری شاهین جنابلاری من باشا دوشمه دیگیم دیلده نطق بویوروردولار.
او واختلار بیزده تئلویزیون _زاد یوخ ایدی، نئجه دئیرلر اوءلکه نین رسمی لشمیش دیلینی!!!سینیق _سالخاق اوءیرنک.
او اوزدن من باشا دوشموردوم جناب نه دئیر، البته منه تای چوخ ایدی. دئمک بیرینجی صینیفین اوءیرنجی لری دونوب قالمیشدیلار
شاهین جنابلاری دانیشدیقدا بیر هئیکل لی آغا سونرالار بیلدیک اوجناب مدیر بیگین بیرینجی معاونی ایمیش مدیرین قولاغینا نسه  پیچیلدادی، مدیر دانیشیغین اوچ دن بیر حیصه سینی آنامین دیلینده آنجاق چوخ سوزلری دوشونولمه دن دانیشدی. تشکیل تاپیلمیش سیرالار مدرسه نین الده قاییرما زنگی ایله پوزولوب بیزی کیلاس لارا هدایت ائله دیلر. منه ائله گلیردی باجیم مدرسه نین ائشیگینده منی گوزله یجک، ائله زنگین سسینی ائشیتجک مدرسه نین حیطیندن ائشیگه باخدیقدا باجیمی گورمه دیم. اوءزومو پیس حس ائدیب ائویمیزین سمتینی نیشانلایب دئمک آشاغی باشدان(۱)تپه(۲)محله سینه یول باشلادیم. قاپی میز اچیق ایدی سس سیز _سمیر سیز ایچری کئچدیم. آنام چورک یاپیردی، باجیم دا اونا کونده سالیردی. آنام منی گوردوکده ایلفیده(۳)الینده هاوادا قالدی. آبالا نه تئز قاییتدین دئدی
دیلیم توتار _توتماز آخی زهرانی گورمه دیم دئدیم.
آنام لا باجیم گولوب هئچ نه دئمه دیلر، تندیره سر (۴)ایش لریندن باش آچاندان سونرا منی باشا سالدیلار، من گرک اوءزوم گئدیب، اوءزوم ده قاییدام. بیرده اجازه سیز مکتبی ترک ائتمک جرم ساییلا بیلر.
دئدیلر. او واختلار ‌'''تغذیه '''آدلانان بیرطرح وار ایدی، دئمک اوطرح منیم هوسیمی اوخولا بیره _اون آرتیردی. یاواش _یاواش ایندیکی دیلده دئسک اوءلکه نین رسمی دیلینی اوءیرنمه یه چالیشدیم. اورنک اولاراق ''بابا آب داد ''حال بوکی ائوده منه همیشه آنام سو وئرردی، یاخود''بابا نان داد ‌''دا گلدیکده آنام ائویمیزده چورک بیشیریب یئیردیک، ائله سی توت گئت ''آن مرد با اسب آمد ''شهر یئرینده آت یوخ ایدی هله کیشی ده آتی نان گله،آنجاق بیر ایل چکیش _برکیش دن سونرا اوشاق دونیام دا یارانان سورغولارا جاواب تاپانمادان مجبورییت دولایی سیندان اوءیرندیم.

بیر ایل عرضینده ۳۲حرف اوءیرندیم،۳چئشیدده c(س_ث_ص )۴نوع دا z (ز_ض_ظ_ذ)۲فورمادا  H  (ح_ه )_نئجه شکیلده الیف رحمت لیک ساعدی دئمیشکن: آی با کلاه _آی بی کلاه وسایره دئملی ئولدوم _دیریلدیم، اوشاق اولدوغومدان حرف لری منیمسه یب اوءزومونکو ساندیم.
آنام اولدو منه مادر،آتامی دئدیلر بابا سسله، باجیلاریمی خواهر، قارداشلاریمی برادر ائله یب منی ائوه بوراخدیلار. ا چاغلار منده اویانان حس لر بام _باشقا ایدی. یازیلمامیش کتاب ایدیم، منی اوءز دئدیک لری کیمی یازدیلار، اوزءوم اوءزومو یازیب _اوخویا بیلمه دیم.
دوءرد _بئشینجی صینیفده ایدیم بویوک قارداشیم تبریزده تصرفات(کشاورزی )اینیستوتوندا(هنرستان)تحصیل آلیردی، سن دئمه استاد شهریارین حیدربابایه سالام پوئه ما(اوزون شعر )سینی اله کئچیریب ،حیدربابا سوزلرینی دئیشدیریب ''رحمانلو(۸) ''آدینی علاوه ائدیب، اوءزونه اوءزه ل بیر شعر دفتری قوراشدیریب.  اوءزو ایله گتیرمیشدی.
هفته نین آلتینجی گونلری قارداشیم تبریزدن عجب شئره دوءنردی، گئجه لرین بیرینده کوراوعلو ناغیل لاریندان بیر قولونو چوخ روان،اوره یه یاتیم عائله اوخویوب تئلویزیونون اولمادیغینی بیزیم یادیمیزدان چیخاراردی. نئجه اولدو بو دوءنه اوزه ل دفترینی چیخاریب اوخوماغا باشلادی:
رحمانلو گلدیم سنی یوخلایام
بیرده یاتیب قوجاغیندا یوخلایام
عومرو قووام بلکه بوردا حاخلایام


اوشاقلیغا دئیم بیزه گلسن بیر
آیدین گونلر آغلار اوزه گولسن بیر

رحمانلو چکدین منی گتیردین
یوردوموزا، یووامیزا یئتیردین
یوسیفیوی اوشاق ایکن ایتیردین

قوجا یعقوب ایتمیشسه ده تاپیبسان
قاوالایب قورد آغزیندان قاپیبسان

آنام اوزرلیک سالیب داداشیمین باشینا دولاندیریب الینی کوره یینه ویریب بیر _ایکی بند اوزرلیک حاقدا دیلی ایله دوداغی آراسیندا شعر اوخویوب نه بیلیم
اوزرلیک سن هاواسان
مین بیر درده داواسان
سنی سالارام اودا
قادا _بلا سوواسان

باشی بورکلو اوزرلیک
دیبی کوکلو اوزرلیک
سنی سالارام اودا
دورا حوکمو اوزرلیک

اوزرلیک دانا _دانا
داغیلار اویان _بویانا
قوهوم اولا، یاد اولا
گوزلری بوندا یانا

آتام دمیر یولو اداره سینین ایشچیسی کیمی چالیشیردی، دانیشیقلاری نین آراسیندا وورغولادی تبریزدن باش رئیس بیر هئیت له باش چکمه یه گلمیش دیلر، سون سوزلری بواولدو: ایندن بئله بو جمله ترکیبینی قابلاشدیریب اداره نین گیریشینده دووارا تاخمالییق ''خدا، شاه، میهن ''بیرده ‌''شاه سایه خداست ''(۵)اوزوده اعلی حضرتین شکلی نین یئری محفوظ اولماق شرطی له.
ایندیکی کیمی یادیمدادیر آتامین سوزو قورتاردیقدا بویوک قارداشیم ''شاه سایه خداست ''(۶)جمله سینی باشقا شکیلده افاده ائتدیگیندن آتام اونا آجیخلانیب پیس دوروم دا اوءزونو آپاردی.
کیشی اوشاغین ذووقوندان نیه ویریرسان.آنام علاوه ائتدی ، اوبویدا کندیمیزه شعر قوشوب اودا افرین _احسن دئمگین دیر دئدی.
آی اوغلان سن بیرینی بیلیرسن _بیرینی بیلمیرسن آتام دئدی. اتام انامین آدینی آغزینا گتیرمزدی. چاغیراندا ''آی اوغلان ''سسله ییردی.

من۵جی صینیفه دک دئیردیم ب ساوادلانماق تکجه فارسجا یازیب _اوخوماق، بیرده اودیلده دانیشماق دیر. اواوزدن یامان تلسیردیم بو دیلی مکمل نئجه دئیرلر اوءیرنیب دانیشیم. دوءنه لرین بیرینده قارداشیم ائشیکده اولان واخت الیمی اوزالدیب قارداشیمین چانتاسین دان اوزه ل دفترینی گوتوروب واراقلایارکن گلیب چاتدیم ''رحمانلو ''آدینا. بو آد باشلیق کیمی صحیفه نین باشیندا یازیلمیشدی، چوخ راحات اوخویوب آشاغی یا نظر سالدیقدا گوزوم بویودو، گوردوکلریم بونلار ایدی

رحمانلو ایلدیریملار شاخاندا
سئل لر، سولار شاقیلدایب آخاندا
قیزلار اونا صف باغلایب باخاندا

سلام اولسون شووکتیزه، ائلییزه
منیم ده بیر آدیم گلسین دیلییزه

اوءزومده دئدیم دئیه سن ساوادیم لا دانیشدیغیم دیلی ده اوخویا بیلیرم. صحیفه نی واراقلایب:

رحمانلو کهلیک لرین اوچاندا
کول دیبیندن دووشان قالخیب قاچاندا
باخچا لارون چیچکله نیب آچاندا

بیزدن ده بیرمومکون اولسایاد ائله
آچیلمایان اورک لری شاد ائله

اوخودوقجا ذووقلانیب ساری یاغ کیمی گووده مه یاییلیردی، نئجه دئیرلر داها ترجمه لازیم دئیلدی، اوخویان کیمی بیلیردیم. هارداسا گلیب چاتمیشدیم شئیطان بیگین قونشولوغونا:

رحمانلو شئیطان بیزی آزدیریب
محبتی اورک لردن قازدیریب
قره گونون سرنوشتین یازدیریب

سالیب خلقی بیر _بیری نین جانینا
باریشیغی بلشدیریب قانینا.

منه ائله گلیردی شعرلر یاواش _یاواش منده هضم اولمادیغیندان حوصله م دارالیر اورنک اولاراق:

گوز یاشینا باخان اولسا قان آخماز
اینسان اولان خنجر بئلینه تاخماز
اما حیف کور توتدوغون بوراخماز

بهشتیمیز جهنم اولماقدادی
ذی الحجه میز محرم اولماقدادی

اوخویا بیلیردیم، آنجاق باشا دوشموردوم

بو بندلرنه یی آنلاتیر، اودولایی دان دفتری بوکوب چانتایا قویوب نئجه دئیرلر  یئمک اوغورلوغونا گئدن تکی اوز _گوزومو تمیزله یب کیتابلاریملا مشغول اولدوم. آرتیرمالیام اوچاغلار آنام قئیله باساردی ساخسی سئهینده، ائوی خلوت گوردوکده گئدیب بیر _ایکی اتدن _سوموک دن گوتوروب یئیب اوز _گوزومو تمیزله یب کوچه یه چیخاردیم، شهریاریمیز دئمیشکن:
ایندی دئسک احوالاتدی، ناغیل دی
کئچدی، کئتدی،ایتدی، باتدی، داغیلدی.
اونو دئیردیم بیز مکتبه گئدن ایل لرده ۶جی صینیف یوخ ایدی. ۷جی صینیفه کئچدیکده سئوینیب اورتا مکتب شاگردی اولماقلا فخر ائدردیک. اوزون سوزون قیساسی گلیب چاتمیشدیق ۱۳۵۷جی گونش ایلینه، بوایل باشلانان دان مدرسه یه گاهدان گئدیب گاهدان گئتمزدیک. اوشاقلیق دونیامیزدا سئیرائدرک کوچه _باجانی باشیمیزا آلیب اوچده آلاجاغیمیز یوخ ایدی، بئش ده وئره جییمیز. دئمک بیزدن بویوک لر مثلا منیم بویوک قارداشیم تبریز ده تحصیل آلدیغینا گوره یئنی خبرلرله گلردی نه بیلیم شاهین آداملاری چوخلارینی تورمه ده آرادان آپاریب، قالانلارینی ایسه بوراخمادان ایشکنجه آلتیندا عذاب وئریرلر. یاواش _یاواش دووارلاری یازماق، اعلامیه پایلاماق گئجه یاری لاریندا دب اولموشدو
گئت _گئده گونده ده اولماسایدی آرا _بیر خیاوانلارا چیخیب بعضی شعارلار وئریب دولت مامور لاری نین غضبینی قازانیب اوشاق دیلیله دئسک قووالا _قاچدی اوینایاردیق.
قیش دوءنمی نین بیرینجی آی نین وققوزوندا(۹دی)یئنه گونده کی گونلره تای خیاوانا اعتراضا چیخیب آغزیمیزاگلنی ده دئیردیک، آغلیمیزا گلنی ده دئملی شهری باشیمیزا آلمیشدیق. گئنیش بیر خیاوانین آغزینا چاتدیقدا ارتش مامورلاری نان اوز _اوزه گلیب بیزه آتش آچدیلار، او واختلار بیزیم شهرده(عجب شئر )شهربانی آدلانان نظمیه ارگانی برپا اولونمامیشدی. ۴نفر جانلارینی الدن وئریب، نئچه نفرده یارالی الیمیزین اوزرینه قویولدو، یارالی لارین بیری ده من ایدیم. قیچیم دان گولله سوولوب اوءتموشدو، بویوک قارداشیمین یولداش لاریندان بیری منی ائویمیزه چاتدیردی. یازیق انام منی گورن کیمی: نه قدر یالواردیم گئتمه، منی آغلار قویما، آخیردا الیوه ایش وئردین دئدی.

‌زینب خالا نیگران اولما باخمیشام یاراسی درین دئیل. عبدالحسین دئدی. دوز دئیردی ائله درین یارالانمامیشدیم. قوهوم _قونشولار توکولوب گلیب نئچه گون اوستوندن سوولاندان سونرا آرا ساکیت  له یب ائوده باشیم قاریشسین دئیه بودوءنه قارداشیمین

دفترینی اجازه آلیب اوخویوردوم، گلیب بوبنده چاتمیشدیم

رحمانلو مرد اوغول لار دوغگینان
نامردلرین بورون لارین اوغگینان
قوردلاری توت گدیک لرده بوغگینان


قوی قوزولار آیین _شایین اوتلاسین
قویونلارین قویروقلارین قاتلاسین.

دفتری واراقلادیقجا اوءزومه اویغون بندلری سئچیم ائدیب تکرار اوخوردوم

عمه جانین بال بلله سین یئیردیم
سوندان دوروب اوست دونومو گئیردیم
باخچالاردا تیرینگه نی دئیردیم

آی اوءزومو اوازدیرن گونلریم
آغاج مینیب آت گزدیرن گونلریم.

دئمک منه آرتیق قایغی ایله یاناشان آنام ایدی، منی اوءز باشیما بوراخمیشدی. ایشی یوخ ایدی. آرا _بره ده دولانیب آرادا یئیب _اورتادا گزیردیم بلکه ساغلاملیغیمی اله آلیب آیاغا قالخام، اورتامجیل باجیمی گلین کوچورملی ایدیک، گوزلیردیلر منیم ساعلام لیغیم اوزه دوشسون قاپی میزدا توی چالینسین.
من تویون معناسینی عاشیقلا برابر توتدوغومدان آنام دان سوردوم عاشیق جلیل(۷)گلیب بیزده اوخویاجاقمی؟ آنام گولومسه ییرک بیزده یوخ کریم آغا گیلده دئدی.

قاپی میزین زنگی چالیندی، آیفوندان باخدیقدا ان یاخین یولداشیمی گوردوکده دویمه اشاره سیله قاپی آچیلیب ایچری گلدی. منی گورن کیمی یئنه نه یازیرسانمی؟ اولمایا کئچنیش خاطیره لردن قلمه الیرسان، هئچ نه دئمه دن دفتریمی بوکوب برجام دان، خلیج فارس ساواشیندان، بورس دان، دولاردان نه بیلیم نه دن دانیشیب شیرین آغزیمیزی تورشادیب بیلمه دیک نئینه یک. دوواردان آسلانان انامین شکیلی ''اوغول اوءزون دن اییه لیک اول دئیردی.

ا،۲_عجب شئرده محله آدلاری
۳_آچیلمیش خمیری اوزرینده یاییب نندیره یاپارلار
۴_تندیر اولان اودا
۵،۶_شاه خایه خداست
۷_عجب شئرین شیراز کندیندن اولان باجاریقلی عاشیق، اورمو مکتبی نین داوامچی لاریندان. دئدیگینه گوره عاشیق درویش، عاشیق دهقان لا بیرگه عاشیق فرهادین اوءیرنجی لری اولموشدو.

۸_دئمک رحمانلو کندی عجب شئرین ساغ ورینده اورمو گولو!!!!!نون قونشولوغوندا یئرلشمیش بیر آوادانلیق دیر



https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حئکایه دیسکورس کیمی: «Abyssalis» ـ ادبی تنقید
الناره آکیمووا
کؤچورن: ویدا حشمتی
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر


اورخان حسنی‌نین «Abyssalis» حئکایه‌سی آغری و ایشاره‌لری درین‌ده گیزلنن متن‌دیر. طالع سوژئتین‌ده سیموول و آرخئتیپ‌لر(کهن الگو) یئترینجه‌دیر. فلسفی-بدیعی هاواسینی بلکه‌ ده، زیگموند فرویدون آتا کولتونا(آتا ارگیللیک/پدر سالاری) باغلاماق اولار. اوشاقلیق تراوماسی، یادداش فاکتورو، غم‌لی، اومیدسیز خاطیره‌لر، پسیکولوژیک دئپرئسیونلار(افسردگی) و س. آتا طرفیندن آتیلیب، آنا دلی‌خانادا اؤزونو آسیب، کئچمیش بوشلوق، گله‌جک یوخلوغ ایچینده. اوغلو‌نون آتاسی ایله صحبتی اثناسیندا معلوم اولور کی، آتاسی دا اؤز کئچمیشی و آتاسی اوچون داریخیر، هئچ‌لیک آراسیندا وار-گل ائدیر.
اورخان حسنی‌نین اوسلوبون‌دا ان مهم چالار دیلیمیزین پؤئیتیک(شاعرانه) امکانلاریندان اوغورلا یارارلانماسی، قهرمانلارینین داخیلی عالمینی تمکین‌لی و ایفاده‌لی اویون طرزی ایله آچماسی‌دیر. دیل واسطه‌لری خاریجی ائفئکت(تاثیر) و تاثیرات یاراتماقدان داها چوخ خصوصی منطقی گوجو اولان دلیل و اساسلارا چئویرلیر. بو حئکایه‌ده‌ ده یازیچی همین کیفیّتی قوروماغا چالیشیر. ایلک باخیش‌دا قهرمانین عؤمور مکانی‌نین اوفوقلرین‌ده داها آتا اوبرازینا یئر یوخدور:
«آتام منی چاغیراندا، آچیغی، تکلیفینی قبول ائتمک ایسته‌مه‌دیم. بوتون بونلار نه‌یه لازیم‌دیر؟ دئدی، گل، گؤروشک، دانیشاق، آنجاق نه دانیشاجاغیق؟ هر شئی اوزون زمان اؤنجه دانیشیلیب قورتاریب».
آمما گئدیشات زامانی آیدین اولور کی، هله باغلار دیریدیر. قهرمانین دنیز کنا‌رینا، آتاسی ایله گؤروشه گتیرن، هر سیتواسییادا(وضعیت/شرایط) اؤزو ایله آتاسی آراسین‌دا اوخشارلیق‌لار قورما‌غا وادار ائدن ایچینده‌کی او باغلیلیق‌دیر. اونون متافوریک-سیموولیک (استعاری-نمادین) یادداشین‌دا کئچمیش‌له باغلی هر شئی یوکسک ایشلنمه درجه‌سینه مالیک‌دیر. بوتون متن بویو یادداش کؤهنه یارا کیمی سیزیلداییر:
«بوتون دونیانی گزیب آیاقدان سالدیم، بو ساحیلی و بو شهری همیشه اوزومله گزدیردیم.
- سنی بورا یادداشین‌دان باشقا هیچ نه باغلامیر.
- به‌یم یادداش ائله‌ - بئله شئی‌دیر؟»
ائله قهرمانا دا عذاب وئرن خاطیره‌لری، کئچمیشی‌دیر. آتاسی ایله دیالوگون‌دا، اونا هر باخدیغین‌دا ایشه دوشن یادداش ائلئمانتلاری(عناصر) داخیلی سسین کؤمکلیغی ایله آچیلیر. بو داخیلی سس آتدیم‌باشی اوبرازین دوشونجه‌سینده، داو‌رانیش و روحوندا عکس‌- صدا وئریر:
«بیرینجی گؤروشده قارنی‌نین بؤیوک اولدوغونو حیس ائله‌مه‌میشم. اؤزونو بیاض پولو کلاسیک(یقه‌سی آغ اولان پالتار) گئیمی‌نین آلتیندا یامان‌دا گیزله‌میشدی. نه دئمه‌لی؟ گیزلنمه‌یی یاخشی باجاریر».
اورخان حسنی‌نین نثر دیلی اوچون خاراکتئر اولان مزییت‌لردن بیری ده ان مینی‌مال پارچالاردا سیتواتیو(خاص وضعییّت) مقام‌لارینا وورغو ائتمه‌سی‌دیر. او مقاملار کی، کونکرت(مشخص) اونسیّت مضمونوندان علاوه اوبرازین کئچمیشی ایله اوغورلا موتیولنیرلر:
«چیگین‌لری آغیر بیر یوک داشیرمیش کیمی چؤکوب. قوجالیق اؤزونو یاواش-یاواش بدنین‌ده بروزه وئریر. جاوانلیق شکلینی گؤرمه‌میشم دئیه، نه وقت‌سا جاوان اولدوغونو تصوّر ائله‌مک چتین‌دیر».
بو حئکایه اصلین‌ده، قهرمانین اؤز طالعینه موقعیینی معین‌‌لشدیرن معنا استرکتورلاری‌نین(ساختار) آچیلماسی دئمکدیر. متنده اوچ یاش سنینی سیموولیزه ائدن – اوشاقلیق، گنجلیک و قوجالیق قارشیلاشدیریلیر، قورولان و داغیدیلان قصر – اومیدلرین اووولوب تؤکولمه‌سی، گؤروش – آیریلیق، دوندورما ایسته‌یی – اؤلومون میستیک(رازلی، عرفانی) ایشاره‌سی کیمی هر بیری مجهول‌لوغا مُنجر‌دیر. بلکه‌ده رئال اولان یازیدیر کی، قهرمان دا بونو (اؤلومسوزلویو!) سئچمک‌له عؤمور متنینی ابدی‌لشدیرمه‌گه چالیشیر:
«- آخی یازما‌غا دگرلی نه‌یین وار؟
دوغوردان‌می، دانیشماق ایسته‌دیک‌لری بونلار ایدی؟
آنام اؤزونو دلی‌خانادا آسیب. یازما‌غا دگرلی شئییم بودور».
آمما مؤلف قهرمانین تراوماتیک عذابلاری‌نی، داخل قونفلیکتینی(اختلافینی) دیرینله‌شدیرسه‌یدی، داها ایری پلانلارلا، پسیکولوژیک راکئورس(منابع) و میزانلارلا اؤتورمگه چالیشسایدی پسیکولوژیک ائفئکت یاراداردی. حال‌بوکی آتاسی‌نین سویوقلوغو، بیگانه‌لیک آلتیندا گیزلنن اضطرا‌بلاری داها توخوناندیر و تحت‌‌الشعورا بیرباشا ایشله‌ییر.
حکایه‌ده رفرئن(اشاره)کیمی وئریلن اؤسكورک سس‌لری چوخ یاخین‌دا اولان اؤلومون مجادله‌سی کیمی معنالانیر. بلکه اؤز «قضا-قدری» آتاسی‌نین اورگینه دامدیغینا گؤره اوغلو‌نو دوندورما آلما‌غا گؤندریر (اؤلوم آیاغیندا اولان اؤز آتاسی دا اوندان دوندورما ایسته‌میشدی). گئری قاییدان قهرمان اوشاقلارین قوردوغو قصرین داغیلدیغینی گؤرور. بو داغیلما یاشانمامیش اوشاقلیغین، یاریمچیق قالمیش دویغولارین، اووولوب تؤکولموش آرزولارین رمزی اولاراق مودئل‌لشیر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar