۴نکته که لازمه قبل از هر چیزی بدانید:


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

یئل‌دن دانیشیر!!
✍یازان: افروز خانیم


کئفی سازلیقدان آغا چوخ اوجا سِن‌دن دانیشیر
من چؤره‌ک محتاجی‌یام اِیروپلئندن دانیشیر!!

کاش گَله بیر بازارا، آج گؤز اولان خالقی گؤره
اود دوشوب جانلارا، چکمیر ادودو، گئندن دانیشیر!!

بیر "پراید" آرزو اولوب چوخلارینا، چوخدان دیر
بللی‌دیر توخدو داداش، موفته‌‌جه دَن‌دن دانیشیر!!

گئجه‌نین ظولمتی چؤکموش یالاواج قارنیمیزا
آغ گونو بختَورین وار، بئله گون‌دَن دانیشیر!!

تؤکولوب قاش- ساچیمیز داغ کیمی غمدن بو بابا
کئفی سازلیقدان اوزون ساچ، ساری تئلدن دانیشیر!!

یاس چؤکوب خالقیمیزین کؤنلونه آخ- وای‌دی گونو
توی توتوب بعضی‌لری زورنا و کِل‌دن دانیشیر!!

بیر جیغیر روزیمیز اولموش، یئییریک اؤلمه‌ییریک
نه سببدن بو بابا بوللوجا سئل‌دن دانیشیر؟!

جِت آلینسا یئنه‌ده پوللولارین خوش حالینا
یاغ- یاغ اوسته تؤکولور، یاغلیجا فئل‌دن دانیشیر!!

بیلمیرم هاردا یاشیر بو، بئله دیک- دیک بویورور
گؤره‌سن بوردا یاشیر، بو فاغیر ائلدن دانیشیر؟!

دوز سَپیر باغریمیزین قان یئرینه بعضی‌لری
قار آلیب کؤنلوموزو بو هله گول‌دَن دانیشیر!!

بئله سؤزلر چوخ اولار، یئل کیمی بوش وئر "افروز"
یئل‌پَنَک کؤنلونه دوشموش اودو یئلدن دانیشیر!!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ممد_آراز

آه! بو قیسا سئودا یولو،
وورولمادی باشا؛ کؤنول!
حالال قلبه یول آختاردیم؛
چیخدی یولون داشا؛ کؤنول!

دؤننم عؤمرون غروبوندان؛
یؤن آلسام مرد غروروندان؛
وفالییا جانیم قوربان؛
وفاسیزدان حاشا! کؤنول!

بو اولاجاق هئچدن اولدو؛
نامرد آتان داشدان اولدو؛
سنین آغلین باشدان اولدو؛
نادان کئچدی باشا؛ کؤنول!

بیر ده هاردان بیزی آنلار؛
او زامانلار، او مکانلار؟
الیمیزه او خوش آنلار_
بیرده چتین دوشه؛ کؤنول!

گوناهکاری منمی_سنمی؟
گؤر آنلایا بیلرسنمی؟
گؤر یاشایا بیلرسنمی؟
یاشا منسیز! یاشا کؤنول!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تاریخی رومان و قادین اوبرازی  
ائلچین حسین‌بیلی‌نین «پریخان»  رومانی اساسیندا
یازان:ایلاهه صفرزاده
کوچورن :ویدا حشمتی
حاضیرلایان: ادبیات سئونلر
بو یازینی چهارشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تاریخی رومان و قادین اوبرازی  
ائلچین حسین‌بیلی‌نین «پریخان»  رومانی اساسیندا
 
یازان :ایلاهه صفرزاده
کوچورن: ویدا حشمتی
حاضیرلایان :ادبیات سئونلر

تاریخی رومانلار اوخوجولاری خیالاً مختلف دؤورلره آپاریر، زنگین حئکایه‌لری ایله کئچمیشه جانلی بیر نظر سالیر. اونلارین جاذبه‌سی بدیعی ادبيّاتی رئال تاریخی حادثه‌‌لرله قاریشدیرماق، والح ائدیجی و تأثیرلی اوخو تجربه‌سی یاراتماق باجاریغیندادیر. اوخوجولارا کئچمیش سیویلیزاسییالاری(تمدن) جمعيّتلری و مدنيّتلری جلب‌ائدیجی اوبرازلارین گؤزو ایله آراشدیرماغا امکان وئرن زامان ماشینی رولونو اویناییر. بئله اثرلر هم ده دقت‌له آراشدیریلمیش دئتاللار واسطه‌‌سیله تاریخی ماراقلی طرزده، اؤیرنمک اوچون اونیکال(منحصر به فرد) امکان تقدیم ائدیر. تاریخی رومانلارین جاذبه‌سی هم ده اونودولموش و یا گؤزدن قاچان شخصیّتلری و حادثه‌‌لری یئنیدن حیاتا قایتارماق، کئچمیشه یئنی معنالار وئرمک باجاریغینا صاحبدیر.
مؤلف‌لر فاکتلاری و تخيّولو بیرلشدیره‌رک تاریخی داها گئنیش ائدیتورییا اوچون ال‌چاتان ائدیر. ایندی ایله کئچمیش آراسیندا کؤرپو یارادیرلار. بو، بیر نوع زاماندا سیاحت ائتمه‌یه بنزه‌ییر. بو رومانلارین گؤزللییی اونلارین تکجه اینفورماتیو(معلومات، اطلاعات)دییل ده ائموسیونال(احساسات) رئزونانس(باز خوانی، انعکاس) یاراتماق باجاریغینا مالک اولماسی‌دیر.
خالق شاعری صابیر روستم‌خانلی مصاحبه‌ده دئییب: «او فیکیرله راضییام کی، تاریخ نظارتسیز بیر ساحه‌‌ دییل، تاریخه صاحبلیک حیسّی اولمالیدیر. یاری فانتاستیک، یاری تاریخی اثرلرده تخيّولدن استفاده ائتمک اولار،  آمّا او اثرین کی، مرکزینده شخصیّت دایانیر،  یاخود هانسی‌سا رئال تاریخی حادثه‌‌ دایانیر، اوردا آرتیق اویدورمالارا قطعیّاً یول وئرمک اولماز. تاریخی رومان، شوبهه‌سیز کی،  بدیعی اثردیر، آنجاق اونون سندلی‌لیک طرفی گرک هئچ واخت اونودولماسین. (ادبيّات قزئتی - ۲۰۱۹ - ۳۰نوامبر. س۱۲-۱۳)
عومومی‌لیکده ایسه ادبيّاتیمیزدا یارانان تاریخی رومانلارا نظر سالاندا، رئال تاریخی حادثه‌‌ و اوبرازلارین اویدورولما المننت‌لرله بیرلشدیریلدییینی گؤروروک. بدیعی اثر اؤز الهامینی تاریخدن آلسا دا، حادثه‌‌لره مؤلفین باخیش بوجاغی دا ضروریدیر. طبیعی کی، حادثه‌‌لری چوخ تحریف ائتمه‌مک شرطی ایله باش وئرمه‌سی مقبول ساییلیر. بو، یازیچیلارا تاریخی فاکتلارا صادق قالماق و عینی زاماندا یارادیجیلیق آزادلیغیندان استفاده ائتمک امکانی وئریر. تاریخی رومانلار عمومیّتله او دؤورون سوسیال و مدنی نورمالارینا  پروبلئم‌لرینه و تنقیدی شرحلرینه دقت یئتیریر. بو ژانر بعضا جاری حادثه‌‌لره و یا سوسیال مسئله‌لره استناد ائده‌رک تنقیدی پئرسپئکتیو(چشم‌انداز، منظره) تکلیف ائده بیلر.
همین دؤورون آب-هاواسینی اوخوجولارا چاتدیرماق اوچون گئییملر، عادت-عنعنه‌لر، دیل و حیات طرزی کیمی عنصرلر ده اؤنملی‌دیر.
تاریخی رومانلاردا اوبرازلار دؤورون سوسیال نورمالارینا، مدنی دَيرلرینه و تاریخی حادثه‌‌لره اویغون اولاراق فورمالاشیر. اونلار تئز-تئز پروبلئملرله اوزلشیرلر و بو حادثه‌‌لرین فونوندا اینکیشاف ائدیرلر.
کرالیچالار، شاهزاده‌لر و زادگان قادینلار دا داخل اولماقلا، آریستوکراتییادان(حکومت نخبگان یا اشراف) اولان قادینلار تئز-تئز تاریخی رومانلارا موضوع کیمی سئچیلیر. اونلار سیاسی اینتریقالاردا و موقعیت‌لری ایله باغلی مسئولیّت‌لرین فونوندا تصویر ائدیله بیلرلر. آروادلارین و آنالارین عنعنه‌وی روللاری دا تئز-تئز  رومانلاردا آراشدیریلیر. بو اوبرازلار عائله‌‌ دینامیکاسینی، آنالیغی، ائولیلیک و اوشاق تربیه‌سی ایله باغلی اجتماعی گؤزلنتیلری قارشیلایا بیلر.
چوخ واخت باش قهرمان دؤورون محدودیّت‌لرینه باخمایاراق  جمعيّتین گؤزله‌دییی نورمالارین عکسینه گئده‌رک اؤز یولونو سئچمیش جسور قادینلار اولور. بئله قادین اوبرازلار تکجه محبت داستانلاری‌نین بیر پارچاسی دییل، هم ده دورون سیاسی و یا اجتماعی دَيیشیکلیک‌لرینده فعال اشتراک ائدیر. مؤلف چوخ واخت قادین اوبرازینی او دؤورون اجتماعی تضییق‌لرینه مقاومت گؤسته‌رن، آزادلیق و برابرلییی مدافعه ائدن بیر شخصیّت کیمی تصویر ائدیر. رومانین قادین اوبرازی تکجه گؤزه‌للییی ایله دییل، هم ده ذکاسی، بیلییی، جسارتی ایله سئچیلیر. دؤورون قادین استرئو تیپ‌لرینی قیراراق اوخوجونو روحلاندیریر. بئله قادین اوبرازلارین تیمثالیندا مؤلف مختلف دؤورلرده بشریّت تجربه‌سینی ایشیقلاندیریر، قادینلارین تاریخین فونوندا نئجه یاشادیقلاری، سئودیکلری و مبارزه آپاردیقلاری بارده فیکیرلرینی تقدیم ائدیر.

ماراقلی تاریخی قادین اوبرازلاری یارادیلمیش اثرلردن بیری ده ائلچین حسین‌بیلی‌نین موضوع‌سو تاریخدن آلینمیش «پریخان» رومانیدیر. همین دورون حاکم طبقه‌‌سی‌نین اصل سیماسینی اورتایا چیخاران، اینسانین حیاتدا قالماق اِحتراصی‌نین اونو نه‌لره وادار ائتمه‌سی‌نین اینجه‌لیکلرینه قدر دوشونولوب تصویر اولوندوغو، قادینین ذکاسینی اؤن پلانا چیخاران اثرین باش قهرمانی، آدیندان دا معلوم اولدوغو کیمی، پریخان‌دیر. اثر پریخانین اؤلومه محکوم ائدیلمه صحنه‌‌سی ایله باشلاییر و سونراکی طالعی حاقیندا معلومات وئریلمه‌دن یازیچی مثلا ان باشدان  یعنی اونو بو وضعیته قدر گتیرن احوالاتی دانیشماغا باشلاییر. معلوم اولور کی، پریخان اوشاقلیقدان بری معيّن موضوع‌لاردا، حتی فطری استعدادا مالک اولموش(بئله کی ، مؤلف تئز-تئز اونون اؤنجه‌گؤروجولوک استعدادینی  فالچیلیق و جادوگرلیک کئیفيّت‌لرینی خصوصی قئید ائدیب اوخوجونو دا بونا ایناندیریر) یوکسک سويّه‌ده تحصیل آلمیش  شاه باباسی‌نین(آتاسی) ان سئویملی و ائله‌جه ده ان چوخ اعتبار ائتدییی اولادی‌دیر. اونون یاشادیغی جمعيّتده قادین داها چوخ اوشاق دونیایا گتیرمک، نسیل آرتیرماق، حرم‌خانالاردا موجود اولماق و بیر گون ایسه آمانسیز قتلین قوربانی اولاراق بو دونیادان گئتمک مقام و منزلتینی داشیییر. بیر چوخ حیصّه‌‌لرده قادینلارین دولت اداره‌ ائتمه‌سینده اشتراکی‌نین قانون‌سوز اولدوغو حاقیندا بیلدیریلیر. بونونلا باغلی اثرین مختلف حیصّه‌‌لرینده پریخانین اؤز دیلیندن ده تأسف دولو سؤزلر دئییلیر.
-یازیق بابام بو گؤزل جاه-جلال‌لی مملکتی قارغا-قوزغونون عهده‌سینه بوراخدی. منیم نسیبیمه ایسه قیراقدا دایانیب، اونو نئجه پارچالایاجاقلاری‌نین شاهدی اولماق دوشدو. -نه‌دی-نه‌دی قادینام! مگر بو عدالتلی‌دیر؟
اثرین اوّل‌لرینده ائله بیر منظره وار کی، بوتون اؤلکه اداره‌ ائتمه سیستمی کیشیلرین الینده‌دیر. آمّا حادثه‌‌لرین انکیشافیندا بونون عکسی، یعنی  شاه نسلیندن اولان قادینلارین بو مسئله‌لرده داها فعال اولدوغو مشاهده ائدیلیر.  شاه آتاسی‌نین اؤلومو ایله پریخانین دا تئز-تئز اؤلومله اوزلشدییی آغیر گونلری باشلاییر. او، قیسا بیر زامان عرضینده دوشونوب، کیمین حاکیميّته گلمه‌سی‌نین اؤز منافعینی داها چوخ مدافعه ائتدییینه قرار وئرملی ایدی.  اؤنجه‌لیکله قارداشی اسماییل‌ین حاکیميّته گلمه‌سینده موهوم رول اویناییر. حتی بئله دئمک مومکون‌سه  محض پریخانین تشبّوثو ایله اسماییل حاکیميّته گلیر. هرچند پریخان اونون اؤلکه اداره‌ ائتمه‌سینده نه قدر سررشته‌سیز و ایشه‌یاراماز اولدوغونون فرقینده‌دیر. او دوشونور کی، محض بو سببدن اسماییل ساده‌جه فیقوردور. اصلینده ایسه، حاکیميّت دولاییسی ایله اونون الینده اولاجاق. آمّا حادثه‌‌لر هئچ ده گؤزله‌دییی کیمی اولمادی و پریخان قارداشینی ان یاخین آدامی‌نین کؤمه‌گی ایله  زهرله‌ییب اؤلدورور.
بوندان سونرا پریخان قارداشی محمّدین حاکیميّته گلمه‌سینی دستکله‌ییر آمّا بو دفعه‌ داها آمانسیز دوشمن‌له قارشیلاشیر. پریخان قدر گؤزل و حیله‌‌گر اولان خئیرالنیسه (قارداشینین زوجه‌سی) ان گوجلو رقیبینی آرادان گؤتورمک قرارینا گلیر و اری‌نین راضیلیغی ایله اونون اؤلدورولمه‌سینی امر ائدیر. نهایت، پریخان بو وضعيّتدن ده چیخیش یولو تاپاراق اؤزونو اؤلموش اولاراق قلمه وئرسه ده، اصلینده دولت ایشلرینده دولایی یوللارلا اشتراک ائدیر. او  قصاص آرزوسو ایله مختلف پلانلار قورور. عینی زاماندا معلوم اولور کی، او نسلینده اولان کیشیلردن محض کیمینسه واسطه‌‌سیله حاکیميّته گلمک ادعاسیندادیر. بونون اوچون ده مبارزه‌سیندن بیر آددیم بئله گئری چکیلمیر.
یاشادیغی محیط اونو یالتاق(حاکیميّته گلن هر قارداشا صمیمیّت‌سیز تعریفلر یاغدیرماسی،  اونو حاکیميّته لاییق بیلمه‌سی) وحشی، قدّار، ائقویست، ساتقین اولماغا وادار ائتمیشدیر. او فرقینده‌دیر کی، بو کئیفيّتلره صاحب اولماسا،  دوشمنلری طرفیندن اؤلدوروله‌جکدیر. چونکی دوشمنلری ده گوج و اقتدار ایسته‌ییرلر و اونلار دا پریخانا قارشی محض بو موقعیتده‌دیرلر.
روماندا قادین اوبرازلاری دؤورو مدنی و سوسیال نورمالارینا اویغون فورمالاشیر. پریخان اوبرازی‌نین کاراکتئری مؤلفین باخیش بوجاغیندان دَيرله‌ندیریلمیشدیر. خصوصاً ده  دؤورون نورمالارینا قارشی چیخا بیلن، طالعیینه بویون ایمه‌ین، مبارز روحلو کاراکتئر کیمی سجّیه‌لندیریلمیشدیر. روماندا قادین اوبرازی سوسیال دَيیشیکلیکلره تأثیر ائدن و معيّن معنادا دا اونلارا رهبرلیک ائدن فیقور کیمی تصویر ائدیلمیشدیر. عینی زاماندا استراتژی ذکاسی ایله ده دوشمنلرینه مئیدان اوخویا بیلن، مبارز کاراکتئری تمثیل ائدیر. پریخانین هم داخلی کونفلیکتلری(کشمش) هم ده دوشمنلری ایله مبارزه‌ده‌کی حادثه‌‌لرین انکیشافی رومانین اساسینی تشکیل ائدیر.

اوبرازین ائموسیونال(هیجانی، احساسی، عاطفی) زنگینلییی اوخوجویا اونونلا علاقه‌‌ یاراتماغا امکان وئریر. پریخان عنعنه‌وی جنسیّت روللارینا مئیدان اوخویان گوجلو و مستقل فرد کیمی تصویر ائدیلیر. دیگر اوبرازلارلا اولان دیالوقلاردا دا اثرین دیلی همین دؤورون رئاللیقلارینی و اوبرازین تاریخده‌کی شخصیّتینی عکس ائتدیریر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
 

«چؤکوش»قیسا حئکایه

یازان: ویدا حشمتی


یالین‌آیاقلاری جوتله‌نیبدیر. گؤزلری یوموق‌دور. دوداقلاری گوموشو بولودلار قدر پاریلدایان بیغ-ساققالی‌نین آراسیندا ایتیبدیر. پامبیق قدر آغ ساچلاری، آشاغییا ساری آخان چییینلرینه دوشوبدور. بوغازینداکی ایپ، فیلیمده‌کیلر کیمی دوگونله‌نمه‌سه‌ ده، اؤز گؤره‌وینی اییی‌جه یئرینه‌ یئتیریبدیر.
منه حیطده‌کی تاغین اورتالاریندان آسلانان اوزوملری خاطیرلادیر. اوزو، کیشمیشی اوزوم قدر ساری‌دیر. هئچ ترپه‌شمیر. سانکی هر آن گؤزونو آچیب، اطرافا درین باخیشینی دیکله‌ییب، گولومسه‌یه‌جکدیر.

قیسسا قوللو ماوی، آغ یوللاری اولان کؤینه‌گی‌نین یاخاسیندان کؤهنه ترکؤینه‌یی دیشاری چیخیب‌دیر. بیردن کؤینه‌گی‌نین اته‌گینه گؤزوم دوشور. بیر طرفی آشاغی، بیر طرفی اوستده دوروبدور. بللی‌دیر کی، کؤینه‌گینی تله‌سه-تلسده گئییب، دویمه‌له‌ییب‌دیر. آخی، پالتارلاری کؤهنه اولسایدی دا، دوزه‌نلی گئیینردی. اؤز-اؤزومه دئییرم:
-بو ایشده بیر ایش وار.
قیللی قوللاری یانینا دوشموش، اللری‌نین دامارلاری...

بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«چؤکوش»قیسا حئکایه

یازان :ویدا حشمتی


یالین‌آیاقلاری جوتله‌نیبدیر. گؤزلری یوموق‌دور. دوداقلاری گوموشو بولودلار قدر پاریلدایان بیغ-ساققالی‌نین آراسیندا ایتیبدیر. پامبیق قدر آغ ساچلاری، آشاغییا ساری آخان چییینلرینه دوشوبدور. بوغازینداکی ایپ، فیلیمده‌کیلر کیمی دوگونله‌نمه‌سه‌ ده، اؤز گؤره‌وینی اییی‌جه یئرینه‌ یئتیریبدیر.
منه حیطده‌کی تاغین اورتالاریندان آسلانان اوزوملری خاطیرلادیر. اوزو، کیشمیشی اوزوم قدر ساری‌دیر. هئچ ترپه‌شمیر. سانکی هر آن گؤزونو آچیب، اطرافا درین باخیشینی دیکله‌ییب، گولومسه‌یه‌جکدیر.

قیسسا قوللو ماوی، آغ یوللاری اولان کؤینه‌گی‌نین یاخاسیندان کؤهنه ترکؤینه‌یی دیشاری چیخیب‌دیر. بیردن کؤینه‌گی‌نین اته‌گینه گؤزوم دوشور. بیر طرفی آشاغی، بیر طرفی اوستده دوروبدور. بللی‌دیر کی، کؤینه‌گینی تله‌سه-تلسده گئییب، دویمه‌له‌ییب‌دیر. آخی، پالتارلاری کؤهنه اولسایدی دا، دوزه‌نلی گئیینردی. اؤز-اؤزومه دئییرم:
-بو ایشده بیر ایش وار.
قیللی قوللاری یانینا دوشموش، اللری‌نین دامارلاری سولوقموش حالدادیر. بیله‌یینده‌، گؤی رنگینده‌کی بارماق ایزی ایلگیمی چکیر.
نئچه گون اؤنجه ایدی. ایکی کیشی ناهار چاغیندا، اونو کوچه‌ده دووار دیبینده قیسدیرمیشدیلار. کؤک اولان ساققالی کیشی حیرصله آغزینی اونون اوزونه یاخین توتوب، توپورجه‌گینی اوزونه سپه-سپه، قیسیلمیش سسله باغیریردی. سرت حالدا یاشلی کیشی‌نین بیله‌گینی سیخمیشدی. او بیری کیشی داها گنج اولان سا، الی‌نین بیرینی دووارا سؤیکه‌ییب، اونون قاچماغیما مانع اولاجاق کیمی دایانمیش، سیقارا چکیردی.
نه‌دن سه، اوزون زاماندیر اینسانلار اوچون حیسسیمی ایتیرمیشم. کیمسه‌نین دردی-سئوینجی وئجیمه دییل. هئچ نه اوچون، هئچ کیمسه اوچون اوزولوب، ماراقلانماماغا چالیشیرام آرتیق.

دونن گئجه اونو کوچه‌ده گؤردوم. منی چاغیردی. ایستر-ایسته‌مز یاخینلاشدیم. بیرلیکده بیراز یول گلدیک. نه‌دن سه او اولایی گؤردویمدن اونا سؤز آچمادیم. دردینی سوروشمادیم. آنجاق آیریلدیغیمیزدا، هئچ اؤزونو آساجاق آداما بنزه‌میردی. همیشه‌کی کیمی یاشامدان دانیشیردی:
-باخ! سئوگی اینسانی آیاقدا ساخلار. سئوگی‌سیز اورک وورار، آنجاق چیرپینماز...
«سونرا قوللاقلیغینی قولاقلاریما قویارکن، لیلی-مجنون اوپراسی‌نی چالیر» دئدی.  دینله‌دیم. قولاقلیقلاری چیخاردیب، اونا ساری توتدوم. اوزومده‌کی ایفاده دییشیلمه‌میشدی.

-گؤره‌سن اؤزونو آسیب گرچکدن؟
کناریمداکی گؤزلوکلو اوغلانا باخیرام. ماراقلا اونا باخیب، دئییر:
- واللاهی من اونو تانیرام. اؤزونو آسمازدی بو آدام.


من ده گؤزلریمی قیییب، اونون دئدییینی اؤزومه تکرارلاییرام.
-گؤره‌سن اونو سئوگی‌سیزلیک اؤلدوردو؟
گؤره‌سن نه دوشوندو ده، اؤزونو آسدی؟ دوغرو دئییر بو اوغلان. او اینتحار آدامی دییلدی.
اؤز-اؤزومه دئییرم «سنه نه؟»
نئچه گون اؤنجه یادیما دوشدو. خیاواندا بیر کیشی بیر قادینی فرمان قیفیلی ایله ووروردو. اونا سؤیوش دئییردی. بیز  یولدان کئچن‌لر ده اونا باخیردیق. هئچ تپگی گؤرسه‌تمه‌دن تکجه باخیردیق. ایندی بیلیرم «سنه نه؟» دئمه‌گین نه اولدوغونو.  یاخشی آنلامیشام.

جماعاتین اورتاسیندان یئر تاپیب، چیخماغا چالیشیرام. قیچلاریمدا سوستلوق حیس ائدیرم. مامورلار او آن یئتیشیرلر.
« ائشییه گؤروم» دئین مامورون سسینی ائشیدیرم. هر کسی او کیچیک حیه‌طدن دیشاری سالیرلار. کوچه‌ده‌کی جاماعاتین آراسیندا قالماقال دوشور. دایانیرام.
بیر کیشی یاواش سسله باشقاسینا دئییر:
-بو محله‌ده بو یاشلی کیشیدن سس‌سیز-سمیرسیز اینسان تاپیلمازدی. همیشه قولتوغوندا بیر کیتاب، آستاجا گئدیب، گلردی.
باشیمی ساللاییرام.

-هانسی قاسیرغا اونو بو اسکی دخمه‌یه آتمیشدی گؤره‌سن؟ همان کیشی دئییر.

بیر باشقاسی آرخامدا یاوش سسله دئییر:
-هردن یوخاری ماحالداکی قهوه خانایا گلیب، چای ایچردی.
اوزونه باخیرام.
-هه... بلکه ده داریخمالار اونون ایچینی قاراتماسین دئیه، قهوه خانایا گلردی. دئییرم.

-من اونو یاشیندان-باشیندان دولایی کیتاب اوخویانا بنزه‌تمزدیم. ایلک دفعه چوخ چاشمیشدیم. آخی بیزیم محلله‌نین قوجالاری، کیتاب اوخومازلار. گنج بیری کیشی دئدی.

او بیری کیشی گولومسه‌ییب، دئدی:
-چوخ بؤیوک ایش گؤرسه‌لر، مخلله‌نین کیچیک مسجدینده ییغیشیب، باهالیقدان دانیشارلار.

-دوغرودور. گنجلردن ده کیتاب اوخویان بیرینی گؤرمه میشم هئچ!... میزیلدانیرام.

۱

-بللی ایدی، هم ساوادلی، هم ده بیلگین بیری ایدی. نییه بو محلله‌ده کیمسه اونو تانیمیر؟ تانیرسا نه‌دن هئچ نه دئمه‌ییر؟ گنج بیر قیز دئییر.
اوزونه باخیرام. دولغون گؤزلری دققتیمی چکیر. بو قیزین شوه قدر قارا گؤزلری، اوزون کیپریکلری، اوخ کیمی اوره‌ییمه تاخیلیر. دوداقلارینی بوزوب، باخارکن، اوره‌ییم دؤیونور.

-آغارمیش قاشلاری، کارتونداکی بوینوزلو، حکمتلی بایقوش عمی‌نی خاطیرلاداردی. چوخ یاخشی کیشی ایدی.
اوزونده یئنی ساققال گؤیرن اوغلان دئییر.

درین نفس آلیب، کؤیکسومو اؤتورورم. گؤوده‌م تیتره‌ییر.

مامورلارین بیری، تل‌سیز ایله آمبولانس ایسته‌ییر. اوبیری ایسه جاماعاتدان سوروشور:
-کیم بو کیشی‌نی تانیر؟ بو ائوه کیملر گیریب-چیخاردی؟ گؤرن وارسا گلسین دئسین.

هامی کیمی من ده باشیمی آشاغا سالیرام.

-دئمک دوروم شوبهه‌لی‌دیر. 
منه یاخین دوران قادین دئییر.
اوزونه باخیرام. ماراقلا باشینی ساغا-سولا ساللاییر.

آمبولانس آژیری چکه-چکه گلیب قاپیدا دورور.
دایانیرام. اللریمی ناگاهدان قولاقلاریما قویورام.
آرتیق قولاقلاریم منی ایلگی‌لندیرمه‌ین سسلری دویماق، گؤزلریم سه، گؤرمک ایسته‌مه‌ییر. دانیشماغا دا واریم گلمیر.
بیر آن او ایکی کیشی یادیما دوشور.
- بیری بیر شئی ده بیلسه، دانیشیرسا باشی بلایا گیرر. ال چکمزلر. ایشلر اوزانار، اوزاندیقجا دا بیتمز. اؤز-اؤزومه دئیب، اوزاقلاشیرام.

قویونون دیبینده‌کی تکجه اینسان من دییلم. چوخداندیر هئچ کسله دانیشمامیشام. تلفونوم بیردن سؤندو. داها هر نه ائله‌دیم، یانمادی. هر کسدن خبرسیزم. ایچیمه دالمیشام. دونیا ایله آرام‌دا مسافه ساخلامیشام.
آمما یاشلی کیشی دئییردی دونیا گؤزلدی. ایسته‌ییرم دونیا منیم اوچون ده گؤزل اولسون. منیم ایچیم ده گؤزل اولسون. ایچیمده بیر گوناهکارلیق، حتی پیسلیک یوخوموش کیمی داورانسام دا، یاواش-یاواش پیسلیگی دویورام. بئله‌جه هئچ نه اولمامیش کیمی داورانسام‌سا، گرچکدن هیچ نه اولماییب‌دیر معناسیندا دییل!...
آرخاما باخیرام. هر کس داغیلیب، بیر طرفه گئدیر. دایانیرام. اؤزومه اورک وئریب، قاییتماغا قرار وئریرم. آمما منی ده توتوب آپارارلار. کیم گلیب منه وثیقه قویاجاق؟ قالیب اوردا چورویه‌رم. آتام گیلین کندده خبری اولونجا، من اوردا ایتیب، باتارام.
گؤزلری شوه قیز جاماعاتدان آیریلیر. مؤحکم آددیملاری ایلگیمی چکیر. ایستیرم من ده قاباغا کئچم، بیلدیکلریمی دئیم. آنجاق «سنه نه؟» سؤزو اوره‌ییمده‌کی قورخونو خاطیرلادیر.

اوزاقدان باخماغی ترجیح ائدیرم. قیز مآمورلا دانیشیر. اونو ماشینا میندیریرلر. آمبولانس آژیر چکه-چکه گئدیر. قیز اوتوران ماشینا ایکی کیشی مآمور اوتورورلار. بیری ماشینی سورور، او بیری ایسه اونون کناریندا.
آرخادان، گئدن ماشینا باخیرام. جاماعات باشینی ساللایا-ساللایا ماشینا باخیر. یوغورد الینده بیر کیشی منه یاخینلاشیر.
-بو یوغوردا نئچه وئرسم یاخشیدی؟ دئییر منه.
اوزونه باخیرام. اونو اوزاقدان-اوزاغا تانیرام. بو محلله‌لی‌دیر. آنجاق آدینی بیلمیرم.
آریق چییینلرینی یوخاری آتیب، دئییر:
-اللی مین!
من‌سه اوزونه باخیرام. یوللانیر. آرخاسیندان باخیرام. چارتلاق دابانی دالیسینی یاتیرتمیش باشماغیندان ائششیه چیخیب.
او جسور قیزی دوشونورم. درین بیر کؤکس اؤتوروب، ائوه ساری یولا دوشورم. «نئجه یانی سنه نه؟» دئییرم اؤزومه.

سون

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا،
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین.


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

مرتضی مجدفر

⬅ مدرسه‌ده ➡

درس کیتابینی
میز اوسته آتدی
معلم دئدی:
« درس سوْنا چاتدی.

آنجاق بوُ گئجه
تکلیفینیز وار
صاباح سَحَره
چوْخ ایشینیز وار.

دئدیییم درسدن
اوْن کلمه سئچین
اوْنلاری گؤزل
دفتره کئچین.

سوْنرا بیر داها
درسی اوْخویون
هر کلمه‌یه سیز
جومله توْخویون.

تکلیفینیزین
جایزه‌سی وار
چالیشان‌لارین
هدیه‌سی وار...»

قاییتدیم ائوه
کیتابی آچدیم
بیر داها یئنه
مات قالیب، چاشدیم.

آنلامیردیم من
درسین هامیسین
دوشونوردوم تک
بلکه یاریسین.

آتاملا- آنام
هر زامان منله
دانیشیب ائوده
باشقا بیر دیلده.

بیر آز چالیشیب
اوْن کلمه سئچدیم
سوْنرا اوْنلاری
دفتره کئچدیم.

فیکرلشه‌رک
اوْ اوْن کلمه‌یه
چالیشیردیم کی
چؤنسون جومله‌یه.

حتی بیر جمله
قوُرا بیلمه‌دیم
بوُ تاپماجانی
یوْرا بیلمه‌دیم.

شبهه‌لی ایدیم
نهایت نئیله‌ییم
یادیما دوشدو
ائوده کی دیلیم.

سورعتله یازدیم
هر اوْنون‌ بیردن
اوْلسا جایزه
منیم‌دیر حتمن.

صاباح کیلاسدا
منتظر قالدیم
یوُموب گؤزومو
خیالا دالدیم:

« معلم گلسین
دفتره  باخسین
بیر گؤزل میدال
دؤشومه تاخسین!»

گلدی معلم
دوُردوق‌‌ آیاغا
باشلاندی کیلاس
هَمَن‌ سایاغا.

آچدیم دفتری
اوْنو گؤزله‌دیم
نوْبه‌م چاتینجا
دؤزوب، ایزله‌دیم.

باخدی دفتره
دایاندی، توُمدو
اوْخویاراق اوْ
فیکیره جوُمدو.

گؤزله‌ییردیم کی
آلقیشلانام من
قیشقیریب، دئدی:
«آنلامازسان سن!»ُ

جیردی دفتری
اوستومه آتدی
خَیال‌لاریمی
بیر- بیره قاتدی.

سوْنرا اوْ دئدی:
« باجاریغین یوْخ
دوُر چیخ ائشییه
سوُچون ‌چوْخ‌دور، چوْخ!»

ایندی اوْن گون دور
دوُرورام‌‌  بوُردا
فیکره دالیرام
ائلیمه، یوردا.

اوستون‌لوک ‌یوْخ‌دور
درسده،  بیلیمده
گرک  اوْخویام
آنا‌‌ دیلیمده.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

۲۴ ساعات یوخویلا آییقلیق‌دا ۴

یازار: صمد بهرنگی
چئویرن: منیژه جم‌نژاد

🐫 اتوبوس‌لار، سواری‌لار، قولچاقلاری میندیریب دولانیردیلار. تانک‌لار، تفنگ‌لر، توپانچالار، مسلسل‌لر، تئز- تئز گولله آتیردیلار. آغ‌ دوشان‌بالالاری یئکه یئرکؤکولری الده توتوب چئینه‌ییر، دیشلرین  آغاردیردیلار. هامی‌دان اؤنملی اؤزومون دوه‌م ایدی، ترپشسه‌یدی هرشئیی تؤکوب داغیداردی. جاماکی دا یئرلشمه‌یه‌جک قدر بؤیوک ایدی. بو٘تون گو٘ن پیادایولون قیراغیندا دوروب آداملارا باخاردی. ایندی‌ده توکانین آراسیندا دوروب بوینونداکی زینقیروو سسلندیریردی، ساقیز چئینه‌ییر، قولاغی ساعاتدایدی. بیرسیرا آغ‌ساچلی دوه‌بالاسی قفسه‌دن دؤنه- دؤنه سسله ییردیلر: ننه، خیاوانا گئتسن بیزده سنینله گلریک، یاخشی؟ دوه‌م‌له ایکی‌کلمه دانیشماق ایسته‌دیم، هرنه باغیردیم سسیمی دویمادی. باشقالاری‌نی سوسدورماق اوچون چاره‌سیز قاپیا نئچه تپیک ووردوم. بو آن‌دا بیری قولاغیمی توتوب دئدی: دلی اولموسان اوشاق؟ گل گئت یات. دا دورماق یئری دئییلدیر. اؤزومو آژانین الیندن قورتاردیم بوندان ...
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

۲۴ ساعات یوخویلا آییقلیق‌دا ۴

یازار: صمد بهرنگی
چئویرن: منیژه جم‌نژاد

🐫 اتوبوس‌لار، سواری‌لار، قولچاقلاری میندیریب دولانیردیلار. تانک‌لار، تفنگ‌لر، توپانچالار، مسلسل‌لر، تئز- تئز گولله آتیردیلار. آغ‌ دوشان‌بالالاری یئکه یئرکؤکولری الده توتوب چئینه‌ییر، دیشلرین  آغاردیردیلار. هامی‌دان اؤنملی اؤزومون دوه‌م ایدی، ترپشسه‌یدی هرشئیی تؤکوب داغیداردی. جاماکی دا یئرلشمه‌یه‌جک قدر بؤیوک ایدی. بو٘تون گو٘ن پیادایولون قیراغیندا دوروب آداملارا باخاردی. ایندی‌ده توکانین آراسیندا دوروب بوینونداکی زینقیروو سسلندیریردی، ساقیز چئینه‌ییر، قولاغی ساعاتدایدی. بیرسیرا آغ‌ساچلی دوه‌بالاسی قفسه‌دن دؤنه- دؤنه سسله ییردیلر: ننه، خیاوانا گئتسن بیزده سنینله گلریک، یاخشی؟ دوه‌م‌له ایکی‌کلمه دانیشماق ایسته‌دیم، هرنه باغیردیم سسیمی دویمادی. باشقالاری‌نی سوسدورماق اوچون چاره‌سیز قاپیا نئچه تپیک ووردوم. بو آن‌دا بیری قولاغیمی توتوب دئدی: دلی اولموسان اوشاق؟ گل گئت یات. دا دورماق یئری دئییلدیر. اؤزومو آژانین الیندن قورتاردیم بوندان آرتیق یوبانماماق اوچون تو٘دابانا قاچدیم. آتامین یانینا یئتیشیرکن، بوتون خیاوانلار، سس‌سیز، خلوت ایدیلر. تکه-توک تاکسی گلیب کئچیردی. آتام ال‌چرخی‌نین او٘ستونده یاتمیشدی. منده اوردا یاتماق ایسته‌سه‌یدیم، آیاق‌لارینی چکیب یئر وئرمه‌سی اوچون اونو اویاتملی‌ایدیم. بیزیم ال چرخیمیز دن سونرا باشقا چرخلر‌ده آرخین قیراغیندا،  دووار دیبینده واریدی، بیری‌ده او٘ستونده یاتمیش ایدی. نئچه‌سی‌ده بئله‌سی یئرده یاتمیشدیلار. بورا بیر دؤرد یول ایدی، بیزیم بیر همشهری نین بوردا بوز ساتان دککه‌سی واریدی. آیاق او٘سته یوخلاییردیم، ال‌چرخیمیزین یانیندا دو٘شوب یاتدیم.
‌                           ٭٭٭
جیرینگ!...جیرینگ!....جیرینگ!....
-آی لطیف هارداسان؟ لطیف نیه جواب وئرمیرسن؟ نیه گلمیرسن گزمه یه گئدک؟
جیرینگ!.. جیرینگ!...جیرینگ....
لطیف‌جان سسیمی دویورسان؟ منم دوه. گلمیشم دولانماغا گئدک. دی‌گل مین گئده‌ک. دوه ایوانین آلتینا یئتیشیرکن من یئریمدن چیخیب، اوردان آتیلدیم اونون بئلینه گو٘له - گو٘له دئدیم: من اوتورموشام سنین بئلینده دا نیه باغیریرسان؟ دوه منیم گؤروشومدن سئویندی،  آغزینا بیر آز ساقیز قویدو، بیر آز دا منه وئردی، یولا دو٘شدوک. بیرآز گئدینجه دوه دئدی: دوداق قارمونونو دا گتیرمیشم. آل چال قولاق‌آساق. من گوزل دوداق‌قارمونومو دوه‌دن آلدیم برکدن پوفله‌مه‌یه  باشلادیم. دوه ده یئکه، کیچیک زنگ لرینین سسی‌له منه ائشلیک ائلیردی. دوه باشینی منه ساری چئویریب دئدی: لطیف شام یئمیسن؟ من دئدیم: یوخ، پولوم یوخودو. دوه دئدی: اوندا اؤنجه گئدیب شام یئیه‌ریک. بو آندا آغ دووشان آغاج باشیندان آتیلیب دئدی: دوه‌جان، بو گئجه شامی ویلادا یئیه‌ریک، من گئدیب اوبیری‌لره خبر وئریم، سیز اؤزونوز گئدین. دوشان چئینه‌دییی یئرکونونون دیبینی سو آرخینا آتیب، آتیلا- آتیلا بیزدن اوزاقلاشدی. دوه دئدی: ویلانین نه اولدوغونو بیلیرسن؟ دئدیم: منجه یایلاق‌دیر. دوه دئدی: یایلاق کی یوخ. میلیونرلر آب-هاواسی خوش یئرلرده اؤزلرینه زنگین ائولر- سارای‌لار دو٘زلدرلر، عشقه گلینجه گئدیب دینجلسینلر. بو ائولره ویلا دئیرلر. البتده ویلالارین گؤلو ، فواره‌سی، باغی،  بؤیوک گو٘للو باخچاسی‌دا اولار. بیردسته باغوان، آشچی، نوکر، قوللوقچو‌لاری دا اولار. میلیونرلرین نئچه‌سی‌نین، مملکتدن ائشیکده ده ویلالاری وار. مثلا سویس ده، فرانسه ده. ایندی بیز یایین ایستی‌سی‌نی جانیمیزدان چیخارماق اوچون تهرانین گو٘نئیینده بیر ویلایا گئدیریک. دوه بونو دئییب قاناد چیخارماق کیمی، قوش‌کیمی گؤیه قالخدی. آیاغیمیزین آلتیندا گؤزل، تمیز ائولر واریدی. هاوادا تو٘ستو، کیفیر قوخولاردا یوخودو. ائولر، کوچه‌لر فیلم کیمی ایدی. سونوندا دوه‌یه دئیم: دوه، اولمایا تهراندان چیخمیش اولاق! دوه دئدی: نئجه اولدو بوفیکره دو٘شدون؟  من دئدیم: آخی بو یانلار دا توستو، کیفیر قوخولار یوخدو. ائولر هامیسی بؤیوک، بیردسته‌گول کیمی دیلر. دوه گو٘لوب دئدی: حاقلی‌سان لطیف‌جان. تهران ایکی بؤلونوب. گو٘نئی، قوزئی: گونئی دولودو توستو، کیفیرچیلک، توز تورپاق لا، آما قوزئی تمیزدیر. چونکو بوتون اسکی‌ماشینلار گونئی‌ده ایشلیرلر. بوتون کرپیج کوره‌لری اوردادیلار. بوتون دیزل‌لر، یوک ماشینلاری اورالادان گئت- گل ائلیرلر. کوچه‌لرینین چوخو تورپاقلیق دی، قوزئی آرخلاری‌نین بوتون کیفیر، کیفلنمیش سولاری گونئیه ساری آخیرلار. قیساجا. گونئی یوخسول آج آداملارین محله‌سی‌دیر، قوزئی وارلی‌لارین، اعیان‌لارین محله‌سی. سن هئچ "حصیر آباد" "نازی آباد" "حاج عبدالمحمود" خیاوانیندا اون قات مرمر تیکینتی گؤرموسن؟ بواوجا بنالارین آلتیندا اعیانی توکانلار وار، مشتری لرین باهالی ماشینلاری، نئچه یوز - مین‌لیک ایتلری وار.
آردی وا...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
باخین کپنک لره


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
خوش گلیبسن یاز

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
کارتون
جوک، جوک جوجه لریم یئنی وئرژن


اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا،
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

تبریک‌لر ، اوغورلار
ادبیات سئونلرین تانینمیش اؤیه‌سی اوستاد یعقوب نیکزادین شعیر توپلوسو  "بوردا بیر پنجره گونه چیخمادی" عنوانی ابله ایشیق اوزو گؤردو.
بو کیتاب 1396-جی ایلدن 1403-جو ایله‌جه یازیلان سئچیلمیش  شعیر لرین توپلوسودور.
276صحیفه‌دن عبارت اولان بو کیتابدا  چئشیدلی قالیب‌لرده: غزل. قوشما،
گرایلی، دؤردلوک، قوشا یارپاق،
سربست، روباعی... فورماسیندا یازیلان دادلی-دوزلو شعیرلرین اوخوجوسو اولا بیله‌ریک.
بو کیتابی 200مین تومنه گلباران نشریندن الده ائده بیلرسینیز
ادبیات سئونلر دیرلی قلمداشیمیز اوستاد  یعقوب نیکزادی بو مناسیبته تبریک ائدیر،
اوخوجوسو بول اولسون دئییر.

ادبیات سئونلر. 1403,2,06

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

طنزبویوک آغا افندی

سلام عزیز دوستوم.
باغیشلایین واخت‌سیز - وعده‌سیز موزاحیم اولورام. ائشیتمیشم بو گون‌لر سیزین شهرینیزده دنبالان بول اولور. لوطفن اؤزونوزده،  قوهوم- اقربانیزدا، دوست- تانیش‌لارینیزدا، قاپی- قونشونوزدا یاخشی دنبالان اولسا، بیزی خبر‌سیز قویمایین.
ریجا ائدیرم دونبالان‌لار تر- تمیز  اولسونلار.
منجه یاخشی دونبالانین  قیمتی یوخدور.
بونودا بیلین کی من نانکور آدام دئیلم. منه یاخشی دنبالانینان پیس دونبالانین فرقی وار.
اومود ائدیرم سیزین دونبالان‌لارینیز ممتاز اولسونلار.
من قاباقجادان اصلاندوزدا  خدا آفرین ماحالیندا مخصوصن گونئی‌ده یاخشی  دونبالان‌لار گؤرموشم.
تاسوفلر ایله بو گونه‌جه سیزین شهرینیزین دونبالان‌لارینا راست گلمه‌میشم. آنجاق نئجه دئییم دونیادا هرکسین بیر زادا بازلیغی وار  منده یاخشی دونبالانا بازام.

حؤرمتله بؤیوک آغا افندی
،1403,2,6


https://t.me/Adabiyyatsevanlar