الیندن توتوب کلیوپانی بیر کنارا چکن دیودور دئدی:
-اونا توخونما!
کلیوپا ایشین نه یئرده اولدوغونو باشا دوشدو و کیسه‌لری داشیماغا باشلادی،  دییرمانچی ایسه دئیینمه‌یینه داوام ائله‌دی. دییرمانچی هر کلمه‌دن سونرا قلیاندان بیر قولّاب آلیب، یئره توپوروب تنبل‌جه‌سینه سؤزون دالینی گتیریردی.  بالیق صحبتی بیتن‌ده دییرمانچی اؤزونون ایکی کیسه‌سینی، گویا نه واختسا موناخلارین حیله‌‌ ایله اله کئچیردیک‌لری ایکی کیسه‌نی یادا سالدی و همین کیسه‌لره گؤره دئیینمه‌یه باشلادی. سونرا سرخوش یئوسئی‌ین بیر ایشه ال وورمادیغینی گؤروب، موناخلاردان ال چکدی و خوروز سسی ائشیتمه‌میش یاغلی سؤیوشلر یاغدیریب خدمتچی‌نین اوستونه دوشدو. موناخلار اوّلجه اؤزلرینی ساخلاییب کؤکس اؤتوردولر، آمّا بیر آزدان کلیوپا دؤزمه‌دی. او، اللرینی بیر-بیرینه ووروب آغلار سسله دیللندی:
-مندن اؤترو بو دییرمانا گلمکدن مشقّتلی ایش یوخدو. مقدّس یئپیسکوپ!  جهنّم عذابی‌دی. عمللی-باشلی جهنّم عذابی‌دی.
دییرمانچی:
-ائله‌دیر گلمه! - دئدی.
-کاش گلمه‌یه‌یدیک، آمّا بورا گلمه‌ییب هانسی دییرمانا گئدک؟ اؤزون فیکیرلش  آخی بورادا باشقا بیر دییرمان یوخدو! دییرمانا گلمه‌ییب یا آجیندان اؤلملی‌سن  یا اویونمه‌میش بوغدا یئمه‌لی‌سن.
دییرمانچی ساکیتلشمه‌دی و دؤرد بیر یانی سؤیوشه غرق ائله‌دی. گؤرونور،  دئیینیب سؤیوش سؤیمک ده اوندان اؤترو قلیان سومورمک کیمی بیر وردیش ایدی.
-شیطانی شئی‌لری دیلینه گتیرمه! -  کلیوپا چاشقین-چاشقین گؤزلرینی دؤیوب یالواردی.
-الله خاطرینا دینمه باری!.
دییرمانچی کیریدی، آمّا کلیوپانین یالوارماغینا گؤره یوخ، اونا گؤره کی،  بندین اوستونده بالاجا بوی، یومرو خوش‌صیفت، مای بؤجه‌یی‌نین قانادلارینا بنزر زولاقلی پالتو گئیمیش بیر قاری گؤروندو. او، اؤزو ایله چوخ دا ایری اولمایان بیر باغلاما گتیرمیشدی و بورا بالاجا بیر ال آغاجی‌نین کؤمگی ایله گلمیشدی.
قاری ضعیف سسله:
-سلام قارداشلار- دئدی و موناخلارا تعظیم ائله‌دی -اللّه کؤمگینیز اولسون! سلام آلیوشئنکا! سلام یئوسئیوشکا!..
-سلام آنا- دییرمانچی قارینین اوزونه باخمادان دیل‌اوجو جاواب وئردی و قاش-قاباغینی تؤکدو.
قاری گولومسونوب نوازیش‌له دییرمانچی‌نین اوزونه باخدی و:
-سنه قوناق گلمیشم، آلیوشئنکا -دئدی.
-نه واختدی گؤرمورم سنی. ائله بیلیرم  دوز مریم آنانین اؤلوم گونوندن بو یانا گؤروشموروک. گلمیشم، خوش-ناخوش  قبول ائله! دئیه‌سن بیر آز سینیخمیسان!..
قاری دییرمانچی‌نین یانیندا اوتوردو و بو یئکه‌پر آدامین یانیندا اونون پالتوسو مای بؤجه‌یی‌نین قانادلارینا داها چوخ اوخشادی.
-هه، مریم آنانین اؤلوم گونوندن!-  قاری سؤزونه داوام ائله‌دی- داریخیردیم بالا، اورگیم سنی ایسته‌ییردی ییغیشیردیم یانینا گلم، یا یاغیش یاغیردی، یا اؤزوم ناخوش اولوردوم...
-ایندی سن بو آیاقلا قصبه‌‌دن گلیرسن؟-  دییرمانچی قاش-قاباقلا سوروشدو.
-قصبه‌‌دن گلیرم... ائودن...
-جان-جثّه‌نین بئله ضعیف واختین‌دا سنه ائوده اوتورماق لازیمدی. دای قوناق گئتمک یوخ... باخ نه‌یه گلمیسن؟ اؤزونه یازیغین گلمیر، هئچ اولماسا  باشماقلارینا حئیفین گلسین.
-سنی گؤرمه یه گلدیم... ایکی اوغلوم وار-  قاری اوزونو موناخلارا ساری توتدو، -بیری بودو، بیری ده واسیلی‌دی. قصبه‌‌ده اولور، ایکیجه‌دیلر. اونلاردان اؤترو منیم اؤلوب-قالماغیمین بیر فرقی یوخدو. اونلار منیم اورگیمین بیر پارچاسی‌دی، عومروم-گونومدو. اونلار من‌سیز یاشایا بیلیرلر، آمّا من اونلارسیز، یقین کی، بیر گون ده یاشایا بیلمه‌رم. قوجالمیشام قارداش. قصبه‌‌دن دوروب اونون یانینا گلمک یامان چتین اولوب.
بیر مدت هئچ کیم دینمه‌دی. موناخلار آخیرینجی کیسه‌نی آنبارا گتیردیلر و آرابادا اوتوردولار کی، دینجلرینی آلسینلار. سرخوش یئوسئی هله ده تورلا قوردالانیردی و مورگو دؤیوردو.
دییرمانچی:
-پیس واخت‌دا گلمیسن آنا. -دئدی- من ایندی کاریاژینویا گئتمه‌لییم.
-گئت! اللّه اوستونجه گئتسین!- قاری کؤکس اؤتوردو. -ایشیندن قالما... من بیر ساعت دینجیمی آلیب دالا قاییدیرام... آلیوشئنکا، واسیایلا اوشاقلار سنه سلام-دوعا گؤنده‌ریردیلر...
-او، یئنه ایچیر؟
-چوخ دا اولماسا، ایچیر. آدام گرک دوزونو دئیه. ایچیر... چوخ ایچمک، اؤزون بیلیرسن کی، بعضا یاخشی آداملاری دا یاخالاییر... اونون دولانیشیغی یاخشی دئییل آلیوشئنکا! اونون حالینا یانیرام... ائوده یئمه‌یه بیر شئی یوخدو، اوشاقلار جیر-جیندیر ایچینده‌دی. اؤزو کوچه‌یه چیخماغا خجالت چکیر، شالوارلاری اله گله‌سی دئییل. گئیمه‌یه باشماق تاپمیر... آلتی نفر بیر اوتاقدا اولوروق. بیر کاسیبچیلیق‌دی، بیر کاسیبچیلیق‌دی کی، اللّه گؤسترمه‌سین... ائله کاسیبچیلیغا گؤره یانینا گلدیم... آلیوشئنکا، بو قارینین خاطرینا واسیلی‌یه ال توت... آخی قارداشیندی!

دییرمانچی سوسدو و گؤزونو یاییندیریب بیر کنارا باخدی.
-او، کاسیبدی. آمّا سن- اللّه‌ا مین شوکور! هم دییرمان اؤزونوندو،  هم باغ-بوستان بئجه‌ریرسن، هم ده بالیق توتوب ساتیرسان... اللّه سنی هامیدان عاغیللی یارادیب، سنی هامیدان اوجایا قالدیریب. ایلاهی سنه هر شئی وئریب، اؤزو ده تک‌سن... آمّا واسیانین دؤرد اوشاغی وار، اوسته‌لیک  من باشی باتمیش دا اونا بیر یوکم. جمعی-جوملاتی یئددی مانات آیلیق آلیر. بو قدر آدامی یازیق نئجه دولاندیرسین؟  کؤمک ائله آلیوشئنکا.
دییرمانچی دینمه‌دی و جدّ-جهدله قلیانا تنبکی دولدورماغا باشلادی.
-بیر شئی وئریرسن؟-  قاری سوروشدو.
دییرمانچی آغزینا سو آلمیش آدام کیمی لال-کار دایاندی. قاری جاوابی گؤزله‌مه‌ییب آه چکدی، موناخلارا و یئوسئ‌یه باخیب آیاغا قالخدی و دئدی:
-اللّه کؤمگین اولسون، وئرمه، من بیلیردیم کی وئرمه‌یه‌جکسن... سنین یانینا ان چوخ دا نازار آندرئیچه گؤره گلمیشم... گؤزونون یاشینی تؤکوردو. آلیوشئنکا! اللریمی اؤپوب یالواریردی کی، من سنین یانینا گلم، خواهیش ائله‌یم کی...
-او، نه ایسته‌ییر؟
-خواهیش ائله‌ییر، سن اونون بورجونو قایتاراسان، دئییر. اویوتمه‌یه چوودار آپارمیشدیم. آمّا او، منه بیر چؤپ ده وئرمه‌دی.
-باشقاسی‌نین ایشینه قاریشماق سنین ایشین دئییل آنا. -  دییرمانچی ناراضی‌لیق‌لا دیلله‌ندی- سنین ایشین اللها دوعا ائله‌مکدی. اؤز ایشین‌له مشغول اول.
-دوعا ائله‌ییرم، آمّا نه ایشدیرسه، اللّه منیم دوعالاریمی ائشیتمیر. واسیلی دیلنچی گونونده‌دی. من اؤزوم باشقاسی‌نین پالتوسونو گئیینیرم،  آمّا سن، ماشاءاللّه یاخشی یاشاییرسان. اللّه اؤزو سنه وئریر. اللّه اؤزو بیلیر سنین نئجه قلبین وار. آخ، آلیوشئنکا پیس آداملار سنی پیس یولا چکیب‌لر! آخی سن منیم هر اوزونه یاخشی بالامسان: هم عاغیللی‌سان، هم یاراشیقلی‌سان، هم ده تاجیرلر تاجیریسن. آمّا آدام اولا بیلمیرسن! قاراقاباقسان، اوزون گولمور. خوش سؤز دئمه‌یین یوخدو، نا اینصافسان. وحشی حئیوانا اوخشاییرسان... گؤر نه گونده‌سن؟ اوزوندن زهریمار یاغیر! جاماعت سنین باره‌نده نه‌لر دانیشیر، دردین آلیم! سوروش بو آداملاردان. دانیشیرلار کی، سن جاماعتا دیوان توتورسان، جاماعتین قانینی سورورسان، قولدور ایشچی‌لرین‌له بیرلشیب گئجه‌لر یولدان اؤتن‌لری سویوب-تالاییرسان، آت اوغورلاییرسان...  سنین دییرمانین اللّه‌سیز بیر یئر کیمی تانینیب... قیزلار،  بالاجا اوشاقلار اورا یاخین دوشمکدن قورخورلار. هامی سندن قاچیر. کاین(قابیل)دن، ایرود(هرود)دان باشقا سنه نه آد وئرمک اولار!؟* (قابیل قارداش قاتیلی، هرود سا ظالیم، بونلاردان ساوای سنه نه آد وئرمک اولار؟)
-عاغیل‌سیز آدامسان آنا!؟
-هارا آیاق قویورسان، اوردان آیاق کسیلیر، هاردا نفس آلیرسان، اوردان اینس-جینس قاچاق دوشور. سنین باره‌نده آنجاق بو سؤزلری ائشیدیرم. دئییرلر: «کاش بیری چیخیب بونو اؤلدوره‌یدی، یا دا توتایدیلار بونو،  جانیمیز دینجله‌یدی». هانسی آنا بونا؟دؤزر، هانسی آنا؟ آخی سن منیم دوغما بالامسان، جانیم-جییریم‌سن...
دییرمانچی آیاغا قالخیب:
-واختدی، من گئتمه‌لی‌یم - دئدی. -خوداحافیظ آنا!
دییرمانچی آرابانی دیییرله‌دیب آنباردان چؤله چیخارتدی، آتی گتیردی، اونو ایت کیمی ایته‌له‌ییب، قوشقونون آراسینا سالدی و آرابایا قوشماغا باشلادی. قاری اوغلونون یانینجا آددیملادی، اونون اوزونه باخدی و گؤز یاشیندان ایسلانمیش کیرپیک لرینی آرام-آرام قیرپدی.
اوغلو کؤینه‌یی تلم-تلسیک اگنینه کئچیرنده قاری:
-خوداحافیظ - دئدی. -ساغ-سلامات اول! اللّه کؤمگینده دورسون، بیزی یاددان چیخارتما. دایان، سنه پای گتیرمیشم-  قاری سسینی ائندیریب دویونچه‌نی آچا-آچا دیللندی -دونن کئشیشین آروادینا باش چکمه‌یه گئتمیشدیم، اوردا وئردیلر... من ده سندن اؤترو ساخلادیم...

قاری الینده‌کی نانه‌لی قوغالی اوغلونا ساری اوزاتدی...
-گئری دور! -  دییرمانچی قیشقیریب قارینین الینی کنارا ایته‌لدی.
قاری پرت اولدو، قوغالی الیندن یئره سالدی و ساکیتجه چایین بندینه ساری گئتدی... بو صحنه‌‌ آغیر بیر تأثّرات عمله گتیردی. دهشته گلیب قیشقیریشان موناخلار بیر یانا، حتی سرخوش یئوسئی ده یئرینده قورویوب قالدی و قورخو ایچینده گؤزلرینی آغاسینا زیلله‌دی. موناخلارین و خدمتچی‌نین صیفتینده‌کی ایفاده‌نین نه دئمک اولدوغونو آنلادیمی، سینه‌سینده چوخدان مورگویه گئتمیش هانسی سا دویغو اویاندیمی، نه باش وئردی‌سه، دییرمانچی‌نین دا اوزونده قورخویا بنزر بیر شئی گؤزه دگیب یوخا چیخدی...
-آنا! -دییرمانچی اوجادان.سسلندی.
قاری سکسندی و بویلانیب باخدی.  دییرمانچی تلسیک الینی جیبینه سالدی و جیبیندن پول کیسه‌سی چیخارتدی...  کیسه‌دن بیر توپا کاغیذ پول و بیر خئیلی ده گوموش پول چیخاریب:

-گؤتور - دئدی.
دییرمانچی پول تورباسینی الینده ائشه‌له‌ییب ازیشدیردی، نه‌دنسه دؤنوب موناخلارا باخدی و بارماقلاری ایله پولو تزه‌دن بیر ده ازیشدیردی. کاغیذ و گوموش پوللار بارماقلار آراسیندان بیر-بیر سوروشوب تزه‌دن کیسه‌یه دولدو و الده آنجاق بیر ایگیرمی‌ قپیک‌لیک قالدی... دییرمانچی همین پولا باخدی، اونو بارماقلاری آراسیندا سورتدو،  شاققیلتی ایله گولوب، قیپ-قیرمیزی رنگ آلیب پولو آناسینا وئردی.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

 

👍🏿 سکانسی از فیلم جنایت بی‌دقت به کارگردانی شهرام مکری

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

📌 وقتی تشویق ناشناخته_تر از تنبیه است...در سکانسی از فیلم مستند مشق شب،  از کودکان ابتدایی دربا...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

 « مجلیس ده یئرینی تانی »
یازان : علی صمدلی 
کؤچورن : علی آغ گونئيلی  -  ابرازی 
کتاب :‌ ژنرالین اوشاقلیغی  - ناغیللاربؤلومو
 
آیی مئشه نین حئیوانلارینی قوناق چاغیرمیشدی . اونون ماغاراسی باشدان ـ باشا بزنمیشدی . سال داشدان یونولموش اوستوللارین اوستونه دادلی یئمک لر دوزولموشدو . آیی کاهادان بئش – اون متر آرالی دایانیب ، گلن قوناقلاری حؤرمتله قارشیلاییر و ماغارایا دعوت ائدیردی. دووشان قوناقلیغا بوتون حئوانلاردان تئز گلمیشدی . آیی اونونلا گؤروشوب  ، ماغارانین آچیق قاپیسیندان ایچری سالدی . 
دووشان سیرا ایله دوزولموش اوتوراجاق داشلارین اوستوندن هوپپانا – هوپپانا مجلیسین لاپ یوخاری باشینا گئتدی . یئرینی راحاتلاییب سفره یه دوزولموش یئمک لره باخدی . آز قالدی آغزینین سویو آخسین . الینی - الینه سورتره ک :
ــ  بیرجه قوناقلار تئزگلئیدی – دئدی .
ائله بو واخت  آلا بزک پالتار گئیمیش زئبر ( چؤل ائششگی )ماغارایا داخل اولدو . او ، مئشه نین نادر حئیوانی اولدوغو اوچون آیی اونا : 
ــ  بویور ، بویور ، ــ دئیه ـ دئیه مجلسین لاپ یوخاری باشینا گتیردی و اوزونو دوشانا طرف توتاراق : 
ــ  دووشان قارداش ،  بیر بالاجا اؤزونو بوطرفه سوروشدور ، دئدی .
دووشان کیریمیش جه ، بیر از آشاغییا طرف اوتوردو . زئبر یوخاری باشدا یئرینی راحاتلادی. 
زئبردن سونرا مجلیسه فیل داخل اولدو . اونون گلیشینی آیی گؤزله میردی . آیی اونودا سئوینجله قارشیلاییب حؤرمتله ماغارایا دعوت ائتدی . فیل ماغارانین داش قاپیسیندان اؤزونو زورلا ایچری سالا بیلدی . اونون گلیشی ایله زئبر اؤزو آیاغا قالخدی : 
ــ  فیل جنابلاری بورایا بویورون ، - دئیرک اؤز یئرینی اونا وئردی. 
دووشان ایسه بیر قدر ده آشاغییا طرف سوروشمه لی اولدو . او، یئریمی  یئنیجه راحاتلامیشدی کی ، ماغارانین ایچینه بیر بویون اوزاندی . بو زورافه ایدی . او ، بوینونو ایه – ایه گلیب زئبرین یانیندا دایناندی . زئبر دووشانی قولوایله دومسوکله دی . دووشان اؤزونو آشاغایا طرف سوروشدوردو . 
آراندان بیرآز کئچمیش ماغارانین قاپیسیندا جاناوارین ایتی دشلری پاریلدادی . فیلدن باشقا بوتون حئیوانلار قورخوب آیاغا قالخدیلار. دووشانین آیاقلاری اسیردی . مجلیسه گلمه یینه ده پئشمان اولموشدو .یاخشی کی جاناوار دووشانا گؤزونون اوجویلادا باخمادی . اونا فیلین یانیندا یئر وئردیلر . دووشان بیر آزدا آشاغی طرفه سوروشمه لی اولدو . 
چاققاللا تولکو مجلیسه ایکی سی بیر یئرده گلمیشدیلر. اونلارین گلیشینی دووشاندان باشقا حیس ائدن اولمادی . دووشان قورخوسوندان ایکی یئر آشاغا طرفه هوپپانیب چاققاللا تولکویه یئر وئردی . 
شیر بوتون حئیوانلاردان آخیردا گلیب چیخدی . اونون گلیشی ایله بوتون سس – کوی کسیلدی . حتی فیلده آیاغا قالخدی . شانینه آلقیشلار سؤیلندی . آنجاق شیرین گلیشینی هامیدان چوخ دووشان حیس ائله دی . چونکی ،  او ، آرتیق ماغاردان چؤلده ایدی . اوتورماغا یئر قالمامیشدی . ایندی او ، ماغارانین آچیق قاپیسیندان ایچری باخیر . وهامینی آیدین گؤره بیلیردی . قوناقلیق صاحیبی آیینین مجلیسه داخیل اولماسی اونو بونداندا محروم ائتدی . چونکی آیینین اؤزونون اوتورماغا یئری یوخ ایدی . او ، ماغا رانین آغزیندا آیاق اوسته دایانیب ساغلیقلار دئدیییندن دووشان ایچرینی گؤره بیلمیردی .  او ، توللانا – توللانا آیی نین کاها سی نین باشینا فیرلانیردی. هردن قولاقلارینی کاهانین داشلارینا توتاراق هئچ اولماسا مجلیس ده دئییلن لری ا ئشیتمک ایسته ییردی . ایشین ترسلیییندن  ، کاهانین دیوارلاری چوخ قالین ایدی . هئچ نه ائشیده بیلمیردی . 
۱۹۸۴

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
متن و ترجمه آهنگ

Roar از Katy Perry
I used to bite my tongue and hold my breath

من همیشه زبونم رو گاز میگرفتم و نفسم رو حبس میکردم

Scared to rock the boat and make a mess

از تکون دادن قایق و خرابکاری بعدش ترس داشتم

So I sat quietly, agreed politely

پس آروم و بیصدا نشستم و مودبانه موافقت کردم

I guess that I forgot I had a choice

فراموش کرده بودم که یک انتخاب داشتم

I let you push me past the breaking point

خودم اجازه دادم به تا پرتگاه ببریم

I stood for nothing, so I fell for everything

پای هیچ چیز ایستادم و همه چیز رو باختم

You held me down, but I got up

پرتابم کردی ، اما خودمو بالا کشیدم

Already brushing off the dust

حالا دیگه عوض شدم

You hear my voice, your hear that sound

اون صدای منه ، میشنوی؟

Like thunder, gonna shake the ground

مثل ساعقه ، زمین رو خواهم لرزوند

You held me down, but I got up

پرتابم کردی ، اما خودمو بالا کشیدم

Get ready cause I've had enough

آماده باش چون طاقتم سر اومده

I see it all, I see it now

همشو میبینم

I got the eye of the tiger, the fire, dancing through the fire

چشمایی مثل ببر دارم , آتش خالصم ، توی آتش میرقصم

Cause I am a champion and you're gonna hear me roar

چون من بهترینم ام و صدای غرش منو خواهی شنید

Louder, louder than a lion

بلندتر از غرش شیر

Cause I am a champion and you're gonna hear me roar

چون من بهترینم ام و صدای غرش منو خواهی شنید

Oh oh oh oh oh oh

You're gonna hear me roar

صدای غرش منو خواهی شنید

Now I'm floating like a butterfly

حالا دیگه مثل یک پروانه روی آب شناور هستم

Stinging like a bee I earned my stripes

مثل یک زنبور راه راه نیش میزنم

I went from zero, to my own hero

از صفر شروع کردم تا به قهرمان درونم رسیدم.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

آمار نگران کننده مصرف سیگار در زنان؛
هر ۱۰ دانش‌آموز دختر،۳ نفر سیگاری‌ هستند!

🔹طبق اعلام وزارت بهداشت، ۱۴ درصد افراد بالای ۱۸ سال و حدود ۵ درصد افراد زیر ۱۸ سال مصرف‌کننده دخانیات هستند.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

🖋️:ووقار نعمت

اوره‌ییمه یامان دوشوب او داغ‌لار
او داغ‌لارین اوزلریندن اؤپه‌رم !
آغلاماقدان کور اولوبدور بولاق‌لار
بولاق‌لارین گؤزلریندن اؤپه‌رم !

بیر مئح اولوب چمن‌لره اَسه‌رم
نه قارینا، نه قیشینا کوسه‌رم
نرگیزلرین من باغریما باسارام
سوسَن‌لرین ایزلریندن اؤپه‌رم !

یادا دوشر، گؤز گولومسه‌ر، اوز آغلار
بیزدن گلیر، بیزه گئده‌ر اوزاق‌لار
ایزسیز قالدی، بیزسیز قالدی یازیق‌لار
او یول‌لارین توز‌لاریندان اؤپه‌رم !

آغزیمیزدا کوله دؤندو دیل داها
گئری سسله، گئری گلمز ایل داها
گئده‌ بیلسه‌م، گؤره بیلسه‌م بیر داها
اوجاق‌لارین، کؤزلریندن اؤپه‌رم !

ایرماق‌لاری سوسوز قالیب اسنه‌دی
گؤز یاشیمیز آراز اولدو، سوسمادی
سوس آی اوره‌ک، سوس آی شعیر، سوس دئدیم !
سوکوتونون سؤزلریندن اؤپه‌رم !..

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فاطمه_ ملک _ زاده

خمیازه کشیدنِ پلیکان ها را
تماشا میکنی
اَبروهایِ تو راهروِ تنگِ میانِ گلدان هاست
زمستان نعشِ بی حرکتی ست
افتاده رویِ بیشه ها
از لایِ اسکلتِ لختِ درختان
ستاره ها جنین هایِ نارس در ظرفِ الکل اند
و سطحِ لیز و صافِ ماه
می‌گوید هاکی رویِ یخ عالی ست
بویِ گندِ گریسِ داغ شده میاید
بویِ هزاران اسبِ مرده
و رودخانه نفسِ گندش را
به صورتم می‌زند
آه اقرار کن صداهایِ عجیبی در هوا
سیر میکند
و گمشده های ما را میاورَد
اقرار کن اگر غرقِ زخمیم
ولی قامت مان خم نشده
و سنِ عشق مان  از اقیانوس پیر ترست
پیپِ خاموش را کفِ دست می کوبی
زمستان در چشمِ تو
می لرزد
می‌گویی امتحان کن
هلالِ ماه حلقه ظریفی ست
که در انگشتِ تو جا می‌شود
نگاه میکنم به پیر مردی که
با نوکِ عصایِ آهنی اش
روی برف
می نویسد"Amor"

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

زبان و نوشتاد معیار چیست؟

اکبر صالحی (قاداش)
مقاله‌

زبان و نوشتار معیار چیست؟ و چرا باید با زبان معیار و ادبی آشنا بود؟
زبان معیار، گونه‌ای نوشتاری یا گفتاری است که، افراد دارای تحصیلات بالای جامعه از آن استفاده می‌کنند و به عنوان الگوی زبان غالب، در جامعه پذیرفته شده‌است. در رسانه‌ها، سخنرانی‌ها و کتاب‌های درسی مدارس یا در گفتگوها و مصاحبه‌های رسمی از گونه معیار استفاده می‌شود.(ویکی پدیا)
زبان معیار و محاوره، در طول تاریخ حیات خود تاثیرات متقابل دارند. زبان معیار شکلی پذیرفته شده و مشترک، در راس تمامی زیر شاخه‌های محاوره‌ای‌اش قرار دارد. بدین صورت که ممکن است در لهجه‌هایی خاص تفاوت و یا نارسایی‌هایی نسبت به زبان معیار باشد؛ در لهجه و گویشهای مختلف برخی کلمات با تفاوت‌هایی از همدیگر بیان می‌شوند، لاکن شکل نوشتار علمی و معیار آنها یکی است؛ مگر آنکه نویسنده قصد نشان دادن لهجه‌ای خاص را داشته باشد. برای مثال در زبان شفاهی و محاوره‌ای مناطقی از گونئی(شهرستان شبستر)، از جمله روستاهای «تیل» و «شانجان» مردم طوری حرف می‌زنند که در محاوره‌شان تشخیص حرف «چ» از «ک» و «ج» از «گ» تقریبا دشوار است. از این رو، عزیزانی که قصد نوشتن به زبان مادری‌شان را دارند، اما آشنا به نوشتار زبان معیار ترکی آذربایجانی نیستند، کلماتی مثل «چؤرک»، «جوت»، «گئجه» را به اشکال: کؤرح/ کُرح ، گوت، گِگه/جِجه ممکن است بنویسند. و یا در خود شهر شبستر به علت عدم وجود حرف «ی» ضخیم در محاوره‌شان کلماتی مثل، قاتیق(ماست)، صادیق(صادق- اسم)، باتیق(آلوده/فرو رفته) را به شکل قاتوخ، صادوخ، باتوخ تحریر می‌کنند. اینجانب بارها شاهد چنین نوشته‌هایی بوده‌ام. همچنین، در محدوده‌ی کوچکی همچون شهر شبستر و روستای دیزج خلیل کلمه‌ی «ائویمیز»(خانه‌یمان) به کدام شکل باید نوشته شود، «ائممیز» یا «اؤمموز»؟ حالا، این تفاوت‌های دایرهی کوچک را در نوشتاری در گستره‌ی وسیع مناطقی که به ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند و قصد نوشتن به زبان مادری را داشته باشند، چگونه خواهیم یافت؛ و چه آشفتگی و درهم- برهمی را در پی خواهیم داشت؟!
در زبان ترکی آذربایجانی علائم شکل دهنده و گستراننده‌ی معنی، بیش از سایر زبان‌هایی که تا حدی می‌شناسم، نقش بازی می‌کنند. به این علائم «اک یا شکیلچی»گفته می‌شود. این علائم را هم گویندگان هم نویسندگان به فراخور نیاز استفاده می‌کنند. علائم فوق فقط به ادامه‌ی کلمات اضافه می‌گردد. مثلا: یان(پهلو/کنار)، یانداش(هم پهلو/ مدافع هم/ پهلو به پهلوی هم)، یانچی(طرفدار/مدافع)، یانیلماق(به اشتباه افتادن/ منحرف شدن) و …همانگونه که می‌بینیم همه کلمات ساخته شده به واسطه‌ی «اک یا شکیلچی» (علائم شکل دهنده) بر گرفته از قائده‌ی زبان ترکی آذربایجانی است، که بصورت کاملا طبیعی از «یان» زاده شده‌اند و گوینده یا نویسنده به شکل طبیعی می‌تواند از آنها استفاده کند. لاکن وقتی زبان به هر علتی به واسطه‌ی منبع اصلی و طبیعی خود آبیاری نشود، رفته- رفته رو به موت می‌گذارد. همانگونه که در ترکیبات بالا می‌بینیم، اغلب از شکل غیر ترکی آذربایجانی این کلمات استفاده می شود. در صورتی که آن شکل دهنده‌ها مطلقا برایمان بیگانه نیستند. مثلا، به کلمات فعال زیر که با آن قائده ساخته شده و فعال هستند دقت کنیم: یولداش(همراه)، آتیلماق(پریدن)، هایچی(داد و بیداد کن).
کلمات فوق با استفاده از ظرفیت کلمه‌سازی زبان ترکی آذربایجانی از کلمات «یول»، «آت» و «های» ساخته شده‌اند.
زبان‌ها ممکن است در جهت رفع نیازهای جدید در بیان مفاهیم علاوه بر ظرفیت خود از سایر زبان‌ها لغت دریافت کنند. این لغات:
اولا- تحت قواعد زبان میزبان (گیرندهی لغت) باید قرار گیرد، مثلا کلمه‌ی «اقتصاد» عربی در ترکی به شکل «ایقتیصاد» در ترکی آذربایجانی در می آید. همانگونه که کلمه‌ی «قاشیق» در ترکی به شکل«قاشُق» در فارسی پذیرفته می‌شود.
ثانیا – بهتر است کلمات با زیر نظر داشتن زبان‌های فامیل به گنجینه لغات اضافه شود. از اینرو، همانگونه که فرهنگستان زبان فارسی در پذیرش لغات مورد نیاز باید زبان‌های فامیل از جمله هندی، اردو، پشتو، کردی، دری و تاجیک را حتی قبل از عربی و ترکی مد نظر قراردهد. زبان ترکی آذربایجانی هم در وحله‌ی اول به سراغ زبان‌های هم خانواده از جمله ترکی استانبولی، ترکمنی، ازبکی، اویغوری و … باید برود. چرا که ساختار این زبان‌ها و لغت‌سازی‌شان بیشترین شباهت و اشتراکات را باهم دارند.
امروزه کلماتی مثل، «اوچاق» در ترکی، «هواپیما» در فارسی بر گرفته از ظرفیت خود این زبان‌هاست.
روزگاری کلمه «طیاره» عربی در فارسی و اِیرپلین انگلیسی(اَیری پالان، به شکل عامیانه) در ترکی به جای کلمات اوچاق و هواپیما کاربرد داشت. بدیهی است که زبان باید همیشه در حال پالایش و زایش باشد.

البته این به آن معنی نیست که راه ورود کلمات بیگانه آنگونه بسته شود، که زبان ناتوان از بیان مفاهیم و احساسات باشد. چه بده بستان لغت در طول تاریخ بین زبان‌ها در گفتار و نوشتار بشر همیشه بوده و خواهد بود.
همانگونه که گفتیم، گسترش دایرهی معانی یک کلمه به واسطه‌ی «شکیلچی» (شکل دهنده) و یا در ترکیب با کلمات دیگر، همچنین گرفتن معانی مجازی غیر از معنی ریشهای کلمه در عبارات(که خود در شاخه‌ی فرازئولوژی یا عبارت‌شناسی هر زبان جایگاه بحث جداگانه‌ای دارد.) در تمامی زبان‌ها از جمله ترکی آذربایجانی قدرت شایانی در ارائه مفاهیم به دست می‌دهد. برای مثال به کلمه‌ی «گؤز»(چشم) به عنوان اسم، در ترکیب‌های لغوی زیر دقت کنیم:
گؤز: علاوه بر چشم در مفاهیمی همچون انتظار، قنات، سوراخ و…
گؤزله: مراقب باش، منتظرباش
گؤزل: زیبا و چشم نواز
گؤزلوک: عینک
گوزگو(گؤزگو): آینه
گؤستر(گؤزدر): نشان بده(مانند «اَن: بیا پایین/‌اندر: بریز)
گؤزهمک: رفو، کور کردن درز و شکاف
گئجه گؤزو: شب هنگام، نیمه شب
گؤزو آچیق: آگاه، هوشیار
و…
نمونه‌ای دیگر می‌آوریم:
به ریشه مصدر بیلمک(دانستن) که اول شخص فعل امر است، دقت کنیم(گفتنی است، در زبان ترکی افعال در زمان‌های حال و گذشته و آینده یک نوع ریشه دارند):
بیل(بدان)، بیلدیم(دانستم) و …
بیلگی(آگاهی)، بیلگیلنمک(آگاه شدن)، بیلگیلندیرمک(آگاهی بخشی)، بیلگیلندیریجی(آگاهی بخش)، بیلگیلی(آگاه)، بیلگین(خیلی آگاه)، بیلگیسایار(کامپیوتر/ رایانه)، و…
همانگونه که می بینیم حتی یک کلمه، ثروت زیربنایی و ثروت‌سازی از مجموعه‌ای در حال گسترش از یک زبان است که هم قادر به رساندن مفاهیم گسترده‌ای در حال و هم دارای پتانسیل ساخت کلمات و ترکیبات لازم در نیازهای بوجود آمده در آینده است. پس چنانکه در زبان فارسی کلمات و ترکیبات جدیدی به واسطه‌ی مردم و فرهنگستان در حال زایش است، در ترکی آذربایجانی نیز با توجه به زبان‌های فامیل، همچنین بهره‌وری از شکیلچی (که به شکل پسوند و پیوست متداوم آن) و دارا بودن ۹ عدد حرف صدادار(۱.۵ برابر زبان‌های فارسی و عربی) این پتانسیل به مراتب بیشتر هم است.
گاهی از عزیزانی می شنوم که گویا در نوشتار یا در گفتار کلماتی که برایشان مانوس نیست، استفاده می کنم؛ برای مثال، آنها کلمه‌ی «آلقیش» به معنی «تشویق»، را نا مانوس حساب می‌کنند. حال آنکه این کلمه مورد استفاده‌ی اکثر ادیبان حتی شاعر شهیرمان معجز شبستری بوده و هست. کلمه‌ی «آلقیش» متضاد کلمه‌ی «قارقیش» به معنی «نفرین» است. همچنین از طرف آن عزیزان پیشنهاد می‌شود که به جای کلمه‌ی آلقیش از ترکیباتی چون «اَل چالین!»(دست بزنید!) و یا «چپیک- چپیک!»(دست – دست!) استفاده شود. حال آنکه هیچکدام جایگزین کامل به کلمه‌های آلقیش یا تشویق نیست. علاوه بر آن وقتی کلمه‌ی کاملی برای رساندن مفهومی وجود دارد، چرا نباید مورد استفاده قرار گیرد؟
زبان ترکی آذربایجانی در ایران و جمهوری آذربایجان تفاوت ‌اندکی در لغات دریافتی از سایر زبان‌ها دارند و این تفاوت ‌اندک از تاثیرپذیری در جمهوری آذربایجان یا حیطهی شمالی رود آراز بعد از عهد نامه‌های ترکمانچای و گولوستان از زبان روسی و در ایران یا گستره‌ی جنوبی از تاثیر زبان فارسی بوجود آمده است. لاکن این تفاوت در حدی نیست که یک زبان واحد به دو شعبه‌ی جداگانه تقسیم شود. چون تمام قواعد دستوری و ماهیت کلمه‌سازی یکی است و ساکنان دو سوی آراز مشکلی در ارتباط زبانی با همدیگر ندارند.
متاسفانه در ایران از زبان ترکی آذربایجانی مطلقا حمایت نمی‌شود؛ لاکن جای خوشبختی است که در آن سوی آراز دارای فرهنگستان است و این به شعرا و نویسندگان ترکی آذربایجانی نویس ایران درحفظ زبان آبا- اجدادی خود غنیمتی است، که معیار پیش روی آن سوی آراز را پذیرفته و در ایران هماهنگ با جمهوری آذربایجان پیش بروند وگرنه بلایی که امروزه بر سر اورمو گؤلو آمده است، بر سر زبان بومیان ترک زبان ایران نیز خواهد آمد. همانگونه که با قطع رگ حیاتی، که به واسطه‌ی بستن سد بر رودخانه‌ها همچنین نفله کردن آب‌های زیرزمینی پیرامون، دریاچه با مرگ دست و پنجه نرم می‌کند، و رو به خشکی است؛ عدم تحصیل گویشوران به زبان مادری و عدم استفاده از زبان ادبی-علمی و معیار در رسانه‌ها، که در همگامی با یافته های نوین و پیشرفت‌های تکنولوژیک نقش اساسی دارد، از یک سو و از سوی دیگر، تحمیل واژگانی که سنخیت با زبان مادری ترک‌های ایران ندارد، روند آسیمیله را تشدید می‌کند. بدین گونه است که منابع تغذیهی زبان ترکی آذربایجانی را قطع و راه تنفس آن را می‌بندند. تا هم گویشوران و هم خود آن زبان را از ریشه بخشکاند. روندی که حدود صد سال است که بر سر زبان ترکی آذربایجانی و گویشوران آن می آید، و اگر امروز به فریادش نرسیم فردا دیر است. همانگونه که شاید به اورمو گؤلو دیر شده باشد.

در دفاع و پشتیبانی از زبان مادری‌مان تا دیر نشده فریاد بر آریم که: موانع را از سر راه زبان مادری‌مان بردارید، راه نفس آن را باز کنید! ما تحمل مرگی دیگر از عناصر هویتمان را نداریم!
قایناق: ایشیق سایتی


https://t.me/Adabiyyatsevanlar