سولدوزلو شاعیر،یازیچی اوستاد "محرم پریزاد" سورگون ادبیات سئونلر گوزگوسونده

زمان:سه شنبه1404,5,14
ساعات:9
چکیلش: ادبیات سئونلر

آپاریجی :کریم قربان زاده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

      بیر پارا مصلحتلی سؤزلر...  
     برتولت برشت (1956- 1898). آلمان شرقی 
توپلاییب، چئویرن؛ م. صفا

   -حقیقتی بیلمه‌ین آخماق‌دیر. لاکین حقیقتی بیلن و اونو اینکار ائد‌ن جینایتکاردیر.
   -اؤلومدن چوخ، پیس حیاتدان قورخمالی‌سان.
   -بو دُنیادان گئدنده، یاخشی اینسان اولماق کیفایت دئییل. عکسینه، یاخشی دُنیانی ترک ائتمه‌یه چالیشمالی‌سان.
   -انحطاتا اوغرامیش (آلچاتمیش) جمعیّتلرده یاخشی‌لیق قباحت، یاخشی انسان ایسه گناهکار‌دیر!
  -اؤزونو اولدوغو کیمی گؤسترمه‌ین اؤزونه ضرر وئریر، اما اؤزونو اولمایان کیمی گؤسترن باشقالارینا ضرر وئریر.
وای او خالقین حالینا کی، قهرمان لازیم‌دیر.
   -طبقاتی توپلوملاردا، ماسکاسیز یاشایا بیلمزسن.
   -آنلایان اؤزو اذیت چکیر، باشا دوشمه‌ین باشقالارینی اذیته سالیر. آجی چکدیرمکدن‌سه، اذیت چکمک داها یاخشی‌دیر.
   -وای او گونه کی، یاخشی‌لیق استثنا اولور.
   -اینسانلیق، بشریّتین طالئعی اولدوغو بیر دؤورده یاشاییریق.
   -حقیقتی گیزلتمه‌یین ان یاخشی یولو، غیر-معیّن دانیشیق‌دیر.
   -انسانلارین گونده‌لیک حیاتی اقتصادیاتا تابع اولدوغو کیمی، اونلارین شعور و دوشونجه‌لری ده، اقتصادی وضعیتدن تأثیرله‌نیر.
   -اقتدار، یادداشین گوجونو ضعیفله‌دیر و مقصد یئرینه چاتدیقدان سونرا، شخص اونوتقان اولور. 
   -ایپک قوردونون تور فیرلاتماق سببی، اونون قورد کیمی حیاتینی داوام ائتدیرمک‌دیرسه، اونون ماهیّت‌جه حامبال (داشی‌ییجی) اولدوغونو سؤیله‌مک لازیم‌دیر.
   -نه فایدا یاخشیلیغا؟ 
یاخشیلار ازیلَن زامان!
آزادلیغین نه فایداسی وار؟
آزاد اینسانلار زنجیرلرده یاشایاندا!
بیلیگین نه فایداسی وار؟  
جاهیل‌لر چؤره‌یی الده توتاندا.
هر کسه لازیم اولان زمان!
   -اؤزونوز یاخشی اولماق عوضینه،
یاخشی‌لیقلاری ممکون ائد‌جک بیر پلان حاضیرلاماغا چالیشین.
   -یالنیز اؤزونوز آزاد اولماق عوضینه،
آزادلیغی ممکون ائد‌جک بیر پلان حاضیرلاماغا چالیشین.
   -یالنیز اؤزونوز مودریک اولماق یئرینه،
دُنیادا آخماق‌لیغی آرادان قالدیرماغا چالیشین.
  - بؤیوک بئیین‌لری چوخ عاغیل‌سیزجاسینا استفاده ائتمک اولار. بونو هم گوج‌لولر، هم ده، بؤیوک بئینی اولانلار ائدیر. اصلینده، ان آخماق و ضعیف ادّعالاری و یا سیستئم‌لری قورماق اوچون گوجلو فیکیرلری ایشه گؤتورورلر.
-حقیقتی تاپماق، بؤیوک و دوشونجه‌لی عاغیل‌لارین ایشی دئییل. اونلار حاق‌سیزلاری استثمار ائتمک اوچون بیر یول تاپماغا چالیشیرلار. اونلار اؤز راضی‌لیقلارینی آختارمیرلار.
اونلار اوچون دویموش و راضی اولان بیر قارین،کیفایت‌دیر.
   -آخماقلار، حیاتی عقیده و فیکیر توپلاماسیندان دولایی ایسته‌ییرلر، حالبوکی، عاغیل صاحیبلری عقیده‌نی یاشاماق اوچون توپلاییرلار.  
   -چؤرک و ارزاق باها و یا قیتلیق اولاندا، ایشچی معاشی آز اولاندا و یا انسانلار ایش‌سیز اولان دورومدا، یوخسوللوق اخلاقا قاریشمالی‌دیر کی، کاسیبلار اوغورلوق ائتمه‌سینلر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ملاپناه واقف

مهربانلیق گؤرمه‌ییب بیر مه‌لقادن کۆسموشم
گۆنده یوز آل ائیله‌ین قلبی قارادن کۆسموشم

شأنینه دئدیم شیرین سؤز، بیر شئی اوندان دادمادیم
بو سببدن آغزی شکر دلربادن کوسموشم

بیر قدح می ایسته‌دیم، سیندیردی کؤنلوم شیشه‌سین
داش باغیرلی ساقی صاحب جفادن کۆسموشم

چون اومان یئردن کۆسرلر بیر مثل دیر خلق آرا
کۆسدوگوم بیجا دگیل دیر آشنادن کۆسموشم

گؤردوم اول که، بناسین یارلیق ائتمک دگیل
واقفا، اصلی بودور من بو بنادن کۆسموشم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دومان اردم

دومان اردم

سایین استامینوفن بی!
حؤرمتلی هیپوپروفئن خانیم
اؤزونوزو یورمایین
دینجلییم قوجا کیشی ایدی
کئچن ایل آشدی!
آغریلاریم دجل اوشاق
اؤزومو شیلتاقلانیرلار.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
آذربایجان اوشاق ادبيّاتی  ۲۰۲۴
یازان:گولنار قمبرلی
کوچورن:ویدا حشمتی
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر

 
۲۰۲۴-جو ایل آذربایجان اوشاق ادبيّاتی‌نین اینکیشافی باخیمیندان هم علمی، هم ده یارادیجی موستویده محصولدار بیر دؤور کیمی کاراکتئریزه اولونا بیلر. بو مدت عرضین‌ده اوشاق ادبيّاتی ساحه‌‌سینده نظره‌ چارپاجاق درجه‌‌ده، تدقیقاتلار، نشر اولونان اثرلر،  کئچیریلن کنفرانس‌لار و بین‌الخالق امکداشلیق تشبّوث‌لری بو ادبی ساحه‌‌نین عمومی ترقّی‌سینه تؤحفه وئرمیش، اونون نظری و پراکتیک اساسلارینی داها دا مؤحکم‌لندیرمیش‌دیر. بو فعالیّتلر هم اوشاق آودیتورییاسینا(مخاطب‌ینه)
ایستیقامتلنمیش(جهت‌دار) کئیفيّت‌لی ادبی متن‌لرین مئیدانا چیخماسینا، هم ده اوشاق ادبيّاتی‌نین علمی اساسلارلا تدقیقینه شرایط یاراتمیشدیر.
ایلین ان دقته‌لاییق علمی حادثه‌‌لریندن بیری، فیلولوگییا(دیل و ادبیات‌شوناسلیق) علم‌لری دوکتورو، تانینمیش ادبيّات‌شوناس و تنقیدچی، همچینین ملّی مجلیسین دئپوتاتی(مجلس وکیلی) ائلناره آکیم‌اووانین «آذربایجان اوشاق ادبيّاتی:...

بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
آذربایجان اوشاق ادبيّاتی  ۲۰۲۴
یازان:گولنار قمبرلی
کوچورن:ویدا حشمتی
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر

 
۲۰۲۴-جو ایل آذربایجان اوشاق ادبيّاتی‌نین اینکیشافی باخیمیندان هم علمی، هم ده یارادیجی موستویده محصولدار بیر دؤور کیمی کاراکتئریزه اولونا بیلر. بو مدت عرضین‌ده اوشاق ادبيّاتی ساحه‌‌سینده نظره‌ چارپاجاق درجه‌‌ده، تدقیقاتلار، نشر اولونان اثرلر،  کئچیریلن کنفرانس‌لار و بین‌الخالق امکداشلیق تشبّوث‌لری بو ادبی ساحه‌‌نین عمومی ترقّی‌سینه تؤحفه وئرمیش، اونون نظری و پراکتیک اساسلارینی داها دا مؤحکم‌لندیرمیش‌دیر. بو فعالیّتلر هم اوشاق آودیتورییاسینا(مخاطب‌ینه)
ایستیقامتلنمیش(جهت‌دار) کئیفيّت‌لی ادبی متن‌لرین مئیدانا چیخماسینا، هم ده اوشاق ادبيّاتی‌نین علمی اساسلارلا تدقیقینه شرایط یاراتمیشدیر.
ایلین ان دقته‌لاییق علمی حادثه‌‌لریندن بیری، فیلولوگییا(دیل و ادبیات‌شوناسلیق) علم‌لری دوکتورو، تانینمیش ادبيّات‌شوناس و تنقیدچی، همچینین ملّی مجلیسین دئپوتاتی(مجلس وکیلی) ائلناره آکیم‌اووانین «آذربایجان اوشاق ادبيّاتی: تاریخی تجروبه‌سی و معاصر ایستیقامتلری» آدلی مونوقرافییاسی(بیر  موضوع باره‌سینده علمی اثر)  نشر اولونموشدور. بو اثر، آذربایجان اوشاق ادبيّاتی‌نین کئچدییی تاریخی مرحله‌‌لری و چاغداش اینکیشاف ایستیقامت‌لرینی دریندن و سیستم‌لی شکیل‌ده تحلیل ائدیر. کیتابدا تقدیم اولونان بؤلمه‌لر –« اوشاق ادبيّاتی: تاریخ‌دن چاغداشلیغا»، «کلاسسیکا مودئرن ایشیغیندا»، «اوشاق متنلری دیسکورس(دوشونجه‌لرین دانیشیغی، اؤزل بیر قونودا، توپلومسال، سیاسی یا کورتورل-گفتمان) کیمی»، «اوشاق ادبيّاتیندا موحاریبه‌‌ و ظفر دویغولاری»  و «درسلیک‌لرین وضعيّتی: پروبلئم‌لر قایغی‌لار» – بو ساحه‌‌نین فرقلی آسپئکتلرینی(بیر موضوع اوچون باخیش آچیسی یا زاویه‌ی دید» کومپلئکس(مجموعه) شکیل‌ده احاطه‌‌ ائدیر. نظری و پراکتیک(بیر علم یا مهارت‌ده، عملی ایش و تمرین) یاناشمالارین وحدتین‌ده یازیلمیش بو تدقیقات اثری اوشاق ادبيّاتی‌نین معاصر علمی دیسکورسونا اهميّتلی تؤحفه کیمی دگرلندیریله بیلر.
۲۰۲۴-جو ایلده «اولدوز»  ژورنالی‌نین فئورال مارت آیلارینا تصادف ائدن بوراخیلیشی اوشاق ادبيّاتینا حصر اولونموشدور. بو خصوصی بوراخیلیش آذربایجان ملّی علم‌لر آکادئمیاسی نظامی گنجوی آدینا ادبيّات اینستیتوتونون «اوشاق ادبيّاتی» شعبه‌سی ایله ژورنال رئداکسییاسینین(ویراستار) بیرگه امکداشلیغی نتیجه‌سینده عرصه‌‌یه‌ گتیریلمیش‌دیر. لایحه‌ هم علمی، هم ده بدیعی باخیمدان یوکسک سويّه‌لی ماتئریاللاری(مواد، محتویات) ایله اوشاق ادبيّاتی‌نین چاغداش وضعيّتینی و بین‌الخالق مقیاس‌دا اینکیشافینی احاطه‌‌ ائدیر.
ژورنالین بو بوراخیلیشی ائلناره آکیم‌اووانین درین معنا داشییان و پوئتیک اوسلوبلا قلمه آلینمیش «گئجه‌لر سمایا باخ، بوتون اولدوزلار چیچکله‌یه‌جک...»  باشلیقلی اؤن سؤزو ایله آچیلیر. بو گیریش یازیسی اوشاق ادبيّاتی‌نین ایلهام‌وئریجی گوجونو و اونون اوشاغین داخلی دونیاسینا تأثیر ایمکانلارینی وورغولاییر.
بوراخیلیشین مضمونو زنگین و چوْخ‌شاخه‌لی‌دیر. ادبيّات‌شوناس عالیم، پروفسور جاوانشیر یوسیف‌لی دونیا اوشاق ادبيّاتی‌نین کلاسسیک نمونه لریندن بیری اولان آنتوان دئ سئنت ائگزوپئری»نین «بالاجا شاهزاده» اثریندن اوچ فصلی و مؤلفین «ائگزوپئرینین دوعاسی» آدلی کونسئپتوال(مفهومی) تقدیماتینی اوخوجولارا تقدیم ائدیر.
ترجمه‌چی و یازیچی هديّه‌ شفاقت رئی برئدبئری‌نین «زنجیر‌اوتو شرابی» رومانیندان ایلهاملاناراق قلمه آلدیغی «اژداها شرابی» آدلی بدیعی ائسسئ(مقاله‌دن قیسا آنجاق درین معنا و دوشونجه‌لی) ایله چیخیش ائدیر. بو یازی اوشاقلیغین سئحرلی دویغولارینی و یادداشدا ایز قویان تصویرلری فلسفی موستوییه(علمی سویه،شطح علمی) داشیییر.
یازیچی صمد بهرنگی‌نین مشهور «بالاجا قارا بالیق» اثری، تورکیه‌نین تانینمیش ساتیریک یازیچیسی عزیز نئسینین  آبیده‌سی قویولان «میلچک» حئکایه‌سی ده ژورنالین بو ساییندا یئر آلیر.
اورخان آراس تورکیه‌لی اوشاق یازیچیسی یوجئل فیضی‌اوغلونون یارادیجی‌لیغینا حصر اولونموش «ناغیلینا سئوگی قوشان آدام» آدلی مقاله‌سی ایله چیخیش ائدیر. او  فیضی‌اوغلونون اوشاق ادبيّاتیندا یاراتدیغی ائموسیونال(هیجانی-احساسی) درینلییی و ساده دیل‌ده بؤیوک ایدئیالار تقدیم ائتمه باجاریغینی تحلیل ائدیر.
ژورنالین بو بوراخیلیشیندا‌ «ادبيّات قزئتی»نین باش رئداکتورو آذر تورانین «توغرول نریمان‌بی‌اووون» ناغیل آغاجی، یاخود تئیمور ائلچین‌ین یاراتدیغی «میفولوژی تصوّورلر دونیاسی» آدلی سانباللی مقاله‌سی ده یئر آلیب. مقاله‌ده رساملیق و اوشاق ادبيّاتی‌نین سینتئزین‌دن(نئچه نظریه‌‌نین ترکیب و تلفیقی) یارانان اوبرازلار و تصوّر دونیاسی تحلیل ائدیلیر.
۱

بوندان باشقا، ژورنالدا کلاسسیک‌لر ده دقتدن کناردا قالمیر، سلیمان ثانی آخوندووون «احمد و ملیکه ناغیلی کلاسسیک اوشاق ادبيّاتیندان سئچمه‌لر» روبریکاسیندا(قزئتدن بیر بؤلوم یا بیر ستون) درج اولوناراق یئنی نسله تقدیم اولونور.
سئوینج نوروقیزی نین «اوشاق ادبيّاتیندا سئوگی اعترافی» آدلی مقاله‌سینده اوشاق یازیلارین‌دا سئوگی آنلاییشی‌نین پوئتیک و پسیخولوژی چالارلاری علمی و بدیعی یاناشما ایله شرح اولونور. جاوید قدیرین تورکیه‌نین مشهور اوشاق یازیچیسی نور دومبایجی ایله مصاحبه‌سی ایسه اوشاق دونیاسی‌نین اؤزللیک‌لرینی یازیچی باخیش بوجاغیندان تقدیم ائدیر و بین‌الخالق تجربه‌نی اوخوجو ایله بؤلوشور.
علاوه‌ اولاراق، ژورنالین بو بوراخیلیشین‌دا ریحان یوسیف‌قیزی‌نین «دونیا دگیشدی بس اوشاق ادبيّاتی ديَیشیکلیک‌لره اویغونلاشدیمی؟» آدلی آنالیتیک(تحلیلی) مقاله‌سی، فیلولوگییا اوزره فلسفه دوکتورو متانت واحیدین «کیتاب – خیال گوجو سرحدسیز اولان آلتئرناتیو(باشقا سئچیک، عوضله‌ییجی واریانت) دونیادیر» آدلی فلسفی-بدیعی تحلیلی، دوسئنت آیگون باغیرلی‌نین «ظفرین اوشاق ادبيّاتیندا شعله‌سی» آدلی مقاله‌سی معاصر قهرمانلیق اوبرازلاری‌نین تقدیماتین‌دا اوشاق ادبيّاتی‌نین رولو حاقدا ملاحظه‌لرینی احاطه‌‌ ائدیر.
ژورنالدا، همچینین دونیا اوشاق ادبيّاتی‌نین نهنگ‌لریندن هانس کریستیان آندرسن‌ین حیاتی و اونون «بالاجا ایدانین چیچک‌لری» آدلی ناغیلینا گئنیش یئر آیریلمیش، اوشاق ادبيّاتین‌دا دویغو اینجه‌لیگی‌نین بدیعی ایفاده‌سی گؤستریلمیش‌دیر.
نورلانا ایشیغین «اوشاق مأیوس‌لوغونون حقیقتی» آدلی ائسسئسی ایسه اوشاقلیق‌دا ائموسیونال تجربه‌لرین ماهیّتی و بو تجربه‌لرین ادبيّاتداکی بدیعی انعکاسینی ایشیقلاندیریر.
بئله‌لیک‌له، بو بوراخیلیش اوشاق ادبيّاتینی یالنیز بیر ژانر کیمی دئییل، هم ده پئداقوژی، پسیخولوژی و ائستئتیک(بدیعی ذوق، گؤزللیک آنلاییشی) باخیمدان کومپلئکس شکیلده تقدیم ائتمک‌له، اونون اجتماعی و معنوی دگرینی بیر داها وورغولاییر.
۲۰۲۴-جو ایل مایین ۱-ده AMEA نظامی گنجوی آدینا ادبيّات اینستیتوتونون «اوشاق ادبيّاتی» شعبه‌سینده گنج-یازیچی دراماتورق سئوینج ائل‌سئورین «نووروز ناغیلی» رومانی مذاکره ائدیلمیش‌دیر. مذاکره‌ده شعبه مودیری ف.ئ.د. دوس، ائلناره آکیمووا، ف.او.ف.د، دوس. آیگون باغیرلی، ف.او.ف.د. متانت واحید، ف.او.ف.د،.دوس.  ایلهامه آغازاده ف.او.ف.د،.دوس.  سعادت بایرامووا ف.او.ف. د. دوس. 
گولنار قمبرووا و مؤلف ایشتیراک ائتمیشدیر.
ائلناره آکیمووا مذاکره‌یه گیریش ائده‌رک اثرین ژانر خصوصيّت‌لرینه، پوئتیک استروکتورا(قورولوش) و نووروز آتریبوتلاری‌نین(خصوصیت، صفت، اؤزللیک) ایشلنمه سويّه‌سینه دقت چکمیش‌دیر. او، «نووروز ناغیلی»نین اوشاق ادبيّاتیندا بو مؤضوعدا ایلک رومانلاردان بیری اولا بیله‌جه‌یینی وورغولامیش‌دیر.
آیگون باغیرلی اثری رومان کیمی دگرلندیرمیش، اونون هم ماراقلی سوژئت قورولوشو، هم ده ائتنوقرافیک(خالق شوناسلیق) و فولکلور المنت(ترکیب حیصه‌سی)‌لرله زنگین اولماسینی یوکسک قیمت‌لندیرمیش‌دیر، او، اثرده‌کی ویزوال(گؤرمه دویغوسوناذعایید) ترتیباتین، شکیل‌لرین و عادت-عنعنه‌لرین ایضاحی‌نین اوشاقلار اوچون معاریف‌لندیریجی اولدوغونو بیلدیرمیش‌دیر.
متانت واحید اثرین شیفاهی خالق ادبيّاتی نمونه‌لری ایله زنگین‌لشدیریلمه‌سینی تقدیر ائتسه ده،  معيّن معاصرلشمه چاتیشمازلیغینی قئید ائتمیش‌دیر. اونون فیکرینجه، معاصر اوشاقلارین گونده‌لیک حیاتینا اویغون المنت‌لر تئخنولوگییالار، آکتوال(حقیقی) آدلار و س. آز ایشله‌نیب. یازیچی ایسه بونو نوستالژی حیسّ‌لر و اوشاقلیق خاطیره‌لری ایله ایضاح ائتمیشدیر.
سعادت بایرامووا و ایلهامه آغازاده فولکلور موتیو(تاثیر ائتدیریجی فاکتور)لرینین گئنیش و احاطه‌‌لی ایشلنمه‌سینی، عائله‌‌ مناسبت‌لری عادت-عنعنه‌لرین قورونماسی و اوشاقلاردا وطن‌پرورلیک حیسّ‌لرینین آشیلانماسینی اثرین اساس اوستونلوکلری کیمی گؤسترمیشلر. اونلار، عینی زاماندا آد سئچیمی، اوشاقلارین پسیخولوگییاسینا تأثیر ائدن ائتیک(اخلاقی) مئساژلارین اهميّتینی وورغولامیش‌لار.
گولنار قمبرووا اثرین دیداکتیک(تعلیمی) و اینفورماتیو(اؤیره‌دیجی، معلومات وئریجی) خصوصيّت‌لرینی قئید ائتمیش «پوچت قوتوسو»ایله اولان پارالئللییی(یان-یانا اولماغی) ماراقلی حساب ائتمیشدیر.
سوندا ائلناره آکیمووا اثرین دیلی‌نین سلیس‌لییی، آخیجیلیغی، اوشاقلارا عونوانلانان کونکرئت(حقیقی) و آیدین مئساژلارلا زنگین اولدوغونو بیلدیرمیش‌دیر. اونون فیکرینجه، یازیچی اوشاقلار اوچون متن یارادارکن هم عنعنه‌یه، هم ده اوشاقلارین یاش خصوصيّت‌لرینه اویغون فورمادا یازماغی باجارمیش‌دیر.
۲

عومومی‌لیک‌ده «نووروز ناغیلی» رومانی نووروز بایرامی‌نین آتریبوتلارینی و ملّی دگرلری اوشاق دونیاسینا اویغون شکیل‌ده چاتدیران، تربیه‌وی و معارف‌لندیریجی یؤنو گوجلو اولان،  معاصر اوشاق ادبيّاتیندا فرقله‌نن اهميّتلی نمونه کیمی قیمت‌لندیریلمیش‌دیر.
۲۰۲۴-جو ایل اییونون ۸-ده اوغوز رایون جالوت کند تام اورتا مکتبی‌نین ابتدایی صینیف معلّمی گونئل ایبراهیمووانین تشبّوثو و اونون شاگیردلرینین ایشتیراکی ایله عرصه‌‌یه‌ گلمیش  «من بؤیویورم اینسانلار!» آدلی کیتابین اوغوز مدنيّت مرکزینده تقدیمات مراسمی کئچیریلدی.
تقدیمات‌دا AMEA نظامی گنجوی آدینا ادبيّات اینستیتوتونون« اوشاق ادبيّاتی»  شعبه‌سی‌نین امکداشلاری دوس.  آیگون باغیرلی، اوشاق یازیچیسی، سئوینج نوروقیزی دا ایشتیراک ائتمیش‌دیر.  ائلناره آکیمووا چیخیشیندا بو کیتابین یازیلماسی‌نین اهميّتینی وورغولامیش -ایدئیا ائستئتیک توتومونو یوکسک قیمتلندیرمیش‌دیر. «قهرمان عسگرلریمیزین یازدیغی بؤیوک تاریخی حکایت‌لرین فونوندا بیزیم اوشاقلار اؤز کیچیک حئکایه‌لرینی آرتیق آزاد و تهلوکه‌‌سیز اؤلکه‌ده یازا بیلیرلر» – دئیه او، وورغولاییب.
ادبيّات اینستیتوتونون امکداشلاری دوس. گولنار قمبرلی و دوس. ایلهامه آغازاده کیتابین متن‌لرینه ادبی آسپئکتدن(جهت) یاناشاراق  موضوع سئچیمی‌نین، اوشاقلارین ایفاده ایمکانلارینین و معلّمین ایستیقامت‌لندیرمه رولونون اؤنمینیوورغولاییبلار. دوسئنت آیگون باغیرلی دا چیخیشین‌دا اوشاقلارا اوغورلار آرزولاییب، معلّم گونئل ایبراهیمووانین پئداقوژی فداکارلیغینی تقدیر ائده‌رک اونو گله‌جک نسیل‌لر اوچون نمونه گؤستریب.
دوشونوروک کی، بو تقدیمات یالنیز بیر کیتابین یوخ، عینی زاماندا اوشاق دونیاسی‌نین زنگین‌لییینه  یارادیجی پوتئنسیالینا(گوج، باجاریق، امکان) و معلّم-شاگرد امکداشلیغی‌نین گوجونه بیر نمونه کیمی دگرلندیریله بیلر.
۲۰۲۴-جو ایلده «آلتون»، «تینگ»، «چیراق»، “ اوچ”آلما، “”لئیلک، “”توتو، “”بالابیلگه، «لیبرا»، «قلم»، «سیمورق»، «دگر»، «موجرو»، «گونش»، «ایزه»، «عاغیللی بالا»  کیمی نشریّاتلار طرفیندن مختلف یاش قروپلاری اوچون نظرده توتولموش، مضمون باخیمیندان زنگین و ائستئتیک دگری یوکسک اولان اوشاق کیتابلاری نشر ائدیلمیش‌دیر. بو نشریّاتلارین فعالیّتی، هم مؤلف‌لرین یارادیجیلیق ایمکانلارینین گئنیشلنمه‌سینه، هم ده اوشاق ادبيّاتیندا ژانر و تئماتیکا(موضوع دایره‌سی) باخیمیندان مختلف‌لیگین آرتماسینا سبب اولموشدور.
آذربایجان اوشاق ادبيّاتینین بین‌الخالق موستوییه اینتئقراسییاسی(بیزلشدیریلمه‌سی) ایستیقامتینده ۲۰۲۴-جو ایل‌ده آتیلمیش آددیم‌لار دا خصوصی قئید اولونمالی‌دیر. بئله کی، یئرلی مؤلف‌لرین اوشاق ادبيّاتی نمونه‌لرینین تورکیه تورکجه‌سینه ترجمه اولوناراق نشر ائدیلمه‌سی ایکی اؤلکه آراسیندا ادبی علاقه‌‌لرین درینلشمه‌سینه و آذربایجان ادبيّاتی‌نین بین‌الخالق عالم‌ده تانیدیلماسینا ایمکان یاراتمیش‌دیر. بو تشبّوث، عینی زاماندا اوشاق ادبيّاتی‌نین عموم‌بشری دگرلر کونتئکستینده(زمینه، سیاق) تقدیمینه و رئگیونال(رایونلار و بؤلگه‌لره عایید اولان) ادبی اینتئقراسییایا تؤحفه کیمی قیمت‌لندیریله بیلر.
۲۰۲۴-جو ایلده اوشاق ادبيّاتی ساحه‌‌سینده حیاتا کئچیریلمیش علمی تدقیقاتلار، یارادیجیلیق لایحه‌لری،  نشریّات فعالیّت‌لری و بین‌الخالق امکداشلیق تشبّوثلری بو ادبی ایستیقامتین کومپلئکس شکیل‌ده اینکیشافینا سبب اولموشدور.  بو دینامیزمین(حرکت و حانلی‌لیق) آذربایجان اوشاق ادبيّاتی‌نین یالنیز ملّی کونتئکستده دئییل، بین‌الخالق موستویده ده دگر قازاندیغینی گؤستریر و گله‌جک اینکیشافی اوچون مؤحکم زمین یارادیر.  آذربایجان مدنيّت ناظرلیگی‌نین تشکیلاتچیلیغی ایله ۲۰۲۴-جو ایل۸-۲ اوکتیابر تاریخلرینده باکی ائکسپو(بین‌الخالق سرگی) مرکزینده ۱۰-جو بین‌الخالق کیتاب سرگیسی کئچیریلمیش‌دیر. بو سرگی اوشاقلار اوچون معارف‌لندیریجی و اینکیشاف ائتدیریجی تدبیرلرله زنگین بیر پلاتفورما(سکو-بستر) تقدیم ائده‌رک  اونلارین اینتئللئکتوال(فیکیرله چالیشان انسان) و مدنی اینکیشافینا موهوم تؤحفه وئرمیش‌دیر بو جور سرگی‌لر اوشاقلاردا کیتاب اوخوماغا ماراق اویاتماقلا یاناشی، اونلارین یارادیجیلیق و سوسیال باجاریقلارینین اینکیشافینا دا شرایط یارادیر.
۳

۱۰-جو باکی بین‌الخالق کیتاب سرگیسی آذربایجانین مدنی دیپلوماسی‌نین گوجلندیریلمه‌سی، یئرلی و بین‌الخالق نشریّاتلار آراسیندا امکداشلیغین اینکیشافی و اوخو مدنيّتی‌نین تشویقی باخیمیندان اهميّتلی بیر حادثه‌‌ اولموشدور. سرگی همچینین یئرلی مؤلف‌لرین بین‌الخالق سويّه‌ده تانیدیلماسی و آذربایجان ادبيّاتی‌نین قلوبال(دونیا سویّه‌سینده اولان) موستویده تبلیغی اوچون موهوم بیر پلاتفورما رولونو اوینامیشدیر.

آذربایجان اوشاق ادبيّاتی‌نین اینکیشافیندا خصوصی یئری اولان «گؤیرچین» ژورنالی ۲۰۲۴-جو ایلده ده اؤز فعالیّتینی داوام ائتدیره‌رک  معاریفچی‌لیک و ائستئتیک تربیه‌ فونکسییالارینی(وظیفه) یوکسک سويّه‌ده یئرینه یئتیرمیش‌دیر. ۱۹۵۸-جی ایلدن نشر اولونان بو ژورنال اوشاقلارا عونوانلانان ایلک ادبی نشرلردن بیری کیمی بو گون ده آکتوالدیر. ۲۰۲۴-جو ایل بوراخیلیشلاری دا اونون زنگین عنعنه‌لرینین داوامی کیمی دگرلندیریله بیلر.
آذربایجان ادبی محیطینده تانینمیش شاعر و ادبيّات‌شوناس رافیق یوسیف‌اوغلونون رهبرلییی آلتیندا درج اولونان ژورنالین مضمون کئیفيّتی و بدیعی سويّه‌سی قورونوب ساخلانیلمیش. ژانر مختلف‌لییی تآمین ائدیلمیش‌دیر.
ژورنالین کوللئکتیوی(جمعی، قوروپ) هم کلاسیک، هم ده معاصر اوشاق ادبيّاتینی دقت‌له ایزله‌یه‌رک پئداقوژی دگری اولان متن‌لره اوستونلوک وئرمیشدیر.
 ژورنالدا یئر آلان شعرلر ناغیل‌لار و دیداکتیک(اؤیره‌تیم‌له علاقه‌لی) ماتئریاللار ابتدایی صینیف‌لر اوچون ترتیب اولونان درسلیک‌لرین حاضرلانماسیندا دا استفاده ائدیلمک‌ده دیر. بئله‌لیک‌له ژورنال هم ائستئتیک تربیه‌، هم ده دیل باجاریقلارینین فورمالاشدیریلماسی باخیمیندان موهوم منبع‌دیر. ژورنالین پئداقوژی اهميّتی هم ده اوشاقلارین فعال ایشتیراکینی استیمول(محرک)لاشدیرماقلا اونلارین یارادیجیلیق ایمکانلارینی رئاللاشدیرماسینا شرایط یاراتماسیندادیر. بو خصوصيّت اونو کلاسسیک ادبی ژورناللاردان فرقله‌ندیرن موهوم جهت‌لردن بیریدیر. ژورنالدا قشم عیسی‌بیلی، سئوینج نوروقیزی، علسگر علی‌اوغلو، مرضیّه صلاح‌الدین، عاکیف عباس‌اوو، عالمزر علیزاده، ایبراهیم یوسیف‌اوغلو، نورلانا ایشیق، عادل بابایئو، گونئل آلماز، مینا رشید، عادیل رسول، جوشقون خلیل‌اوغلو، ائسمیرا گونش و س. معاصر دؤورده یازیب یارادان اوشاق یازارلاری ایله یاناشی کلاسیک مؤلف‌لرده ده یئر وئریلمیش‌دیر.
داهی آذربایجان شاعری محمّد فوضولی‌نین ۵۳۰ ایل‌لییی مناسبتی‌له ژورنالین ۱۱-جی ساییندا «مئیوه‌لرین صؤحبتی» اثری اوشاقلار اوچون ساده‌لشدیریلمیش فورمادا نشر اولونموشدور. بوندان باشقا، «بنگ و باده» اثریندن «اصفهانلی کیشی‌نین حئکایه‌سی» یئر آلمیش‌دیر‌. دیگر کلاسیک‌لریمیزدن عباس‌قولو آغا باکی‌خانوو، عباس صحّت، عبدولله شایق، بالاش آذر اوغلو، میرمهدی سیدزاده، مقصود ایبراهیم‌بی‌اوو خلیل رضا، نبی خزری، میروارید دیلبازی و باشقالارینا مخصوص شعرلر، کیچیک حئکایه‌لر ژورنالین مختلف نؤمره‌لرینده درج اولونموشدور کی، بونلار همین مؤلف‌لرین اونودولماماسی، زامان-زامان گنج نسله کئچمیش ادبی نسلی خاطیرلاتماق اوچون موهوم واسطه‌‌دیر. «گؤیرچین»  ژورنالی‌نین اؤتن‌ایلکی ساییندا دقتیمیزی چکن موهوم مقاملاردان بیری ژورنالین ۵-۶ و ۷-۸-جی سایلارینین صیرف ناغیل‌لارا حصر اولونماسی‌دیر. بو سایلاردا مختلف خالق‌لارین ناغیل‌لاری یئر آلمیشدیر. ۲۰۲۴-جو ایل‌ده نشر اولونان «گؤیرچین» ژورنالیندا یئر آلان ناغیل‌لار، آذربایجان و دونیا خالقلارینین فولکلور ایرثینی عکس ائتدیرن، اوشاقلارین معنوی و اینتئللئکتوال اینکیشافینی هدفله‌ین ادبی نمونه‌لردیر.  بو ناغیل‌لار، اوشاقلارا هم ائیلنجه، هم ده تعلیم مقصدی داشیییر و اونلارین دونیاگؤروشونو گئنیش‌لندیرمه‌یه خدمت ائدیر.


۴

ژورنال کلاسیک ناغیل نمونه‌لری ایله یاناشی، معاصر اوشاق یازارلارینین اثرلرینه ده یئر وئریر. بو، اوشاقلارا هم عنعنه‌وی، هم ده چاغداش ادبيّاتلا تانیش اولماق ایمکانی یارادیر. مثلا، نورلانا ایشیغین «گؤیون یئددینجی قاتی» اثری اوشاقلارین میستیک(عرفانی) و ماجرا دولو بیر سیاحتینی تصویر ائدیر و اونلارین تخيّولونو اینکیشاف ائتدیریر.
«گؤی قورشاغی» ژورنالی، فیرودین بَی کؤچرلی آدینا رئسپوبلیکا(جمهوری) اوشاق کیتاب‌خاناسی طرفیندن نشر اولونان و ۲۰۰۶-جی ایلدن اعتباراً فعالیّت گؤسترن بیر اوشاق نشریدیر. 
  اوّللر «کؤرپم» آدی ایله تانینان ژورنال  مکتبلی‌لرین دونیاگؤروشونون اینکیشافینا، وطن‌پرورلیک حیسّ‌لرینین گوجلنمه‌سینه و تحصیله ماراغین آرتیریلماسینا خدمت ائدیر.
  اوّللر «کؤرپم» آدی ایله تانینان ژورنال  مکتبلی‌لرین دونیاگؤروشونون اینکیشافینا, وطن‌پرورلیک حیسّ‌لرینین گوجلنمه‌سینه و تحصیله ماراغین آرتیریلماسینا خدمت ائدیر. بو ژورنال رنگلی شکیل‌لرله نفیس ترتیب اولونور و اوشاقلار طرفیندن ماراقلا قارشیلانیر. ۲۰۲۴-جو ایل‌ده «گؤی قورشاغی» ژورنالی‌نین دؤرد نؤمره‌سی نشر اولونموشدور. هر بیر نؤمره‌ده مختلف مؤوضولاری احاطه‌‌ ئدن اثرلر درج ائدیلمیشدیر. ژورنالین اساس مقصدی اوشاقلاردا وطن‌پرورلیک حیسّ‌لرینی فورمالاشدیرماق، ادبيّاتا و مدنيّته ماراغی آرتیرماقدیر. هر سایدا علامت‌دار تاریخی گونلر بایراملار، گؤرکملی شخصیّت‌لر حاقیندا معلوماتلار، اوشاقلارین یازدیقلاری شعر و حئکایه‌لر  چکدیکلری رسم‌لر درج اولونور.

آذربایجان اوشاق ادبيّاتی‌نین تانینمیش نماینده‌سی زاهید خلیل ۲۰۲۴-جو ایلده ده یارادیجیلیغینی داوام ائتدیرمیش‌دیر.  اونون مختلف درگی‌لرده  قزئتلرده نشر اولونان اثرلری و بدیعی فعالیّتی اوشاقلارین تربیه‌سینه  وطن‌پرورلیک روحونون آشیلانماسینا و ادبی ذؤوقون فورمالاشماسینا یؤنه‌لیب، اؤتن ایلده زاهید خلیل ایله بیر سیرا گؤروشلر و تدبیرلر کئچیریلیب، اونون فعالیّتی اوشاق ادبيّاتینا وئردییی تؤحفه‌لرین داوامی اولاراق، گنج نسلین وطن‌پرور  زحمت‌سئور و اخلاقلی بؤیومه‌سینه خدمت ائدیر.
۲۰۲۴-جو ایل‌ده آذربایجان اوشاق ادبيّاتیندا اؤز فعاللیغی ایله سئچیلن یازیچیلاردان بیری ده سئوینج نوروقیزی‌دیر. اونون «مئیوه‌لرین صؤحبتی» آدلی اثری آذربایجان ادبيّاتی‌نین کلاسیک‌لریندن اولان محمّد فوضولی‌نین «صؤحبت‌الاثمار»  پوئماسی‌نین موتیولری اساسیندا یازیلمیش‌دیر.
اثرده مئیوه‌لر –آلما، آرمود، اریک، گیلاس، آلبالی و دیگرلری بیر آرایا گله‌رک اؤز خصوصيّت‌لری باره‌ده دانیشیر، بیر-بیریله مباحیثه ائدیر و اؤزلرین تعریف‌له‌ییرلر. بو دیالوقلار واسطه‌‌سی‌له مؤلف، اوشاقلارا مئیوه‌لرین فایدالاری، ساغلاملیغا تأثیری و طبیعتین زنگین‌لییی حاقیندا معلومات وئریر. اثر، اوشاقلارا ساغلام قیدالانمانین اهميّتینی و مئیوه‌لرین اورقانیزم اوچون فایدالارینی چاتدیرماق مقصدی داشیییر.
سئوینج نوروقیزی‌نین «هاوا و اقلیم مئلیسا ایله» آدلی اثری ۲۰۲۴-جو ایل‌ده «تحصیل» نشریّاتی طرفیندن نشر اولونموش‌دور. بو کیتاب، اوشاقلارا هاوا و اقلیم موضوع‌لارینی ائیلنجه‌لی و معارف‌لندیریجی شکیل‌ده تقدیم ائتمک مقصدی داشیییر. اثرین باش قهرمانی مئلیسا، اوخوجولاری مختلف اقلیم قورشاقلاری ایله تانیش ائدیر و اونلاری دونیانین مختلف اؤلکه‌لرینه سیاحته آپاریر. کیتاب، اوشاقلارا هاوا و اقلیم آنلاییشلارینی ساده و آنلاشیلان دیل‌ده ایضاح لئتمک‌له یاناشی، اونلارین طبیعته اولان ماراغینی آرتیرماغی و اکولوژی دوشونجه‌نی اینکیشاف ائتدیرمه‌یی هدفله‌ییر.
بوندان باشقا، مولفین «قادین»، «رنگلی یاغیش‌لار» اثرلری درج اولونموشدور کی، بو اثرلر ده اوشاقلارین دونیاگؤروشونون فورمالاشماسیندا موهوم اهميّته مالیک‌دیر. مولفین «قادین» اثرینده قادین‌لار ظریف اولمالاری ایله یاناشی، هم ده گوجلو طرف‌لریندن تقدیم اولونور. بو کیتابدا مؤلف آغابییم آغا، ناتوان، ظریفه علی‌یئوا، لیلا محمدبی‌اووا، آغاباجی رضایئوا، شؤوکت سلیم‌اووا، سالاطین عسگرووا، حمیده جاوانشیر، نیگار شیخلی‌، نسکایا  خانیم‌آنا علی‌بیلی، عزیزه جعفرزاده کیمی قادینلارین شخصیّتی، اونلارین حیاتی، یاشادیقلاری حادثه‌‌لر حاقیندا اوخوجولارا معلومات وئریر،  کیچیک‌یاشلی اوخوجولارا هم بو خانیم‌لاری تانیدیر، هم ده اونلارین تخيّولونده بو خانیم‌لارین گوجلو بیر قهرمان کیمی اوبرازینین یارانماسینا وسیله اولور.

۵

«بیلگه‌نین ماجرالاری» سئرییاسی، «هدف نشرلری» طرفیندن۲۰۲۱-جی ایل‌ده تشکیل اولونان مؤلف تئندئری(مناقصه) نتیجه‌سین‌ده یارادیلمیش‌دیر. تئندئرین مقصدی، معاصر طرزده اوشاق ادبيّاتی‌نین یارادیلماسی، یئنی و ملّی اوشاق کاراکتئرلرینین مئیدانا چیخماسی و یئرلی مؤلف‌لرده استیمول(انگیزه وئریجی، تشویق) وئریلمه‌سی ایدی. سئرییایا داخل اولان کیتابلار آراسیندا «حکیم بیلگه»، «مهندیس بیلگه»، «سیّاح بیلگه»، «پولیس بیلگه»، «معلّم بیلگه»  کیتابلاری «بیلگه‌نین ماجرالاری» آدلی ۱۰ جیلدلیک اوشاق کیتابلاری سئرییاسی‌نین بیر حیصّه‌‌سی‌دیر. ۲۰۲۴-جو ایلده «بالا بیلگه» نشرلری طرفیندن درج ائدیلمیش‌دیر. بو سئرییا، اوشاقلارا مختلف پئشه‌لری تانیتماق و اونلاردا ماراق اویاتماق مقصدی‌له حاضرلانمیش‌دیر. بو کیتابلارین مؤلف‌لری آینور جاوید و جمیله محمدلی‌دیر.
۲۰۲۴-جو ایلین اوکتیابر آییندا باکی بین‌الخالق کیتاب سرگیسینده یازیچی آینور جاوید، سئوینج ائل‌سئور و اوشاق ادبيّاتی تدقیقاتچی‌سی ف.او.ف.د. دوس. سعادت بایرامووانین ایشتیراکی‌ایله «اوشاق رومانلاریندا معاصر تئندئنسییالار» آدلی مذاکره ساعتی کئچیردیک. بو مذاکره زامانی بیز آدلارینی چکدیییمیز رومانلارین معاصر اوشاق ادبيّاتینا بخش ائتدییی یئنیلیک‌لری تحلیل ائتدیک. کیچیک‌یاشلی اوخوجولارین دا بو تدبیرده ایشتیراکی اونلارین کیتابلارا اولان ماراغی‌نین عیانی گؤستریجیسی ایدی. عمومیّت‌له  بو کیتابلارین هر بیری اوشاقلاردا اؤیرنمه ماراغینی آرتیریر، اطراف عالمی درک ائتمه‌یه و سواللار وئرمه‌یه هوس‌لندیریر. پئشه سئچیمه‌گینه ائرکن یاشلاردان ماراق اویادیر، تربیه‌وی و معارف‌لندیریجی مضمونو ایله فورمالاشدیریجی رول اویناییر. کیتابلار اییلنجه‌لی و اینتراکتیو دیل‌له یازیلدیغیندان، اوشاقلارین هم دقتینی جلب ائدیر هم ده اونلاری دوشوندورور. رنگلی ایللوستراسییالار(کیتابین توضیح وئریجی تصویرلری)، سوال-جاوابلار، ماراقلی فاکتلار و رئال حیاتدان نمونه‌لر بو نشرلرین اِففِکتیولییینی(تاثیرینی) آرتیریر.

اوشاقلار اوچون بیر-بیریندن ماراقلی شعرلر، پوئمالار، منظوم ناغیل‌لار، مؤلفی اولان، کیچیک بالالارا یئددی آددا کیتابلار هديّه‌ ائدن ایبراهیم یوسیف اوغلو ۲۰۲۴-جو ایلده ده اؤز عنعنه‌سینی داوام ائتدیرمیش‌دیر مؤلّفین شعرلری «ساوالان»، «گؤیرچین»، ژورناللاریندا «ادبيّات قزئتی»، «عدالت»، «آزاد آذربایجان» کیمی مطبوع اورقانلاریندا درج اولونموشدور. «گؤیرچین»  ژورنالیندا «انجیر چاتیر آرازا»، «چیراق»، «نار چیچه‌یی» آدلی درج اولونان شعرلر اوشاق دیلیندن یازیلمیش‌دیر. ایبراهیم یوسیف‌اوغلو آذربایجان ادبيّاتیندا اؤزونه‌ مخصوص یئری اولان، وطن‌پرورلیک و ملّی ديگرلری اؤن پلانا چکن بیر شاعر و پئداقوقدور. اونون اثرلری هم ادبی، هم ده پوبلیسیستیک(ژورنالیستی) باخیمدان زنگین مضمونو ایله سئچیلیر و اوخوجولار طرفیندن ماراقلا قارشیلانیر.

اوشاقلار اوچون بیر-بیریندن ماراقلی کیتابلار یازان مؤلف‌لردن بیری ده عزیز سولطان‌دیر. عزیز سولطانین «کاپسول»  آدلی کیتابی معاصر آذربایجان ادبيّاتیندا فرقلی اوسلوبو و نوواتور(یئنی‌لیک گتیرن شخص) یاناشماسی ایله سئچیلن ماراقلی نثر نمونه‌سی‌دیر. بو کیتاب،  پوست‌مودئرن ادبيّاتین المنت‌لرینی داشییاراق، اوخوجونو قئیری عنعنه‌وی دوشونجه طرزینه سؤوق ائدیر. «کاپسول» هم فورما، هم ده مضمون باخیمیندان ائکسپئریمئنتال‌(غیر کلاسیک)دیر – مؤلف بورادا عنعنه‌وی حئکایه‌چیلیک استروکتورونو (قورولوشونو) قیراراق، فرقلی زامان و مکان قاتلارینی بیرلشدیریر. عزیز سولطانین ۲۰۲۴-جو ایلده چاپ اولونان «درون آرئناسی» کیتابی معاصر آذربایجان اوشاق ادبيّاتیندا فرقله‌نن نمونه‌لردن بیری کیمی قیمت‌لندیریله بیلر. بو اثر یالنیز ائیلندیریجی سوژئت خطی ایله دئییل، هم ده معاصر تکنولوژییالارین سوسیال-پسیخولوژی پروبلئم‌لرین و اوشاقلارین داخلی دونیاسی‌نین تصویری ایله دقت چکیر.
۶

عزیز سولطانین «حئیوانلار نه دانیشیر» کیتابی دا- ۲۰۲۴-جو ایل‌ده نشر اولونموشدور. اوشاق ادبيّاتی‌نین ماراقلی نمونه‌لریندن بیریدیر. بو اثر حئیوانلارین دیلی ایله یازیلمیش ناغیل‌واری حئکایه‌لر توپلوسودور و مؤلف بورادا حئیوان پئرسوناژلاری(شخصیت داستانی) واسطه‌‌سی‌له اوشاقلارا مختلف معنوی-اخلاقی دگرلری آشیلاماغی قارشیسینا مقصد قویموشدور.
مؤلفین «شیمشک دسته‌سی» اوشاقلارین ماراغینا سبب اولاجاق شکیل‌ده ماجرا ژانرین‌دا یازیلیب. اثرین اساس ایدئیاسی بیرلیک، دوستلوق، جسارت و وطن‌پرورلیک کیمی معنوی دگرلری تبلیغ ائتمک‌دیر. اوشاقلارین بیر دسته کیمی تشکیلاتلانماسی و قارشیلارینا چیخان چتینلیک‌لرله موباریزه آپارماسی اونلارین سوسیال‌لاشماسینا و وطنه باغلیلیق حیسّی‌نین فورمالاشماسینا خدمت ائدیر.  اثرده‌کی حادثه‌‌لر اوشاق پسیخولوگییاسینا اویغون شکیلده تقدیم اولونور، قهرمانلارین یاشینا اویغون داورانیش‌لار و قرارلار اونلارین شخصیّت اینکیشافینا نمونه اولا بیلر.
اوشاق اثرلری یازیب یارادان مؤلف‌لردن بیری ده ائل‌گوسئل تخلّوصو ایله یازان گونئل مجیداووادیر. مؤلفین اؤتن ایل‌ده ایکی کیتابی نشر اولونموشدور. بونلاردان بیری «یوماغین ماجرالاری»  کیتابی‌دیر. بو کیتاب اوشاقلار و یئنی‌یئتمه‌لر اوچون یازیلمیش، هم ائیلنجه‌لی، هم ده دوشوندوروجو بیر اثردیر. کیتاب نفیس ترتیب اولونموش  اوشاقلار اوچون ماراقلا اوخونا بیلن اوسلوبدا حاضرلانمیش‌دیر. رنگارنگ شکیل‌لر، ماراقلی حئکایه‌لر، کیچیک‌یاشلی اوخوجولارین دقتینی جلب ائدیر. اونلاردا مطالعه‌یه هوس یارادیر.
«جسور»، «دجل», «عاغیل‌لی» رومانین‌دا ایسه باش قهرمان جسور آدلی اوشاقدیر. جسور بؤیومک ایسته‌میر و اوشاقلیق ایل‌لرینین ائیلنجه‌لی و سربست حیاتینی قوروماغا چالیشیر. کیتاب اوشاقلارا بؤیومک، مسئولیّت و دگیشیکلیک‌لرله باغلی درین دوشونجه‌لر تقدیم ائدیر. بو اثر اوشاقلارا اؤزلرینی و اطراف عالمی داها یاخشی آنلاماغا کؤمک ائدیر. 
ووقار حاق‌وئردی‌یئو اوزون ایل‌لردی اوشاق ادبيّاتیندا ایمضاسی اولان پارلاق مؤلف‌لردن بیریدیر. اونون ۲۰۲۴-جو ایلده حیه‌طی کیم تمیزله‌ییرمیش؟» آدلی اوشاق حئکایه‌سی «فین اوچان آدام» آدلی ناغیلی ماری دیلینده «قارین‌قولو آیی بالاسی»  آدلی اثری‌سه اودمورت دیلینده روسیادا چاپ ائدیلمیش‌دیر.
و. حاقوئردی‌یئوین «دووشان، پیشیک و کیرپی نییه موژده‌یه چوخ ساغول دئدی؟» آدلی ناغیلی «قانون» نشریّاتی طرفیندن تشکیل اولونان «معاصر آذربایجان ناغیللاری»  موسابیقه‌سینده بیرینجی یئره لاییق گؤرولموشدور.
«قارین‌قولو آیی بالاسی»( روس دیلینده медвежоно обжора) آدلی پیئس مؤلفین اوشاق دراماتورگییاسی ساحه‌‌سیندکی دقت چکن نایلیّت‌لریندن بیریدیر‌. بو اثر روسیانین  مختلف بؤلگه‌لرینده کوکلا تئاتریندا ضحنه‌‌شدیریلمیش‌دیر.

همین پیئس اساسیندا ناخچیوان دؤولت کوکلا تئاتریندا، فوضولی دؤولت درام تئاتریندا و قاخ دؤولت کوکلا تئاتریندا عینی‌آدلی تاماشالار حاضرلانمیش و بو تئاتر مکانلاریندا اوغورلا پریمیر(ایلک اجرا)لاری گئرچک‌لشدیریلمیش‌دیر.
مؤلفین نووروز بایرامینا حصر ائتدییی «ساچلاری سمنی اوغلان» آدلی پیئسی قوسار دؤلت لزگی درام تئاتریندا صحنه‌‌لشدیریلمیش و نووروز عرفه‌سینده اوشاق تاماشاچیلارا تقدیم اولونموشدور.
دیگر بیر دراماتورژی نمونه اولان «پیس اوشاقلار پلانئتی»( روس دیلینده планета плохих”детей)  پیئسی لنینگراد ولایتی‌نین ویبورق اوشاق موسیقیلی تئاتریندا اوغورلا تاماشایا قویولموش و روسیالی اوشاقلار طرفیندن ماراقلا قارشیلانمیش‌دیر. اثرده اساس ایدئیا اویونجاقلارا سئوگی و قایغی ایله یاناشماغین اؤنمینی وورغولاماق، اوشاقلارا دوروستلوک، هم‌رأی‌لیک، دوستلوق و یولداشلیق کیمی معنوی-اخلاقی دگرلری آشیلاماقدان عبارتدیر.
۷

«سئحرلی پلانشئت(تبلتیا دیز اپستو بیلگی‌سایار)»  آدلی پیئس اساسیندا ایسه ناخجیوانین یئنی ائرا اوشاق و گنج‌لر تئاتریندا یئنی ایل مؤوسومونه حصر اولونموش عینی‌آدلی تاماشا حاضرلانمیش و اوشاقلارا تقدیم ائدیلمیش‌دیر. اثر اوشاقلارا دوزگون داورانیش،فورمالارینین، هدفلره دوغرو یوللا چاتماغین و چتین وضعيّتلرده قارشیلیقلی یاردیمین واجیب‌لیگینی آشیلامیش‌دیر.
۲۰۲۴-جو ایل، تانینمیش اوشاق یازیچیسی و شاعر گولزار ایبراهیم اووانین یارادیجیلیغیندا محصولدار بیر دؤور اولموشدور. بو ایل عرضینده او  بیر نئچه یئنی اثرینی اوخوجولارا تقدیم ائتمیش‌دیر.
گولزار ایبراهیم اووانین ۲۰۲۴-جو ایلده نشر اولونان اساس اثرلریندن بیری «تروللارین سیرّی» آدلی ناغیل کیتابی‌دیر. بو اثر، اسکاندیناوییا خالقلاری‌نین ناغیل قهرمانلاری اولان تروللارا حصر ائدیلمیش‌دیر. یازیچی‌نین دیگر بیر اثری «دجل کئچل» ناغیل کیتابی‌دیر. بو کیتاب، ائیلنجه‌لی و گولملی مضمونو ایله اوشاقلار آراسیندا سئویلمیش‌دیر. والیدین‌لرینه گؤره  کیتاب اوشاقلارین ماراغینی جلب ائدیر و هر گئجه اوخونماسینی طلب ائدیرلر.
گولزار ایبراهیم‌ اووا طرفیندن یازیلمیش «گیزلن‌پاچ» آدلی کیتاب، اوشاقلارین سئویملی اویونلاریندان بیری اولان گیزلن‌پاچ اویونونو ائیلنجه‌لی شکیل‌لرله تقدیم ائدیر. کیتاب، اوشاقلارین دقتینی گوجلندیرمه‌یه و مثبت تأثیر گؤسترمه‌یه یؤنلدیلمیش‌دیر. یومشاق جیلدلی و ۳۲ صحیفه‌‌دن عبارت اولان بو کیتاب،  اوشاقلارین ماراغینا سبب اولموشدور.
گولزار ایبراهیم‌ اووانین ۲۰۲۴-جو ایلده نشر اولونان بو اثرلری، اونون اوشاق ادبيّاتینا وئردییی تؤحفه‌لرین داوامی اولاراق، اوشاقلارین ماراق و اینکیشافینا یؤنلمیش‌دیر. یازیچی‌نین اثرلری، هم ائیلنجه‌لی، هم ده تربیه‌وی مضمونو ایله اوشاقلارین سئویملیسینه چئوریلمیش‌دیر.
۲۰۲۴-جو ایل یازیچی سولماز آمانووانین اوشاق ادبيّاتی ساحه‌‌سینده‌کی فعالیّتینده علامت‌دار اولموشدور. اونون یئنی نشرلری، اوخوجو گؤروشلری و بین‌الخالق تدبیرلرده ایشتیراکی،  اوشاقلارا ملّی دگرلری و مدنيّتی آشیلاماق ایستیقامتینده موهوم آددیملار اولموشدور.
سولماز آمانووانین ۲۰۲۴-جو ایلده «توراج و سئحیرلی داراق» آذربایجان فولکلورونا اساسلانان و نووروز بایرامی‌نین عنعنه‌لرینی عکس ائتدیرن بیر ناغیل-پیئس‌دیر. اثر، خالقیمیزین قدیم اویونلارینی و نووروز عنعنه‌لرینی اؤزونه مخصوص طرزده تقدیم ائدیر. توراج حاقیندا مشهور روایت اوشاقلار اوچون اویغونلاشدیریلاراق فرقلی شکیلده تقدیم اولونور. بو ایسه پیئسی داها دا ماراقلی ائدیر. اثر، اوشاقلارین ملّی دگرلری و عنعنه‌لری داها یاخشی منیمسه‌مه‌سی اوچون یازیلمیشدیر. ناغیل-پیئس فورماتیندا اولان بو کیتاب،  اوشاقلارین ماراغینی جلب ائده‌جک شکیلده ترتیب ائدیلمیش‌دیر.
اوشاق پوئزییاسی ملّی ادبيّاتین موهوم ساحه‌‌لریندن بیری اولاراق، هر دؤورده اوشاقلارین ائستئتیک تربیه‌سینده، دیلین اؤیرنیلمه‌سی و فورمالاشدیریلماسین‌دا  اونلارین دونیاگؤروشونون گئنیشلنمه‌سینده اهميّت‌لی رو اوینامیشدیر. آپاردیغیمیز تدقیقات زامانی بئله قناعته گلدیک کی، ۲۰۲۴-جو ایلده بو ساحه‌‌ده نظره چارپاجاق بیر جانلانما مشاهده اولونور. شعرلر داها آکتوال(گونجل) موضوع‌لاردا یازیلیر،  دیل و فورما باخیمیندان معاصر اوشاق دونیاسینا داها اویغون تقدیم اولونور. ۲۰۲۴-جو ایلین اوشاق پوئزییاسیندا اساس موضوع‌لاردان اولان اقلیم دگیشیک‌لییی، حئیوانلارین قورونماسی،  طبیعتین سئویلمه‌سی موضوع‌لاری بیر چوخ شاعرین یارادیجیلیغیندا اؤن پلانا چیخمیش‌دیر‌. اوشاقلارا اکولوژی شعورون آشیلانماسی مقصدی ایله ساده  لاکین تأثیرلی پوئتیک نمونه‌لر یازیلیر.

آذربایجان تاریخی، قهرمانلیق موتیولری،  میلّی سیمووللار(بایراق، دؤولت،چ دیلی، شوشا، قاراباغ و. س) اوشاق شعرلرینده موتمادی اولاراق تبلیغ اولونور. والدین سئوگیسی، دوستلوق، پایلاشما، قافیه‌لی،  ریتمیک، اوخوناقلی و یادداقالان ایفاده‌لر اوستونلوک تشکیل ائدیر. تاپماجالار و سئوگی کیمی سوسیال مناسبت‌لره دایر پوئتیک نمونه‌لر اوشاقلاردا هومانیست دگرلری فورمالاشدیریر. روبوتلار، اینترنت و سونی اینتئللئکت(عاغیل و ذکی اویاندیریجی) کیمی معاصر آنلاییشلارا دا راست گلینیر. تاپماجالار، تمثیل و ناغیل-پوئمالار ۲۰۲۴-جو ایلین پوئزییاسیندا گئنیش یاییلیب، بو، اوشاق دوشونجه‌سینی و تخيّولونو اینکیشاف ائتدیریر. معاصر اوشاق پوئزییاسی داها چوخ اوشاغین داخلی دونیاسینی عکس ائتدیرمه‌یه چالیشیر، بیرباشا نصیحت‌لردن اوزاق دورور، عوضینده اوبرازلارلا اؤیرتمه‌یه اوستونلوک وئریر.
۸

۲۰۲۴-جو ایلده «گؤی‌قورشاغی» ژورنالین‌دا درج اولونان اوشاق شاعرلرینین یارادیجیلیغین‌دا هم کلاسسیک عنعنه‌یه باغلیلیق، هم ده معاصر پوئتیک دوشونجه مشاهده اولونور. شاعرلردن آیگون آسلانلی،  کنعان حاجی، گونئل عزیز و باشقالاری اوشاق ادبيّاتینا یئنی نفس گتیرن مؤلف‌لر کیمی دقت چکیر. عینی زاماندا سوسیال شبکه‌لر واسطه‌‌سی‌له اوشاق شعرلرینی پایلاشان یئنی نسیل مؤلف‌لر مئیدانا چیخیر. بو مؤلف‌لر اینتئراکتیو اوسلوبدا،  اوشاقلارین ماراغینی جلب ائدن شکیللی و آنیماسییالی(انیمیشن) شعرلرله چیخیش ائدیرلر.
۲۰۲۴-جو ایلده اوشاق پوئزییاسی معاصر اوشاغین دونیاسینی داها دریندن عکس ائتدیرمک، اونلارین ماراقلارینا اویغون بدیعی نمونه‌لر تقدیم ائتمک ایستیقامتین‌ده موهوم ایرلیله‌ییش الده ائتمیشدیر. موضوع و اوسلوب باخیمیندان زنگینله‌شن بو پوئزییا ساحه‌‌سی هم پئداقوژی، هم ده ادبی باخیمدان جمعيّت اوچون واجب و دگرلی ایستیقامت اولاراق قالیر.
۲۰۲۴-جو ایل آذربایجان اوشاق نثری اوچون یئنیلیک‌لر و اینکیشافلارلا زنگین بیر دؤور اولموشدور. اثرلرده ملّی دگرلرله یاناشی، معاصر موضوع‌لارین دا عکس اولونماسی اوشاقلارین هم اینتئللئکتوال (عاغیللی، دوشونجه‌یه باغلی) هم ده ائموسیونال(دویغوسال) اینکیشافینا تؤحفه وئرمیشدیر.
اوشاق دراماتورگییاسی، ادبيّاتین موهوم ساحه‌‌لریندن بیری کیمی ۲۰۲۴-جو ایلده ده اینکیشاف ائتمک‌ده داوام ائتمیش  هم موضوع هم ده فورما باخیمیندان یئنیلنمیش‌دیر. معاصر دؤورون چاغیریشلارینا جاواب وئرن، اوشاقلارین یاش خوصوصيّت‌لرینه  پسیخولوگییاسینا و ائستئتیک ذؤوقونه اویغون یازیلمیش اثرلر هم یازیلی ادبيّاتدا  هم ده تئاتر صحنه‌‌لرینده اؤزونو گؤسترمیش‌دیر.
دیگر ژانرلاردا یازیلمیش اثرلر  نسبتاً اوشاق پیئس‌لری سایجا چوخ آز اولسا دا، اؤتن ایلده اوشاق دراماتورگییاسی هم تئماتیک(تم‌لره مربوط اولان) هم فورما باخیمیندان یئنی نفس قازانمیش، چاغداش دؤورون طلبه‌لرینه اویغونلاشدیریلمیش‌دیر. معاصر اوشاق دراماتورقلاری اوشاقلارین دونیاسینی داها دریندن آنلاماغا چالیشیر، اونلاری دوشوندورن و ماراقلاندیران مسئله‌لره توخونورلار. عنعنه‌ ایله ایننوواسییانین(ابتکار، یئنی‌لیک) وحدتی نتیجه‌سینده بو ساحه‌‌ هم ائستئتیک هم ده پئداقوژی باخیمدان اهميّت‌لی مضمونلا زنگینلشمیش‌دیر‌ بئللیک‌له  اوشاق دراماتورگییاسی تکجه ائیلنجه دئییل، عینی زاماندا تربیه و معارف‌لندیرمه واسطه‌‌سینه چئوریلمک‌ده دیر.
۲۰۲۴-جو ایلده آذربایجان اوشاق ادبيّاتی ساحه‌‌سینده هم علمی، هم ده پراکتیک
سويّه‌ده موهوم ایرلیله‌ییش‌لر مشاهده اولونموشدور. آکادئمیک تدقیقاتلار،  یارادیجیلیق مشاوره‌لری، نشریّاتلارین فعاللیغی و بین‌الخالق علاقه‌‌لرین گئنیشلنمه‌سی بو ساحه‌‌نین اینکیشافینا تؤحفه وئرمیشدیر. گله‌جکده ده بو ایستیقامتده فعالیّت‌لرین داوام ائتدیریلمه‌سی اوشاق ادبيّاتی‌نین زنگینلشمه‌سینه و یئنی نسلین معنوی اینکیشافینا مثبت تأثیر گؤستره‌جک‌دیر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین

https://t.me/Adabiyyatsevanlar