ادبیات سئونلر

پوئتیک عالمی‌نین درینلیکلرینه غوّاص تک باش ووران موغانلی یارادیجیلیغی‌نین بوتون دؤنملرینده زمانه‌سی‌نین و یاشادیغی جمعيّتین حیاتیندا باش وئرن بشری و سوسیال حادثه‌‌لرینه مدنی-تاریخی مسئله‌لرینه اؤز مناسبتینی بیلدیرمیشدیر.
«بایراغا چئوریلمیش سحر» (۲۰۲۰) شعری لیریک قهرمانین کونکرئت روحی وضعيّتی‌نین تظاهرودور. لاکین موغانلی یارادیجیلیغیندا عمومیّت‌له، شاعرین شخصیّتی ایله اونون لیریک قهرمانی آراسیندا مؤحکم علاقه‌‌ و وحدت موجودلوغو بو قهرمانین فیکیر و هیجانلارینی نه اینکی شاعرین مطلق اؤزونون، حتی بوتؤو ملّتی‌نین و بشریّتین فیکیر و هیجانلاری کیمی قبول ائتمه‌یه اساس وئریر.

آیاغا قالخیب دریندن کؤکس اؤتوردو،
یورودو دان یئری‌نین کئچیدینه
سحرین سرین نفسی سیزدی سینه‌سینه
اوفوقین درینلییینده
آچیلیردی بنؤوشه‌نین لایلای آچیلیشی،
لایلالارا قوشولوردو
تورپاغین گؤزونده یارالی اوچوشو،
حالقالانمیشدی قان بویالی
شفق گونشین بوینونا،
یئرله گؤی آراسیندا
تیکیلی قالمیشدی باخیشی اونا.

بو جور متنلرده شاعرین پوئتیک تخيّلو دیل و دوشونجه پروسئسلری‌نین مرکّب علاقه‌‌ سیستمی‌نین یارادیجیسینا چئوریلیر. اوخوجو مبالغه‌لر، ائپیتئتلر(صفت، اصطلاح)، تشبیه‌لر، مئتافورلار، اوبرازلار بوللوغوندا، عادتاً غیب اولور. مئتافورالار بورادا مختلف کوقنیتیو(پوئتیک، سئمانتیک) لینقویستیک، فونکسییالاری یئرینه یئتیریر.

سحر امیزدیردیکجه باخیشلارینی،
تامسیندی بئینینده لپه‌لنن
قیزیلی ایللرینی، ماوی نیسگیللرینی
گؤزلرینده گیله-گیله گؤیردی ایشیق قوخوسو،
اوره‌گینده اریم-اریم اریدی گئجه قورخوسو.
دارالدی شفق، سیخیلدی گونش،
یاییلدی بنؤوشه‌نین آچیلیشینا
تورپاق بویالی دیلکلر،
دالغا-دالغا دالغالاندی،
بایراغا چئوریلمیش سحر.

بو متنده ریتملیلیک داشلاشمیش سینتاکتیک(ترکیبی، نحوی) پارالئللرله یاناشی، بوراداکی بوتون قرامماتیک(دستور زبان، گرامر) فورمالارین آسسوسیاتیو(تداعی‌گر) سئمانتیکاسیندان(معنا شناسی) یارانیر ریتمیک نطق پارچاسینی ایسه داها چوخ اوقات تاماملاییر.
تحلیل‌لریمیز بئله بیر قناعته گلمه‌یه اساس وئریر کی، ائ. موغانلی پوئزییاسی آوانقارد ملّی، فلسفی دوشونجه پوئزییاسیدیر و بو دوشونجه دونیاسی بوتونلوکله سوسیال-سیاسی موتیو داشیییر. اؤرنک شعر نمونه‌لریندن ده گؤردویوموز کیمی بو پوئزییا مئنتال(عقلانی، ذهنی، روانی) فونتدا موجود اولمایان یئنی معنالار اوچون ال‌وئریشلی محیط یاراتماغا قادیر ائلدار موغانلی دیلینده گئرچکلیگین یئنی تقدیماتی‌دیر.
بو پوئزییاسی‌نین ائستئتیک کامل‌لیک درجه‌‌سی ایسه دایما یئنی پوئتیک مضمون و معنا آختاریشلاریندا اولان شاعرین زنگین معنوی عالمی، گوجلو تخيّل و تفکّر قابیلیّتی، اثرلری‌نین ایدئیا گئرچکلییی‌نین اهميّتیله شرطلنیر،
عمرونون محصولدار دؤورونو یاشایان «قیزیل آیناسینی ماوی گؤزلو باهار گؤزه‌لی‌نین قیزیلی ساچلاریندان آسان»، یاشادیغی چتینلیکلره باخمایاراق یورولمادان ایره‌لی‌له‌ین، گله‌جه‌یه اینام و اومیدله باخان شاعر موغانلییا سئوگی دولو دونیاسی‌نین باهارلانماسینی آرزو ائدیر، اونا شرفلی حیات یولوندا اوغورلار دیله‌ییریک. ادبی-مدنی تاریخیمیزده لیاقتلی یئر توتانا ائلدار موغانلی و مسلکداشلاری‌نین حیات و یارادیجیلیقلاری‌نین داها گئنیش و هرطرفلی شکیلده تدقیق ائدیله‌جه‌یینه اینانیریق.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar