ادبیات سئونلر
3.13K subscribers
6.98K photos
2.46K videos
1.03K files
18.2K links
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Download Telegram
پروفسور علی اکبر ترابی (حاللاج اوغلو)

آی "عاشیق"! آی هوسی باشدا، سازی الده عاشیق!
ائل غمی قلبیده، اودلو شعیرین دیلده عاشیق!
قوی اوره ک چیرپینا انسانلار اوچون ائلده عاشیق!
چال عاشیق، قوی هنرین ائللره بللنسین عاشیق!
هر بیر ائلده مدنیت باغی گوللنسین عاشیق!

آخان اولدوز کیمی یوکسک خیالی _ سوزدور عاشیق!
قوشمالار اینجی سین ائل خزنه سینه دوزدور عاشیق!
هنرین دوغرو، سوزون دوغرو، یولون دوزدور عاشیق!
دی آغیردیر باشی حقین، دی "قئییم دیز" دیر عاشیق!
داها ایستی نفه سین له کوره نی قیزدیر عاشیق!

شن گونوزلر، قارا غملی گئجه لر سوزلو سازین،
تویدا_ یاسدا اوده ییب ائل _ اوبانین هر نیازین،
بابالار قییهاسی دیر گوجلو سسین گور آوازین،
سازی باس باغریوا ایمانلی اوزانلار سایاغی،
سنسن آی ائل عاشیقی، بو مدنیت دایاغی.

تئلری سوزلو سازین، شانلی آنا تئلری دیر،
سوزلری، شن آنا لایلاسی، شیرین دیللری دیر،
بو سازین سیزلاماسی، او آنا نیسگیل لری دیر،
آی سینانمیش عاشیق، آی آلنی آچیق، درد اوغولو!
دونیا دوردوقجا یاشا مرد آنانین مرد اوغولو!

دولدوروب دور سازیوین نغمه لری ائل _ اوبانی،
سن تانیتدین "ساراسی سئلده بوغولموش" چوبانی،
جوان ائتدین سازین ایله قوجا "حیدر بابا نی"،
مثال اولدوقدا "کوراوغلو" خئییره "حمزه" شره
بو وروشماق، غلبه، قوی هدف اولسون بشره.

نه دئمک دیر سئویسن شانلی ائلی یا آنانی؟
او دئمک دیر: سئویسن انسانی، صونسوز جاهانی،
بیر قیزیل گول سینه ده، گوللری سئومک نشانی،
سئو _ سئویل، گول تک آچیل، قوی باهار اولسون یئر اوزو،
چال محبت هاواسین بختیار اولسون یئر اوزو.

نه قدر حق نفه سین وار، دی بو ائللر سوزونو،
حق سئوه ر انسانی اوی هم سوزونو، هم اوزونو،
آیدین ائت، عیوازی تاپماقلا، کوراوغلو گوزونو،
باشی اوجا شانلی عاشیق! قوی اوجالانسین بو سسین،
قوی چئویرسین باهارا شاختانی ایستی نفه سین.

قوی سنه سس وئره "حاللاج" سیله ره ک توزولو یایین،
سس سسه قوی وئره ائللر اوجالا حق هارایین،
بیر بیریندن داها آیدین اولا هر گون، هر آیین،
حق سنین دیر آی عاشیق! عشقلی ایمانلی عاشیق!
سوزلو سازلا یاشا تاریخ بویو آی شانلی عاشیق!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ناصر داوران
اولسایدی


اوره یین بیر کلمه بویانلیق اولسایدی
آلمالار یئتیشردی
دئولر ترک ائدردی پیس عمللرین
چای قویاردی قوزونون قاباغینا
ایتین دوشمانی
سن گلردین بیزه.

او بلشویک کلمه نی چوخ گؤرمه جهانا.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
م.کریمی
حلاج اوغلو


آذربايجانين بؤيوك- بيلگين سيمالاريندان بيري دؤكتور ترابي اونلارجا ده ­يرلي كتابلارين مؤلفي دير كي آنا ديلي­نين خدمتينده «ائينالي داغي» اثريله هميشه قالارقي اولاجاقدير. آذربايجانين بيليك عالمينه و بشريت سعادتينه خدمت گؤسته ­رن عالم­لري آز اولماميشدير؛ دؤكتور علي اكبر ترابي دا بوسيرا شخصيت­لردن ساييلير. ترابي جنابلاري بير عؤمور اؤلكه ميزين اؤيره تيم دونياسينا خدمت ائديب و ده ­يرلي اثرلرين ياراتماسيلا بو خدمت­لري هميشه ­ليك ساخلاييبدير.

بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
م. کریمی
 حلاج اوغلو


 
آذربايجانين بؤيوك- بيلگين سيمالاريندان بيري دؤكتور ترابي اونلارجا ده ­يرلي كتابلارين مؤلفي دير كي آنا ديلي­نين خدمتينده «ائينالي داغي» اثريله هميشه قالارقي اولاجاقدير. آذربايجانين بيليك عالمينه و بشريت سعادتينه خدمت گؤسته ­رن عالم­لري آز اولماميشدير؛ دؤكتور علي اكبر ترابي دا بوسيرا شخصيت­لردن ساييلير. ترابي جنابلاري بير عؤمور اؤلكه ميزين اؤيره تيم دونياسينا خدمت ائديب و ده ­يرلي اثرلرين ياراتماسيلا بو خدمت­لري هميشه ­ليك ساخلاييبدير. تورك شئعرلرينده «حلاج اوغلو» مشروطه قهرمانلاريني ياد ائده­ رك تخلوصونو سئچميشدير.
 حلاج اوغلو ۱۳۰۵ جي ايلده تبريزده آنادان اولوب، ايلك تحصيلاتيني اؤز دوغما شهرينده بيتيرميش، عالي تحصيلاتيني دا بلژيك و فرانسادا سونا چاتديرميش و «سوربون» يونيوئرسيته ­سي نين سوسيولوژي، علم­لر فلسفه­ سي و مردم شناسي درسلريني تدريس ائتميش و علمي تحقيق­لري ايران بيليم يوردلاريندان ده ­يرلي اثرلر ساييلميشدير. عاليم، يونيوئرسينه فعاليتي ايله ياناشي گؤزه ل و علمي كيتابلارين مؤلفي‌دير. كتابلاري­نين چوخو دؤنه- دؤنه چاپ اولوب و خالق طرفيندن قارشيلانيبدير، عالمین اثرلريندن آشاغيداكي كيتابلاري آد چكمك اولار: مردم شناسي، جامعه شناسي و ديناميسم اجتماع، شناخت علمي جامعه، فلسفه‌ي علوم، جامعه شناسي روستايي، مباني جامعه شناسي، نظري در تاريخ اديان، لغات و اصطلاحات، جامعه شناسي در ايران امروز، مكاتب جامعه شناسي معاصر، جامعه شناسي و ادبيات، جامعه شناسي هنر و ادبيات، ائينالي ائل داغي و …
 ائينالي ائل داغي اثري ۱۳۷۲ ده نشر اولاراق گورولتولو آلقيشلارلا قارشيلاندي. دوغرودان دا بو اثرده شاعرين و بؤيوك عاليمين قدرتلي اراده ­سي ­نين، ائل ـ اوبايا، دوغما خالقيميزا و شانلي تاريخيميزه بسله ­ديگي اينامين عطريني دويوروق. ائينالي داغي، تاريخ بويو قوجامان تبريزين طبيعي داياناغي و گؤركمي اولدوغو و اونون قيزيل بويالي قامتي هر سحر هر تبريزلي­نين گؤزو اؤنونده جانلانديغي حالدا، بو تبريزه لايلاي چالان و يوز ايللر بويو تبريزيميزين كئشيگينده قالان داغين حاققيندا چوخلو مطب­لر يازيلميشدير. آنجاق دؤكتور ترابي­نين بو داغا توخوندوغو چوخ ده يرلي و اؤنملي دير، چونكي بير جامعه شناس عالم كيمي و خالقينا ـ وطنينه اوره­ ك دولوسوسئوگي سي اولان بير بؤيوك اينسانين ياناشماسي كيمي دوغرودان ده ­يرلي­دير. حلاج اوغلونون بوراداكي گوجلو دويغو و دوشونجه ­سي، اونو چاغداش شئعريميزين پارلاق اولدوزو كيمي گؤز اؤنونده جانلانديرير. هر اوخوجو بو اثري اوخوياندا «سهنديه» نين حال ـ هواسي ني دويور. حلاج اوغلونون بو مجموعه‌ده ائينالي­دان علاوه آيري شعرلري ده واردير او جمله­ دن «سؤنمز اولدوزلار»، «شانلي آشيق، يئني دنيا»، «شعرين عياري» هر بيري اؤز يئرينده دوشونجه ايله دولو اثرلردير. پروفسور زهتابي دئميشكن «مشروطه انقلابيندان بري، آذربايجان شاعرلري اؤز ائللري نين آرزو و ديلك­لريني، شن و كدرلي آغير گونلريني، ايگيدليك و قهرمانليقلاريني، هم ده شهرلريميزين مشهور تاريخي آبيده‌لري­نين ديلينده، يا اونلارا خطاب، و يا بو ديارين مشهوريئر، داغ و جغرافي آدلاري ديليندن اونلارا خطاب دئمه ­يه باشلاميشلار. بي­ريانين «ارك» ـه حصر ائتديگي گؤزه­ ل منظومه­ ني، شهريارين «حيدر بابا» و سهند» داغلارينا حصر ائتديگي منظومه لريني، موسوي اردبيلي­نين «ساوالان» داغينا حصر ائتديگي منظومه­ سيني، ائله­ جه ده م. شبسترلي نين «ميشوون افسانه­ لري» اثريني گؤسترمك اولار. (البتده بو سيرادا يوزلرجه اثري مختلف آبيدلره خيطاب يازيلديغيني سيرالاماق اولار). بوتون بو اثرلرده شاعرلر، آبيده­ لري و داغلاري جانلانديراراق، اونلارين ديلينده جامUه ­نين كئچديگي تاريخي يولو، اوندا كي مختلف حاديثه­ لري، خالقين بو گونكو حياتي، دوشونجه ­لري و صاباحيندان سؤز آچميشدير. ائينالي داغي تبريزين تاريخي بويو كئچيرديگي بوتون تاريخي حادثه‌لرين شاهدي اولموشدور. بو قوجامان و اوره ­يي سرّلرله دولو داغين اوره­ ييني آچيب دانيشديرماق شرفي «حلاج اوغلو» نا قسمت ايميش». [۱]
معاصر ادبیاتیميزدا، شعریمیز باشدان باشا جامعه‌یه، اونون حیاتی، بوگونو و گله ­جه ­یی، آرزی و دیلک­لری، جوشغون احتراملاری، چتین­لیک­لرله یورولمادان مبارزه­ لری، ظولم و عدالتسیزلیگه باش ایمه‌مه‌لری، همیشه گونش سوراغیندا اولمالاری، صبر و طاقت ایله برابر عناد و دؤنمزلیک­لری شعریمیزين اساس موضوعو و آپاریچی سوره‌سی اولموشدور. بیر سیرا اجتماعی و ادبی علت­لره گؤره شعریمیزده اساس مضمونو تشکیل ائده‌ن جامعه‌میزین حیاتی واقعیت‌لری و تاریخیله علاقه دار اولان حقیقت‌لردیر و ۵۰ ایل تامام بو واقعیت‌لردن آسیلاراق شعریمیزین موضوعو داغلارا، تاریخی آبیده‌لره، جغرافی آدلار خطاب سؤیله‌نن سؤزلر اولموشدور.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«حیدربابایا سلام» بیر مکتب یاراتمیش و اوندان سونرا ارک قالاسی، سهند داغی، ائل دایاغی، ائینالی داغی، و هر شهرین و حتا کندین داغی، دره سی، بولاغی و یا باشقا بیر آبیده‌سی او یوردون شاعرینه بیر سمبل اولاراق ائلی نین، یوردونون، حتا اؤزونون دردلرینی سؤیله‌مه‌یه مخاطب اولموشدور. بئله لیکله محمد بی‌ریا «ارک» قالاسینا، موسوی اردبیلی «ساوالانا» یئنه شهریار «سهند»ه . م شبسترلی «میشوو» ا و نهایت حلاج اوغلودا تبریزین باشی اوستده دایانان «ایئنالی» داغینا خیطاب، جامعه نین دردلرینی سؤیله‌مه‌یه باشلامیشدیر.
«ايئنالي داغي تبريزين تاريخ بويوكچيرديگي بوتون تاريخي حادثه لرين شاهيدي اولموش‌دور. بو قوجامان و اوره‌ يي سرّلرله دولوداغين اوره‌يي‌ني آچيب دانيشديرماق شرفي، حلاج اوغلونا قسمت اولموشدور.[۲] تبريزين منليگينه سمبول اولان باشي اوجا ائينالي داغي‌نين اوره­ يينده بو ديارين تاريخيني اؤزونده عكس ائتديره‌ن آيناسي، سينه‌سينده آلاولاري، دردلري، زبانه چكن شعله‌لري، دئمك ايسته‌ديگي سونسوز سرلر، سؤزلر و حيكايه‌لري واردير. بو آلوولار و شعله‌لردن ديركي اونون ياماجلاري، دره و تپه‌لري، هر يازچاغي آل بايراغلي لاله‌لرله بزه­ نير. حلاج اوغلو بو لاله لرله اولو بابالاري‌نين باشدان گئچيرديگي حادثه‌لرله تانيش اولور، او شاعر گؤزويله بونلاري گؤرور و شعرينده داشلاري، توپراقلاري، گوللري- چيچك‌لري ديله گتيرير. اونلارين اوره‌ك خزينه‌سي‌ني آچاراق، كئچميشي ايله تانيش اولماق ايسته­ يير و اوخوجولارينا چاتديرير. او، ايئنالي داغي‌ني ائلي ايله بيرگه گؤرور و بئله سسله‌نير:
ياشاييرسان ائل ايله بيرگه، ائل ايله گؤرونورسن
باخاراق تبريزه باغ- باغ آچيليرسان، سئوينيرسن.
شانلي تاريخيني گؤزدن كئچرركن اؤيونورسن.
بو ديارين بوتون تاريخينه شاهد اولان ائينالي داغي‌ني ديله گتيرمك، شاعرين مقصدي اولور و تاريخين دردلريندن، بوگون.
يارالاريندا دانيشير و بئله ليكله ده خالقيميزي اؤز دردلريله، وارليغي ايله، منليگي‌ ايله تانيش ائتديرير. حلاج اوغلو بو اثريله ايسه‌ييركي بوتون چاغداش شاعرلريميز هر جور بدبين ليكدن اوزاق اولاراق، اومودلو و خوش‌بين‌ليك‌له، پاريلدايان گؤزلرله گله‌جه‌يين ايشيقلي اوفوقلارينا باخسينلار و ائل- اوبايا عشق و اومود اينجيسي ياغديرسينلار:
گله‌جك‌لر اوفوقون سئير ائله­ ين شاعر، او قارتال
قوي  نسيل لرله پر آچسين
ال اوجا زيروه يه چاتسين
ابديتله ياناشسين
خياليندان اؤلومو- ايتگيني آتسين
باخاراق ائل- اوبايا تاريخي آنسين
داها حاقلي اولاراق سؤنمه‌يي دانسين
داغا دؤندوكده صلابتله دايانسين
بولود اولدوقدا بوتون ميرواري تؤكسون
هاوالانسين.
البتده حلاج اوغلو تكجه اثري بو ائينالي داغي دئييلدير، بلكه چوخلو شعرلري واردير، آنجاق هاميسيندا، ائلدن- اوبادان مودافيعه ائتمك، ائل سئوه‌ر‌ليك، انسان سئوه‌رليك، وطن سئوگيسي و بشريت قايغيسي اونلارين هاميسيندا دالغالانير. اودلار يوردو، قاچاق نبي، شانلي تبريز دويغولاريني ديله گتيرير. ائينالي ائل داغي شعرينده‌ن نئچه سطر بيرگه اوخوياليم:
شهريمين منليگي آل آلني آچيق ائينالي داغيم!
سؤيله «عاشيقلر» يوين اودلو ديليندن،
باش اوجا شانلي ائليندن،
تاريخين چنلي بئليندن
بو بؤيوك ائللر اوچون قلب ده آئينه­ لرين وار.
توپلاييب تجربه تاريخ بويو گنجينه‌لرين وار.
***
قلبيوين داغلارين، ائي ائل داغي، آي ائينالي داغيم!
بو اَسَن يئل سازي سؤيلر،
اويانار سؤزلري دينلر
                                                                        هامي يئرلر هامي گؤيلر،
سينه‌ن ايچره نه آلوولار
                                                                        نه اوجا شعله­ لرين وار،
گنج­لر قاني تؤره تميش نه قيزيل لاله ­لرين وار.
سن ووروشدون اوجا شانلي ايگيد ائينالي داغيم!
قارلا، طوفانلا، دومانلا الي يالين؛
آجي اولموشسادا چوخ خاطره قلبينده، داريخما!
بير صدفلي سازي ديندير،
دئيه جكديركي
واريندير:
باياتي، قوشما، گرايلي
او شيرين ديلده نه بالين؛
سؤيله آي ائينالي نه شيرين ديل- دوداغين وار،
بيليرم من، آتالاردان بابالاردان سوراغين وار.
***
نه دير او ائل سسي
گوللر نفسي،
ائينالي داغيم!
سؤيله تا بلكه سؤنه قلبينده داغيم؛
گرچه «كهليك‌لي بولاغلار»
بو يانان كؤنلومه آغلار.
او اوزاقلاردا چمنلر،
او چمنلرده گزه‌نلر:
نه گول اوزلر،
نه گؤزو ياشلي بولودلار،
نه آچيق قلبلي دوزلر
گول- چيچك رنگ­لي پروانه ­لرين وار،
دلي كؤنلون قوشونا دانه ­لرين وار
***
ائينالي! قوی داها جينگيلده ­يه شاعرلريوين اودلو سلامی،
جينلاماندا او «بولود» قوی ائشيده عكس صدامی:
سن دئدين بوي بيزه قورقود بابادان «سازلي سؤز» ايله،
نه اوزاقلاردا قالان اولدوزو سئچدين؟!
سن دولاشدين آ «بولود! ائل- اوبايا ياشلي گؤز ايله،
ياغاراق، تارلالاري، كؤوشني كئچدين.
ايلديريمدان نه اوراقلار قاييريب، توولادين الده
نه قارانليقلاري بيچدين؟!
نه اوجا سس­له، گورولتويله باغيردين،
هاميني حقّه چاغيردين.
قوي اوسس، داغ- دره‌ده سسلنه‌­ره‌ك هر يئره گئتسين،
حاق سسي قوي او جاليب يئركوره­ سيندن گؤيه يئتسين،
دده قورقودسازي دير توزلو سازيم، كور بونو گؤرسون!
حق سئوه‌نلر بؤيودور بو سؤزوموز، كارلار ائشيتسين!
***
آي گؤزه‌ل ائينالي آي دردلريمين اورتاغي داغيم!
گؤروم «حيدربابا» ني باشي اوجا قاف كيمي قالسين،
اودلو «حاللاج» سسي- بو ائل نفه‌سي- عرشه اوجالسين
گؤرمه ييم حق «سؤنمز»ي «منسيزله ­مه ­ده» بيرده سوزالسين
گؤرمه‌ييم حق «هاراي» ي، اود«آلاو»ي بيرده قارالسين
قوي او ياسلي قولونو شاختا سازين بوينونا سالسين،
باساراق سينه­ سينه ائل سازين عاشيق كيمي چالسين،
قلبي نين آغريسي قويسون،
كده ري بلكه آزالسين.
جوشدور اوشانالي سهندين «بولود» ون
تاكي قيزيشسين،
ياراسي بلكه ساغالسين
«سازينين سؤز» كيتابيندان يئني بير صفحه آچيلسين،
گئجه‌لر ظلمتلي گئتسين،
شن گونش نورو ساچيلسين،
«بولود» ون گؤزلري ياشلا يئنه دولسون،
«قول – بويون اولماق ايله ايستي گونشله»
تزه­ دن بيرده دوغولسون،
يئني دن اؤز «آتاسيندان – دده قورقوددان – آد آلسين».
توك پاپاق باشدا، باشي عرشه دايانسين،
ائلدن الهام آلاراق، قوي داهادا باشي اوجالسين.
گله­ جك­لر اوفوقون سئير ائله­ ين شاعر، اوقارتال
قوي نسيل­لرله پر آچسين،
ابديت له ياناشسين، ان اوجا زيروه ­يه چاتسين،
خياليندا اؤلومو- ايتگيني آتسين،
باخاراق ائل- اوبايا تاريخي آنسين.
داها حقلي اولاراق سؤنمه­ گي دانسين
داغا دؤندوكده، صلابت­له دايانسين
بولود اولدوقدا بوتون ميرواري تؤكسون،
هاوالانسين.
۱) حلاج اوغلو، ائتنالي ائل داغي، تبريز، ۱۳۷۲ ، ص ۲۰ .
[۲]) دوكتور علي اكبر ترابي (حلاج اوغلو)، ايئنالي، ائل داغي، تبريز، ۱۳۷۲، مقدمه دوكتور زهتابي، ص ۲۰٫

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دونیا سندن کیم لر کئچدی،
اونودولماز معلیم ،بوتون عومرونو ائلینین یوردونون سعا دتینه حصر ائدن اینسان اوستاد فریدون قره چورلو تهراندا حیاتا گوز یومدو ادبیات سئونلر بو آجی ایتگی نی قره چورلو عاییله سینه ،اوستادین سئونلرینه خصوصیله دیرلی شاگیردلرینه ،آذربایجان خلقی نه تسلیت دئییب باش ساغلیغی وئریر، گلن ساعاتلار بوحاقدا تکمیلی اطلاعیه لر تقدیم اولاجاق.
ادبیات سئونلر1404,3,12

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
جعفر پورقاسم

بیلیرسن نه ایستیر اوره ییم؟!
منه بیر مکتوب یاز
بیرباهار مکتوبو
اَللی ایل بوندان قاباق
یازدیغین کیمی
گولدن ، چیچکدن ،
هاوادان ، سودان
ائله یازکی
منی سئودیگینی
سؤزلریندن دویوم
او واخت لار کیمی ،
  او واخت لار کیمی ،کی
سئوردین ، آمما دئینمزدین
یازکی ،
باهار گلیب ،
یاز یئلی سویودلرین تئللرینی داریییر ،
بنووشه لر سوووشور
قیزیل گوللر آچیر
گیلاسلار قیزاریر
باغچا داکی بولبوللر
هله ده
هر ایل یازدا کی کیمی 
قیزیل گوللر ین آراسیندا، یووا دوزلدیب
و سحر تئزدن
بیربیرینه  محبت نغمه سی اوخویور
کاش اُولایدین !!!!
گوللرین آچیلماسین
یاغیشین یاغماسین
هاوانین آچیلیب ، توتولماسین
بیرگه ایزلی ییدیک

و ....

چوخ سوزلر یاز
او زامانلار کیمی

من اوتوروم بیر خلوت اتاقدا
گیزلینجه
سنین مکتوبونو دونه دونه اوخویوم
و
گؤز یاشلاریمدان ایسلانان مکتوبو
سنه گوندَریم
آمما یئنه
سنی سئویرم دئمه یه جسارتیم چاتماسین
دوز سنین کیمی
ائله یاز کی
او یاساق و گیزلین  سئوگی
بیرده اوره ییمده چیچکله سین
بیرده خلوتدن آغلاییم
بیرده او حیسسی یاشاییم
بیرده جاوان اولوم
بیرده ......
ائله یازکی!! ...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دونیا سندن کیم لر کئچدی
"فریدون قره چورلوی اقدم"
نه ائل اونودار نه وطن سنی

مراسم خاک سپاری
ساعت: 10,30
زمان:سه شنبه1404,3,13
آدرس: کرج آرامستان بهشت سکینه قطعه مجاور25-ردیف25شماره40

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
✍️:ائلمان موغانلی
ائکسپئرسییونیست شئعیر


گؤزلرین ...
ساده‌جه باخیش دئییل
اوره‌ییمه سارماشیق کیمی ساریلان بیر سیجاق‌لیق
فیرتینالارین اورتاسیندا دینج بیر لیمان
گؤزلرین دانیشیر
سن بیر سؤزجوک دئمه‌دن
بیر باخیشین‌لا
بوتون سوسقونلوغومو ائشیدیرسن
گولوشومون آرخاسیندا گیزلتدیگیم آغری‌لاری دا
اوره‌ییم سس‌سیز سمیرسیز مین پارچایا بؤلوندوگو چاغ
ساده‌جه بیر کز گؤزلرینه باخارکن
پارام پارچا‌لاریم  یئرینده اوتوروب
و یئنی‌دن بوتون بیر من یارادیرلار
گؤزلرین منه ائوی آنیمسادیر
کرپیج‌دن دئییل
قول‌لاریندان، گولوشوندن و سسیندن یارانمیش بیر یووا
و من هر گئجه یوخودا
ایلک سنی گؤرورم
سونرا گؤزلرینی
و سونرا اویانماق ایسته‌میرم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
خنجر
یازان: ایلیاس افندی‌یئو
کوچورن: سحرخیاوی
حاضیرلایان :ادبیات سئونلر


بو احوالات ایران آذربایجانی‌نین کیچیک بیر شهرینده اولدو. شهرین آرخا طرفی مئشه، قاباق طرفی ایسه گؤز ایشله‌دیکجه اوزانیب گئدن گئنیش دوزَنلیک ایدی. پالچیقدان هؤرولموش هوندور دیوارلار ایچینده یئرله‌شن و دئمک اولار کی هامیسی بیر مرتبه‌دن عیبارت کرپیج ائولرین یالنیز داملاری گؤرونوردو.
بیر ایله یاخین ایدی کی شهر خوشبخت گونلر کئچیریردی... بیر ایله یاخین ایدی کی ایران آذربایجانیندا میللی حکومت قورولموشدو‌. دوکانلارین اوزریندن فارسجا لوحه‌لر گؤتورولموش، یئرینه آذربایجان دیلینده یازیلمیش لوحه‌لر وورولموشدو. کوچه‌لرین آدلاری دییشدیریلیب آذربایجانجا اولموشدو.
آداملار " آنا دیلی، میللی حکومت، آذربایجان" سؤزلرینی ایندی تئز- تئز تکرار ائدیردیلر. ائله بیل کی اونلار بو سؤزلرین تلفظوندن سونسوز بیر ذوق دویوردولار... ائله بیل کی اونلار بو سؤزلرله اؤیونور، فخر ائدیردیلر.... سحر تئزدن تاجیر و پئشه‌کارلار آذربایجان قزئتی‌نین تزه نومره‌سینی آلیب اوخوماغا تلسیردیلر...

بو یازینین آردینی چرشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا اوخوبون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
خنجر
یازان: ایلیاس افندی‌یئو
کوچورن: سحرخیاوی
حاضیرلایان:ادبیات سئونلر


بو احوالات ایران آذربایجانی‌نین کیچیک بیر شهرینده اولدو. شهرین آرخا طرفی مئشه، قاباق طرفی ایسه گؤز ایشله‌دیکجه اوزانیب گئدن گئنیش دوزَنلیک ایدی. پالچیقدان هؤرولموش هوندور دیوارلار ایچینده یئرله‌شن و دئمک اولار کی هامیسی بیر مرتبه‌دن عیبارت کرپیج ائولرین یالنیز داملاری گؤرونوردو.
بیر ایله یاخین ایدی کی شهر خوشبخت گونلر کئچیریردی... بیر ایله یاخین ایدی کی ایران آذربایجانیندا میللی حکومت قورولموشدو‌. دوکانلارین اوزریندن فارسجا لوحه‌لر گؤتورولموش، یئرینه آذربایجان دیلینده یازیلمیش لوحه‌لر وورولموشدو. کوچه‌لرین آدلاری دییشدیریلیب آذربایجانجا اولموشدو.
آداملار " آنا دیلی، میللی حکومت، آذربایجان" سؤزلرینی ایندی تئز- تئز تکرار ائدیردیلر. ائله بیل کی اونلار بو سؤزلرین تلفظوندن سونسوز بیر ذوق دویوردولار... ائله بیل کی اونلار بو سؤزلرله اؤیونور، فخر ائدیردیلر.... سحر تئزدن تاجیر و پئشه‌کارلار آذربایجان قزئتی‌نین تزه نومره‌سینی آلیب اوخوماغا تلسیردیلر.
اونلار آذربایجان دیلینده چاپ اولونموش خبرلری، شعر و حیکایه‌لری بؤیوک لذّتله اوخویوردولار.
بیر ایله یاخین ایدی کی قصبه‌ده آچیلمیش تزه مکتبده گنج قیز سودابه خانیم، آتاسی صراف مشه‌دی تاغی‌نین اراده‌سی خیلافینا چیخاراق، معللیم‌لیک ائدیر، اوشاقلارا آذربایجان دیلینده درس دئییردی.
مشه‌دی تاغی قصبه‌نین ان وارلی تاجیری اولوب، یگانه اولادی سودابه‌نی فارس و فرنگ دیللرینده اوخوتدوروب یوکسک تحصیله چاتدیرمیشدی.
قیزی سودابه خانیم میللی حکومت قورولاندان سونرا معللیم‌لیگه گئتمک ایسته‌دیینی بیلدیردیک‌ده او، اوّلجه او قدر عصبلشدی کی آز قالدی ووروب ائو- ائشیگی داغیتسین... سونرا قیزی‌نین اؤز فیکرینده محکم اولدوغونو گؤروب ایشی ملایم‌لیک‌له یولونا قویماق ایسته‌دی...
- بو قدر وار- دولت‌له منیم قیزیمین گئدیب ایتین- قوردون اوشاقلارینا درس دئییب پول آلماسی منیم اوچون بی‌آبیرچیلیق دیر،‐دئدی.
آمما قیز ایته- قوردا دئییل، اؤز وطنداشلارینا خیدمت ائتمک ایسته‌یینی بیلدیردیکده، عاغیللی و حیله‌گر مشه‌دی تاغی ایشین نه یئرده اولدوغونو آنلاییب سوسدو.
19یاشلی تاجیر قیزیندا بو عوصیان روحو هارادان یارانمیشدی؟ مشه‌دی تاغی بونو آنلایا بیلمیردی. عؤمرونون اللی ایلدن آرتیق بیر دؤورونو پول کیسه‌لری آرخاسیندا کئچیرن، قیزیل‌لارین جینگیلتی‌سیندن باشقا بیر شئی گؤروب دویمایان بو قوجا صراف آز مدّت‌ده بوتون گنج‌لییین قلبینده، روحونا حاکیم کسیلن وطن‌پرورلیک دویغوسونون حؤکمونده‌کی سیرری آنلایا بیلمیردی...
اونون قلبی ده قارشیسیندا کی قیزیللار کیمی سویوق و اؤلو ایدی...
سودابه خانیم اوجا بویلو، نازیک بدنلی، آغ و ظریف اوزو ایری، آلا گؤزلری‌نین مهریبان ایفاده‌سی ایله ایشیقلانمیش، ساکیت و ملاییم بیر قیز ایدی.
سودابه‌ده میللی دویغونون اویانماسی تاریخی چوخ کیچیک و عادی تصادف‌دن باشلامیشدی. بیر دفعه رفیقه‌لریندن بیرینین ائوینده ضیافتده او، گوزللییی، دولت و رتبه‌سی ایله قیزلار آراسینده شهرت قازانمیش گنج بیر فارس ضابیطی گؤرموشدو. ضابیط اونا باخیب یانینداکی قیزا دئمیشدی: " گوزل قیزدیر. آمما حئییف کی آذربایجانلی دیر". فارس ضابیطیندن تصادوفن ائشیتدییی بو سؤزلر گنج قیزین عزت- نفسینی یارالامیشدی.
بونا گؤره ده سودابه ایران آذربایجانیندا  قالخان آزادلیق حرکاتینا اوره‌ک یانغیسی ایله قوشولدو و بو حرکاتین گؤزه گؤرونمز، جوشغون دالغالاری اونو اؤز آغوشونا آلاراق چوخ اوزاقلارا آپاردی. حیاتیندا ایلک دفعه اولاراق بو گنج قیزدا میللی غرور حیسسی باش قالدیریب، بوتون وارلیغینا حاکیم کسیلدی. او، اوره‌ک چیرپینتی‌لاری ایله سحرلر یئریندن قالخیب، بیر استکان چای ایچیب مکتبه تله‌سیردی، اؤز شاگیردلرینی ائله تشویش، هیجان و احتراسلا قارشیلاییردی کی، ائله بیل اونلاری ایتیره‌جه‌ییندن، اونلارا بیر شئی اولاجاغیندان قورخوردو.
چوخلاری جین- جیندیر ایچینده اولان بو یاریم- آج کؤرپه‌لرین شکایتسیز، طلبسیز باخیشلاری گنج معللیمه‌نین قلبینی اودلاییردی. او، بو سولغون و معذّب اوزلره هیجانلا باخیب، گؤز یاشلاری ایچینده دوشونوردو: " باخ، بونلار منیم وطنداشلاریم دیر."

بیر دفعه تنفس زامانی باییردا برک سس- کوی ائشیدیب قاپینی آچاراق آرا کسمه‌یه چیخدی. شاگیردلر یاخشی گئیینمیش و قورخوسوندان آغاپپاق آغارمیش بیر اوشاغین اوستونه دارتینان و الینده خنجر اون اون دؤرد یاشلی آریق، بوغدایی بیر اوغلانی گوجله ساخلاییردیلار. اوغلان دارتینیر:- بوراخین. من اونا کیمین شرفسیز اولدوغونو گؤستره‌رم- دییه غضبله قیشقیریردی.
بو حال معللیمه‌نی چوخ عصبلشدیردی. او، اوشاقلاری آرالاییب الینده خنجر اولان اوغلانین یانینا گئتدی. اوغلان اونو گؤره‌رک ساکیت اولدو. یولداشلاری اونون قولونو بوراخدیلار و او، خنجرینی آرخاسیندا گیزلَده‌رک باشینی آشاغی سالدی.
- بونلار نییه دالاشیر؟- معللیمه شاگیردلردن سوروشدو.
-باخ، تقصیر بوندا دیر،- یاشجا او بیری‌لریندن بؤیوک و دیری‌باش اوغلان، یاخشی گئیینمیش اوشاغی گؤستریب ایضاح ائتدی.- ایلدیریم، الینده خنجر اولان اوشاق دئییردی کی پلیس‌لر بیشرف آداملار دیر. بو دا دئییر بیشرف سنسن. چون کی اؤزونون آتاسی فارسلارین واختیندا پلیس اولوب...
معللیمه الینده خنجر اولان اوغلانین قولوندان یاپیشیب معللیم‌لر اوتاغینا آپاردی. اونون تمیز آمما اونلارجا یاماغی اولان کؤهنه پالتارینا، قارا قیوریم ساچلارینا، مقصر حالدا یئره تیکیلن گؤزلرینه باخیب–خنجری وئر بورا- دییه آجیقلا سسلندی. اوغلان خنجری آرخاسیندا توتوب جاواب وئرمه‌دی.
–وئر خنجری- دییه معللیمه تکرار ائتدی. بو زامان اوغلان اوزونه باخمادان ایستر- ایسته‌مز خنجری اونا اوزاتدی.
معللیمه آغ سوموک قبضه‌لی و آلماس کیمی ایتی تیغه‌لی خنجری نظردن کئچیردی.
- شاگیرد ده اؤزو ایله خنجر گزدیررمی؟ - دییه آجیقلا اوغلانا باخدی.
اوغلان باخیشینی یئردن چکمیه‌رک سوسدو.
- دئمک خالقین اوشاغینی اؤلدورمک ایسته‌ییردین؟–دییه معللیمه اونو دیققت‌له نظردن کئچیردی.
بیر ده اوغلان باشینی قالدیریب شَوه کیمی پارلاق گؤزلرینی معللیمه‌نین آلا گؤزلرینه تیکه‌رک:
- او، خالقین اوشاغی دئییل، پُلیسین اوغلودور- دئدی.
اونون سسینده کی کین و قطعیت‌دن معللیمه‌نین غضبی در حال سویودو و او، داها دا ماراقلا اوشاغا باخاراق:
- نئجه مگر، پلیس خالق دئییل؟- دییه گیزلی بیر تبسسومله سوروشدو. اوغلان اونا خنجر کیمی کسکین نظرینی سالیب، تکرار یئره باخدی. معللیمه بو آنی باخیشین معناسینی آنلادی.
- یاخشی، گئت. بو دفعه سنین تقصیریندن کئچیرم. آنجاق بیر ده بئله ایش ائتمه. ائشیتدین می؟
آمما اوغلان یئریندن ترپنمه‌دی.
- نییه گئتمیرسن؟
اوغلان باشینی قالدیریب یاواش، آمما محکم سسله:
- خنجرینی وئرین- دئدی.
- لازیم دئییل، گئت. مکتب اوشاغی خنجر گزدیرمز.
بیر نئچه ثانیه‌لیک سوکوتدان سونرا، اوغلان گوجله یئریندن قوپوب، آغیر آددیملارلا قاپی‌یا طرف گئتدی و قاپی‌یا چاتاندا دایانیب، گئری چئوریله‌رک:
- خنجری وئرین معللیمه- دئدی.
معللیمه اونون آلیشیب- یانان قارا گؤزلرینه باخیب:
- دئدیم کی شاگیرد خنجر گزدیرمز‐ دئدی.
- یوخ، وئرین–دییه اوغلان بو دفعه تیترک سسله تاکید ائتدی.
- چیخ باییرا- دییه معللیمه قیشقیردی. اوغلان باشینی آشاغی سالیب یئریندن ترپنمه‌دی و آجیقلا اونا باخان معللیمه، اوغلانین بوغدایی یاناغیندان یاواش- یاواش یووارلانان بیر داملا گؤز یاشینی گؤردو.
- صاباح من بونون عوضینده سنه باشقا بیر شئی باغیشلایارام. آخی خنجر سنین نه‌یینه لازیم دیر؟
معللیمه‌نین سسینده کی مرحمت اوغلانین قلبینی کؤورلتدی. او، یالواردی.
- منی باغیشلایین معللیمه- دئدی. واللاه بیر ده هئچ کس‌له ساواشمارام. آنجاق خنجری وئرین.
- دئدیم کی سنه بوندان دا قیمتلی‌سینی باغیشلایاجام...
- ایسته‌میرم. خنجری وئرین. او آتامین دیر.
- عیبی یوخدور. من آتانلا دانیشارام.
- آتام یوخدور.
- وفات ائدیب؟
- بیلمیرم. پلیس‌لر دؤرد ایل بوندان قاباق توتوب آپاردیلار.
معللیمه‌نین ایری- ایری آچیلمیش گؤزلری اوغلانین قورو آتش‌له یانان گؤزلرینه زیللندی.
بایاق کی بیر داملا گؤز یلشی اوغلانین یاناغیندا قوروموشدو.
- نئجه؟ بس او واختدان هئچ بیر خبر یوخدور؟
- یوخدور.
بو سؤزو دییه‌ن اوغلان ائله کدرلی، اومیدسیز و یانیقلی ایفاده ایله دئدی و اونون یانان گؤزلری ائله بیر احتراسلا معللیمه‌نین الینده کی خنجره تیکیلدی کی، گنج قیز بوتون وجودو ایله تیتره‌دی و غیر- اختیاری حرکت‌له الینی یاواش- یاواش قالدیریب خنجری اوغلانا وئردی.
قیز بو حرکتی مقدّس بیر آیین اجراء ائدیرمیش کیمی ائله‌دی.
اوغلانین گؤزلری سوینج‌له پارلادی و، خنجری آلیب اوتاقدان چیخدی.

معللیمه بیر نئچه ثانیه اونون آردینجا باخیب آه چکدی.
معللیمه، او گونو درسدن چیخیب ائوه گلنده، قصبه آداملاری آراسیندا نه ایسه بیر هیجان حیس ائله‌دی. ائله بیل کی اونلار هارا ایسه تله‌سیر، نه‌دن ایسه احتیاط ائدیب سوسوردولار. قارشیسینا چیخان آداملار، ایندی معللیمه‌نی گؤررکن  دوننکی شَن و مهریبان ایفاده ایله گولومسه‌میر، سویوق بیر احتراملا باش اَییب، تئز اؤتوردولر.
بو نه دئمک ایدی؟
آخشام اؤگئی آناسی زرین‌تاج خانیم گلیب اونو آتاسی‌نین حضورونا چاغیردی.
باشیندا آراقچین، چیینینده عبا اولان مشه‌دی تاغی ترمه دؤشکچه‌نین اوستونده اوتوروب سولو قلیان چکیردی.
اونون اوزونده عادتی خلافینا اولاراق ناراحات ایفاده وار ایدی. سودابه آیاق اوسته اونون قارشیسیندا دایانیب:
- نه بویورورسان آتا؟- دییه احتراملا سوروشدو. بیر نئچه دقیقه‌ سکوتدان سونرا مشه‌دی تاغی باشینی قالدیریب قیزی‌نین اوزونه باخمادان:
- یقین ‌کی تزه خبری ائشیدیبسن.‐دئدی.
‐هانسی خبری آتا؟- دییه قیز ماراقلا سوروشدو.
- نئجه هانسی خبری؟- مشه‌دی تاغی زهرلی تبسسومله گولومسه‌ییب علاوه ائله‌دی:
- گؤرونور اجلافلار( او دمکرات تشکیلاتی عضولرینی بئله آدلاندیریردی) باشلارینی گؤتوروب قاچاندا سنه خبر وئرمه‌یه ماجال  تاپماییب‌لار!
او، " قاچاندا" سؤزونو خصوصی بیر وورغو ایله تلفظ ائتدی.
- هئچ کس قاچماییب آتا- دییه قیز آجیغینی بوغاراق جاواب وئردی.
- بو باره‌ده مباحثه ائتمه‌یین ایندی معناسی یوخدور، قیز.- مشه‌دی تاغی بو دفعه تامامیله ساکیت و ملاییم بیر آهنگ‌له سؤزونه داوام ائتدی.
–اگر قاچیبلارسا، چوخ عاغیللی ایش گؤروبلر. شاهین قوشونلاری دونن زنگانا وارد اولوب، دمکراتلارین هامیسینی اوشاقدان- بؤیویه قیلینجدان کئچیریب‌لر‌. صاباح، بیری گون بورادا اولاجاقلار.
مشه‌دی تاغی سوسوب قلیاندان ایکی قوللاب آلاندان سونرا یئنه ده اونون اوزونه باخمادان تام ساکیت و ملاییم سسله:
- دایانماق لازیم دئییل. تئزدن ماشین گلیب سنی تهرانا آپاراجاق. آرالیق ساکیت اولانا کیمی گئدیب اورادا عمین گیلده قالارسان، گؤره‌ک سونرا نه اولور...
- من هئچ بیر یئره گئتمیه‌جم‌.
بایاقدان بری بیرینجی دفعه اولاراق مشه‌دی تاغی باشینی قالدیریب قیزی‌نین گؤزلری‌نین ایچینه باخاراق:
- نئجه؟! سن بو دفعه ده منیم اوزومه آغ اولورسان؟- دییه قورخونج بیر گؤرونوشله سوروشدو.
- من خالق معللیمه‌سی‌یم.
- دئمک بوغازدان آسیلماق ایسته‌ییرسن.
مشه‌دی تاغی آیاغا قالخدی.
- خالق نه جور، من ده ائله..‌. پیس گونده من اونو قویوب دوشمن قرارگاهینا قاچا بیلمه‌رم.
مشه‌دی تاغی یئنه ده ساکیت بیر ایفاده ایله:
- عاغلینی باشینا ییغ قیز.
اونلار سنین اوجباتیندان منی ده حؤرمتسیز ائدرلر.- دئدی.
- من هئچ بیر یئره گئتمیه‌جم آتا- معللیمه چئوریلیب چیخماق ایسته‌دی.
‐دایان- دییه آتاسی آرخادان قیشقیردی و اونون اوزو قورخولو شکیل آلدی.
آلنی‌نین دامارلاری قیزاریب شیشدی. گؤزلری تهلوکه قارشیسیندا اولان جاناوار گؤزلری کیمی وحشی و کوت ایفاده پارلادی.
- بو گئجه‌دن سونرا منیم سن آدلی اولادیم یوخدور. آللاه سنه لعنت ائله‌سین! چیخ منیم ائویمدن! بو ساعات چیخ!- او، کوبود حرکت‌له معللیمه‌نی ایته‌له‌ییب باییرا سالدی.
کیشی‌نین سسینه قیزین اؤگئی آناسی گلدی:
- آی کیشی، بو گئجه واختی، سویوقدا- قیامتده یازیغی هارا قووورسان؟
- کئچ بئله!- دییه کیشی قیشقیردی.
معللیم یئریندن قوپوب آغیر آددیملارلا قاپی‌یا طرف گئتدی.
اؤگئی آنا قیزین پالتوسونو گتیریب دروازانین آغزیندا اونا وئردی.
معللیمه پالتوسونو گئییب آتا قاپیسیندان چیخدی...
- گئت. عاقبتینی گؤره‌ریک!
قارانلیقدان گلن بو سس قیزین توکلرینی اؤرپتدی.
گؤز- گؤزو گورمه‌ین ظولمت گئجه ایدی. قار قاریشیق کولک اوغولداییردی. معللیمه بودره‌یه- بودره‌یه گئدیردی. آمما هارا گئتدیینی بیلمیردی. قصبه‌ده یاخین بیر کسی یوخ ایدی. مهمانخایا می گئتسین؟ مومکون دئییل، پولو یوخدور..سویوق دئکابر کوله‌یی قاری سوورور، قودوز جاناوار کیمی اوغولداییر، معللیمه ایسه گئدیردی...
- سالام معللیمه خانیم.
قیز دیکسینه‌رک باشینی قالدیریب، بئلینده اودون شله‌سی، قارشیسیندا دایاناراق، قارانلیقدا ایشیلدایان گؤزلرینی اونا زیلله‌میش ایلدیریمی گؤردو و اوغلانین جینگیلتی‌لی سسی‌نین شَن آهنگی اونون قلبینی بیردن- بیره یونگوللشدیردی.
- بئله گئج واختدا مئشه‌دن گلیرسن می؟!- دییه معللیمه اؤز دردینی بیر آن اونوتموش کیمی تعجوبله سوروشدو...
- بلی، مئشه‌دن گلیرم. بس سیز بو واخت هارا گئدیرسینیز؟
معللیمه بو دهشتلی گئجه‌ده تک- تنها مئشه‌دن اودون ییغیب گتیرن و اَینینده ایستی بیر پالتاری بئله اولمایان بو 14یاشلی اوغلانین سسینده کی حیات قیغیلجیمی‌نا، شَنلیک و جسارتینه حئیرت ائده‌رک جاواب وئرمه‌دی.

اونلار بیر نئچه دقیقه سوکوت ایچینده گئتدیلر. بیردن معللیمه آیاق ساخلاییب قطعی ایفاده ایله:
- ائوینیزده کیم وار؟- دییه سوروشدو.
- بیر من، بیر ده آنام. باشقا کیمسه یوخدور.
- منی بو گئجه قوناق ساخلایارسینیزمی؟
- نییه ساخلامیریق معللیمه. لاپ ایسترسینیز بیر ایل قالین.
- گئدک.
- همیشه اودونوموزو ائرکن گئدیب گتیریردیم...بو گون باشیم درسیمه قاریشیب، گئجیکمیشم- دییه اوغلان هوسله دانیشیردی.
- بس بئله قارانلیقدا مئشه‌یه تک گئتمک‌دن قورخمورسان؟
- نه‌دن قورخاجام. اوغلان قارانلیقدا دیشلرینی آغاردیب گولومسه‌دی. سونرا بیردن قاش‌قاباغینی تؤکه‌رک:- آتامین خنجری یانیمدا اولاندا هئچ نه‌دن قورخمورام- دئدی.
اونلار قصبه‌نین اوزاق و دار کوچه‌لریندن بیرینده، بالاجا دروازانین قاباغیندا دایاندیلار. اوغلان توخماغی ووردو.
آز کئچمیش قاپی آچیلدی...
- هارداسان آی بالا؟ دئمیرسن قورد- قوش سنی باسار یئیه‌ر؟
قاپینی آچان آرواد اوّلجه اوغلونا، سونرا ایسه معللیمه‌یه باخیب تعجوب ائتدی:
- یئری ائوه پالتار سال. معللیمه بیزه قوناق گلیب- دییه اوغلان سئوینجله دیللندی.
آنا حؤرمتله گئری چکیله‌رک:
- بویورون معللیمه خانیم- دئدی.
اونلار کیچیک بیر اوتاغا گیردیلر. اوتاق چوخ یوخسول آمما تمیز ایدی.
اورتادا دمیر سوبا وار ایدی. سوبانین یانینا کؤهنه بیر پالاز سالینمیشدی.
آنا ائوین آرخا طرفینده ییغیلمیش یوک‌دن، کؤهنه آمما تمیز دؤشکچه چیخاریب خجالت چکه- چکه پالازین اوستونه سالدی:
- بویورون اَیله‌شین خانیم معللیم.
معللیمه اوتوردو. ایلدیریم سوبانی قالادی. آنانین اوزونده پریشان و هیجانلی بیر ایفاده وار ایدی. او اومیدسیز و مایوس سسله:
- بو نه ایش‌دیر باشیمیزا گلیر خانیم معللیم؟- دئدی.
- قونشوموزون اوغلو فدایی حوسئین بیرآز بوندان قاباق زنگاندان گلیب. دئییر شاهین قوشونلاری جاماعاتا بیر دیوان توتوب کی، قان سو یئرینه اخیب..‌.
معللیمه دینمه‌دی. آرالیغا سوکوت چؤکدو.
- تئزلیک‌له یقین بوردا اولارلار ،- دییه آنا واهیمه ایچینده اوغلونا باخیب، سونرا سودابه‌یه دؤنه‌رک- شهرده قالمایین معللیمه. چیخین بیر طرفه گئدین.
- یوخ، من هئچ یئره گئتمیه‌جم- دییه سودابه آنانین اوزونه باخمادان جاواب وئردی و بونو ائله بیر ایفاده ایله دئدی کی، ائله بیل قادینا دئییل، اؤز آتاسینا جاواب وئریردی.
- حئییف‌سینیز معللیمه خانیم.‌ دئییرلر اونلار آرواد- اوشاغا دا رحم ائله‌میرلر.
کیمدن بیرآز شوبهه‌لنیرلر بوغازیندان آسیرلار...
- نه ائده‌ک باجی. بو شهرده تک من دئییلم.
ائله بو زامان قاپی دؤیولدو. آنا قورخموش حالدا معللیمه‌یه باخدی‌. معللیمه سویوق قانلی و ساکیت سسله:
- گؤر کیم دیر؟- دییه اوغلانا مراجعت ائله‌دی.
ایلدیریم یویوروب قاپینی آچدی. چادرایا بورونموش بیر قادین ایچری گیردی، او اوزونو آچدیقدا، معللیمه آنالیغی زرین‌تاج خانیمی گؤردو.
قادین گؤز یاشلاری ایچینده قیزلیغینا دئدی:
- بایاقدان بری سنی آختارمامیش یئر قویمامیشام. بو حیه‌طه گیردیینی بیر اوشاقدان ائشیتدیم. عیناد ائتمه قیزیم. سحر تئزدن گرک بورادان چیخاسان. اؤزونه یازیغین گلسین. دئییر، اونلار سنین کیمی‌لری سورغوسوز- سؤالسیز آسیرلار.
- سن نئجه بیلیرسن آنا، یئددی آی دیر من جاماعاتین اوشاقلارینا تربیت وئریرم. اونلارا دوشمنه نیفرت ائتمک اؤیره‌دیرم. ایندی تهلوکه اونلارین باشی‌نین اوستونو آلاندا، قاچیب همین دوشمنه پناه گتیرسم، منه نه دییرلر؟!
اوگئی آنا مات- مبهوت قالیب جاواب وئرمه‌دی.
ایلدیریم ایری آچیلمیش گؤزلری ایله معللیمینه باخیردی.
بیردن معللیمه بیر شئی‌دن قورخموش کیمی دیکسینه‌رک:
- یوخ،- دئدی. بو مومکون دئییل. من هئچ بیر یئره گئتمیه‌جم. قوی منیم 7 آی درس دئدیییم شاگیردلر، منی گله‌جکده لعنت‌له یاد ائتمه‌سین‌لر.
بو سؤزلر غیب‌دن گلن فوق‌العاده بیر سس کیمی آنالارین قلبینی عظمت و ایلهاملا دولدوردو.
اؤگئی آنا آیاغا قالخیب:
- آللاه سنه یار اولسون قیزیم- دییه ووقارلا اوتاقدان چیخدی.
معللیمه‌نین اوزو دهشتلی عذاب و چتینلیک‌لردن خلاص اولوب، نهایت آغ گونه چیخان آداملارین اوزو کیمی آیدین و خوشبخت بیر حیس‌له ایشیقلاندی و او، اوره‌ک آچان عادی، خوش حادیثه‌لری باره‌ده دانیشماغا هوسلندی. شاگیردینین بایاقدان بری اونا زیلله‌نیب قالمیش و چیراق کیمی ایشیغیندا شوه کیمی قاپ- قارا بیر مایع کیمی قاینایان پارلاق گوزلرینه باخاراق، شَن تبسسومله:
- ایلدیریم سیزی اینجیتمیر کی خالا؟- دییه آنادان سوروشدو...
اونون بو غریبه نشئه‌سی بیر آندا آنا ایله اوغلونا دا سرایت ائله‌دی. آنا گولومسه‌دی و بو تبسسوم اونون ائرکن قوجالیق شاختاسی وورموش اوزونه آنی بیر گنج‌لیک گتیردی.

- یامان نادینج دیر خانیم معللیم- آنا اوغلونا باخدی. آمما اونون باخیشی مذمت دئییل، محبت و فرح ایفا ائدیردی.- آنجاق سیزی چوخ ایسته‌ییر. ائوده سیزدن دانیشیر. نئچه دفعه ایسته‌میشم گلیب سیزدن تشککور و راضی‌لیک ائده‌م.
اونلار گئجه یاریسینادک اوتوروب صؤحبت ائله‌دیلر. ائو صاحیبه‌سی اؤز دردینی دانیشدی. اَری خالچا کارخاناسیندا ایشله‌ییرمیش. آچیق فیکیرلی دمکرات ایمیش. دؤرد ایل بوندان قاباق حبسه آلینمیش و خبرسیز- اترسیز یوخ اولموشدو...
- تبریزه گئدیب پیشه‌وری‌نین اؤزونه دئدیم،- دییه قادین درد ایله یانان قورو گؤزلرینی یئره تیکیب نقل ائدیردی.
- هر طرفی آختاردی، هئچ یئرده گؤردوم دییه‌ن اولمادی.
- بئله سویوق بیر گئجه‌ده گلیب آپادیلار...- دییه آنا آه چکیب گؤزلرینی یئره تیکدی.
- آژان بؤیویو چوخ بیشرف آدام ایدی. قاپیدا آنامی ایته‌له‌ییب یئره ییخدی. گؤرسم بو ساعات تانییارام. اوزو قیرمیزی بیر کیشی ایدی. ،- دییه ایلدیریم، باخیشی هله ده یئرده اولان آناسینا باخدی و اونون قارا گؤزلری کین‌لی، آمانسیز بیر آتش‌له پارلادی.
او گئجه معللیمه اوزون زامان یاتا بیلمه‌دی. قیسا و پریشان بیر عؤمرون کدرلی خاطیره‌لری، سون یئددی آیلیق حیاتی‌نین عزیز خیاللاری اونون یوخوسونو عرشه چکیردی. او، بو یئددی آیلیق حیاتی‌نین ایندی آرتیق چوخ اوزاق  و یئتیشمز اولان سعادتی ایله وداعلاشیردی.
گؤزل و مایوس وطنی آذربایجان حاققینداکی نغمه‌نی سون دفعه شاگیردلرینه اوخوتماق اوچون سحرین آچیلماسینا تله‌سیردی...
سحر آچیلدی..‌. معللیمه گئیینیب ایلدیریملا مکتبه گئدرکن اهالی آراسیندا بیر قارغاشالیق گؤردو‌. تاجیرلر یازیلمیش لوحه‌لری گؤتوروب، یئنه فارسجا یازیلانلاری آسمیشدیلار.
مرتجع تاجیرلر- صاباح- سحرینیز خئییر آغا. گؤزونوز آیدین دئییر، گلیرلر.- دییه بیربیرینی تبریک ائدیب و گولومسه‌ییردیلر.
اصنافین، یوخسوللارین، خیردا آل- وئرچیلرین اوزلری ایسه توتقون و کدرلی ایدی. اونلار سالاملاشمادان بو نه ایش‌دیر داداش؟!- دییه هیجانلی پیچیلتی ایله بیربیریندن خبر آلیردیلار.
معللیمه مکتبه چاتیب، زنگی ووردوردو و پالتوسونو چیخاریب صینیفه گیردی. آمما اوشاقلارین یاریدان چوخو گلمه‌میشدی‌.
آخیرینجی درسده او، شاگیردلرینه آذربایجان نغمه‌سینی اوخوتدوردو. دونَن قلبی فرحلی، خوش دویغولارلا قانادلاندیران بو نغمه ایندی اوندا حسرت و هیجران دوغوروردو‌. ائله بیل کی اونون وطنی حاققیندا اولان بو ماهنی ایندی اوزاقلاردان، چوخ اوزاقلاردان گلیردی.
او، یاشارمیش گؤزلرینی اوشاقلار گؤرمه‌سین دییه، اوزونو پنجره‌یه چئویردی. ائله بو زامان آیاق سسلری ائشیدیلدی. بیر فارس ضابیطی ایله ایکی سرباز ایچری گیردی. ماهنی اوشاقلارین بوغازیندا قیریلیب قالدی. اوجا بویلو فارس ضابیطی:
- آذربایجان حاققیندا نغمه اؤیره‌دیرسینیز خانیم؟- دییه استهزالی بیر تبسسومله سوروشدو.
- بلی آغا. آذربایجان حاققیندا نغمه اؤیره‌‌دیرم. بس سیز نییه سیلاحلی عسگرله صینیف اوتاغینا گیریرسینیز؟
- جناب سرهنگین امرینه اساسن بیز سیزی ناراحات ائتمه‌لی اولاجاغیق خانیم. بویورون بیزیمله گئدک.- ضابیط قاپینی گؤستردی.
معللیمه دانیشماغین معناسیز اولدوغونو حیس ائتدی.
ضابیط بو دفعه سَرت حالدا:
- بیزی لنگیتمه‌یین–دئدی.
معللیمه چئوریله‌رک قورخموش گؤزلری اونا تیکیلیب قالان اوشاقلارا باخدی. ایلدیریم آیاق اوسته دایانمیشدی. ایندی اونون گوزلری ماریتا یاتیب اؤز اُووی اوزه‌رینه آتیلماغا حاضیرلاشان پلنگ بالاسی‌نین گؤزلرینه اوخشاییردی.
- ساغ اولون، اوشاقلار. منی یادینیزدان چیخارمایین. بلکه بیر داها گؤروشمه‌دیک.‌‌.. بؤیوک اوغلانلار اولاندا وطنی‌نیز اوغروندا موباریزه ائدین.هئچ بیر زامان اونوتمایین بونلار بیزیم ان غدّار دوشمنیمیزدیر.
- رد کن- دیبه ضابیط فارسجا سربازلارا قیشقیردی. آمما معللیمه اونلارین اؤزونه توخونمالارینا یول وئرمه‌مک اوچون جَلد پالتوسونو گئییب قاباغا دوشدو. اونلار کوچه‌یه چیخاندا ایکی- ایکی فارس سربازلارینین قاباغیندا قولو باغلی آپاریلان تانیش دمکراتلاری گوردو. اونلارین آردینجا گؤزو یاشلی آروادلار، اوزلری آغاپپاق آغارمیش اوشاقلار گئدیردیلر.
قصبه آغیر و دهشتلی بیر سوکوت ایچینده ایدی. بو قورخونج سوکوت ایچینده آداملارین ائولریندن چیخاریلیب قولو باغلی آپاریلماسی، معللیمه وارفولومئی گئجه‌سینی خاطیرلادیردی. او گئجه‌ده ده اینسانلاری بئله‌جه قیریردیلار. قصبه‌ ایله مئشه‌نین آراسیندا‌کی آچیقلیغا چاتاندا، معللیمه مئیداندا قورولموش دار آغاجلارینی گؤردو. دار آغاجلاری‌نین یانیندا ایسه بیر دسته قولو باغلی دمکرات دورموشدو.

اونلاردان دا اون آددیم کناردا اییرمی نفر فارس سربازی و اوچ ضابیط دایانمیشدی.
جاوان ضابیط یوغون و قیپ- قیرمیزی اوزو اولان سرهنگه تعظیم ائدیب، معللیمه‌نی گتیردییینی و اونون رفتارینی عرض ائله‌دی. سرهنگ گوزلرینی قییاراق قیزا دیققتله باخیب جاواب وئرمه‌دی. بئش دقیقه‌دن سونرا بیری قوجا، دیگری جاوان و گوزل بیر اوغلان اولان ایکی نفر ده گتیردیلر.
اونلارین آردینجا کؤهنه کلاغاییسی آلتیندان قار کیمی آغ ساچلاری داغینیق حالدا چیخمیش‌، گونشدن یانیب قارالمیش آریق سینه‌سی و اوزو دیرناقلاری ایله جیریق- جیریق ائدیلمیش بیر قاری گتیریلدی‌.
قاری سرهنگین قاباغیندا - اونو اؤلدورمه- دییه تزه گتیریلن جاوانی گؤستردی.
- آللاه درگاهیندا جاواب وئره بیلمزسن. اونون گوناهی یوخدور.
" آنا"- دییه اوغلان قیشقیردی.
آنا اونو ائشیتمه‌دی.
سرهنگین قولوندان یاپیشیب دئدی:
- بو ساچلاریمدان، چالین- چارپاز داغ چکیلن بو سینه‌مدن قورخ. یئددی اوغولدان بیرجه بو قالیب.
- بو کؤپه‌یی سوسدورون- دییه سرهنگ اوز- گوزونو تورشوتدو. ایکی جاوان ضابیط آنانین قولوندان یاپیشیب کنارا چکدیلر‌. آنا، اوزونده قورخولو بیر تبسسومله اوغلونا باخدی.
- سیاهه‌نی چیخار، اوخو- دییه سرهنگ یاورینه امر ائتدی. معللیمه‌نین آدینا چاتاندا سرهنگ یئنه ده گوزلرینی قییاراق اونا باخدی.
- بو هانسی مشه‌دی تاغی‌نین قیزی دیر؟ صراف مشه‌دی تاغی‌نین؟،- سوروشدو.
- بلی- دییه یاور جاواب وئردی.
- اونو تاپین بورا گتیرین.
یاور مشه‌دی تاغی‌نین آردینجا ایکی سرباز گؤندره‌رک سیاهه‌نی اوخویوب قورتاردی.
- داها قالان یوخدور کی؟- دییه سرهنگ ساکیتجه سوروشدو.
- خیر، دییه ضابیط جاواب وئردی.
بو واخت مشه‌دی تاغینی دا گتیردیلر.
- سن نه واختدان کمونیست اولموسان مشه‌دی؟! - سرهنگ گوزلرینی قیییب اونا باخدی‌.
- نه سببدن بئله حؤکم وئریرسینیز جناب سرهنگ؟! - مشه‌دی تاغی ساکیت و مغرور بیر گؤرونوشله جاواب وئردی.
- بو کیمین قیزی دیر؟- سرهنگ معللیمه‌نی گؤستردی.
مشه‌دی تاغی سودابه‌یه باخمادان، منفور ساکیتلیک‌له جیبیندن بیر کاغیذ چیخاریب تقدیم ائله‌دی.
سرهنگ کاغیذی آچیب بو سطیرلری گوزدن کئچیردی:
" من قیزیم سودابه‌نی اوزومه آغ اولوب منیم اراده‌مین خلافینا حرکت ائتدییی اوچون، آشاغیدا امضاء ائدیلن شخص‌لرین شهادتی ایله بو دقیقه‌دن اعتبارن اولادلیق شرفیندن محروم ائدیرم..‌. نه اؤلوسونه، نه ده دیریسینه صاحیب دئییلم. اونون هئچ بیر حرکتینده اؤزومو جاوابده بیلمیرم.
سرهنگ مکتوبو آخیرا قدر اوخومادی، سربازلارا الی ایله باشلاماق ایشاره‌سی وئردی.
قاباق جرگه‌ده دورانلاردان معللیم‌له برابر گتیریلن قاری‌نین اوغلونو و قوجا کیشی‌نی دار آغاجی‌نین آلتینا گتیردیلر.
- کیمین بونلاردان شکایتی وار- دییه سرهنگ گوج ایله اورا ییغیلان جاماعاتا مراجعت ائله‌دی. بو غریبه سؤال هامینی تعجوبه سالدی.
- منیم شکایتیم وار.- جاماعاتین آراسیندان بیر گنج سسی ائشیدیلدی‌ و بونون آردینجا ایلدیریم ایره‌لی چیخیب سرهنگین یانینا گلدی.
سرهنگ اونو باشدان- آیاغا سوزوب:
- شکایتین هانسیندان دیر؟
اوغلان سودابه‌نی گؤستره‌رک:
- باخ او معللیمه‌دن،- دئدی.
- سن بونون شاگیردی اولموسان؟
- بلی،- دییه اوغلان ساکیت و نزاکتلی سسله جاواب وئردی.
- هه بو چوخ ماراقلی دیر. دئه گوروم شکایتین نه دیر؟ قورخما.
سونرا یاورینه مراجعت‌له:
- بو اوشاغین دئدیکلرینی یازارسان.
- من آنجاق اونو سیزین قولاغینیزا دئمک ایسته‌ییرم- دییه اوغلان پیچیلدادی.
- چوخ ماراقلی دیر- دییه تکرار ائله‌دی. سونرا اوشاغا دؤنه‌رک:
- گَل، دئه گؤروم نه دئییرسن.- دییه قولاغینی اونا طرف توتدو.
اوغلان یاناشی اونون قولاغینا پیچیلدادی کی:
- من سنی تانیییرام. دؤرد ایل بوندان قاباق منیم آتامی دا توتوب آپاران سنسن.
سؤز آغزیندان قورتارمامیش قولونون ایچینده گیزلتدییی خنجری وار گوجو ایله اونون خیرتده‌یینه سوخدو.
سرهنگ‌دن بوغوق خیریلتی ائشیدیلدی و او، سیلکه‌له‌نیب ییخیلدی. آداملار گوزلرینی سرهنگدن چکیب اونا باخانا قدر، ایلدیریم ازدحامین آراسیندان کئچیب مئشه‌یه قاچدی.
دؤرد ضابطین تاپانچاسی اونون آردینجا گورلادی. آمما سونرا معلوم اولدو کی گولله‌لرین هئچ بیری اونا دَیمه‌ییب. مئشه‌نی نه قدر آراییب- آختاردیلارسا، اوغلاندان هئچ بیر نیشانه تاپمادیلار.
سون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
دوشان لا کیرپی

چئویرمه: منیژه جم‌نژاد


https://t.me/Adabiyyatsevanlar