محمود درویش

جنگ پایان خواهد یافت
و رهبران با هم گرم خواهند گرفت
و باقي مي ماند آن مادر پيري که
چشم به راه فرزند شهیدش است
و آن دختر جوانی که منتظر معشوق خویش است
و فرزندانی که به انتظار پدر قهرمانشان نشسته اند
نمی دانم چه کسي وطن را فروخت
اما دیدم چه کسی
بهای آن را پرداخت....

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اکبر زواری رضایی

تاپماجا شفاهي خلق ادبياتينين ان قديم ژانرلارينداندير. تاپماجا بعضاً ((بيلمه جه)) ده آدلانير. تاپماجا عاغلين چئويکليني يوخلاماق اوچون بير واسطه دير. تاپماجالاردا آتالار سؤزو و مثللر کيمي اوزون مدّتلي مشاهده و تجربه اساسيندا يارانميشدير. لاکن آتالار سؤزونده هر هانسي فکر حؤکم شکلينده، همده چوخ آيدين، بيتيش اولدوغو حالدا، تاپماجالاردا بو فکر گيزلي، اوست اؤرتلو قالير. دوزدور، تاپماجادا تاپيلکاسي داها چوخ سؤال شکلينده قويولموش هر هانسي بير اشيانين معين علامتي آزاجيق دا اولسا بيلديريلير. آما بونونلا بئله، جواب اوست اؤرتولو ساخلانيلير.
مثلاً، بئله بير تاپماجايا دقت يئتيرک:
ياشيل تاجيم وار
آل اوتاغيم وار
گؤي پالتاريمدا
بور قورشاغيم وار
ايلک باخيشدا بو تاپماجانين جوابيني تاپماق چتين گؤرونور. اما جاوابين ((قارپيز)) اولدوغونو بيلديکده، دوغورداندا، قارپيز مخصوص علامتلرين بو نمونه ده اولماسينا شبهه يئري قالمير.
تاپماجالاري شفاهي خالق ادبياتينين باشقا نوعلريندن فرقلنديرن اساس جهتلردن بيري¬ده اونلارين دئييلمه معناسيندا ان آزي ايکي اشتراکچينين اولماسيدير؛ تاپماجاني سؤيله ين و سؤيله نم ميش تاپماجانين جوابيني تاپان آدام.
تاپماجالارين يارانما تاريخي ده چوخ قديم دير. هله کتاب، تئاتر، کينو، راديو، تلويزيون اولمايان واختلاردا مجلس لرده، مراسم لرده، خصوصاً اوزون قيش گئجه لرينين آخشام صحبتلرينده ناغيللار، لطيفه لر دانيشماقلا برابر، تاپماجالاردا دئييليرميش. تاپماجالاري داها چوخ ياشليلار، آغ ساققال لار سؤيلر، جوانلار، اوشاقلار ايسه جواب تاپمغا چاليشارميشلار.
تاپماجالارين موضوعسودا چوخ قديم دير. بللي اولدوغو کيمي، آذربايجان خالقينين حياتيندا اکينچيليک و حيواندارليق تصرفاتي باشليجا يئر توتموشدو. اودورکي، تصرفاتلا باغلي تاپيناجالاردا سايجا چوخلوق تشکيل ائدير:
قات-قالاسي
جان پيالاسي
اوچدو اناسي
قالدي بالاسي(سامان-بوغدا)
***
اوستونه تاختا، آلتي داش
سککير آياق، ايکي باش.(ول و اؤکوزلر)
***
آشيغين قان آياغي قان الي، قان آياغي
آشيق بير شئي گؤروبدو
اوچ باشي اون آياغي(ساغيجي، اينک، بيزوو)
***
دوستوم منه نار گؤندردي
يوخ دئمه دي، وار گؤندردي
چالينماميش سود، قاتيقدان
چالخينماميش ياغ گؤندردي.(قويون قويروغو)
***
گونشين، آيين، اولدوزلارين چيخيب باتماسي، ايلديريمين چاخماسي، کولگين اسمه¬سي، قار-ياغيش ياغماسي، چايلارين سولارين آخماسي، گئجه-گوندوزو و ... طبيعت حادثه لرينين سيرلريني هله گرکينجه باشا دوشمه ين انسانلار اونلارا معجزه کيمي باخميشلار. بونون نتيجه سينده ده طبيعت حديثلري، طبيعت جسملري ايله باغلي بير سيرا تاپماجالار يارانميشدير:
آياغي يوخدور، قاچير
قانادي يوخدور اوچور(بولود)
***
آرابا گئدر ايزي يوخ
يانار-يانار کؤزو يوخ(گونش)
***
ال ايله توتماق اولماز
گؤز ايله گؤرمک اولماز(کولک)
***
قنده بنزر دادي يوخ
گؤيده گزر قانادي يوخ(قار)
***
بير آتيم وار ساکت دورماز
هئي يول گئدر، هئچ يورولماز(چاي)
***
آذربايجان يئر آلتي و يئر اوستو ثروتلري ايله چوخ زنگين بير اؤلکه دير. اونون، بارلي-برکتلي تورپاغيندا نوع-نوع ميوه لر يئتيشير. بوستان- تره وز محصوللاريني سايماقلا قورتارمير. وطنين اوجا زيروه لي داغلاريندا،قايالاريندا قارتاللار سوزور، اوجسوز-بوجاقسيز چمن-چؤلونده، سيخ مئشه لرينده، يام-ياشيل باغلاريندا مارال لار-جئيرانلار قاچيشير، قوشلار سس-سسه وئريب اوخويور، ماوي خزرينده، نهنگ گؤرنده دونيانين نادر باليقلاري اوزور. بوتون بو دئييلن لرله باغلي ائل ايچينده چوخلو تاپماجلار واردير:
اگنينده اطلس
دنيزده باتماز(نفت)
***
چيچک آچير گول دگيل
آغدي آما قار دگيل
ايستي سي وار يون دگيل(پامبيق)
***
مني تکجه يئمزلر
منسيز خؤرک يئمزلر(دوز)
***
بوستاندا وار بير آرواد
پالتار گئيير قات با قات(کلم)
***
اوستو پولجوق
ايچي قيلچيق(باليق)
***
يوپ يومورو فنجان
ايچي دولو مرجان(نار)
***
آغا نظر آي نظر
آدي داغلاري بزر
باشيندا آغاج گزر(مارال)
***
قاتار-قاتار اوچارلار
شاهين گؤروب قاچارلار
گوندوزلر اوتلاييب
گئجه لري اوچارلار(دورنا)
***
معيشيتن بوتون ساحه لري ايله برابر، علم مدنيت، تکنيک ايله ده باغلي ماراقلي تاپماجالارين سايي آز دگيل. فورما خصوصيتلرينه گؤره تاپماجالار هم نثر، همده نظم شکلينده اولور. نثر شکلينده کي تاپماجالار داها چوخ ساده جمله ده عبارت دير.
آلچاق دامدان قار ياغار(لک)
يئر آلتدا قيزيل قامچي(ايلان)
نثر شکلينده تاپماجالارا نسبتاً نظمله اولانلار چوخلوق تشکيل ائديرلر. نظمله اولان تاپماجالار ثابت مصراعلي، ثابت هجالي اولمور. مصراعلارين سايي تئز-تئز دگيشديگي کيمي، هجالارين دا سايي دگيشير. ايکي و دؤرد مصراعلي نظم شکلينده اولان تاپماجلار داها چوخدور.

ايکي مصراعلي تاپماجالار:
قارا قاتير
کونجده ياتير.(سوپورگه)
اوچ مصراعلي تاپماجا:
آتيليب دوشر
سوسوز بيشر
قيرميزي دوشر.(قووورغا)
دؤرد مصراعلي تاپماجا:
بير قوشوم وار قاني يوخ
قانادي وار، جاني يوخ
اوچار اوزاق ائللره
ائله چوخدور، ساني يوخ(طياره)
حيات دايم انکشافدادير. بو عمومي انکشافلا باغلي يئني-يئني تاپماجا نمونه¬لري بوگون ده يارانير و ياييلير.

فریده سلیمانی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

محتکرین فرقی باستون پنجم و جاسوسان موساد ندارند.

1404,4,1

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

شیرکو بیکس
ترجمه : بهروز حسن زاده


دیدار

شبی یکی از چشمانم را بخشیدم
در تاریکی ،
به پرنده ای که نابینا بود.

روزی یکی از دستانم را دادم
پس از جنگی ،
به درختی که دستانش را بریده بودند.

زمانی یکی از پاهایم را جا گذاشتم
پس از بمباران ،
برای راهی که پاهایش را از دست داده بود.

روزگاری گذشت ، زمانه دیگر شد

پرنده آمد به دیدارم
بالی برای پریدن و آسمانی آبی را به من داد.

درخت آمد به دیدارم
ریشه عشقی سبز را برایم آورد

راه آمد به دیدارم
کلید فردایی روشن را به من بخشید.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"دومان بختیاری"

بولود یازیمی آغلادی
او گون ، قارا قوزئی ده
سینه می حسرت داغلادی
او گون ، قارا قوزئی ده

چؤکولدو یول‌لارین دیزی
قارا باسدی سئوگی‌میزی
جالاندی دردین دنیزی
او گون قارا قوزئی ده

یاندی باغریمیزین باشی
آ...ه بورودو داغی داشی
تانرینین آخدی گؤز یاشی
او گون قارا قوزئی ده

داغ اوستونه داغ چکیلدی
مزار- مزار آغ چکیلدی
گونشه پیجاق چکیلدی
او گون قارا قوزئی ده

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فانچیتا_گونسالس_باته_ی (السالوادور)

وقت تنگ بود
یادت هست؟
کلی کار
خوب داستان می گفتی
خنده های بلند
آفتاب را قدر نمی دانستی
سال ها که از آن محروم بودی
از کشورت که می گفتی
انگار مادرت بود
زن هایی که دوست داشتی
مبارزان نازنینی بودند
پوشیده در گل و جواهر
انقلاب کلامی بود که به آن می خندیدی
کلمه ای سنگین
آواز شادمانی سر می دادی
و دلاوری
وقتی از بالای جام
چشم می گشودی
می گفتی باید شادمان باشیم،
هر روز که از آن درسی می آموزیم
گاهی درس هایمان
سنگین است.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

آل- وئرچی لر
ناصر داوران
____
هاوانی لکه لندیرن بو جنون
نه سنینچین قولتوغوندا کتابی
قورتولاسان بلکه،
نه منیمچین موشتولوغو وار
تورپاغین گونه باخانلی بلکه سیندن.
پنجره لر بیر بیر
گئیینیر ساری یارپاغا،
شوبهه نین دوماندا بوغدوغو
اوشاق گولوشونه.
قوشون قوشون قورشون
هر گون بیرآز
حیاتی رؤونقدن سالیر.
سن اینانیرسان بعضا
الفباسی جین شیاطین دیلینه اویغون
یالانا،
تانری کؤینه یینده
وطن آل وئرینه باخان
وطنسیزلییه.
*
ایندی پهپاد قانادیندا پایلاشیرلار
آزادلیغی، آجلیغی،
هامینین اوره یی یانیر سنه
مزار اوستونده قرآن اوخویاندان
اورتا شرقین لوطوسونا جان.
*
گؤی اوزونه بئل باغلاما
دان یئری قیزاران دئییل
گوجونه سیغین
حیاتین هیوالی نارلی بوداغینا.
۱۴۰۴/۰۳/۳۱

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

غسان کنفانی

بازی با ابرها !

کاش بچه ها نمی مردند...
کاش برای مدتی کوتاه به آسمان می رفتند.
و آن گاه که جنگ تمام شد
سلامت به خانه باز می گشتند.
و وقتی پدر و مادرشان می پرسیدند
کجا رفته بودید؟
می گفتند رفته بودیم با ابرها بازی کنیم.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کریم قربانزاده
بویورون

محاربه قورتولدو
اولن اولدو، قالان قالدی
الی یالین قارنی آج
سویوق حسرت قالدی بیزه
آغالار، جینابلار
بویورون ،چاپین،آپارین
یاغلی وطن قالدی سیزه ...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سایین کانالداشلار

شرایط دن آسیلی اولاراق اوشاق ادبیاتینی بوهفته حاضیرلایا بیلمه دیک ساغلیق اولسا گلن هفته دن وئرلیش لریمیزی اوز گونلرینده تقدیم ائده جه ییک،
ائله ،وطنه و سیزین هر تک تکینیزه جان ساغلیغی ،امین امانلیق آرزو ائدیریک.

ادبیات سئونلر 1404,4,5

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رحیم گوزل


من، بو یاشا دولونجا،
یئر اوزونده:
نئچه ساواش
قیزیشدی دا،
سویودو دا.
پوسکورتوسو,   püskürtüsü
پوسکوردو ده   pöskürdü də
نئچه - نئچه وولکانین.
میلیون - میلیون
یئنی آغاج بیتدی یانمیش آغاجلارین کوکو اوسته
اورمانلاردا.
هاردا، هاردا...
آلازلانان اودلار سوندو.
عومور یاندی کوله دوندو؛
غم آتشی
سونمه‌دی
کی
سونمه‌دی!..



https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دنیز موغان‌ سارای

آغاجین توزویلا پنجره چک قلبینه
ایستر واراق اولسون
ایستر کیتاب
ایستر ائتگی ،
سَر یولاقلاری دَن- دَن
دوزه- دوزه ساققالین کیمی پنجره‌نه!
کوسن قلبینی، پنجره‌نی آچما
سَر یووا قورموش بیز کیمی، کیتابی قلبینه
اوخو سینیرلی
اؤفکه‌لی!
بیر اوزو توکلو قادین مئیوه‌سی‌نین آغاجینی اک،
توپراقدان چیخان قاریشقالاری تاپداما
تؤکر یاغی تورپاغین اوزونون توکونو؛
فاویسم رنگ‌لری ایله بویاییم ساچلاریمی
دارچین بویالی گؤزلریمله چای تؤکوم سنه
سَرَک آغاجین کؤلگه‌سین اوستومه؛
گلیر شعر دویوما
قیوریلیب گیریرم اوزو توکلو قادین مئیوه‌سی‌نین آغاجی‌نین بطنینه،
چیخاندا عوصیان ائده‌جم؟!
اوره‌یی یوخا اولاجام؟!
ایکینجی اَل‌له قادینی قار توپو کیمی
چیرپیللار «سیمون دوبوار»لیغیما
اوچورام‌ تیفلیسه
یانیمدا اولاجاقسان‌می؟!
اولمایاجاقسان‌می؟!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

داستایوفسکی

اگر جنگی نتیجه‌اش خوشبختی تمام دنیا هم باشد، باز هم به جاری شدن یک قطره اشک بر روی گونه‌های یک کودک بی‌گناه نمی‌ارزد.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رسول اسمعیلیان

کافه دولویدو، سس‌لر بیربیرینه قاریشیر. صحبت‌لرین قیزیشماسیندان میزلر بیر-بیر آلینیر. سؤزلر اویومسوزدور و رئفرئنس‌لر، قهرمانلار، خاطره‌لر بیربیریله توتماییر...

بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رسول اسمعیلیان

کافه دولویدو، سس‌لر بیربیرینه قاریشیر. صحبت‌لرین قیزیشماسیندان میزلر بیر-بیر آلینیر. سؤزلر اویومسوزدور و رئفرئنس‌لر، قهرمانلار، خاطره‌لر بیربیریله توتماییر.
سانکی دانیشیقلار بیر بیرینه ده‌یه-ده‌یه کئچیر، هر جمله اؤز یولوندا. جواب‌لارا احتیاجسیز روایت‌لر. سؤزلری چئشیدلی، اویوشمایان یادداشلاری، اویقون اولمایان محاکمه‌لری اولان انسان‌لار عئینی میزین دؤوره‌سینده اوتوروبلار. هر کس‌ین اؤز حقیقت‌لر وار، هر کس‌ین اؤز یاراسی، هر کس‌ین اؤز ...سی.
سؤزلر توققوشاندا توستویه دؤنور سیگارالاردا، بلکه‌ده چوخ کئچمیش‌لرده یانان بیر شئی‌ین توستوسودور، ایزی گؤی‌ده قالیب هله ده.
بیری بمب‌دان دانیشیر، بیری خیانت‌دن، بیری ایشسیزلیکدن، بیری وطندن.
دوغروسو هامی درددن دانیشیر، هامی دوغرو دئییر، آنجاق دردلر بیر بیرینه چاتماییر. جمله‌لر سانکی هئچ زامان بیرله‌شمه‌یه‌جک. بو سؤزلر پارالئل(موازی) خط‌لر کیمی‌دیر. هئچ کیم بیربیرینه بنزه‌مه‌سه‌ده، یارالاریندا بیر اوخشارلیق وار.هر کس ساده‌جه اؤز دیلینی باشا دوشور و هر دیل ساده‌جه اؤز دونیاسینا عاییددیر، بو ایسه او دئمکدیر کی همدردلیک امکانسیزدیر. بیز عین‌حالدا بیرلیکده و هم ده "آیری-آیری" درد چکیریک. بو ایسه ساواشین اؤزوندن داها پیس‌دیر.
یانی بیز مذاکره‌یه عاید دییلیک، بیز بیربیریمیزه چاتمادان اؤنجه، یانیمیزدان کئچمیشیک.
دانیشماغا باشلامادان اؤنجه و سونراسی آلینان نفس‌لرده بیر حس یاشاییر؛ قیراقدا قالماق حسی، باشا دوشولمه‌مک حسی، گوجسوزلوک حسی و...
ساواش هله‌ده دوام ائدیر، دانیشیق‌لارین آلت قاتیندا، آنجاق بوردا ساواشین حقیقی وارلیغی باشقا بیر شئی‌دیر؛ نه موشک‌دیر، نه ایسه پارتلاییش.
ساواش جمله‌لرین آراسیندادیر، بعضا سسین تیتره‌مه‌سینده، بعضا نه دئمه‌لی اولدوغونو بیلمه‌دیک‌لری سکوتلار‌دا؛ خیانت اولماسین دییه، تکرار اولماسین دییه.
سؤزلر چئشیدلی اولسادا، حس‌لر ا‌ورتاق. حیرص‌له‌نمک، اثبات ائتمک، قیراقدا قالماق حسی، قورخو، بعضا دا چیغیرماق. سؤزلرده‌کی اختلاف، فرق‌‌لردن آسیلی دئییل، درد‌لرینه اورتاق بیر دیل و معنا تاپمادیقلاریندان آسیلی‌دیر. هر کس یاراسینی بیر آنلاییشلا اؤرتوب: وطن، عدالت، شاه، صلح، غیرت و... . آنجاق اونلارین آلتیندا اولان اورتاق‌دیر و سوسور.
بلکه‌ده قونو "ندن آنلامادیغیمیز" دئییل، ندن اورتاق یارالاریمیز، اورتاق دیله چئوریلمه‌دی دیر؟
هر کس باشقاسی‌نین دوشوندویونو خطر گؤرور. آنجاق اصیل خطر، بلکه ده هامینی عینی دردده یاندیران شئی‌دیر.
اؤزلریندن آسیلی اولمایاراق فورمالاشان بیر اؤلکه‌نین قیراغیندا قالماق حسی.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ائلمان_موغانلی
سوررئال_شئعیر

سن کئچرکن
گؤی اۆزو اؤز دریسین‌دن چیخماغا باشلادی
زامان
بیر دؽرناق کیمی قوپدو گؤی اوزوندن
بولودلار
گؤزلریندن دوشن انتحار ائتمیش کیپریک‌لره تای
و من
دیزلریمه قدر ایسلانمیش سوکوت
گؤزلرین
هایپئرسونیک موشک‌لرین دوغما ائوی
و اورک شهری‌نین بوتون نوقطه‌لرینین قونومونو ازبر
گؤز قیرپیمیندا دونیامی یاندیردیلار
گووندیگیم اورک پدافندی گؤزلرینین اؤنونده
منی ساوونماق دوشونمه‌دی
اَل‌لرین
توخونمادان بوتون هوجره‌لری دئفورمه ائدن بییولوژیک بیر سیلاح
ساچ‌لارین
گئجه ایله اَل بیرلیک آپاران بیر قارانلؽق.
هر تئل
بیر ترس عبیادت:
من سجده‌یه گئتدیکجه‌
سن اۇزاقلاشیرسان
عطرین
جانیما دالمیش
تانری‌نین اونودولموش یازیسی
سنی قۇجاقلاماق
بیر اوخون اوستونه آتیلماق
بیله‌رک‌ اؤلومه دوغرو قاچماق
سئوگی؟
گؤیده‌کی بیر گیزلی دیل
بیزدن باشقا هئچ کیم اوخویا بیلمزدی
آنجاق سن
او گیزلی دیلین سؤزلرینی اؤپدون
و شئعیر
اؤزونو یاندیردی
سن گولومسه‌یرکن
عالم اؤز اوربیتین‌دن چیخیر
و سن سوسورکن
یئر اوزونون بوتون دیل‌لری کؤکوندن قورویور.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar