گویا فیروزکوهی

دنیا ؛ کوچک‌تر از کفش ِکوک‌زده‌ی کودکی‌ست
که لنگه به لنگه
زخم و تاول می‌بندد
- از بی‌تحویلی ِسال.‌......

حالا چه بخواهم از این جهان پست
که ارتفاع گرفته‌ست
هق‌هق آوار شده
در کوچه‌های تنگ
به عصر بی‌پناهی !
...و باران که می‌بارد
خبر از خالی‌شدن ابر زیر پای آسمان دارد...

دنیا ؛ زیبا‌تر از دست‌های کوچک و کبود نیست
که با قوطی کبریت
خشت می‌زند
تا مگر آرام‌جایی فراهم
برای عروسک بی‌آزار دخترکی
که دیگر همبازی‌اش نیست......

کم آوردم !
دیگر از شاعر در من
یک بیت هم حتا نخواه
که اگر چه پخته‌تر شعرهای‌ام
امّا بوی نان نمی‌دهند....

چند کوچه کودکی‌ام را
برهنه پای بدوم ؟!
که دنیا به اندازه‌ی یک دفتر ِجیبی
- تصمیم کبری
در لحظه‌های بارانی ندارد...‌‌‌


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

زهره محمد پور

*چای*

بیر فتجان چای
پنجره قاباغیندا یوخ
لاپ ائله قهوه‌خانانین قارانلیق بوجاغیندا
خیرچ خیرچ
داغیلیر شیرینلیق دیشیمین آلتینا
خیرچ خیرچ خیرچ
اوزو بوزوشور یانداکی میزین آدامی
خیرچ خیرچ خیرچیلداییر
آیاق آلتینداکی کهنه تخته‌لر
عمی‌نین سورونن ، دابانی یاتیق باشماقلارینین آلتیندا
خیرچ خیرچ خیرچ
عمی‌نیم سوموکلری
روماتیسمایا کلیدلنمیش سوموک‌لر
کئچمیشه کلیدلنمیش سوموک‌لر
خیرچ خیرچ خیرچ
بیر قورتوم چای، سیجاق سیجاق
سویوق معده‌‌مه سوزولور
ایسینیر ایچیم
لاققیلداییر چای معده‌م ده
لاق لاق لاق
واق واق واق
هورور عمی‌نین آریق تیریق ایتی
واق واق واق
یئری یالاییر
پنجره‌دن آتیلمیش ، فینجان تکینده قالمیش قندلری
یالاییر
خیرچ خیرچ خیرچ
داغیلیر شیرینلیق دیشینین آلیندا
سومسونور قهوه‌خانانین حیطینده
خیرچ خیرچ خیرچ
خیرچیلدایان سوموک
کئچمیشدن قالان بیر سوموک
توپراغین آلتیندان چکیر چیخادیر
باخمیر نه‌ین نه‌سی‌دیر
خیرچ خیرچ خیرچ
خیرچیلداییر دیشلری آلتیتدا
هاهاها
گولور عمی
دیوس اوغلو دیوس دئییر
ایته
چاخ چاخ چاخ
چاخیر فندکین
یاندیریر سیگاراسین
پوفله‌ییر هاوایا
هورولدادیر چایین
هورور ایت، سئوینجدن
یالاییر سومویونو
ایچیرم چاییمی
چکیر سیگاراسینی
خیرچ خیرچ خیرچ
خیرچیلداییر
تخته‌لر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

شعر : کریم قربانزاده
برگردان به فارسی:مجتبی نهانی

ایچیمده بیراسکیکلیک:
“سولطان”ین اتک‌لری،
بیر دولو بارداق چوبان چایی ،
“عنصرود”ون پار – پار پاریلدایان قلمه‌لری،
بیر چیمدیک یاز هاواسی
و گونشین
یاماجلارداکی یاشیل ساچلی -بوغدالیقلاردان آغناماسی .

-
برگردان
**
نقصانی در درونم حس می کنم
دامنه های کوه سلطان
یک استکان پُر از چای چوپان
سپیدارهای براقّ و درخشان عنصرود
یک نوک انگشت هوای بهاری
و تابش بی امان خورشید
بر قامت سبز گندمزاران کوهپایه ها

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‍
شعر : نادر_الهی

سن‌سیز‌ سیٛنیٛخیٛب‌دیٛر قوْجالیٛب‌دیٛر کۆچه‌لر
گل گؤر نه گۆنه اؤزۆن سالیٛب‌دیٛر کۆچه‌لر

گئتدین‌سه‌ده گئتمه‌ییب دادیٛن آغزیٛندان
گل تامسیٛنا تامسیٛنا قالیٛب‌دیٛر کۆچه‌لر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

حیدربابایی

سن سیز باهار گلمیر بیزه
نه اورمویا نه تبریزه
الیم اوشور جانیم اوشور
اولمایا من قیش اولموشام

اوزوم گولمور دیل دانیشمیر
اورک کوسور گؤز باریشمیر
اؤزوم اؤزومدن قاچیرام
بیر آجی قارقیش اولموشام

آنام ایتیب دیلیم باتیب
اوبام باشین قویوب یاتیب
گئدیر الیمدن هر نه ییم
بیر وطنسیز قوش اولموشام

گزدیم حالال چؤرک، یوخدور
بیر مهربان اورک یوخدور
سوروشما داشدیر اورگیم
داشی گوروب داش اولموشام

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کریم قربانزاده :تجدد در ادبیات

شاعر:تقی رفعت

منبع :روزنامه تمدن شماره 27

این شعر بلند برای اولین بار بصورت کامل در ادبیات سئونلر منتشر میشود.
پدر شعر نو در این شعر از تک گویی محض خارج شده بسمت دو گویی حرکت کرده ...

ارومی
ارومی سوخت!ارومی سوخت!ارومی
که اندر سینه اش امید عمران
نوا نو میدمید از بخت ایران،
برغم خارجی ونفع بومی؛
حیاتی تازه درمیافت و شادان...
-خدا!شر کدام آذر قدومی
سوخت ارومی؟!
**
ارومی کز خرابیهای بیداد
پریشان،بیقرار،آزرده میبود؛
که فرزندان خودرا دیریازود ،
بجلادان استبداد میداد؛
ارومی کی زآفت خواهد آسود؟!.‌.
-خداوندا!کدامین بخت شومی
سوخت ارومی؟
**
روایت را نباشد حکم رویت...
ندیدیم ان سیه کابوس را ما،
نه حال بلده مطموس را ما،
که ویران شدسراسر... در نهایت
شنیدیم آفت منحوس را ما،
که زیر آسمان پر نجومی،
سوخت ارومی!
**
بلی گفتند ارومی سوخت وخاکستر
شدش بازار وآزاری چنین را،
چسان تاب آورد مردم که اینرا،
نمیبرد ازخدا امید دیگر،
که این اندازه سخت آرد بخاور
بلا از هرطف،هرسو هجومی
-سوخت ارومی!
**
ارومی انتظاری غیراین داشت...
ارومی انقلاب روس را دید،
نهفت اندر دلش فریاد وبلعید
فغان سینه رنجور و پنداشت
که بتوان خصم دیرین باز بخشد...
چه بود افسوس مردیرا لزومی؟
سوخت ارومی!
**
زگشت مرحمت باصد نیازی،
ارومی بار بدبختی درو کرد!
ارومی در کنارش مار پرورد!..
ارومی سوخت از مهمان نوازی!...
بجرم اینکه شد بافقرهمدرد!
جلوهارا رهاندازدست رومی،
سوخت ارومی!
**
ارومی! اعتمادت، اعتمادت
تراسخت امتحان کرد اندر این کار!
دو روزت بخت نیکو بود بیدار،
دو روزت عهد خواری خارج ازیاد،
سوم روزت سعادت شد نکونسار،
ارومی !باز غرق اندر غمومی!..
سوخت ارومی!
**
ارومی!اعتماد الدوله دیروز،
نصارا نیز امروزت دهد باک،
یکی طوفان خون جوشانده ازخاک،
یکی افروزد آتشهای جانسوز!..
پس از ده آک ،ارومی! باز ده آک!
هزاران بوم پس از تبعید بومی!
-سوخت ارومی!
**
ارومی!مینباید روی تابید،
از الطاف جناب رب قهار؛
فلاکت بختیاری آورد باز،
بشرط اینکه دردل باید امید؛
بشرط اینکه باشد عزم در کار؛...
بفردا ،دیده باید دوخت ارومی!
-سوخت ارومی
**
همی باما کند اقبال پرخاش،
همی برفرس تازدبخت بدخو!
از آتش من نترسم یک سرمو،
رقیب ما چو آتش بود،ایکاش
زترس آب جاری در تکاپو...
-ارومی،نا امید اندر همومی!
آه! ارومی!...
**
شناسم سخت تر خصمی ترا من،
که باشد یاس میل آشوب، امل ریز...
چوافتادی چنین، چونان تو برخیز
که خود نادم شود از کرده دشمن؛
سمند اعزم را بر صولت انگیز!
مبادا غیرتت ریزد چو مومی...
هان ارومی!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کیتاب تانیتیمی
قیرمیزی پیکان گلیر(بابیش و چاپیق)

#آردیجیل_حیکایه_توپلوسو

#رضا_حسینی_مرند

مشخصات: ۱۰۲ ص؛ رقعی؛ قیمت: ۱۲۰ تومن

حیکایه‌لر:

۱. آنبار
۲. یاسمین
۳. قویو
۴. قیرمیزی پئیکان گلیر
۵. اود
۶. بوزوشموش نامه‌لر
۷. تیم کئچل جاندان کئچر
۸. نابات و کوکا

بئش داش و محمد عابدین‌پور اولماسایدی، بلکه بو کیتاب یازیلمایاجاقدی. بئله فضالار و کاراکتئرلردن یازماغی چوخ سئویرسم ده، تکجه یازدیغیم بو کیتابین «آنبار» آدلی حیکایه‌سی اولموشدور. بئش داش درگیسی‌نین ایکینجی ساییندان بو کیتابدا گئدن آردیجیل حیکایه‌لر چاپ اولماغا باشلادی. بو حیکایه‌لری سئویردیم و یازدیقجا لذت آلیردیم. ایندی ده اوخودوقجا، چوخلو آخساقلیقلارینا باخمایاراق، یئنه سئویرم؛ و بوندان یانا سیز ایله پایلاشماق ایسته‌دیم.


بابک مینقی و کیرپی نشریندن، کیتابین چاپ ائتمه‌سیندن یانا، تشکور ائدیرم.

کتابی تبریزده #کیرپی نشریندن و مرندیده :کافه_هیچ دن الده ائده بیلرسینیز.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سس وسوز :لیلی خیاوی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تئز بؤیومک آرزوسو!
✍یازان: سحرخیاوی

یاتاقیندا اوتوروب، آغرییان آرتروزلو دیزلرینه آغری کسیجی پُمادی یاخیردی.
یئنه خَیال آتینا مینیب اوزاقلارا گئتمیشدی، لااااپ اوزاقلارا...
کیچیک‌کن نه قَدَر بو گونلره، بؤیومه‌یه تلسمیشدی. نه قَدَر بؤیویوب، آتاسی، عمیسی هوندورلوکده اولماغی آرزولامیشدی.
تئز- تئز آتا، آناسی ایسته‌دییی حاجاتلاری اونلارا گتیریب، اونلارین " بُویون بو قَدَر" دئمه‌یینی گوزله‌میشدی.
بلکه تئز یئکلسین دییه، خوره‌کلرینی سونادک یئییب، سونرا گئدیب آینا قاباغیندا، ایدمانچی‌لار سایاقی قوللارینی ایکی یاندان شیشیردیب، گوجلولوک فیگورو توتموشدو!
آتاسی دئییردی: " آی اوغول هله اوشاقسان، اوشاقلیغیندان داد آل. واللاه بؤیومکده بیر شئیی یوخدور قاداسی. اینسان بؤیودوکجه، دردلری ده اونونلا برابر بؤیویور". آمما بو سؤزلر قولاغینا گیرمیردی کی گیرمیردی.

گونلر، آیلار، ایللر یئل کیمی آرد- آردا سوووشدو، آرزوسو یئرینی آلیب، قد- قامت آتیب بؤیودو. درسینی بیتیریب اونیورسیته‌یه داخیل اولدو. سونرا اورانی دا بیتیریب، اداره‌ده دؤولت قوللوقچوسو( کارمند) اولدو. اوستوندن آغیر یوک گؤتورولَن کیمی " داها قاچا- قاچدان جانیم قورتاردی، ایندی ایسه نَفَس دَرمَک و یاشامین دادینی چیخارماق واختی دیر"،- دئدی.
سونرا ایسه ائولندی و بیر تیکه چؤره‌ک
آتلی اولدو او پیادا... یئنه قاچا- قاچ... قاچا- قاچ...
سان کی اونون باش یازیسیندا دینجلمک آدیندا بیر شئی یازیلمامیشدی...

ایندی ایسه تقاعدا چاتمیشدی، اوغلو، قیزی ائوله‌نیب عائیله قورموشدو. عائیله‌لری داها بؤیوموشدو. آیلیق حقوقو آی‌ین بو باشیندان او باشینا عائیله‌سینی گؤرموردو. خرجله‌سه‌یدی چتین‌لیک‌له آیین یاریسینی اونو آپاریب سونرا ایسه اَلی بوش بوراخیردی. اودور کی چاره‌سیزلیکدن کؤهنه ماشینی‌ ایله آژانس‌دا سوروجولوک ائتمه‌یه قرار وئردی. آمما داها ال- آیاغی سؤزونه باخمیردی، سان کی تقاعده چاتدیغی گون، ائله گنج‌لییی و ساغلاملیغینی دا اداره‌‌نین پیلله‌‌کن‌لرینده بوراخیب، چیخمیشدی!
اؤز- اؤزونه دوشوندو: " دوغرودان بو یاشاماق دیر می، یوخسا ساده‌جه یاش آرتماق؟! آیین بو باشیندان او باشینا گونلری سایماق، عزیز عؤمور گونونون تئز کئچمه‌سینه تلسمک!!
آخی ایندی کی عؤمرونون اورتا یاشلاریندا ایدی و عؤمرو ائنیشه دوشموش
یووارلاق بیر داش کیمی سورعتله داغ باشیندان یوخلوق دره‌سینه هَرله‌نیردی، او داها گونلرین تئز- تئز کئچمه‌سینی ایسته‌میردی. یاشامی سئودیگی دادلی بیر کاکائو شوکولاتی کیمی، آغزینا آتیب، سُوروب، سُوروب دادینی چیخارماق ایسته‌ییردی.
ایندی آنلا‌ییردی ائله او قاچا- قاچدا هر بیر کیچیک شئی‌دن داد آلمالی ایدی. هر سحر یوخودان اویاندیقدا بیر داها دونیا اوزونه گؤز آچدیغیندان، یئردن، گؤیدن، داغ- داشدان، آی‌دان، گونش‌دن، آغاجدان، گول‌-چیچک‌دن، خانیمی‌نین، اوشاقلارینین گولوشلریندن و...و...هرنه‌دن...هرنه‌دن لذت آلمالی ایدی. مگر دونیا ائله بو کیچیک دیلخوشلوقلارلا خوش اولماق دئییل‌می؟!
آمما او یاشامین دادینی چیخارماغا همیشه شرط‌لر قویموشدو و هئچ واخت اونا چاتا بیلمه‌میشدی!
ایندی ایسه گئج آییلسا دا، افسوس ایچینده، عؤمرونون قالانیندا، هر بیر کیچیک سئوینجدن داد آلماق ایسته‌ییردی، جیسمینده کی توکنمز آغری- آجی‌لار قویسایدی!
ایندی ایسه بوتون ساعاتلاری تئز- تئز اؤتمه‌سین دییه چیلیک- چیلیک سیندیرماق، بوتون تقویم‌لری یاندیرماق ایسته‌ییردی. آمما بونلاری یوخ ائتمک‌له زامان دایاناجاقدی می؟!
یوخ. زامان بیر آخار چای کیمی یئیین گئدیردی و هئچ واخت آرخایا قاییتمیردی.

قادینی یاتاغیندا اوزانیب، نه واختدان بَری کیشی‌نین احوالینی سوزوردو، یئنه اوزون- اوزادی خیاللارا دالدیغینی دوشوندو.
" آی کیشی آز فیکر ائله، باشینی آت، یات دینجل ، صاباحا آللاه کریم دیر"،- دئدی.
کیشی آغری کسیجی پُمادی‌نین آغزینی قاپاتیب، باشقا درمانلاری‌نین ایچینه نایلونا آتدی و ایللر بویو فاغیر کوتله‌نی یالان یئره توختاقلیق وئرن بو اویدورما سؤزه باشینی توولاییب، گولومسه‌دی....
یالنیز اؤز جیب‌لرینی قورویان، مملکتی تالان ائله‌ییب پیس گونه قویان قارا اللر، باهالیق یارادیب لیل سودان بالیق توتانلار واردیسا، تانری بونا نه ائتسین؟!-اؤز- اؤزونه دئدی.

آمما هله کی اوزون ایللر بویو دردینه- سئوینجینه اورتاق اولان حیات یولداشی، یانیندا اولماغینا اوره‌کدن شوکر ائتدی، چیراغی سؤندوردو، قادینی‌ اؤپوب بؤیرونده اوزاندی...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

م.مجیدی

نگاهی به کتاب( نهنگ ها به خاک بر می گردند)

چندی پیش با دو نفر از دوستان اهل کتاب نشستی داشتیم. ضمن صحبت اشاره‌ ای  هم  به   کتاب ( نهنگ‌ها...)گردید. که تازه منتشر گشته،من گفتم  ، اگرچه با پیغام دوست و سرور عزیزم رئیس نیا ،در جلسه رونمایی کتاب فوق شرکت داشتم و شاهد سخنان استاد نیز بودم ،ولی خودم هنوز فرصت نکردم آن کتاب را بخوانم. در نتیجه به توصیه و تاکید دوستان، قرار گردید پس از آنکه من هم خواندم در مورد آن صحبتی گردد تا بعد ….در کوتاه مدت  کتاب را خواندم و آنچه را که باید در می‌ یافتم دریافتم. قبل از ورود به موضوع ، یکی دو نقطه لازم به اشاره می‌باشد ۱_هنر بازآفرینی واقعیت  وسیله ایماژها است. ایماژ هنری وحدت ارگانیک عناصر عینی و ذهنی است .عناصر عینی عناصری هستند که به طور مستقیم از پیرامون و جهان واقعی گرفته می‌شود ، عناصر ذهنی جنبه‌هایی هستند که تفکر خلاق هنرمند به ایماژها می‌افزاید.
  ۲_وظیفه ادبیات شکل دادن به اندیشه ، رفتار،  خلق و خوی انسانی و تربیت انسان برای زندگی اجتماعی است. از این رهگذر ادبیات عین سیاست تبیین  می‌گردد .بدین وسیله بسته به اینکه نظام حاکم خواهان تربیت چه نوع انسانی است ، روی این اصل بسترساز نوع خاص ادبیات نیز می‌باشد. در این راستا هر اهل قلمی، بنا به فضای موجود شیوه خاص خود را دارد .ولی آنچه که نباید فراموش گردد الزامات ذات هنر و ادبیات می‌باشد .اگر نویسنده‌ای می‌خواهد، اولین اثر آن جرقه‌ای زودگذر و دولت مستعجل نباشد، باید منتظر نقدهایی باشد که جهت صیقل دهی و حک و اصلاح ضروری می‌باشد .شکی نیست نباید در این مورد از انصاف و حرمت قلم  عدول نمود ، و باز روشن است کار هنری تا نزج گرفتن و بر روی کاغذ آوردن ،مدت زمانی را طی می‌کند ،همانند گدازه سوزان یک آتشفشان از ژرفای وجود نویسنده فوران می‌گردد تا بیرون ریخته شود . مسلماً در خوانش یک اثر خوب، اگر خواننده ذهنی باز و انعطاف پذیر داشته باشد، آنچه که دریافت می‌کند ممکن است در باورها و نگرش خود احساس تردید کند .چون به قول فضلا، در یک چشم انداز ، کتاب معنا را می‌آفریند و معنا زندگی را.
 از قطعه شعری که در ابتدای کتاب قید شده ،هر روز را به امید فردایی_
 گذراندن و دست نیافتن به فرداهای مورد نظر ، و نیز در مقدمه با خوانش این چنین : «من ننویسنده کتاب‌های بسیاری هستم ،و این کتاب را به جای همه کتاب‌هایی که ننوشته ام و شعرهایی که نسروده ام نگاشته‌ام ، به جای تمام زندگی‌های نزیسته ام به یاد عشق‌های نورزیده ام». آن قطعه شعر همراه این متن در آغاز مقدمه ،کاملاً دورنمای کتاب را برای خواننده روشن می‌سازد. با چه قلمی،  با چه گفتمانی روبرو می‌باشد.اگر آن قطعه شعر را نماد یاس و ناامیدی فرض کنیم ،بدون شک آن متن را هم باید نماد پیچیده گویی و پراکنده گویی ناشی از آن ذهن یاس آلود باید بنامیم . زیرا اگر نویسنده دنبال این است که افکار و احساسات و ذهنیات خود را در قالب جملات بیان کند، باید به زیبایی جمله هم بیاندیشد. به قول رولان بارت :(روایت هر چقدر درست‌تر، ساده‌تر، وخوش بیان‌تر و یکدست‌تر باشد لذت متن را گسترش می‌دهد و افکار زیبا از آن سرریز می‌گردند.) مخصوصاً اینکه نویسنده به  زعم خود بر (درخت هنر) هم لانه ساخته و خیال پرواز در آسمان ادبیات را دارد! به دنبال همان ذهنیات است که در همین مقدمه یکجا کتاب را  داستان لایه لایه معرفی می‌کند، و چند سطر پایین تر آن را (رمان) می‌نامند. واقعیت این است که کتاب فوق نمی‌تواند ویژگی‌های یک داستان را به خود بگیرد. رمان هم از اول تا آخر یک صورت ترکیبی سازماندهی مصالح کلامی می‌باشد .از رهگذر همین صورت ترکیبی است که ساختار ادبی آن جلوه‌گر می‌شود . از آن گذشته کتاب نامی که به خود گرفته،روی یک اتفاق بوده و توانمندی و خلاقیت نویسنده هم نتوانسته از ابتدا تا انتهای کتاب سایه  آن را حفظ کند .اگر بپذیریم وظیفه مهم رمان و داستان، انعکاس برشی  از زندگی می‌باشد. باید گفت این انعکاس آنچنان توام با خلاقیت زبانی و عاطفی باید همراه باشد که همان برش کوتاه از حیات انسان‌ها در جامعیت مشخص ترسیم گردد. حال مضمون این برش بازتاب یافته می‌تواند خاطره‌ای باشد مبتنی بر تداعی معانی‌ها یا حوادث عینی که شرح آن را از قلم نویسنده می‌خوانیم. مسئله حائز اهمیت در این روند آفرینش، آن است که هر اثری باید حاوی برداشت‌ها سنت‌های جاری و ایده‌آل ، و مقصدهای معینی از زندگی انسان‌ها باشد، و آنچه که به بازگویی خاطره بسنده می شود، نباید به دور از برداشت‌ها و روابط زندگی اجتماعی نویسنده باشد. زیرا در غیر این صورت نویسنده تنها به دامان شکل‌هایی از (مدرنیسم) منحط در می‌غلتد که دستاوردی نیز برای جامعه انسانی نخواهد داشت.

آنچه که باید گفت: زنجیره اوهام و اسارت ، آنچنان بر پیکر برخی نویسندگان و هنرمندان در این دهه‌های اخیر می‌فشرد ، که آرام آرام جلوه زیبای ادبیات و هنر پرافتخار ما به مضامینی  انحطاطی و افکار فریبنده و گمراه کننده گرائیده،  تراوش‌های ذهنی نویسندگان ، که می بایست شالوده سعادت و زندگی پیرامون خود را بر اوراق بنگارند .نقش پر از اوهام و اندیشه‌های خیالی و رویاها گشته، عامه مردم نیز همراه این نوای دل فریب و منحط از عواطف عالی بشری و آرزوهای مشروع انسانیت ،محروم گشته‌اند. در این فضای نامطلوب قلوب امیدوار هنرمندان هم به یأس و ناامیدی آلوده گردیده، در مقابل باز این مردم هستند که با تلاش و کوشش جانکاه ،امیدوار به آینده ضرب آهنگ زندگی را هر چند با تلخی به صدا در می آورند و  پیش می‌روند. ضروری است ، هنرمندان و اندیشمندان هم صدای پای آنها را بشنوند و همچنان که در ذات هنر نهفته است، ضمن زدودن یاس و ناامیدی نشاط زندگی را بر این مردم به ارمغان بیاورند. نباید فراموش نمود، هنگامی که تصورات وهمی همه چیز را رهنمون گردد، برهان  منطق از ذهن انسان رخت می‌بندد و آن وقت با دنیای واقعی قطع ارتباط پیش می آید و غرق در عالم رویاها و خیالات دنیای خاص خود، ترکیب و تلفیق اشیاء و حوادث به شکل دلخواه آنگونه که زائیده ذهن می‌باشدمتصور می‌گردد.نویسنده در این کتاب،بیشتر از نظر روانشناختی که پزشک هم می‌باشند، درد نویس خویش و چند نفر از اطرافیان برخاسته،بدون اشاره به زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی وضعیت پیش آمده، خود و چند نفر از دوستانی که از آنها هم نام برده، نه در کوران کار و تلاش که همان ضرورت تاریخی تحول یافتن فرد در روابط کار و زندگی مُهر  خود را بر آگاهی فرد فرو می‌زند و آبدیده‌اش می‌کند. بلکه فقط روی روابط محدود که در محیط خوابگاه و قهوه خانه و گردش‌های جمعی دوستانه داشته‌اند ورق می‌خورد. در روند این روابط و احساسات، در گروه‌های ویژه دانشجویی هم فعالیت و عاقبت بازداشت و مورد بازخواست قرار می‌گیرند و وامیدهند، و همدیگر راهم همچنین. به دنبال همین وا دادگی‌هاست که در بیرون در زندگی معمولی هم، اغلب به همدیگر خیانت می‌کنند و دنیا و پیرامون را هم از همان زاویه نگاه می‌کنند.آنجا که بابک خود،در بخش شروع اذعان می‌دارند.« جوان که بودیم قصد اصلاح دنیا را داشتیم هنوز کاری نکرده خودمان را رو به فنا دادیم، بعد هم دیدیم کسی حرف ما را نمی‌خونه ،داریم با مرور خاطرات وقت می‌گذرانیم.» ص ۲۱
 از آنجایی که به نظر راقم  این سطور ،کتاب (نهنگ‌ها...) صورت« حسب حال» نویسی و یک سلسله خاطرات به خود گرفته، خاطراتی که از رویاهای کابوس وار نویسنده،در قهوه‌خانه‌‌ به دوستش بهرام روایت می‌گردد. ولی در لابلای این روایت‌ها نقطه نظرات نویسنده نسبت به پیرامون خود که برگرفته از همان ذهنیات هستند،بیشتر مورد نظر نگارنده این سطور می‌باشد. رویاها و خیالات آنچنانی را به خودش وا می‌گذاریم. 
نویسنده در قسمت گزاره،ضمن یادآوری مناظر زیبای طبیعت استانبول، مخصوصاً دریا که همواره منبع الهام ایشان هم می‌باشد. حسرتی از تماشای زیبایی‌های دریا بر دلش  می‌نشیند. (چرا تبریز دریایی ندارد؟!) نشانی است از همان توهمات که در تمام بخش‌های کتاب به صورت انشایی (خاص) سرریز گشته. از آن گذشته در عالم هنر، اگر پای الهام به میان آید به قول فضلا و اندیشمندان الهام ده  درصد. توانمندی و نبوغ را در خود دارد. بقیه کار است و پشتکاری در کار و عرق ریختن. اینکه چرا تبریز دریایی ندارد ،دیگر از آن حرف‌هایی است که حداقل از دوران مشروطه به این سو که هنر و ادبیات مدرنیته گشته، به ذهن هیچ اهل قلم و اندیشمندی موضوع چرائی نبودن دریا در تبریز خطور نکرده .چون نویسنده و هنرمند در هر کجا که باشد ، آنچه که می‌تواند برایش الهام بخش باشد پیرامون و محیط زندگی می‌باشد،با کمی دقت به این نقطه پی می‌بریم در این صد سال اخیر،انبوه  کتاب‌ها و مقالات  در مورد تاریخ و فرهنگ تبریز نگاشته شده ، نویسندگان این‌ها،همه برخلاف نویسنده (نهنگ ها...)، الهامات خود را از رنگ و رخسار سمبولیک  عینالی گرفته، تا کوچه پس کوچه‌های دوه چی، سرخاب ، چرنداب، یکه دکان، و….از تیمچه‌های تنگ و باریک بازار که همه از تاریخ و فرهنگ این دیار سخن می‌گویند،و میان توده‌های مردم گرفته‌اند.از آن گذشته در  حیطه هنر ،آنچه که از واضحات  می‌باشد. الگوی روشن در چشم انداز مصائب انسانی و محیط زندگی است. همچنان که حافظ می‌گوید:
حافظ  ار آب حیات ازلی می‌خواهی   منبع اش خاک در خلوت درویشان است.
 در قسمت شروع، در قهوه‌خانه ، بابک بعد از روایت بخشی از رویاهایش  به بهرام استکان‌های چایی را به هم میزنند و نامی هم  برای ان می‌گذارند.

(تقاطی اقداح!) کشف این اصطلاح نامانوس و بی‌ رابطه  بیانگر چه می‌تواند باشد ، و متنی که در آخر همین بخش می‌خوانیم .«دو مرد با تانی از درب گورستان گذشتند و وارد غسالخانه شدند لباس‌های خود را کندند و در کمد دیواری نهادند و به سمت قبر دو طبقه در بلوک مشجر ردیف ۲۲ راه افتادند.» روایت خواب و رویا یک چیزی است و نگارش آن بر روی کاغذ چیز دیگر. آن وقت با جامعه سر و کار دارد و با خواننده . استاد شفیعی کدکنی در کتاب پر بهای (موسیقی شعر) چه به جا می‌گویند: (بعد از انقلاب اغلب جوانانی که به شعر و ادبیات روی آوردند. به خاطر فضای موجود نتوانستند چیز به درد بخوری عرضه نمایند. این نویسندگان جوان، به جای اینکه بر زندگی ،زمانه و عشق و سرنوشت انسان بیاندیشند .به این فکر افتادند که چه کار کنند تا (صاحب سبک) شوند و «زبان خاص» خودشان را پیدا کنند. در نتیجه از ذات زندگی که سرچشمه همه هنرها است به دور افتادند و هم از سایه زندگی که سبک است.)آنجا که نویسنده (نهنگ‌ها.... )خود اذعان می‌دارند. (و من جوری که از دلم بر اومد نوشتم این هم سبک منه. ) ص ۲۲۱. 
یعنی خواننده دیگر برایم مهم نیست، مهم این است که من صاحب سبک شدم. همان جا باز استاد شفیعی اضافه می‌کنند: (امروزه با بهره‌وری از نظریه‌ها می‌توان ده ها نوع  سبک و (زبان خاص) به وجود آورد. ولی آیا می‌توان یک بیت شعر و یک جمله ادبی خلق نمود. این را دیگر باید جامعه بگوید و مردم.)
در همان کتاب (موسیقی شعر) سخنی نیز از دکتر خانلری نقل است، می‌گوید: (برای من رویای (زبان جدید) و شکل (بیان کاملاً شخصی) مفهومی ندارد. این‌ها همان( تجربیات سبکی) هستند.فوق العاده کشف‌ها زمانی اتفاق می‌افتد که وجود هنرمند لبریز از چیزهای گفتنی باشد. او زبان رایج را برای بیان آن انتخاب می‌کند، و این زبان در حین کاربرد از درون دگرگون می‌شود .) 
نویسنده،در همان (گزاره) زندگی را چنین می‌فرمایند.« حکایت زندگی ما یک روایت مکرر از مضمون‌های کهن مثل عشق و خیانت است.» و چنین نتیجه می‌گیرند.« حیرت نخواهم کرد اگر بسیاری از مخاطبان بخشی از ماجرای زندگی‌شان را در تصویر این کتاب ببینند.»ایشان از این بدیهیات غافل هستند که ،هیچ نویسنده‌ای نمی‌تواند رابطه خود با خوانندگانش را به شیوه دلخواه در نظر بگیرد. باید این شیوه را خود اثر وی پسندیدنی و پذیرفتنی سازد . در غیر این صورت اعتماد نویسنده به اثر خویش کمال خودستایانه ، ویژگی های شخصی خود را به رخ کشیدن و بی‌توجهی به خواننده را در پی دارد . جای بسی تاسف است در روزگار چنین آشفته، با  انبوه ناملایمت‌ها و نامردمی ها که به سوی مردم روانه می باشد. مردم هم در کار و کوش خود روزگار می‌گذرانند. نویسنده محترم به جای اینکه امید و آرزو را در دل این مردم رنج دیده زنده نگه دارد .دلش می‌خواهد بخوابد و دنیا و زندگی را در خواب ببیند. جالب اینکه،این واقعیت گریزی را در هم  ذات پنداری با آن می‌بیند که گویا زمانی هم در (سوررئال) کار کردند. در حالی که سبک فوق در هر مقطع زمانی فراتر از واقعیت بوده .همچنان که نویسندگان و هنرمندان بزرگ از آن سبک در حد ماندگار استفاده نمودند، نه اینکه واقعیت پیرامون را به کنار نهند و همواره غرق در توهمات و رویاهای خود و در نیمه بیداری هم زندگی را از طرف دوستش (عالمانه) و افتضاح،چنین وصف نمایند. (در این زندگی که آدمی می ‌شاشد و می‌ریند حقیقتی نیست و در این زندگی که آدم می‌خوابد و می‌میرد حقیقتی نیست.) ص ۷۰ و چند صفحه بعد،
(گویا این جماع های  مکرر، ذره های  فضیلت را در میان نفوس پراکنده‌اند و نسلی ناخالص و سردرگم آفریده‌اند .) ص ۹۶
 نفرت و بیزاری در روزگار موهوم نویسنده موج می‌زند، و در دنیای ساختگی خود  خطابی هم به بشریت دارد. (کتاب بنویسم و چاپ کنم  بدهم دست مردم که بخوانند اول که نمی‌خوانند، گیرم این کار را کردم یکی آفرین گفته و عقده هایش را با دشنام هائی که داده ام ارضا خواهد کرد یکی خواهد رنجید و کتاب راهم به دور خواهد افکند. دیگری آن را چرند جالبی برای اوقات فراغتش خواهد یافت و کسی هم که براستی  فهم کند مثل خودم نومید و مایوس و دلسرد خواهد گشت و در زندگی روی خوش نخواهد دید.) ص ۱۰۴
 نوع انشا، آنهم خطاب به بشریت و هدف از طرح این موضوع ،گویای چه دیدگاهی است. آیا حرفی برای گفتن دارد ؟ 
نویسنده‌ای که در عالم نیمه بیداری،کتابش را چنین  معرفی می‌نماید،از دو حال خارج نیست. اگر به سخره گرفتن خواننده‌ در نیت نویسنده نباشد ،به یقین نشانگر ابتذال ادبی می‌باشد. با مختصر آشنایی در ادبیات و هنر مشخص می‌گردد، نوع بیان این چنین به هیچ شیوه و سبکی مربوط نیست به قول صاحب نظری فقط (کنسروی از کلمات نامربوط پیوسته به هم و بی ارزش) می باشد. آنچه که نباید فراموش کرد،سبک و شیوه نگارش یک چیزی است  و بازی با کلمات چیز دیگر و حکایت دیگر.

روی این اصل:  وقتی کتابی ،نوشته‌ای،وارد پیرامون و جامعه گردید، طبیعی است که نقطه نظرات خوانندگان را به دنبال خواهد داشت در غیر این صورت،با یارگیری جهت  معرفی کتاب، و تبلیغات و سخنان ویژه روی آن،کتاب جنبه محفلی به خود خواهد گرفت و در نتیجه در کوتاه مدت از یادها پاک خواهد شد.
 نویسنده محترم ،  اگرچه در جای جای کتاب ،یکبار  با دیدن زیبایی‌های دریا در استانبول و الهام‌گیری از آن،یک بار (وقتی توپ سرخ خورشید از بالای کوه سرنگون می‌شد) یک بار (وقتی بخشی از ماه از داخل ابر بیرون آمد شبیه قرص جوشان ویتامین ث بود که در آسمان انداخته باشند  لحظه لحظه داشت آب می‌شد) ص ۴۱ (همان جا ‌دانستم شاعر و نویسنده می‌شوم.) در همان خیال نویسندگی بود که همچنان با دوستان و با (رعنا) کتاب‌هایی را به قول خودشان،(صفحه صفحه مکیدیم  و شیره جان این نوشته‌ها را با هم نوشیدیم.) ص 114 از اینکه (عشق چگونه میتواند عضله و استخوان شود!) صحبت کردند.
از  کتاب‌هایی که خواندند و از مکتب فرانکفورت یاد کردند،از اینکه (رعنا) نتوانسته، همچون دختر پارتیزان یوگسلاوی مقاومت به خرج دهد. سیاست را «هنر استخراج لجن  از انسان‌های شرافتمند» ص ۱۱۵ می‌دانند .واقعا باید گفت دست مریزاد! جمله شاهکاری است و باید با آب طلا نوشت.  روی همین اصل است که گفته می‌شود این کتاب بری از هر ایدئولوژی می‌باشد و شعار هم نمی‌دهد .غافل از اینکه همین جملات خود اعترافی است از انسان‌های واداده‌ ، که از پیرامون و واقعیت به قول خود نویسنده ،«انگار برای همیشه از دنیا اخراج شده بودم» ص ۱۰۶.
 لوسین گلدمن، در جامعه شناسی ادبیات می‌گوید :«به ادعای نویسنده، متن هر چقدر ایدئولوژی را نفی کند در جوهره خود علی رغم نیت نویسنده تضادهای ایدئولوژیکی را آشکار می‌سازد.» تضادی روشن‌تر از افاضات  نویسنده محترم ؟. این از بدیهیات است که در علوم انسانی و معرفتی بی‌طرفی محض امکان ندارد. به قول لوکاچ: (ادبیات بیش از هر چیز علل ایدئولوژیکی می‌باشد(.
آنچه که روشن است.این کتاب در برهه‌ای از زمان عرضه گشته ،که  گفتمان‌ها و باورهایش، صرف نظر از رویاها ،با واقعیت‌های پیرامون همخوانی ندارد. البته این شیوه دلخواه نویسنده بوده  قابل احترام هم می‌باشد. ولی باید گفت صدها  ادعا برای نویسندگی و قلم زدن در اوهام و خیال ،همان پشت کردن به پیرامون و واقعیت‌ها را به دنبال دارد. آن هم در روزگاری که همه شئون زندگی مردم تنیده در سیاست. حتی آن مقدار اندک نان و پنیر صبحانه هم رنگ سیاست به خود گرفته. الان اگر نیم نگاهی به بیرون و پیرامون بنگرید سراسر شعار است و مطالبات زندگی، و چشم بسته نویسنده محترم. باید پذیرفت ،بدون نیت خوب اثر هنری کامل میسر نیست. التزام  خدمت به اهداف سیاسی و الا نه فقط عامل محدود کننده نیست،بلکه به دستیابی به کمال هنر یاری می‌رساند.بنگرید نویسندگان و اندیشمندان بزرگ را . همچنین است نظر نویسنده محترم در مورد زن.در سراسر کتاب، به زن و موقعیت  اجتماعی او نگاه انتزاعی دارند. رفتار و کردار و انحرافات زن را در جنسیت او تبیین  می‌کند،نه در عوامل ظلم اجتماعی،که  مقوله گسترده در جامعه شناختی می‌باشد و می‌تواند بر همه اجزای یک اجتماع اعمال گردد، که هیچ ربطی به جنسیت ندارد . در توصیف با (رعنا) بودن،که چنان (زنده در رگهایش هم جاری است)میخوانیم.
 (آن هم  آغوشی‌های داغ در کوچه دویدن‌ها ،نفس به نفس کنار هم نشستن‌ها و رگبار  بوسه‌ها با رسیدن به نقطه پایان هر سطر در تن هم پیچیدن‌ها، و صورت را از هر سمت بوسیدن با لب‌ها، موقعیت  هر عضو را یافتن ها، ان ناله های نرم از سر خوشی، لاله ی  گوش و هاله ی نار پستان ها را گزیدن ها و با زبان خیس و حریص تمام فرورفتگی‌ها و برجستگی‌ها، دهان و گوش و بینی و تمام منافذ بدن را مزیدن ها، سپس فرو شدن در اعماق و ماندن در آن حفره‌های نرم و سوزان مکیدن ها و… تا اینکه زیر دوش اب با مهربانی با تن هم را شستن ها .)  ص ۱۱۶
حال،صرف نظر از نگاه نویسنده محترم به زن و طیف زنانی که در پیرامون هستند . نوع نگارش  و بلاهایی که بر سر مصدر ها  آورده ،(به جا یا نابجا)  در کجای ادبیات می‌توان سراغ آن را گرفت که این گونه مقوله ادبیات را تا سطح احساسات مبتذل خصوصی تنزل دهد و نیز ضرورت طرح آن گونه جنس زن را ، آن هم در زمانه‌ایی  که زنان در پیرامون (نویسنده والا) از  بدترین نوع ستم بی‌عدالتی محض برخوردارند.ایکاش ،ایشان به پیرامون خود،به اوضاع واحوال زنان قهرمان ،همچون نرگس  محمدی ها، نسرین ستوده ها و..........
 چه بسیار زنانی که حماسه مهسا را رقم زدند و جهانیان را در حیرت فرو بردند نیم نگاهی  می انداختند و این جملات را دوباره می‌خواندند. ولی گویا به زعم نویسنده و دوستانش چون کتاب فوق بری از سیاست می‌باشد، بنابراین وارد شدن در این حیطه لازم نمی‌گردد.

همان تضادهای ایدئولوژیکی هستند که در ورای کلمات خودشان را به روشنی نمایان می‌سازند.در قسمت شیفتگی ،ضمن اینکه از(رعنا) و خیانت هایش و نیز از (افشین) داد سخن می‌گوید. با چنان واژه‌ها و کلمات مستهجن این صفحات را پر می‌کنند تا ،(می‌نگاشتم تا روحم را از این حصار تباهی برهانم  و تصویر از عشق دهم چنانکه پس از ما، محک تازه ی  دلدادگی شود و عیار خلوص شیفتگی .)ص  ۱۲۶
 نویسنده آنقدر غرق  در دور باطل و بی چشم انداز می باشند.«امید احمقانه خطرناک‌ترین چیزیه که بشر می‌تونه داشته باشه. امیدی که پشتوانه حقیقی  نداره .»ص  ۱۳۳
 چشم انداز روشن با امید و آرزو،آن چیزی نیست که در دل‌های یاس آلود  جایی داشته باشد. امید و آرزو را باید در ارتباط با شور زندگی توده‌های مردم و پیرامون جست . همانجا که با کار و تلاش سنگ را هم به آب تبدیل می‌کنند تا جایگاه عشق را جلا بخشند .آنچنان که حافظ، امید را فن  شریف می‌داند.(عشق می‌ورزم و امید که این فن شریف چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود.)
 نویسنده با همان زاویه دید،گوشه چشمی هم به رویدادهای تاریخی می‌اندازند، و بدون اشاره به بستر موجود( جنگ جهانی) وقایع شهریور ۱۳۲۰ را  حمله   روس‌ها و انگلیسی‌ها به ایران می‌نامند. ص ۱۵۹
قحطی ایام بعد از جنگ را چنین (ادبیانه و هوشمندانه) توصیف می‌کنند.«آدم ها  شروع به خوردن لاشه مرده همدیگر کردند گاهی بین آدم‌ها و سگ‌های گرسنه سر یک جنازه زد و خورد می‌شد.» ص 160
 به دنبال آن (اینکه حکومت فرقه کارهای خوبی هم کرد شکی نیست. اینکه عامل شوروی بود و در نهایت شوروی قصد داشت آذربایجان را از ایران جدا کند یا برای اهداف خودش استفاده کند هم شکی نیست.)ص ۱۶۳
وقتی نتایج یک جنگ جهانی و تبعات آن،همراه با یک رویداد تاریخی با قلمی که دنیا را آنچنان به تصویر می‌کشد،چنین ارزیابی شود .جز سقوط مقام تحلیل و جایگاه قلم چه می‌تواند باشد .چون نویسنده نمی‌خواهد واقعیتهای پیرامون خود را بنگرد. اگر غیر از این بود،حداقل به خاطر آشنایی با کتاب، می‌توانست وقایع  آذربایجان را از نظر پیدایش تاریخی و دستاورد های آن به کتاب ارزشمند (ایران بین دو انقلاب) ، و نتایج  یورش به آن و  قلع و قمع آن را به کتاب (اشک سبلان) مراجعه نماید. نه از روی بی مایگی توصیه عمورا که تاکید دارد . (ما باید خودمان یه فکری به حال خودمان کنیم باید پشت هم بمونیم باید تو قصه  همدیگر نقش بگیریم و از دل و جان بازی کنیم.) ص ۱۶۴ بعد به  سلامتی عمو جان لیوان چای را باز با (تقاطی اقداح)  به هم زدند.نویسنده دنیایی که با ذهن خود ساخته و خیانت و تباهی  پیرامون را انباشته ، مردم را به دو دسته تقسیم می‌کند.(دسته‌ای که در گنداب کثافت  می لولند ،  دسته‌ای که بر لبه بامی نشستند به تماشای این گنداب.)ص ۱۸3  نتیجه می‌گیرند.(من انسان هستم موجودی که از او پست‌تر وجود ندارد.)ص  ۱۸۴پاسخ این گزاره ،را ،باید در نمایشنامه های شکسپیر،یادداشتهای گوته،و گاندی مشاهده نمود که سرشار از سخنهایی از جایگاه والایی انسانی،دارای روحی که سرچشمه فداکاری و پایداری می باشد.
 وقتی به پراگ سفر می‌کنند، باز دلش در دیدار رعنا شور می‌زند و چون موفق نشده او را ملاقات کند.( لحظه‌ای اندیشید نکند او هم مانند گر گور  داستان کافکا مسخ شده و به موجود دیگری بدل گشته است.) ص ۲۰۴ و اضافه می‌فرمایند اگر او مسخ شود به الاغی استحاله  خواهد یافت.) ص ۲۰۴
ارتباط نوآوری‌های نویسنده با ذهنیتی سرشار از اوهام،می‌تواند همه  واگویی‌های اطرافیان را به کتاب‌ها و نویسندگان دیگر گره زند و خودش را به عنوان یک (روشنفکر عامی)، که در صدد فتح قله‌های ساخته ذهن خود می‌باشد معرفی نماید.
 همان زاویه دید است که قسمت پایانی کتاب هم جایگاهی ویژه به خود گرفته، سرشار از گفتمان‌ها و کلنجار رفتن با خود و پیرامونش. اگر در گذشته های دور نسبت به فلان موضوع چنین  برخورد می‌کردم چنان می‌شد.( اگر در دوران دانشجویی کتاب‌های دیگری می‌خواندم یا با این همه بحث‌های آرمان گرایانه راه خودمان را سد نمی‌کردیم شاید دنیای مان راه دیگری می‌رفت .)ص ۲۱۲ و آنچنان که وصف وطن را هم چنین می‌خوانیم،( وطن عشق من بود . ولی وطنی خالی از محبوب شبیه  به دریاچه‌ای بدون آب.)ص  ۲۱۳در مورد عشق به وطن و عشق به محبوب ،داستان‌های زیادی در تاریخ بچشم میخورد.ولی گویا ،نویسنده محترم ،با (شهود شاعرانه) خود بدین دریافت رسیده ..
 با همین بینش،علل فقر و بدبختی را نه محصول  ساختار جهانی و مبارزات نهفته  در آن بلکه (واقعاً چرا آدم ها و سیاستمدارها دنیا را این شکلی کردند.) ص ۲۱۷ همچنان که پیشاپیش تصورات خیال نویسندگی در نگاهش موج می‌زند،در پایان هم سرشتی این چنینی به خود گرفته(بعضی ها چاه نفتشان فوران می‌کند من هم چشمه طبعم) ص ۲۱۸ و آنچنان شیفته طبع  قلم خود می‌باشد،که خودش  برای خود نمره قبولی می‌دهد و نیازی نمی‌بیند جامع و مردم غیر از آنچه که خود تصور می‌کنند ببینند

.چرا که مطمئن است با نوشتن (پا را در  کفش تنگ هنر کرده است.) ص ۲۱۹ و بدون  در نظر  گرفتن جامعه و خواننده ،هرجوری که دلش می‌خواد مینویسد.
در پایان  وقتی بهرام به بابک نگاه می‌کند. او را شبیه به مرد بازنده‌ای می‌بیند که همه چیز را باخته و نوشتن هم، (تلاشی بود برای اینکه بخشی از زندگی اش  را از این ورشکستگی نجات دهد.) اگرچه دلش می‌خواست او را هم بسان تولستوی ،یوسا، فاکنر،  ببینند.ولی  خودش خوب می‌دانست هیچ کدام از آنها نبود .بابک بود ، با مجموعه‌ای از توهمات خود که آرزو می‌کرد او را هم نویسنده بشناسند. که به قول خودش با (پیشگویی نفرین شده‌ایی که خشکیدن رودها را آمدن خشکسالی را با شهود شاعرانه‌اش دریافته است.) پس بهتر است بمانیم و ببینیم جامعه و مردم در مورد (شهود شاعرانه شان) چه خواهند گفت.
در قسمت پایانی کتاب بهرام، بر روی برخی از توهمات و یاوه سرایی‌های بابک انگشت نهاده، شاید این برخی‌ها از اعتماد به نفس و فروتنی که نویسنده به خیال  خود در خود سراغ دارد سخن می‌گوید ،علامتی است به خواننده در ارزیابی کتاب، بی توجه به آن برخی‌ها که از زبان بهرام به خودش نسبت داده نباشد . ولی این دلیل نمی‌تواند باشد که هر خواننده چشم بسته از گفتمان‌های آنچنانی،که از آسیب شناسی یک پدیده سخن میگوید بگذرد.
 در جای جای کتاب، جملاتی تهی از معنی، کاربرد نامفهوم لغات در جمله‌ها، جمله های کم مایع و مستهجن موج می‌زند چند نمونه‌ای از آنها:
  (و من بوی پوست اسبانی را می‌شنیدم که دراصطبل اربابی تنشان را به هم می‌مالیدند.) ص ۲۸
 (درمانی یعنی درمالی مریض و وجدان، مرض و شرف و انسانیت، اگر هنوز چیزی مانده باشد.)ص  ۶۴
 (سرباز گفت: چه تضمینی است فرار نکنی و برگردی؟ گفت اینو می‌ذارم اینجا برنگشتم بخورش و سرباز هم مثل ما خندید.) ص ۷۷ 
(قصه بعدی تو ذهنم حاضره فقط نمی‌دانم کی قراره انزال بشه.) ص ۷۹
 (پارچه ایی  از قلبم هر بار در سوراخ گشاد چاه می‌ریزد.) ص ۱۱۹
 (انگار بر کاسه سرم نشستی و در ذهنم ادرار کردی.)ص ۱۱۹
( تو یه غربی را کافه دعوت کن، بگو بیا در مورد فروش مادرت مذاکره کنیم شک نکن سر قرار حاضر میشه.) ص ۱۹۶
)مرگ بهترین قانون زندگی است، من اونو مث  آفساید فوتبال دوست دارم(.
( آدم خاصی که خرق عادت بزرگترین ویژگی او بود.) ص ۱۸۵
بدون شک،آوردن این واژه ها روی کاغذ ، مایه شگفتی میتواند باشد.
 و اما،به هنگام نوشتن این سطور، از توهمات و خیال بافی های نویسنده کتاب دلم به درد آمد، که نوع کلمات و واژه‌های به کار برده در آن کتاب، بخشی از آنها به انکار امید و شرف و انسانیت که کار مایه و ثمره  عمر بزرگان قلم می‌باشد پرداخته.  یاد آن شعر زنده یاد اخوان ثالث افتادم که در آخر شاهنامه خطاب به مدعیان سروده.
 …..هر شکوفه تازه رو به بازیچه با داست  
همچنان که حرمت پیران میوه خویش بخشیده
 عرصه انکار وهن و غدر و بیداد است…..
اگرچه،کتاب فوق  در خور به جد گرفتن نبود . اما حقیر به عنوان یک دوستدار قلم و کتاب، وظیفه خود دانستم. در این فرصت به نسل جوانی که با شور و عشق و ایمان ،کار نوشتن و خواندن را دنبال می‌کنند  یادآور شوم که، به جای خواندن مهملات یاس آور،که ناجوانمردانه ارزش کلمات و حرمت قلم را به هر ادعایی آلوده می‌کنند. چشم و دل خود را با خواندن آثار بزرگان نیرو و گرمایی بخشند که سرشار از مهر و ایثار و پایداری هستند و امید.آنکس که آرزوی نویسندگی را در سر می پروراند ، باید بداند . نویسنده یک آموزگار است. تنها آنکسی آموزگار توان شد،  که بیش از فراگیرندگان بداند. درست نیست که صدای نویسنده، تنها وصف احوال آدمیان اطراف خود باشد. آدم خودخواه آسان نمی‌پذیرد. او در خود و برای خود زندگی می‌کند، و آنگاه که خودش آسیب دید دیگر مفهومی در زندگی ندارد، آن کس که معنی زندگی  را از دست داد.آنگونه از جامعه و شرف و انسانیت سخن می‌گوید که خود می‌اندیشد . باید گفت قلم موهبتی است، وسیله ای  است ، جهت  بیان زندگی و  چالش‌های انسان در مواجهه با آن.در غیر این صورت قلم به خودی خود تکه آهنی می‌گردد جهت ضربه به  مخ خواننده .آدمی که مهمترین عکس العملش در برابر زندگی (نفرت و بیزاری) است. چیزی برای عرضه به خوانندگان ندارد ، نباید هم تعجب کرد که نوشته‌اش چرا بر دل گروه کثیری نمی‌نشیند. باید گفت: نوشته‌ای اعم از آنکه بر اساس تجربه‌های شخصی باشد یا نباشد .همچون خواب و خیال ،سرشار از توهم بی‌رحمانه، نوعی خود بروز دادن نویسنده است.هرچه که می‌نویسد خود اوست نه بهتر نه بدتر. 
علل نارسایی‌های موجود در ادبیات و هنر این زمانه را باید در دستاوردهای (نئو لیبرالیسم) دهه‌های اخیر نامید. که در بخش‌های فرهنگی جامعه نفوذ کرده. فرد را منزوی و بدون آینده می‌خواهد.همان تفکری که یک جمع  سازمانی را هم متلاشی می‌خواهد تا آرمانگرایی و خرد جمعی شکل نگیرد.

 به جای آن انفعال و بی‌ تحرکی….. جوانانی بار بیاید، آنچنان مرعوب و ناامید که تنها راه مبارزه را در مرگ خود ببینند نه در حرکت جمعی.باید گفت، کتاب فوق هم به مثابه  یک بیانیه و (مانیفست) در این راستا می‌باشد.
 در این کتاب اهمیت اعتماد وکارجمعی،که یکی از شاخص‌های زندگی اجتماعی است در سایه قرار گرفته. نقطه تاریک آن یعنی (خیانت )به  روشنی در لابلای کتاب شناور می‌باشد. متاسفانه ذهنیات نویسنده هم بر محور همین خیانت اطرافیان به هم شکل گرفته، مفهوم اجتماع را هم از آن زاویه می‌بینند و هیچ افق انتظاری را در خواننده نمی‌آفریند. نویسنده ضمن آموختن و لذت بخشیدن ،باید دیدگاه‌های یاس آلود مردم را با قند ادبیات به کام شان شیرین  نماید. همچنان که ادبیات دوران مشروطه،و هنر و ادبیات دهه‌های سی  به بعد آنچنان بودند. آنکه خودش را در یک ورطه می‌بیند،در اطرافش همه جا ظلمانی  و بی چشم انداز و خالی  از هر تسلایی ،سرشار از مغلطه می‌باشد. ولی باید گفت عشق به زندگی است که در جهان وجود آدمی را ضروری می‌کند .بتهوون بزرگ چه خوش می‌گوید.(زندگی آنجاست که رنج آنجاست سرنوشت چیزی جز این نیست که سهم خود را با رنج  به دوش بکشیم و جاممان را تا جرعه آخر بنوشیم.)
 اندیشه و ملاحظات خود را به هنر و سبک هنری نسبت دادن و به مثابه (کشف شجاعانه) نامیدن،آن هم با نمودهایی که در سرتاسر کتاب موج می‌زند، هیچ سنخیتی در عرصه ادبیات ندارد. نوشتن جان کندن است. قبل از آن که دنبال سبک باشید، باید در نوشتن عرق از تن برون آید. باید از درون زندگی و ضرورت تاریخ جرعه‌هایی چشید تا به اعماق زندگی فرو رفت و جامعه را دریافت. به قول باختین «برای پا گذاشتن به تاریخ باید از حالت خودبودگی محض بیرون زد.» در غیر این صورت ممکن است همان( کفش تنگ هنر) در پای آدمی گشادی باشد و پا را واگذارد.
فرزانه ای از مغرب زمین،سالها پیش هنگام دریافت جایزه نوبل،در خطبه ای که آن را باید چون سرمشقی همیشگی در پیش چشم داشت،چنین گفت:مردان و زنان جوانی که امروز در کار نوشتن هستند،مشکلات دل آدمی را که با خود در ستیز است. از یاد برده اند.نوشته خوب تنها زائیده این ستیز است.جز این چیزی در خور نوشتن نیست،در خور عرق ریزان روح نیست.....
بهتر است مدد از مولوی هم بگیریم: (بیا در بحر و دریا شورها کن این من و ما را  که تا دریا نگردی تو ندانی عین دریا را.)
 حال به مصداق،عیب می جمله که گفتی هنرش نیز بگو. جای آن دارد با تمام  نقیصه‌ها. باید زحمات نویسنده را در گردآوری این مجموعه ستود. از اینکه با نوشتن این کتاب خودش را از صف آنهایی که  نمی‌خوانند و نمی‌نویسند جدا کرده بر آن باید ببالد. با یادآوری این نقطه که با آن همه شور و اشتیاق که در تخیلات خود سراغ دارند. اگر قلم را در راستای منطق درست، آنکه از بزرگان و اندیشمندان به ارث رسیده استفاده نمایند ، بدون شک آینده‌ای درخشان در انتظارشان خواهد بود.
پایان
آبان 1403

https://t.me/Adabiyyatsevanlar