"زنوز" گوروشو  ادبیات سئونلر کانالیندا
1403,8,22

دانیشیر :دوکتور "ارشد نظری "ائتیمولوژیست
اپاریجی: کریم قربانزاده7
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"زنوز" گوروشو  ادبیات سئونلر کانالیندا
1403,8,22

اپاریجی: کریم قربانزاده8
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

زنوز شهرینین حورمتلی شهرداری آقای مهندس" خلیلی" و رئیس شورای شهر زنوز آقای مهندس" احمدی " کی بو ایمکانی بیزه یاراتدیلار صمیم قلب دن تشکور ائدیریک

ادبیات سئونلر


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"زنوز" گوروشو  ادبیات سئونلر کانالیندا
1403,8,22

دانیشیر :آغای "کارگر"

اپاریجی: کریم قربانزاده9
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"زنوز" گوروشو  ادبیات سئونلر کانالیندا

1403,8,22
زونوزون سفال کرخاناسیندان گوروش

اپاریجی: کریم قربانزاده10
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"زنوز" گوروشو  ادبیات سئونلر کانالیندا
1403,8,22
ساغدان:ریاضی،کارگر،قربانزاده،دانایی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"زنوز" گوروشو  ادبیات سئونلر کانالیندا
1403,8,22

اوخویور :"سخاوت ممد اوف"
شکیل لر زونوزون پاییزینداندیر
بو ماهنی نی تقدیم ائدیریک حورمتلی زنوز اهالی سینه

اپاریجی: کریم قربانزاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"زنوز" گوروشو  ادبیات سئونلر کانالیندا
1403,8,22

دانشیر: ریاضی جنابلاری

اپاریجی: کریم قربانزاده10
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

آبان آینین 19 صفرخان قهرمانیان بیزدن آیریلدی

صفرخان قهرمانیان وطنین ماندلاسی نین ابدی خاطیره سینه عشق اولسون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

خاطرات صفر خان (صفر قهرمانیان)
نویسنده:«علی اشرف درویشیان»

سی و دو سال مقاومت در زندان های شاه
در گفتگو با «علی اشرف درویشیان»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

معصوم ايله قيسا خاطيره‌لريم
"احد فرهمندی"

1395-جي گونش ايلي معصوم منه زنگ آچدي. سلام،كيف‌احوالدان سونرا، دئدی: سيزدن بير ايسته‌ييم وار. دئديم: امر ائله قوللوغوندايام. دئدي: منيم «قار آدام» ايلك شعر توپلوسو كتابيمين جلديني وئرميشم بير طراح چكيب، ‌اونون نه طرحيني سئويرم نه ده صفحه‌‌ دوزنليگيني، اصلا بو طرح منيم اوره‌ييمه ياتمير. اما ايستيرم كتابيمي سيزين مشورتيزله ايشله‌يم. دئديم اؤنجه كتابين شعرلريني گؤندر منه اونلاري ائديت ائديم، سونرا طرح و صفحه‌آرايي‌سي اوچون ده دانيشاق. بير گون سونرا معصوم شعرلريني تلگرامدان منه گؤندردي. اونلاري رئداكته ائدركن، كئچميش ايللرده ائل بيليمي مؤسسه‌سي‌نين درگي‌سي‌نين گرافيكي ايشلريني يئرينه يئتيرن، وحيد دولتشاهي جنابلاري، شهناز خيابانيندا بير دفتر آچيب، گرافيك ايشينه مشغول ايدي. وحيد ايله تماس توتوب معصوم‌ون كتابي‌نين گرافيكي ايشلريني اونلارا پيشنهاد ائتديم. آچيق كؤنوللوكله قبول ائديب، دئديلر: خانيم جبارپورلا بيرگه گلين ياخيندان دانيشيب قرارداد باغلاياق. معصوما خبر وئرديم گلسين بيرليكده وحيدين دفترينه گئدك. معصوم او زمان ايران خودرونون تبريز شعبه‌سي‌نين ساتيش بؤلومونده ايشله‌ييردي. دئدي چوخ چتين مرخصي وئريرلر آنجاق زورلاييب مرخصي آليب گله‌جه‌يم. قرار ساعتي شهناز خيابانيندا گؤروشدوك. معصوم خاص بير خسته‌ليكدن سيخينتي چكيردي او دا قارشي آلينمايان كؤكلمك ايدي. او اوزدن يولو راحات گئده بيلميردي. وحيدين دفتري بير تيكينتي‌نين ايكينجي قاتيندا ايدي، معصوم چوخ اذيته قاتلانسا دا پيله‌لري چيخدي. وحيد بَي ايله كتابين جلد طرحي و صفحه‌دوزنليگي اوچون چوخلو دانيشديق، سونودا نهايي قرارا گلديك. وحيد ايشي باشلادي، نئچه دؤنه طرحي گؤندردي، بعضي يئرلريني معصوم بَينميردي دَييشمك مجبوريتينده اولوردو. نهايت طرح بيتدي، صفحه دوزنليگي ده سونا چاتدي، معصوم دئدي: ايستيرم كتاب يوخاري كئيفيتده چاپ اولسون. چوخ ساغ اولسون وحيد بَيي واخت آييريب، چاپ اوچون نئچه دؤنه اؤزو چاپخانايا باش ووردو، نهايت معصوم سئون «قار آدام» كتابي ايشيق اوزو گؤردو. معصوم چوخ سئوينيردي، قانادي يوخ ايدي اوچسون.
معصومون ايكينجي كتابي «من ياساقلاري سينديرديم» بير سامبالي طرح ايله آيدين ساو نشرياتي طرفيندن چاپ اولدو.
آرا- سيرا تلفن ايله دانيشارديق. بير گون تلفن‌دا دئدي اولا بيلسين بير ايكي آي تلفونا جواب وئره بيلمه‌يم. اؤز ايچيمده بئله سانديم مندن اينجي‌ييب، سوروشدوم مندن اينجي‌ميسن؟ دئدي يوخ. من بير آغير جراحي عملينه گئتمه‌لي‌يم او اوزدن دانيشماق امكانيم اولماياجاق. سونرالار بيلديم، آرديجيل كؤكلمه‌يين قاباغيني آلماق اوچون حكيم‌لري جراحليق اؤنريسي وئريب. نهايت بير مدتدن سونرا معصوم اؤزو منه زنگ آچيب دئدي: بو آرتيق اتلردن جان قورتارديم، بوندان بويانا، تئز-تئز ياساقلاري سينديراجاغام، آخي من ياساقلاري سينديران تبريز قيزيام، آديما لايق ايش گؤرمه‌لي‌يم. دئديم: ايران‌خودرو دا ايشله‌‌مك سني يورار، اولا بيلسه ايشيني دَييش آرام و دينج بير يئرده ايشله. دئدي: اورادان چيخميشام، ايندي حقوق اوخويورام. قورتارا بيلسم، وكالت مجوزي آلاجاغام. داها سونرا درس اوخويور دئيه چوخ زنگ ووروب واختيني آلمازديم. او ايللر من بير پروژه باشلاميشديم، آذربايجانين قادين شاعر، يازار و صنعتكارلاري ايله مصاحبه آپاريب، «شفق آذربايجان» درگيسينده چاپ ائديرديم. معصوما پيشنهاد ائتديم اونونلا بير مصاحبه آپاريم. قبول ائتدي. سوال‌لاري طرح ائديب اونا گؤندرديم. سوال‌لاري اوخوياندان سونرا دئدي: سن منيم هر زاديمي بيليرسن، فيكيريمله ده تانيشسان، منيم واختيم يوخدور، بو سوال‌لارا منيم ديليمدن اؤزون جواب وئر، هر نه جواب وئرسن منه قبول‌دو. من بونو بوينوما آلماديم. دئديم يازماغا واختين يوخدور، سوال‌لارا شفاهي جواب وئر، من مكتوب ائديرم. باشي درسه، ايشه قاريشدي او اوزدن سوال‌لار جواب‌سيز قالدي. آرا- سيرا زنگله‌شيب بير بيريميزدن خبر توتارديق. سون آيلاردا سسي توتقونلاشميشدي آنجاق بونون ندنيني سوروشاندا دئييردي بلكه سويوق دَييب سسيم كاللاشيب، آما سن دئمه سويوق دَييمه‌ييب، بو بؤيوك انسان اورك خسته‌ليگيدن سيخينتيدادي. معصوم‌ون حياتا گؤز يومماسيني ائشيتديكده بو آجي خبري مطلق اينانا بيلمه‌ديم. اوره‌ييمده بؤيوك بير نيسگيل قالدي، معصومون تورپاغا تاپشيرما مراسيميني گئج بيلديم. اوندان دا نيسگيل‌ليسي معصومو هنرمندلر قطعه‌سينده توپراغا تاپشيرماماق اولدو. بو دگرلي قادين شاعر بير چوخلاريندان هنرلي هابئله صنعتكار ايدي، ندن اونا بير صنعتكار كيمي دگر وئريلمه‌دي بيلمه‌ديم، كاش بئله اولمايايدي. آنجاق بونو دا بيلمه‌لي‌ييك، ائل گؤز ترازي‌دير هرنه‌يي سئچيب قيمتلنديرر. منجه معصوم اؤلمه‌ييب، قالارغي اثرلري هميشه اونو اوركلرده ديري ساخلاياجاق. روحو شاد، يئري يومشاق اولسون.
درين حوزنلريمله: 1403.08.21

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"روشن نوروزی "
ثریا عمه
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

"روشن نوروزی "
ثریا عمه

«ثریا عمه» مذهبی بود. روزها و ساعت‌ها پای منبر و روضه می‌نشست و اشک می‌ریخت. محرم و صفر که می‌رسید تلویزیون خانه‌اش را خاموش می‌کرد تا مبادا صدای موسیقی در خانه بپیچد.

ثریا عمه غیرمذهبی بود. عروسی فامیل که می‌شد «تومان کوینک»اش را تن می‌کرد، دست‌هایش را حنا می‌گذاشت، چشم‌هایش را سُرمه می‌کشید و «یایلیق»اش را روی سر می‌گرفت و در حالیکه گوشه‌اش را با دندانش گرفته بود توی حیاط جلوی همه‌ی زن‌ها و مردها می‌رقصید.

همیشه دوست داشت حج برود. قسمت‌ش نشد. ماه‌های آخر عمرش رفت به مشهد برای زیارت. گفته بود دختر و پسر مجرد در خانه دارم و تا وقتی آن‌ها سر خانه و زندگی‌شان نرفته‌اند حج به من واجب نیست.

ثریا عمه مذهبی بود، غیرمذهبی بود. قاعده‌ی خودش را داشت.

صدای بی‌نظیری داشت و توی عروسی‌ها زن‌ها دورش جمع می‌شدند. با قاوال ضرب می‌گرفت و زن‌ها دست می‌زندند و او ماهنی می‌خواند:
آی گوزل اوغلان هیل اولوم بوینونا... ائلچینی گؤندر گلرم تویونا...

ثریا عمه قاعده‌ی خودش را داشت. گفته بود توی عروسی روشن می‌خواهم «تومان کوینک» قرمز بپوشم و برقصم. قرمزِ قرمزِ قرمز...

هنوز هم همه فکر می‌کنند برای اینکه دختر و پسر مجرد داشت حج نرفت. اما من می‌دانستم که یک‌بار به یکی گفته بود کسی که حج می‌رود نباید رقص و آواز کند و من می‌خواهم در عروسی بچه‌ها بخوانم و برقصم.

ثریا عمه قرمز بود. قرمزِ قرمزِ قرمز. درست عین گل‌های مزارش.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

    " مهسا عبدالعلیزاده"


   سئوگی نین باش آغریسی

سئۉگينين باش آغرؽسؽ توتاندا-
اؤرتۆێۆمۆ آچاراق ێومورام گؤزلرينی
ۉ ساچلارؽمؽن قاپ-قارانلؽغؽندا ێاتؽردؽرام اوْنو،
هئچ بير كودئيين زهرليێينی دادؽزدؽرمادان.

سئۉگينين باش آغرؽسؽ توتاندا،
ايچيم نيظامی حۆكۆمت گۆنلرينی آنؽمسادؽر
اۆره-ێيم چؽق-چؽق چؽققؽلداێؽر!
سس‌سيزليك دن سؽنؽر ۉ اوشاقلؽغؽمؽن
قادالؽ سؽزؽلتؽسؽ-
بئێينجيكيم ده باستؽرؽلؽر!...

سئۉگينين باش آغرؽسؽ توتاندا
فاشيست ايمپراطورلوغونون ايزی اێله-نير منده-
و تئرور اوْلونور دوێغولارؽم سؽراێلا
سئۉگينين باش آغرؽسؽ توتاندا
سؽنؽرلارؽ پوْزولور
توتاركن سئۉگيلی لرين بوْغازؽندان
روحونو سوْرور
قودورور
قؽناماێؽن سئۉگينی
باشؽنؽن آغرؽسؽ توتاندا
«ميگرئن» ێامان درددير ێامان!...
ۉ سئۉگی

«پارادوْكسيكال»* ێاشاێيش.
سنسيزليكدن دوْلو بير دئۉريم
آنجاق-
ۉنگيلتيسينده گركدير ێاشاماق!...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هر هفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبيّاتی حاقیندا بیر نئچه سؤز... 

  یازان : اللّه‌وئردی ائمین‌اوو
کوچورن: ویدا حشمتی
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر

گنج نسلین معنوی و متفکرتربیه‌سی بوتون ائپوخالاردا(سوابق) موهوم مسئله‌ کیمی دقت مرکزینده اولموشدور. او جمله‌‌دن  اوشاق ادبيّاتی بو ماموریتی یئرینه یئتیرمیشدیر. پئداقوژی(اوشاق تعلیم و تربیت علمی) مسئله‌ کیمی یاناشیلمیشدیر. آذربایجان اوشاق ادبيّاتی( ۱۹-جو عصر) استثنا دئییل، خصوصی‌له ۱۹۲۹-جی ایلدن باشلایاراق شاعرلریمیز و یازیچیلاریمیز کلاسسیک عنعنه‌لریمیزی داوام ائتدیرمک‌له اوشاقلار اوچون ماراقلی اثرلر یازمیشلار. بئله کی، ۱۹۴۵-جی ایلده ص.وورغون «بالالاریمیز اوچون گؤزل اثرلر یاراداق» آدلی مقاله‌نی قلمه آلماقلا ادبی اجتماعیّتین دقتینی بو پروبلئمه یؤنلتمیشدیر. بو مقاله‌دن تخمیناً  ۲۰ ایل اوّل شاعر میکاییل رضاقولوزاده «یئنی مکتب» ژورنالیندا «اوشاق ادبيّاتی مسئله‌سی»  آدلی ماراقلی مقاله‌سینی چاپ ائتدیرمیشدیر.
اوشاق ادبيّاتی مکتبله  پئداقوژی پروسه‌یله، تعلیم-تربیت ایله دایما باغلی  وحدتده یارانمیشدیر. بالالاریمیزین عقلی و اخلاقی تربیه‌سینده هرطرفلی اینکیشافیندا اوشاق ادبيّاتینین رولو دانیلمازدیر وبو، جدّی طلب کیمی نظرده توتولور. بو ادبيّاتین ان یاخشی نمونه‌لری شاگردلرین مطالعه‌ مدنيّتینی یوکسلدیر. لغت احتیاطلارینی زنگین‌لشدیریر، حیاتی، اینسانلاری داها یاخشی باشا دوشمه‌یه حاضیرلاییر. بونا گؤره ده مکتب پروقراملاریندا و درسلیکلرده ان موهوم بدیعی نمونه‌لر عکسینی تاپیر. اوشاق ادبيّاتی شاگردلرده بدیعی-ائستئتیک ذؤوقون اینکیشافیندا بونؤوره رولونو اویناییر. ایلک ادبی آنلاییشلارین اؤیره‌دیلمه‌سینه ایمکان وئریر. بو ایسه تعلیمین سونراکی مرحله‌‌لرینده شاگردلرین آنا دیلی و ادبيّات درسلرینده آلدیقلاری بیلیک و باجاریقلارین درینلشمه‌سینه، تاماملانماسینا مثبت تأثیر گؤستریر. بو باخیمدان، اوشاق ادبيّاتی، عینی زاماندا تعلیم اهميّتی اولوب، یالنیز کیچیک اوخوجولارین دئییل، پئداقوقلارین، پسیخولوقلارین(روانشناسلارین)  مئتودیستلرین(قایدا و اسلوب اساسیندا چالیشانلار) ده ماراق دایره‌سینه دوشور. اودور، اوشاق ادبيّاتی‌نین طالعی یالنیز یازیچیلارین، شاعرلرین دئییل،  پئداقوژی اجتماعییّتین ده دقت مرکزینده اولمالیدیر.
چاغداش گنج نسل مکتبلی اوشاقلار غیری عادی استعداد صاحبلریدیر.  حساس اینسانلاردیر، اونلاردا یئنی فیکیرلر، ایدئیالار اویانیر، وارلیغیم نظامی ایله ماراقلانیرلار. داهی فانتاست یازیچی «ژول وئرن»ین رومانلاریندا قالدیردیغی مسئله‌لره عادی گؤزله بلدلشیرلر. طبیعت و جمعيّت حادثه‌‌لرینه یئنی باخیشلا یاناشیرلار. خاطیرلاییرام  بیر شاگرد یازمیشدیر: «من علمی-تخیلی ایله چوخ ماراقلانیرام. بو موضوع‌دا خئیلی کیتابلاریم واردیر «ماجرا دونیاسینی» اوخویورام. بو اثرلر منی باشقا دونیایا آپاریرلار... او دونیانین اینسانلاری گؤزلنیلمز وضعيّت‌لرله قارشیلاشیرلار، ساغلامدیرلار، چوخ شئیه قادیردیلر...»
چاغداش اوشاقلارا، سانکی موجود اطلاعات آزلیق ائدیر، اونلاری گله‌جک حیات طرزی داها چوخ ماراقلاندیریر. بلی، اونلارین دوشونجه طرزینه، بدیعی ذؤوقونه جاواب وئرن اثرلر یازماق طلب اولونور. 
معاصر اوشاق ادبيّاتی‌نین ماراقلی نمونه‌لرینی اوخوماق لازیم گلیر و چاغداش حیاتلا باغلی اولمالیدیر، اوشاقلاری دوشوندورمه‌لیدیر. ایناندیریجی اوبرازلار یارادیلمالیدیر  واختی‌یله هوسله اوخونان تئیمور ائلچین‌ین، توفیق محمودون،  ایلیاس تاپدیغین، خانیم‌آنا علی‌بیلی‌نین، میروارید دیلبازی‌نین، نیگار رفیع‌بیلی‌نین، معصوم علی‌یئوین، ت، موطللیب‌اووون و باشقالاری‌نین اثرلرینه بو گون ده احتیاج دویولور.
اوشاق ادبيّاتی «بؤیوک ادبيّات»ین  بیر قولودور و اونو آییرماغا ديَمز. بدیعی یارادیجی‌لیغین اسپئسیفیک (مخصوص، اختصاصی)
ساحه‌‌سیدیر. اوشاق ادبيّاتی‌نین ان یاخشی نمونه‌لری‌نین بیر «سیرّی» ده اؤزونه مخصوص‌لوغونو قورویوب ساخلاماقدیر، بدیعی یارادیجیلیقدا نظره آلماقدیر. تأسف کی، تجروبه‌لی شاعرلر،  یازیچیلار اوشاق ادبيّاتیندان دئمک اولار کی، اوزاقلاشمیشلار. اوشاقلارین ذؤوقونه جاواب وئرن اثرلر یازمیرلار. تنقیدچی‌لریمیز ایسه سوسورلار (تنقیدچی ائلناره آکیمووا استثنا اولماقلا)، واختیله بئله اولمامیشدیر. خاطیرلاییرام: ۱۹۷۶-جی ایلده «آذربایجان سووئت اوشاق ادبيّاتی آنتولوژی‌سی» چاپ ائدیلمیشدی. هرچند نقصانلار واردی: بؤیوکلر و والدین اوچون قلمه آلینان اثرلر اوشاقلارین «آیاغینا» یازیلمیشدی. بئله کی، اوشاق مطالعه‌سی‌نین و ماراغی‌نین موضوع‌سونون احاطه‌‌ دایره‌سی‌نین خصوصيّت‌لری ایله یازیلان اثرلرین اختصاصی قاریشیق سالیندیغینا گؤره ص. وورغونون آذربایجان س. روستم‌ین «۲۶ اورک»، مهدی حسین‌ین «هوپ هوپ» اثرلری اوشاق نمونه‌لری کیمی وئریلمیشدیر.

تأسف کی، بئله قوصور «قارا ناماز اوو»ون ترتیب ائتدییی «اوشاق ادبيّاتی پروقرامی»ندا دا واردیر.

اوشاق ادبيّاتیندا استعدادلا یازیلان اثرلره ملّی ثروت کیمی یاناشمالی‌ییق. بونون اوچون اساسیمیز اوزاقدا دئییل: م.ا. صابیر، عّباس صحّت، س.س. آخوندوو، رشید بَی افندییئو،  عبدوالله شایق، پوئزییاسی و نثری کیفایت ائدر. بئله اثرلر یالنیز بؤیوکلر اوچون نظرده توتولمامیشدیر. مثلا: «اوشاق و بوز» (م.ع. صابیر)، «قورخولو ناغیللار» (س.س. آخوندوو)، «تولکو حجّه گئدیر»(ع.شایق)، «شنگول شونگول» (م.موشفیق) و س. کلاسسیک نمونه‌لر محض ملّی ثروتیمیز دئییلمی؟ بو باخیمدان ۲۰-جی عصرده یازیلان علمی-تخیلی اثرلردن ان یاخشی نمونه‌لری ائ.محمودوون، عبدالله یئو، ت. ائلچین، ذاکر قولی‌یئو قلمه آلمیشلار. تأسف کی، بو گون بو ژانر تامامی‌له اونودولموشدور. اونوتمامالی‌ییق کی، علمی-تخیلی ژانردا یازیلان اثرلر اوشاقلارین تخيّولونو زنگین‌لشدیریر، دونیاگؤروشونو فورمالاشدیریر، خیال‌پرورلیک آشیلاییر. واختی‌له ص. وورغون یازمیشدیر کی، اوشاق خیالی سيّاردیر. او، شیلتاق اولدوز کیمی سوزوب اویانیر. او، گولدن-گوله، چیچکدن-چیچیه قونان کپه‌نه‌یه بنزر.  دایمی حرکت، اوشاق طبیعتی‌نین حوسنودور. خیال و رومانتیکا بو طبیعتین قانادلاریدیر...
علمی-تخیلی اثرلرین یازیلماسیندا نشریّاتلار ماراقلی اولمالیدیر. سفارش یولو ایله اثرلرین یازیلماسینا چالیشمالیدیر. خصوصی‌یله گنج یازیچیلاری روحلاندیرمالیدیر. خاطیرلاییرام: بو سطرلرین مؤلیفی «معاریف» تدریس نشریّاتیندا باش رئداکتور ایشلرکن، یازیچیلاریمیزین اثرلریندن عبارت بیر علمی-تخیلی مجموعه‌نین نشرینه نایل اولدوم. یوکسک تیراژلا اوخوجولارا چاتدیریلدی...
بعضی اوشاق یازیچیلاری لوزومسوز موضوه‌لاردان، آز اهميّتلی مسئله‌لردن یازیر. بونا گؤره ده یئرسیز تکرارلارا یول وئریرلر. بئله‌لری‌نین اثرلرینی اوخودوقدا، آیدین اولور کی، اونلار مکتبله یاخیندان علاقه‌‌ ساخلامیر، اؤز اوشاقلیق تأثّراتلاری ایله یازیب یارادیرلار. بو تأثّرات ایسه، چوخ زامان واختی کئچمیش و کؤهنلمیش اولور. بیز چالیشمالی‌ییق اوشاق یازیچیلاری اوشاق کوللئکتیولری(دستور زبان) ایله دایم علاقه‌‌ده اولسونلار. لازیم گلرسه، مکتبده، باغچادا، ایشله‌سینلر. من بونو اوشاق ادبيّاتینا یئنی گلن گنجلر حاقیندا خصوصی‌یله واجب بیلیرم.
م.ع.صابیر، س.س. آخوندوو، آ.صحّت، ع.شایق کیمی یازیچیلاریمیزی اونلارا نمونه گؤستریرم. بو صنعتکارلار محض درس دئمک، اوشاقلارلا علاقه‌‌ و تماسدا اولماق نتیجه‌سینده یازیچی-تربیه‌چی،  یازیچی-پئداقوق سويّه‌سینده یوکسه‌له بیلمیشلر. بیز اوزوموزو حؤرمتلی یازیچیلاریمیزا توتوب دئییریک: ایندی مکتب حیاتلا، ایستحصالاتلا، اجتماعی فایدالی امکله داها یاخین و سیخ فعالیّت گؤستریر. اوشاق تربیه‌ مؤسسه‌لریمیزده یئنی و معاصیر اوصوللار تطبیق اولونور، ثمره‌‌لی نتیجه‌لر وئریر. مکتبین یئنی تیپلری، درسلرین یئنی و معاصیر تشکیلات فورمالاری یارانیر و تکمیل‌لشیر. بس نئجه اوشاق یازیچیسی اولاسان کی، بونلاردان خبرسیز یازیب یاراداسان؟ معاصیر اوشاق ادبيّاتی‌نین ان گؤرکملی یارادیجیلاری اولان ع.شایق، م.رضاقولوزاده، م.سئیدزاده، م.دیلبازی و باشقالاری‌نین بدیعی آختاریشلاری، اوشاق حیاتی و پسیخولوگییاسی اوزه‌رینده دایمی مشاهده‌لری اونلاری عادی اوشاق یازیچیسیندان، گؤرکملی سؤز اوستالاری، پئداقوژی(اوشاقلارین تربیت و تعلیم علمی)، پسیخولوژی(روانشناسی)و مئتودیکا(قاعده‌لی و اسلوبلو) علملری‌نین واجب پروبلئملرینه جسارتله گیریشن، تعلیم-تربیه‌نین موهوم مسئله‌لری بارده عاغیللی-فایدالی و علمی ملاحظه‌لر یورودن علم آداملاری، تحصیل خادیملری سويّه‌سینه یوکسلتمه‌میشمی!؟ نه قدر کی بعضی اوشاق یازیچیلاری هله ده پئداقوق سويّه‌سینه یوکسلمک قایغیسینا کیفایت قدر قالمیرلار، پئداقوگیکا، پسیخولوگییا و مئتودیکانین نظری و پراکتیکی مسئله‌لرینی یاخشی بیلمه‌یه‌سی ائتمیرلر، ظنّیمجه بو  بیر او قدر ده اونلارین بدیعی یارادیجیلیغینا، اوشاق اثرلری‌نین اخلاق و ائستئتیک دگری‌نین کامیل‌لییینه منفی تأثیر ائدیر: بیزیم اوشاق یازیچیلاریمیز هم ده تعلیم-تربیه‌ مسئله‌لری‌نین تدقیقاتچیسی اولمالیدیرلار. قوی، بیزیم اوشاق یازیچیلاریمیز، خصوصی‌له ده، اومید وئرن گنجلریمیز اوشاق ادبيّاتی‌نین بو کلاسسیک یارادیجیلاریندان نمونه گؤتورسون و اونلارین بدیعی ایرثی‌نین ان یاخشی داوامچیلاری اولسونلار!
اوشاق ادبيّاتی علمه، مکتبه چ، معلّیمه  والیدئینه حؤرمت تربیه‌ ائتمکده بؤیوک ایمکانلارا مالیکدیر. س.ع.شیروانی، م.ع.صابیر، ع.شایق، رشید بَی افندی‌یئو کیمی صنعتکارلار بو موضوع‌لاردا ديَرلی اثرلر یازمیش، نجیب عنعنه‌لر قویوب گئتمیشلر. اوشاقلاردا کیچیک یاشلاریندا محکم اینام یاراتماق مسئله‌لری اوشاق ادبيّاتی‌نین باشلیجا موضوع‌لاری اولمالیدیر.

بو موضوع‌لارین تبلیغینده یازیچی‌نین شخصی نمونه‌سی ده بؤیوک رول اویناییر، اونون پئداقوژی پرینسیپلری(پایه و اولیه اصوللار) تعلیم-تربیه‌ نظريّه‌سی‌نین قانونلارینی بدیعی یارادیجیلیق سوزکئچیندن کئچیرمک مهارتینی حیاتی بیر طلب کیمی قارشییا قویور. موضوع آرخاسیندا گیزلنمک، قورو نصیحت‌چیلیک‌له کیفایت‌لنمک اصیل صنعته همیشه یابانچی اولموش، اوخوجو طرفیندن، اوشاق و گنجلر طرفیندن بو جور اثرلر کنارا آتیلمالیدیر. تأسف کی، بعضی اوشاق اثرلرینده بو قصور هله ده اؤزونو گؤسترمکده‌دیر. موضوع‌ ماراقلیدیر، اثرده بو و یا دیگر فایدالی فیکیر ده واردیر. آمّا بالاجا اوخوجونو، بدیعی اثرله ایلک دفعه‌ تانیش اولان کیچیک‌یاشلی اوشاغی اؤزونه جلب ائدن، اونا معنوی قیدا وئرن صنعتکارلیق یوخدور. بئله اثرلرده بعضا نصیحت، قورو دیداکتیکا(پند آموز) بدیعی‌لییه  صنعتکار آختاریشلارینا اوستون گلیر. بو جور یازیچیلاری اوخودوقدا ایستر-ایستمز خالق شاعری ص. وورغونون واختی‌له درسلیکلریمیزده اؤزونه یئر تاپمیش، بدیعی جهتدن سؤنوک شعر مولیفلرینه دئدییی بو سؤزلری یادا دوشور: «... اؤلکه‌میزین طبیعی ثروتلرینی... یوخسول دیل‌له...  سویوق و جانسیز بیر اورکله تصویر ائدن شاعرلری ویجدان محکمه‌سی قارشیسینا چکمک اولمازمی؟»
۲۰-جی عصرین سون اون ایللرینده اوشاق ادبيّاتینا مستان(معصوم)، علییئو، توفیق مطلّب‌اوو، توفیق محمود،  زاهید خلیل، عالمزار علیزاده، رافی ،یوسیفوغلو، علسگر علیوغلو، ممّد آسلان، رفیق ذکا، ایلیاس تاپدیق و باشقا ایمضالار گلمیشدیر، یارادیجیلیقلاری‌نین بیر حیصّه‌‌سینی بو ادبيّاتا حصر ائتمیشلر. بو گون اونلارین یاشی ۶۰-۷۰ ایلی اؤتموشدور، آمّا یاشایانلارین یارادیجیلیق انرژی‌سی سنگیمه‌میشدیر. سئویندیریجیدیر  اونلارین بعضیلری اؤز اوسلوبلارینی ساخلامیشلار، اؤزلرینه خاص موضوع‌لارینی معيّن‌لشدیرمیشلر.
اوشاق ادبيّاتی‌نین طالعی «بؤیوکلر» اوچون یازان شاعر و یازیچیلارین دا اثرلریندن آسیلیدیر. اونلارین پووئست و رومانلاریندا، پوئمالاریندا اوشاقلارین تربیه‌سینده رول اوینایان موتیولر،  ائپیزودلار گئنیش تصویرینی تاپمیشدیر‌  بو یاناشما ادبيّاتین دایما قیسمتینه دوشموشدور. مهدی حسین، میرزه ایبراهیم‌اوو، میر جلال،  سولئیمان رحیموو، علی ولی‌یئو و دیگرلری‌نین یارادیجیلیغیندا بونو گؤروروک. تاریخاً بو حال طبیعیدیر. مثلا، لئو تولستوی «حرب وصولح»، «دیریلمه»، «آننا کارئنینا» رومانلاری ایله یاناشی، اوشاقلار اوچون حئکایه‌لر ده یازمیشدیر. علی ولییئو «مادارین داستانی»،  ابولحسن «تاماشا قاری‌نین نوه‌لری» پووئستینی قلمه آلمیشلار. اؤتن عصرین اورتالاریندا بیزیم پئداقوقلاریمیزدان ف. کؤچرلی، ع. شایق، آ. چئرنیایئوسکی، س.س. آخوندوو، محمودبی‌اوو قارداشلاری و باشقالاری مکتبلیلر اوچون درسلیکلر، اوخو کیتابلاری یازمیشلار. اوشاق پوئزییاسی‌نین و نثری‌نین نمونه‌لرینی قلمه آلمیشلار. م.ع. صابیر، آ. صحّت، ع. شایق یارادیجیلیغینا بؤیوک احتیاج دویولوردو. اونلارین عنعنه‌لرینی ص. وورغون، ر. رضا، م. سئیدزاده، خ.علی‌بیلی، م. دیلبازی داوام ائتدیردیلر.
بللی‌دیر کی، «اوشاق  سؤزو گئنیش معنا داشیییر، مکتب یاشینا چاتمامیش بالالارا دا، ابتدایی صینیف شاگردلرینه ده...»  اوشاق دئییریک. اوشاق و اوشاق ادبيّاتی دئینده آز یاشلی اوشاقلاری، ابتدایی صینیف شاگردلرینی، اونلار اوچون یازیلان اثرلری نظرده توتوروق. تأسف کی، بو موضوع‌لاردان بحث ائدن شعرلرین، حئکایه‌لرین و خیردا پیئسلرین موضوع‌سو محدوددور، بسیطدیر، دایازدیر. البته‌‌، بئله موضوع‌لار یازیلمالیدیر و یازیلاجاقدیر، لاکین یالنیز بونلارلا کیفایت‌لنمک اولماز، آلمان شاعری ه. هئینئ دئمیشکن:
 
دوزدور گونش، آی، اولدوز، چیچک و داها نه‌لر،
گؤزلری، گؤزللیکلری تعریف‌له ان نغمه لری-
بوتون بونلار اینسانا لذّت وئریر  آنجاق بیل،
بو دونیا هئچ ده یالنیز بوندان عبارت دئییل!
 
دونیامیزدا یازیلاسی نه قدر موضوع‌لار موجوددور، اوشاق ادبيّاتی یالنیز گؤزللییی تصویر ائتمکدن عبارت اولماییب، آزیاشلیلار اوچون قلمه آلینان اثرلر عینی زاماندا بیلیک آگاهلیغی وئرملی، حیاتی درک ائتدیرملی، محیطی آنلاتمالی، دونیاگؤروشو، دوزگون ایستیقامت‌لندیرملی‌دیر. شاعرلره ائله گلیر پوئزییانین وظیفه‌‌سی آنجاق ائموسیونال(هیجانی و عاطفی) عالمین تربیه‌سیدیر. پوئزییایا، شعره بو جور یاناشما بیرطرفلیکدیر. نئجه دئیرلر، آلماز وار اوزویه، بویون‌باغییا تاخیلیر، یاراشیق نامینه، ائله آلماز دا وار پولاد-کسمکده لازیمدیر.

یئنه او فیکریمه قاییدیرام کی، یازیچی و شاعرلری اوشاق و بؤیوک ادبيّاتی‌نین «صاحبلری، دئیه ایکی قیسمه آییرماغین طرفداری دئییلم. البته‌‌، بؤیوکلر اوچون یازانلارا اوشاقلار اوچون یازماق قاداغان دئییل، آمّا اوشاقلار اوچون ده اثر یازماق استعدادینا مالیک یازیچیلارین بو ساحه‌‌ده چتینلیکلردن چکینمه‌لری تأسف دوغورور.

بو گون کلاسسیک شاعرلریمیزین شعرلری درسلیکلردن سیخیشدیریلیر، ترتیبت‌چی مؤلیفلرین بدیعی ذؤوقونه شوبهه یارانیر، اونلار پوئزییانین تربیه‌ده مثل‌سیز رولونا لاقئید یاناشیرلار، صابیره، صحّته، شایقه بیگانه‌لیک گؤستریرلر. دئیک کی،  صحّتین «قوشلار» شعری‌نین بدیعی دگریندن اوشاقلاری محروم ائدیرلر.
 
قوشلار، قوشلار، آقوشلار!
قارانقوشلار، آقوشلار!
جه‌جه وورون بورادا،
هم یئرده، هم یووادا...
 
رشید بَی افندییئوین «پاییز»ی تکرارسیز شعردیر:
 
پاییز اولور  اسیر سویوق کولکلر
سولور داغدا، چمنده گول-چیچکلر...
 
«چاغداش اوشاق ادبيّاتی‌نین یازارلاری: شاعرلر، خصوصی‌له، کلاسسیک‌لریمیزین توخوندوغو موضوع‌لاری دؤنه-دؤنه تکرار ائتسه‌لر ده، او شعرلر هله ده یازیلمامیشدیر، بو دا بیر سئحیردیر»، -دئیردیم و بو، بدیعی سیردیر- آچیلمامیشدیر، بو اعترافلا باریشماق لازیمدیر...

 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
نادر الهی

اوشاقلیق دورانی شیرین یوخو تک
من باشیمی قویدوم بالینجا گئتدی
بیر چَرچی گلمیشدی خرمن اۆستونه
بیز بیر چئینم ساققیز آلینجا کئچدی!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

   دونیا اوشاق کلاسیک‌لری، روس خالق حِئکایه‌لری،
   اؤزگور اؤزیورَک، دورلیون یایینلاری، تورکیه، مارت، 2022
   چئویرن: مجید تیموری‌فر (م. صفا)

   تولکو‌ایله آیی...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar