ازدولت تایلندو مالزی یاد بگیریم

سلام
فصل میوه‌های هسته‌دار داره میرسه مانند هلو، آلو، زرد آلو، گیلاس و آلبالو...
درخواستم اینه که هسته این میوه ها را دور نیندازید.
هسته‌ها را بشورید و خشک کنید و اونها را توی یه دستمال نگه دارید و توی ماشین‌تون بگذارید.

هر وقت که به گردش و یا به سفر میرید.اگه بشه ۷ الی ۱۰ سانت زمین را کنده و دانه‌ها رو چال کنید ، بهتره که نزدیک به آب باشه ، اگر هم آب در نزدیکی نبود مهم نیست شما فقط اونها رو به طبیعت تحویل بدین نگهداری اون با خودش.

دولت تایلند در سال‌های اخیر بین شهروندانش، این عملیات را به این صورت هدایت کرده و موفقیت‌های زیادی هم کسب کرده. شمار درختان میوه در طبیعت به این صورت افزایش  پیدا کرده.
مالزیائی‌ها هم در این ابتکار عمل به تایلندی‌ها پیوسته‌اند!  پویش‌های مردمی، به این شکل بی‌نهایت موثره.


ایجاد و تکثیر درخت در طبیعت با این روش ساده از فرسایش خاک، جاری شدن سیل، تغییر اقلیم، خشک شدن هوا و آلودگی هوا و انتشار ریزگردها... جلوگیری می کنه.

لطفا هر کدام از شما تبلیغ کننده‌ی این کار باشید.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

هنری خوروز

چئویرمه: منیژه جم‌نژاد

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

هنری خوروز

چئویرمه: منیژه جم‌نژاد

هنری خوروزون حیکایه‌سینی سیزه آنلاتماما اجازه وئرین. هِنری خوروز، چوخ عادی  کیچیک بیر تویوق دامیندا، چوخ عادی بیر کندده یاشاییر.
او نه بؤیوکدور نه ده کیچیک. نه آریقدیر نه ده گؤده‌. نه آغیللی‌دیر نه ده آغیلسیز. هِنری خوروز چوخ عادی بیر خوروز دور.
چوخ عادی بیر سحر، هِنری خوروز آشپزخانا‌دا سحر قهوه‌سینی ایچیر. او، یاغلی تُست و قایماقلی قهوه‌نی چوخ سئویر.
اینترنتده خبرلری اوخویور. اورادا دَهشَتلی بیر خبر و دَهشَتلی بیر باشلیق گؤرور:
"گؤی توکولور!"
هِنری او قَدر قورخوُر کی، تُستو قهوه‌سینین ایچینه سالیر.
شاپ!
"گؤی توکولور! گؤی توکولور!" دئیه‌دئیه  باغیریر هِنری.
"هامینی خبرلندیرملی‌یَم!"
اوُنجه بیر ایمیل یازیب مین نفر چوخ یاخین دوستلارینا گؤندریر. سونرا کوچه‌یه قاچیب هرکسی خبرلندیرمه‌یه باشلاییر.
کوچه‌ده ایلک گؤروشدویو، هانی تویوق دور. او سوپرمارکت‌دن چیخیر.
"سحرین خئیر، هِنری خوروز!" هانی تویوق دئییر. "هارا گئدیرسن؟ نییه بئله قورخموش گؤرونورسن؟"
"گؤی توکولور! گؤی توکولور!" دئییر هِنری خوروز.
"دوغرودان؟ هاردان بیلیرسن؟" دئیه‌ره‌ک هانی تویوق سوروشور.
"اینترنت‌ده گؤردوم!" هِنری خوروز دئییر.
"وای! دئمک کی دوغْرودور!" هانی دئییر.
"تئز اول، گئدک!"
سونرا، هِنری خوروز و هانی تویوق بیرلیکده کوچه‌دن آشاغی گئدیب گؤله یئتیشیرلر. گؤل باشیندا، ائرنا اُردکی گول‌ده یویونورکن گورورلر.
"ایکینیزه ده سلام!" دئییر ائرنا اردک. "هارا گئدیرسینیز؟ نییه بئله قورخموش گؤرونورسونوز؟"
"گؤی توکولور! گؤی توکولور!" دئیه دئیه  هِنری‌خوروز ایله  هانی تویوق باغیریرلار.

"دوغرودان؟ هاردان بیلیرسینیز؟" دئیه‌ره‌ک ائرنا اردک سوروشور.
"اینترنت‌ده گؤردوم!" هِنری خوروز دئییر.
"ای وای، اوْ زامان دوغْرودور!"  ائرنا دئییر.
"تئز اول، گئدک!"
سونرا، هِنری‌خوروز، هانی‌تویوق، ائرنا اردک  بیرلیکده کوچه‌دن زمیه دوغرو ائنیرلر. زمیه یئتیشنده، گِردا قازی تئا گویرچینه شعیر اوخورکن گؤرورلر.
"هامیزا سلام!"  گِردا قاز دئییر. "هارا گئدیرسینیز؟ نییه بئله قورخموش گؤرونورسونوز؟"
"گؤی توکولور! گؤی توکولور!" دئیه دئیه هامیسی بیرلیکده باغیریرلار.
"دوغرودان؟ هاردان بیلیرسینیز؟" دئیه‌ره‌ک تِئا گویرچین سوروشور.
"اینترنت‌ده گؤردوم!" دئیه دئیه بیرلیکده باغیریرلار.
"آی الله! اوْ زمان دوغْرودور!" دییر گِردا.
"شعیر اوخوماغا واقتیمیز یوخ! تئز اول، گئدک!"
سونرا، هِنری خوروز، هانی تویوق، ائرنا اردک، گِردا قاز و تِئا گویرچین بیرلیکده کوچه‌دن کندین میدانینا دوغرو ائنیرلر.
اصلی خیاواندا کافه ده فِرِدی تولکونو  اوتورموش لپ‌تاپیندا یازیرکن گورورلر.
"هامینیزا سلام!" فرِدی تولکو دئییر. "هارا گئدیرسینیز؟ نییه بئله قورخموش گؤرونورسونوز؟"
"گؤی توکولور! گؤی توکولور!" دئیه‌دئیه بیرلیکده باغیریرلار.
"دوغرودان؟ هاردان بیلیرسینیز؟" دئیه‌ره‌ک فِرِدی تولکو سوروشور.
"اینترنت‌ده گؤردوم!" دئیه‌دئیه بیرلیکده  باغیریرلار.
"وای! اوْ زمان دوغْرودور!" تولکو دئییر.
"آما قورخمایین دوستلار! من یاخشی گیزلین بیر یئر تانیرام، دالیمجا گلین"!
فِرِدی تولکو هامیسینی کندین ایچیندن، کوچه‌دن آشاغی، زمی‌نین آراسیندان، بیر تپه‌نین باشینا یؤنلندیریر، اوردا بویوک، قارانلیق بیر کوهول وار.
"ایچری گیرین! ایچری گیرین!" فِرِدی دئییر. "هامیا یئترلی یئر وار! بوردا گؤی باشیمیزا توکولمز. خطرسیز یئرده ییک!"
و سونرا، هِنری خوروز ایله، هامی دوستلاری، فِرِدی تولکونون دالیسینجا، بیربه بیر کوهوله داخیل اولورلار.
صاباح سحر، هِنری خوروز ایله دوست‌لاری گئتمیشدیلر. کوهول بوشودور!
اونلار هارا گئدیبلر؟ بیز یقین اولاراق بیلمیریک. آما بیر شئیی سیزه دئیه بیلرم: فِرِدی تولکو چوخ شاد دیر. ایندی اونون بویوک بیر قارنی وار.
"بو آخماق حیوانلار!" دئییر او. بیر آغاجین آلتیندا اوتورور، لپ‌تاپین چیخاریر، گئنه یازماغا باشلیر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

▫️اوشاقلارا وطنی سئومه‌یی اؤیرتمک لازیم دئییل. سیز اونلارا وطنی تانیدین! اؤزلری سئوه‌جکلر...
خودو_ممدوو
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
شعر :اوستاد شهریار
دیکلمه:سلنا آسیابی "سراب"شهری نین"آوارس کندیندن"

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

باکی ۴ اوشاق کیتاب فستیوالینا استارت وئریلیب

باکی ایدمان ساراییندا ۴ اوشاق کیتاب فستیوالی آچیلیب. تدبیر آوریل‌ین ۱۳-دک داوام ائده‌جک.

ائلناره آکیم اووا آذرتاج-ین مخبرینه مصاحبه‌سینده، مطالعه نسلی‌نین فورمالاشماسی اوچون فستیواللارین اهمیّتینی وورغولاییب. او، قئید ائدیب کی، بئله تدبیرلر اوشاقلارین یازیچیلاری تانیماسینا، کیتابا ماراغی‌نین آرتماسینا کؤمک ایدیر.
بؤیوکلر اوچون اونلار ادبیّات و تحصیلی، مذاکره مئیدانینا چئوریلیرلر: «اورهان پاموک»ون دئدییی کیمی:
«بیرگون کیتاب اوخودوم و بوتون حیاتیم دگیشدی».
«قوی، فستیوالدا آلینان کیتابلار اوشاقلار اوچون ده عینی تأثیری گؤسترسین» دئیه آگئنت(نماینده)لییین هم‌صحبتی علاوه ائدیب.

قئید ائدک کی، فستیوالدا هم آ ن آ ای بی عضولری، هم ده دیگر شرکتلر ده داخل اولماقلا ۳۰دان چوخ نشرییات ائوی اشتراک ائدیر.
زیارتچی‌لره مختلف ژانرلاردا کیتابلار تکلیف اولونور کی، اونلارین چوخون ۹۰ فاییزه قدر ائندیریم‌له آلماق اولار.

تدبیر چرچوه‌سینده کیتاب تقدیماتلاری، یازیچیلارا گؤروشلر، شعر قرائتلری و اوشاقلار اوچون ائیلنجه پروقراملاری نظرده توتولوب. اوستاد درسلری، مسابقه‌لر، تآترلاشدیریلمیش صحنه‌جیکلر و اینتر آکتیو فعّالیّتلر ده تشکیل اولونور.

فستیوال اوچ تماتیک(زمینه محور)
گوندن عبارتدیر: آوریل‌ین ۱۱-ی ملّی گئییملر گونو اعلان ائدیلیب -اوشاقلارا ملّی دگرلرین آشیلانماسی و مدنی ارث‌ین قورونماسی مقصدی ایله آذربایجان‌ین ملّی گئییملری ایله تانیشلیق امکانی یارادیلیر.

اوشاقلارا پئشه‌لری تانیتماق، اونلاردا ماراق اویاتماق مقصدی داشییان پئشه‌لر  گونو آوریل‌ین ۱۲-ده قئید اولوناجاق.

آوریل‌ین ۱۳-ده اوشاقلارین تخیّلونون انکشافینا و اونلاردا مثبت کیفیّت‌لرین فورمالاشدیریلماسینا حصر اولونموش ناغیل قهرمانی گونو اولاجاق.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

مولانا

بده آن باده ی دوشین که من از نوش تو مستم
بده ای حاتم عالم قدح زفت به دستم
ز من ای ساقیِ مردان نفسی روی مگردان
دل من مشکن اگر نه قدح و شیشه شکستم
قدحی بود به دستم ، بفکندم، بشکستم
کف صد پای برهنه من از آن شیشه بخستم
تو بدان شیشه پرستی که ز شیشه ست شرابت
می من نیست ز شیره ز چه رو شیشه پرستم
بکش ای دل می جانی و بخسب ایمن و فارغ
که سر غصه بریدم ز غم و غصه برستم
دل من رفت به بالا تن من رفت به پستی
من بیچاره کجایم نه به بالا نه به پستم
چه خوش آویخته سیبم که ز سنگت نشکیبم
ز بلی چون بشکیبم من اگر مست الستم
تو ز من پرس که این عشق چه گنج است و چه دارد
تو مرا نیز از او پرس که گوید چه کسستم
به لب جوی چه گردی بجه از جوی چو مردی
بجه از جوی و مرا جو که من از جوی بجستم
فلئن قمت اقمنا و لئن رحت رحلنا
چو بخوردی تو بخوردم چو نشستی تو نشستم
منم آن مست دهل زن که شدم مست به میدان
دهل خویش چو پرچم به سر نیزه ببستم
چه خوش و بیخود شاهی هله خاموش چو ماهی
چو ز هستی برهیدم چه کشی باز به هستم

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رسول جوادی
(جیغالی تجنیس)

سویونماسا ،آغ کوینه یین ،قارلی داغ
نه چیچک بویلانار-نه ده یاز گَلَر
عزیزینم ،یاز گلر
گول لر آچار-ناز گلر
حسرت چَکسَن یاریندان
قلم گوتور یاز-گلر
نامرد دَییل آخان چای لار یول وئرر
سئوگینی گورمه یه-او-دایاز گلر
_

آی لار ایل لر حسرت چکن سئوگی لر
یار-یارین گورنده،آغلیار-گولر
عزیزینم یار،گولر
هئیوا گولر-نار گولر
ایکی سئوگی قونوشسا
سینن اوستا-نار گولر
گونش شاخار،اولدوز باخار،آی گولر
غم-غوصصه بو یئره بیر دای، آز گلر
__

قاققیلداشار،داغدا،خینا کهلیک لر
یازدا دوشر ، مین بیر دونا ،کهلیک لر
عزیزینم کهلیک لر
داغدان قالخار، کهلیک لر
قارتال لار ذیروه لَندی
ائله ،قال خوار کهلیک لر
یاتار کولگه لرده سونا کهلیک لر
سیلدیریم لار آلتی-قارا یاز گلر
__

سمالاردا،پارلاق اولدوز آیام من
گونشدن نور آلان ،گوزل پایام من
عزیزینم پایام من
آغیرلامنیش تایام من
حاق یولونون-یولچوسو
یورولمویان پای آم من
گئچیرمیشم چوخلو گونلر-آیام من
تانریدان نور آلمیش یول آیاز گلر
__

یازدا ایلدریم تک شاخان ،چایام من
چیچک لری،الوان ائدن یایام من
عزیزینم یایام من
قی هالانمیش،هایام من
فَلَگین کامانیندا
اوخون چکمیش یایام من
قورخوم بودور حاق یولوندان جایام من
جوادی،سن جایسان بیر سای-آز گلر
_

پاییز گلر ائل لر کوچر داغیلار
یورت لار آغلار،داش آغلار، داغ لار آغلار
عزیزیم، داغ لار آغلار
سینه سین ،داغلار آغلار
ائل لر کوچوب گئدللر
یورت داشی،داغی لار آغلار
قاریشال لار هم قارالار ،هم آغ لار
اوره گیمی،شولَک-شولَک یاز، گلر
__

_۱۴۰۲/۴/۸

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ثریا بخشی _ آیلار



شاعیرین اوره یی، بیر یاشیل باهار
چیچک ده اوردا وار، گول ده اوردا وار
سینه سی سیزلایان بیر کدرلی تار
میضراب دا، پرده ده، تئل ده اوردا وار

هردن بیر آغلاغان اوشاقلار کیمی
گاه سئویب_سئویلن عاشیقلر کیمی
اوره یین آراسان... اوجاقلار کیمى_
آلوو دا اوردا وار، کول ده اوردا وار

محببت یاغیشى گؤزوندن یاغان
نیفرتین بوینونا دار ایپین تاخان
باخدیقجا کؤنلونه، دوم_دورو آخان
بولاق دا اوردا وار، گؤل ده اوردا وار

کیم بیلمز، یاشاییر نه لر ایچینده
نه هایلار، هارایلار خبر ایچینده
خیالدا قوردوغو شهر ایچینده_
وطن ده، اوبا دا، ائل ده اوردا وار

روحوندا هوو چکن، بیر دلی قانلی
حسرتله آداقلی، غمله نیشانلی
شعرینین هاواسی، باخما دومانلی
گونش ده، توفان دا، یئل ده اوردا وار

دؤشونده بیر اتک لالا بیتمه یه
ال_اله آرزیلار یولون گئتمه یه
گونلرجه تاپیلیب، «آیلار» ایتمه یه
آران دا اوردا وار، چؤل ده اوردا وار...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رضا طالبی

سرانجام کار به پایان رسید.

مدت‌ها در جست‌وجوی «خرنامه» یا «کتاب خر»، اثر عبدالرحیم طالبوف تبریزی، بودم، اما نسخه‌ی فارسی و اصلی این کتاب را نیافتم. تلاش بسیار کردم تا نسخه‌ی ترکی و ترجمه‌شده‌ی آن را به دست آورم و پس از کوشش‌های فراوان، سرانجام توانستم این اثر را به فارسی برگردانم. این کتاب برای نخستین‌بار در مجموعه‌ی آثار چاپ‌نشده‌ی طالبوف ترجمه و منتشر می‌شود. شاید در این گمان خطا کرده باشم و امیدوارم که چنین باشد، تا به‌زودی نسخه‌ی اصلی این اثر یافت و منتشر شود و من از بار سنگین مسئولیت این ترجمه رهایی یابم. بااین‌حال، خرسندم که این اثر بالاخره به سرانجام رسید و به‌زودی راهی قفسه‌های کتابخانه‌ی دوستدارانش خواهد شد. هرچند نثر طالبوف ساده و روان است، اما به دلیل ترجمه‌های مکرر و نادرست در نسخه‌ی ترکی، مدت‌ها طول کشید تا اصل اشعار و جملات عربی را بیابم و تصحیح کنم. امروز با شادمانی این اثر را به پایان رسانده و آن را تقدیم می‌دارم.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

م-مجیدی
از دبیرستان پهلوی تا قهوه خانه جلیل آباد...
تقدیم به بهروز دولت آبادی
(نوستالوژی دوران سپری شده)

در آن سال ها، آذرشهر بخاطر نزدیکی به تبریز، محل خدمت اغلب فرهنگیان استان مورد استفاده قرار می گرفت. سال 43 بود، من در کلاس هفتم، تنها (دبیرستان آذرشهر) بودم. آشنایی با دوستان جدید دبیران جدید هنوز در برخی از دروس کلاس ما بدون دبیر بود. چند روز است که می گویند دبیر زبان از ممقان منتقل خواهد شد. طولی نکشید، یک روز زنگ درس زبان، آقایی با کیف قهوه ای در بغل وارد کلاس شد. اول از خودشان شروع کردند: «من دهقانی هستم» به زبان ترکی ادامه دادند که حدود دو سالی در ممقان بودم با همکاران دیگر از تبریز با سرویس می آئیم (سیزدوستلار) و خطاب این چنینی در فضای کلاس پیچیده بعد از معارفه و گفتگوی صمیمانه از محل خدمت قبلی، اینکه لازم است درس و مطالعه تا حدودی جدی گرفته شوند و...

بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

از دبیرستان پهلوی تا قهوه خانه جلیل آباد
تقدیم به بهروز دولت آبادی (نوستالوژی دوران سپری شده)
در آن سال ها، آذرشهر بخاطر نزدیکی به تبریز، محل خدمت اغلب فرهنگیان استان مورد استفاده قرار می گرفت. سال 43 بود، من در کلاس هفتم، تنها (دبیرستان آذرشهر) بودم. آشنایی با دوستان جدید دبیران جدید هنوز در برخی از دروس کلاس ما بدون دبیر بود. چند روز است که می گویند دبیر زبان از ممقان منتقل خواهد شد. طولی نکشید، یک روز زنگ درس زبان، آقایی با کیف قهوه ای در بغل وارد کلاس شد. اول از خودشان شروع کردند: «من دهقانی هستم» به زبان ترکی ادامه دادند که حدود دو سالی در ممقان بودم با همکاران دیگر از تبریز با سرویس می آئیم (سیزدوستلار) و خطاب این چنینی در فضای کلاس پیچیده بعد از معارفه و گفتگوی صمیمانه از محل خدمت قبلی، اینکه لازم است درس و مطالعه تا حدودی جدی گرفته شوند و... بعد از یک ماهی به همراه دبیر ادبیات آقای کاتبی، ساختمانی را در محوطه مدرسه به کتابخانه تبدیل نمودند. مدتی بعد، من با یکی از دوستان هم کلاسی قرار گذاشتیم با آقای دهقانی صحبت کنیم تا در صورت امکان در کتابخانه آنها را یاری کنیم. این پیشنهاد مورد قبول ایشان قرار گرفت و رئیس دبیرستان نیز تائید نمودند. همکاری ما پیش می رفت و آرام رابطه ما هم عمیق تر می شد. اسفند ماه بود که یک روز آقای دهقانی با یکی از همکاران ممقانی به کتابخانه آمدند. موقع ظهر بود و وقت استراحت. من در کتابخانه به یکی از دانش آموزان کتاب می دادم. سپید دندان (جک لندن) بود. سلام دادم، ایشان نگاهی به کتاب انداختند و بعد نگاهی به من. آقای دهقانی مرا به ایشان معرفی نمود. او را هم (صمد) خطاب نمودند. من تا آن روز بهرنگی را ندیده بودم. بلند قد با پالتو مشکی با همان کلاه مخصوص در سر و عینکی. هنوز احساس و تعلق خاطر معرفی با اسم کوچک را هم چندان تفهیم نبودم.
روزها سپری می شد، کتابخانه هم راه افتاد، من هم مسئول کتابخانه بودم. صمد هم هر پنجشنبه با آقای دهقانی به کتابخانه سر می زدند. من در درون خود بیشتر احساس بی قراری به دیدارش داشتم. گاها هم ایشان می نشستند با آقای کاتبی- دبیر ادبیات- در کتابخانه صحبت می کردند. سال تحصیلی 43 به پایان رسید و من ضمن کار کتابخانه با معدل بالا قبول شده و مورد تشویق قرار گرفتم. سال تحصیلی جدید شروع شد. دوباره آقای دهقانی- معلم زبان ما- کتابخانه را دایر و شروع به فعالیت نمودیم. یک روز آقای دهقانی خبر دادند که امسال قرار است صمد- جهت درس ادبیات- به دبیرستان آذرشهر منتقل شود. مدتی بعد صمد در دفتر دبیرستان بودد و ادبیات کلاس هفتم را عهده دار گشت. بیشتر اوقات- مخصوصا ظهرها- به کتابخانه سر می زد، دستمالی هم از داخل کیف درمی آورد و چیزی می خورد. بدین ترتیب مدرسه دنیای دانش آموزی و دوستان و دبیران همه با هم و بی هم روزگار می گذراندیم. 
فصل بهار بود و برای کلاس ما یک برنامه گردش علمی گذاشتند. معمولا گردش در طبیعت بود و تفریح، با این اسم مرسوم گشته بود. آقای دهقانی با دو نفر از همکاران دیگر و نیز صمد را هم همراه خود آوردند. به سوی قدم گاه روستای نزدیک آذرشهر در دامنه کوه معروف (قاف) راه افتادیم. همه صمیمانه و دوستانه با هم در جوار روستا و در مقابل مسجدی که زیر تپه ای تمام سنگی و به شکل دایره قرار داشت روبروی آن اتراق نمودیم. جنب مسجد، قبرستانی متروک هم بود که می گفتند چند نفر از فدائیان فرقه در اینجا مدفون هستند. سیر و سیاحتی بود بیاد ماندنی با بازی های دورهمی و یک بازی بومی (یولداش سنی کیم آپاردی)، که در پایان بازی بازنده ها برنده ها را پشت سواری کرده و این شعر را می خواندند: «یرده نه وار یر اولدوزی- گووده نه وار گوو اولدوزی و...» که مربی و دانش آموز همه با هم بازی می کردیم. چه شور و حالی بود، نزدیکی های غروب برمی گشتیم.
چند مدت بعد، روزی در دفتر دبیرستان در رابطه با اولیا و مربیان با دانش آموزان بحث طرحی مطرح می گردد. صمد مخالفت خود را با آن طرح اعلام و با صدای بلند با رئیس دبیرستان صحبت می کند. همین امر گزارشی می گردد برای اداره و نتیجه آن تبعید صمد به روستای «آخیرجان». موضوع بازتابی در میان دانش آموزان به جا می گذارد و صمد ورد زبانها می گردد. مدت زمانی گذشت، روزی در کتابخانه از آقای دهقانی سراغ صمد را گرفتم، ایشان گفتند: چون از اینجا طرد شدند دیگر نمی توانند بیایند، اگر خواستید ظهرها وقت استراحت در قهوه خانه جلیل آباد هستند. حالا من ماندم و تصمیم رفتن به جلیل آباد! محل فوق حدود دو کیلومتر مانده به آذرشهر از تبریز واقع گشته. روستای آخیرجان هم کمی پشت آن قهوه خانه قرار دارد و محل پیاده و سوار شدن سرویس حومه های آذرشهر (ممقان- قاضی جهان- آخیرجان) می باشد. چند روز بعد دوچرخه پسر عمویم را گرفته و راهی آنجا شدم. صمد با دو نفر از دانش آموزان ممقانی و یکی از همکاران صحبت می کرد، تا مرا دید بلند شد و تحویل گرفت.

از کتابخانه و دبیرستان صحبت کردیم. اولین باری بود که به قهوه خانه پا می گذاشتم. چند میز و صندلی فلزی و فرسوده و آشپزخانه محقر و نه چندان تمیز. «جلیل عمی» هم از بیرون داخل شد، با من هم دست داد و آشنایی شروع گردید. قهوه خانه از پنجره، رو به شرق جاده آذرشهر بود و پنجره رو به شمال به طرف استخر، و باغ ها کنار قهوه خانه که از آب استخر برای آبیاری مزارع اطراف استفاده می شد. همیشه هم سبزینه های علف دار روی آب شناور و قورباغه ها در لابه لای آنها با ابوعطایشان فضا را آکنده می کردند. چند درخت توت کنار استخر و یکی دو تا صندلی های قهوه خانه هم زیر آنها بود. در کل قهوه خانه و اطراف طبیعت بکر و صفای مخصوص به خود را داشت که لذت بخش بود. در همانجا صمد می خواند و می نوشت و دنیای خود و اطرافیان و مردم فلک زده را به تصویر می کشید. آن روز بودن من در قهوه خانه زیاد طول نکشید. برگشتم و دوچرخه را به صاحبش دادم. چند روزی گذشت. یک روز بهروز در کتابخانه به من گفت: پنجشنبه ظهر صمد در قهوه خانه با یکی دو نفر از دانش آموزان و همکاران کتابخوانی دارند. من این حرف را گرفتم. ظهر همان روز به قهوه خانه رفتم. در آن جمع بود که اولین بار شعر حیدربابای شهریار را شنیده و با آن آشنا گشتم. صمد برایمان می خواند، چه شور و عشقی هم به سراینده آن داشت. بعدها از «پاره پاره» که گردآوری خودش بود، می خواند و این بایاتی را با چنان احساسی می خواند که در خاطرم حک می شد.
گل عاشیق باغدا دارا 
آچ زولفون باغ دا دارا
بولبلی گلدن اوتور
چکدیلر باغ دا دارا
در نشست های بعد بود که از قصه ها و غصه هایش برای ما می گفت که شور و شعر در فضای قهوه خانه موج می زد. جلیل عمی هم با دستمالی بر گردن در پذیرایی چای و نان و گاهی نیمرو کوتاهی نمی کرد. براستی می توان گفت آن محیط در تکوین و نضج گرفتن اندیشه های صمد سهم بسزایی داشت. روی این اصل کم و بیش، هم قهوه خانه و هم جلیل عمی وارد قصه های صمد نیز گردیدند. بعدها صمد گام هایی که برمی داشت نشان می داد حرفی برای گفتن دارد، آن هم نه در محدوده جغرافیایی خاص بلکه به پهنای تمام ایران. بعدها کتاب «کند و کاو در مسایل تربیتی» بیانگر همین موضوع گردید، در آسمان وسیع ایران به صدا در آمد و «ماهی سیاه کوچولو» هم مرزها را درنوردید. دیگر جلیل آباد اغلب پاتوق صمد و یاران او گشته بود.
آن شب چله- سال 44- در همان محیط و با یاران ممقانی و تبریزی و آذرشهری و ما دو نفر هم از کتابخانه دبیرستان، به بهانه ایی در آن جمع بودیم. تار بهروز دولت آبادی همراه بایاتی های صمد و هم صدایی کاظم سعادتی با آن بود. همان تاری که در یک شب، و در سوز زمستانی و مهتابی در خانه باغ «افخم آباد»- چند صدمتر بالاتر از جلیل آباد- به صدا درمی آمد. آبگوشت روی بخاری چوبی غُر می زد، بهروز با ترانه «افسانه زندگی» و... نیز حکایتی دیگر است. باز همان تاری که وقایع عاشورا را در دانشگاه تبریز با نوایی چنان به وصف کشید که همان باعث تبعید همیشگی خالق آن (دولت آبادی  از تبریز گردید. تار دولت آبادی با خود سخن ها دارد. وقتی او زخمه را با تار آشنا می سازد باید آن را شنید تا به جان خرید!
روزگار می گذشت. باز جلیل آباد بود و صمد در بازآفرینی اندیشه هایش. بعدها هم که بهروز جهت ادامه تحصیل به آمریکا مسافرت نمود. بعد از مدتی سرگذشت صمد نیز گونه ایی دیگر ورق خورد. مسافرت به تهران و دیدار با بزرگان ادبیات و اندیشه و در کل تصمیم در جهت اقدام به عمل نمودن آنچه که آرمانش بود. بعدها در این رهگذر، غریق نابهنگام او در «ارس» که دنیایی را در حیرت فرو برد. تلخی های این رویداد چون آذرخشی سوزان بر همگان گذشت. خاکسترش را به جا گذاشت و ارس را وارد ادبیات هنر و موسیقی ایران نمود. سالهای بعد یاران دیگر او نیز، همچون ناجیان غریق یک ملت زیر ستم و دردمند، در جهت رسیدن به آزادی در گردابی مهلک گرفتار گشتند و سرود پرآوازشان در آسمان ایران زمین طنین انداز گردید.
باری، صمد با عبور از هزارتوی تنگناها، رنج ها، حرمان ها و آشوب های سیاسی دهه های بیست و سی، به شکوفه های خلاقیت هنری- نظری دست یافته بود و درست در بزنگاه شکل گیری شرایط نوین تاریخی- که نتیجه منطقی شکست دهه های قبل بود- به رایگان از میان رفت. او با طرح مبانی گفتمان نو و بنیادین در عرصه ادبیات، به شکل عام و گسترش شعاع مباحث علوم اجتماعی به شکل خاص اش اتوریته ویژه ایی پیدا کرده بود. او گام به گام در مجموعه نوشتار خود، وزن مخصوص کودکان را دریافت و با کشف پتانسیل طبقاتی آن عناصر بالنده- که در با تلاق نظام می لولیدند- الفبای سیاسی را با زبان پالوده و با ساختار شکنی در فرم ادبیات داستانی به کودکان انتقال می داد. او با گذار از تنگناهای جانکاه موجود، شاهکارهای ماندگار در حوزه ادبیات کودکان برجای گذاشت.

او آرزوهای بسیار زیبا و گرانسنگ انسانی داشت و بر سر باورهای شریف اجتماعی و آرمانهای اومانیستی پافشاری می کرد و بغض تاریخی را که راه بر گلو بسته بود، ققنوس وار بر زمینه و شرایط سترون روزگار آهن- آتش به صورت جدی تقلا می کرد. او نه تنها قانون پوسیده و سیاه استبداد شبه مدرنیسم نظم موجود را برنمی تابید بلکه موقعیت دشوار و شرایط نابرابری اجتماعی را با روح عصیانی و معترض و نگاه هوشمندانه اش به چالش می طلبید. او با بهره گیری از فرهنگ بومی ایران- به ویژه آذربایجان که دست مایه او بود- در قالب و شکل ادبیات داستانی دست به گردآوری «فولکوریک» و ترجمه زد و در چارچوب اندیشه عدالت جویانه بی محابا در هر فرصتی و در زیر چتر سانسور پلیس سیاسی، بازآفرینی می کرد. صمد تردیدی نداشت که کودکان نه در متن که در حاشیه جامعه پیرامونی، از یک سو به شکل افقی قربانی ناخواسته و محصول بلاواسطه جهل و خرافات و فقر عظیم فئودالیسم سیاه و از سوی دیگر، شانه های خسته و زخمی و دردبار کودکان زیر فشار هیولای وحشتناک سرمایه داری انگلی نظام وابسته، چه معصومانه آرام و بی صدا خرد می شوند.
زمانی که گردن برافراشته و با دریغ و غرور به گذشته ها برمی گردیم، می بینیم که چه غوغا بود آن سالها. براستی دهه چهل، نه تنها یکی از پربارترین و شکوفاترین دوران ادبی، که افزون بر آن شکل گیری سیکل نوین جنبش اجتماعی ایران نیز محسوب می شود. صمد دردمندانه در موضعی آوانگارد ستیزنده ایی انقلابی، سر به طغیان برداشت و سیمای راستین نفرین شدگان روی زمین را بدون تعلق خاطر از رنگ و نژاد و زبان- که سخت گرفتار زورمندان و صاحبان قدرت بودند- دیوانه وار برملا می نمود. زمان چه بی تابانه به احترام صداقت و شرافت آن و نیز کودکان معصوم، آغوش باز می کرد. در این رهگذر بدون اغراق، تبریز هم در آن سالهای سربی- که زخم ماندگار شکست های اجتماعی سال های نه چندان دور را بر سینه داشت- محفلی که به همت صمد شکل گرفته بود و خود نیز نگین آن محفل سیاسی و ادبی بود، سهم به سزایی ایفاد نمود. شکی نیست که داستان محفل فوق- با آن شیوه نوین مبارزه آن دهه ها- نیز به تاریخ خونبار آذربایجان اضافه گردید.
صمد متفکری برجسته و انسانی پیشرو بود که در یک قدمی اش با شامه قوی و شاخک های تیز خود، طعم باروت را می چشید. او محفلی درست کرده بود که با عمر کوتاه و کارنامه وزین و زرین آن سالهای پر معنا و از دست رفته- که روزگاری با هزاران اندیشه نو پیوند و گره خورده بود- را در سطح بیکران به پهنای ایران در هم آمیخت. 
و اکنون در این پیرانه سری، دریغ از یک لحظه گریستن و اندیشیدن دوباره به آن ایام و آرزوهای دست نایافتنی، در شط خونین و آنچه در آن هنگامه و زمستان تیز دندان بر آن نسل گذشت، خود حدیث مفصلی است که بدون شک آیندگان فردای روشن مجال پرداخت به آن را خواهند داشت. به هر حال محفلی که صمد و آن یاران دبستانی اش پی ریزی کرده بودند- در تداوم و زایش تدریجی زمان های بعد از فقدان صمد- تکوین و تکامل یافت و بخشی از بدنه آن محفل در یک پروسه و دگردیسی پر تحول زمستان سال 49 به سازمانی پیوست که هویت سیاسی نظامی بر پیشانی داشت که نماد و سمبل درخشان آن (ماهی سیاه کوچولو) بود.
صمد بازتاب عینی شکست منحنی تاریخی- اجتماعی دوران آرمانی و سیکل نوین ادبی ایران بود که با تحول شگفت آور بنیادین در عرصه فرهنگ نوآور و با کارنامه نامیرا، بالید و ماندگار شد و به قول زنده یاد غلامحسین ساعدی «شاهکار او زندگیش بود». یاد و خاطرش خجسته باد.
                                              
                                             تابستان۹۹ 
 
https://t.me/Adabiyyatsevanlar