"نزار قبانی"
چئویرن : ارگین افشار
قادین و یازی:....
یازیرام
قادینلاری ظولم حوجره لریندن
اؤلو شهرلردن
قوللوق بؤلگه لریندن
سویوق و آردیجیل،
غم کؤلگه لریندن
قورتارام....
یازیرام
سئودییم قادینی
شعیرسیز شهردن
سئوگی سیز شهردن
غم دولو شهردن
قورتارام....
اونو یاغار بیر بولوت اولماسی اوچون:
یازیرام...
ساده جه قادین و یازی
بیزی اؤلومدن قورتارار....
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
چئویرن : ارگین افشار
قادین و یازی:....
یازیرام
قادینلاری ظولم حوجره لریندن
اؤلو شهرلردن
قوللوق بؤلگه لریندن
سویوق و آردیجیل،
غم کؤلگه لریندن
قورتارام....
یازیرام
سئودییم قادینی
شعیرسیز شهردن
سئوگی سیز شهردن
غم دولو شهردن
قورتارام....
اونو یاغار بیر بولوت اولماسی اوچون:
یازیرام...
ساده جه قادین و یازی
بیزی اؤلومدن قورتارار....
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
ذکیه ذولفقار
طنز جوابلاماسی
سیزین نظرینیزه ادبیاتین کاربردی نه دی؟ هانکی دردین درمانیدی؟
أگر بیر آز فیکیرلشسک گورریک ادبیاتین اینسانا چوخ فایداسی وار. ادبیاتین چوخ بخشلری وار. شعر، داستان ، ناغیل، رومان و غیره...
شعر اؤزو چوخ دردلره درماندی.مثلا منیم باشیم آغریاندا ،بیر آز سئوگی شعری اوخوسام ,او دیقه دوزلر. بعضی شعرلر ده سویوق دیمنین داواسیدی.آغیز بورونومدان سو گلنده بئله ائلرم: تازا تندیردن چیخمیش ، بوغلویا بوغلویا قادین شعرلریندن، بیر ایکی بیت ،بیر لیوان سویا تؤکرم، بیر آزدا دیکلمه قاتیب ایکی اوچ بورون قاینادارام. سونرا بیر چای قاشیغی دا بایاتی قاتیب اونو گئجه یاتاندا ایچرم. سحر دوراندا گؤررم قادا بالا سیزدن گئتسین اصلا سویوق دیمدن زادان اثر قالماییب.
هله سیزه دئییم داستان و حیکایه دن. بولار مین بیر درده درماندی، اعصاب خستلیگی، قیچ آغریسی، بئل آغریسی ، قولونج ، ستلجم، ذات الریه داها نه لر دئییم کی بو داستان اونو درمان ائتمیر...
قالدی رومان اودا آللاهین معجزه سیدی. من اوزوم سرطان توتموشدوم بیر عاشقانه رومان باشلادیم اوخوماغا، اینانین او رومان بیتمه میشدن من ساغالدیم...
خولاصه هر نه قدر ادبیاتین تاثیرین ، دردلریمیزین درمانیندان دئسم گینه ده آز دئمیشم.
آللاه کیمسه نی درده سالماسین.و ادبیاتی دا بیزیم ألیمیزدن آلماسین.
توصیه ائدیرم ادبیاتدان غافیل اولمایین.هر نه وار بوردا وار...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
طنز جوابلاماسی
سیزین نظرینیزه ادبیاتین کاربردی نه دی؟ هانکی دردین درمانیدی؟
أگر بیر آز فیکیرلشسک گورریک ادبیاتین اینسانا چوخ فایداسی وار. ادبیاتین چوخ بخشلری وار. شعر، داستان ، ناغیل، رومان و غیره...
شعر اؤزو چوخ دردلره درماندی.مثلا منیم باشیم آغریاندا ،بیر آز سئوگی شعری اوخوسام ,او دیقه دوزلر. بعضی شعرلر ده سویوق دیمنین داواسیدی.آغیز بورونومدان سو گلنده بئله ائلرم: تازا تندیردن چیخمیش ، بوغلویا بوغلویا قادین شعرلریندن، بیر ایکی بیت ،بیر لیوان سویا تؤکرم، بیر آزدا دیکلمه قاتیب ایکی اوچ بورون قاینادارام. سونرا بیر چای قاشیغی دا بایاتی قاتیب اونو گئجه یاتاندا ایچرم. سحر دوراندا گؤررم قادا بالا سیزدن گئتسین اصلا سویوق دیمدن زادان اثر قالماییب.
هله سیزه دئییم داستان و حیکایه دن. بولار مین بیر درده درماندی، اعصاب خستلیگی، قیچ آغریسی، بئل آغریسی ، قولونج ، ستلجم، ذات الریه داها نه لر دئییم کی بو داستان اونو درمان ائتمیر...
قالدی رومان اودا آللاهین معجزه سیدی. من اوزوم سرطان توتموشدوم بیر عاشقانه رومان باشلادیم اوخوماغا، اینانین او رومان بیتمه میشدن من ساغالدیم...
خولاصه هر نه قدر ادبیاتین تاثیرین ، دردلریمیزین درمانیندان دئسم گینه ده آز دئمیشم.
آللاه کیمسه نی درده سالماسین.و ادبیاتی دا بیزیم ألیمیزدن آلماسین.
توصیه ائدیرم ادبیاتدان غافیل اولمایین.هر نه وار بوردا وار...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
"دومان_سفراوغلو"
بو آخشام شعریمده خوش گؤردوک سنی
اؤزونه سیغیمیر داها دفتریم
گؤزلری دنیزلر سرگیسی هی . . . هی . . .
ایندی سیگارئتیمده سوروردوم سنی
ایچیمه یایارکن گؤزومدن آخدین
منی اؤزباشینا بیراخان گولوم
نه گؤزل بیر آندا تاپیلدین یئنه
اوزاق یول گلیبسن یورقونسان أیلش
الان بیر فینجانلیق دینجلدیم سنی
نه گؤزل هدیه لر الیبسان منه
تئللرینده اولدوز
قوجاغیندا آی
نه یامان عطش له اؤپورسن منی
بو آخشام شعریمده خوش گؤردوک سنی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بو آخشام شعریمده خوش گؤردوک سنی
اؤزونه سیغیمیر داها دفتریم
گؤزلری دنیزلر سرگیسی هی . . . هی . . .
ایندی سیگارئتیمده سوروردوم سنی
ایچیمه یایارکن گؤزومدن آخدین
منی اؤزباشینا بیراخان گولوم
نه گؤزل بیر آندا تاپیلدین یئنه
اوزاق یول گلیبسن یورقونسان أیلش
الان بیر فینجانلیق دینجلدیم سنی
نه گؤزل هدیه لر الیبسان منه
تئللرینده اولدوز
قوجاغیندا آی
نه یامان عطش له اؤپورسن منی
بو آخشام شعریمده خوش گؤردوک سنی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
طنز
بؤیوکآغا افندی
۱- قاپی آغزیندا:
– آغا بؤیوکآغا بویورون!
– خواهیش ائلیرم حاجیآغا، سیز بویورون!
– من اؤلوم!
– حاجی جانی اولماز.
– مئشه بؤیوک جانی گئچمرم.
– سققال حسابیدی قارداش، بویوراجاقسیز.
– سیز اولان یئرده من غلط ائلرم.
– سن الله شرمنده ائلمه، بویورون!
– آنام روحو گئچمرم.
– سن باللاریوین جانی گوناها سالما منی!
– قارداش جانی اؤزون بیلیرسن کی اولماز.
– گئدیغین بیته آند اولسون گئچمرم…
۲- چیراغ قیرمیزدان سونرا:
بووووووووووووووووق…
– اؤکوز سور دا !
– آی سنه تسلیق وئرهنین…
– سن ماشین سورمهسن سنن کوسللر؟!
– بوبی سنه نه یاراشیر ماشین سورمک؟
– قاییت کندیزه ائششهییوی سور دا !
– سنه شوفر دئیهنین آتاسینا لعنت.
– اولدو با، نه زیقینیسان سور دا دارقاشاییرد !
– آللاهین جلالینا شوکور اولسون، آخی آرواد اوتو ائوده قودوغووی ساخلا دا ! سنه کیم دئیر ماشین…؟
دی ددددددددددددددددددیت
دید، دید ، دید ، دید دی ی ی ی ی ی..
– حانبال سنین گؤ… نه یاراشیر او ماشین؟!
– او شوشنی وئر آشاغی، اونا اوچ دؤرد دانا رهلی سؤز دئییم!
– دده سنین کی باشین گورا تیتیریر، ماشین سورماغین ایندییه قالیب؟
– دست فرمانیو اوس…، آل اویانا گوراخ !
– من اؤلوم باخ گئدهنین ماشین سورماغینا، ا ئله بیل گلین چیخیر…
۳- قارپوز پئپسیایله
ادبیات سئونلرگروپوندا
– به به اعلا!
– چوخ گوزل!
– دوغرودان یاشا!
– باخ بونا دئیللر شعر با !
– خرمن اوغلو معلیم! بونو لاپ جسارتینن دئییرم، اؤزوده لاپ اوجادان. باخ اوتای، بوتای آذربایجاندا حتی اوروپانین قوزئینده ده سیزین کیمیشاعیر تاپیلماز.
– والله اوستاد! جیمجیلاق سو اولدم. باخ منی اون دؤرد ماحالین چشمهلرینن یویوندورسایدیلار بئله ایسلانمازدیم کی سیزین فرمایشینیزدن ایسلاندیم. الله سیزی بیزیم ادبیاتیمیزا، ائلیمیزه، وطنیمیزه، دینیمیزه، قلمیمیزه… چوخ گؤرمهسین.
– یوخ جانیم سیزین بارهزده من دئین هئچ حقیقتین اوندان بیری ده دئییل. سیزین حاقینیزدا من گرک اونبئش کیتاب یازام تا جماعت سیزین یازیلارینیزین ایچینده گئچن اینجهلیکلره توپلومسال، قوتسال، فوتسال، فوتبال… و لاپ درینلیکلرده اولان دور جواهیرلری آیدین گؤرسونلر.
– اوستاد باشیوا دولانیم، قاداوی آلیم! سیز اؤزونوز یاخچی بیلیرسینیز کی من ایکینجی عصرین اورتالاریندان ایندییهجه چیخان کیتابلاری، بوتون قزئتهلری، هرنه کی بشرین الی ایله یازیلیب،هامیسین اوخوموشام. باخ تعارفسوز عرض ائلیرم: ادبیات دونیاسیندا فیکر ائتمیرم دؤرد یوز ایل بوندان سونرادا سیزین کیمیبیر دیرلی عالیم، عارف، چوخ درین بیر اقیانوس دونیایا تشریف بویورسون. خیر، هئچ مین ایله جهده گله بیلمز.
– خرمن اوغلو بی، اوستاد سیزین بارهنیزده چوخ گؤزل بویوردولار. الله سیزی آذربایجانا چوخ گورماسین.
– خرمن اوغلو قارداش، من اؤزوم ییرمیایلدیر شعیر یازارام. باخ سیزین بو شعیرینیزی ائشیدندن باجی جانی آپاردیم بوتون شعیرلریمیتؤکدوم زیبیل قابینا. حقیقتن من سیزین بارهنیزده چوخ ائشیتمیشدیم، امما: شنیدن کی بود مانند دیدن.
– منیم مهریبان باجیم ! واللهی سیزین او زیبیله آتدیغینیز شعیرلرین هر بیر بندی منیم بوتون کیتابلاریمیدیوان و دفتر دستکلریمیآلار، ساتار.
– خرمن اوغلو معلیم،هامیز بیلیرسینیز من نه شاعیرم، نه یازیچی. هئچ شعیردن ده باشیم چیخماز. من فقط گئجه، گوندوز بوردا سلام، صبح بخیر قویارام. امما من ایندییهجه سیزین کیمییئکه شاعیر گورمهمیشم…
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بؤیوکآغا افندی
۱- قاپی آغزیندا:
– آغا بؤیوکآغا بویورون!
– خواهیش ائلیرم حاجیآغا، سیز بویورون!
– من اؤلوم!
– حاجی جانی اولماز.
– مئشه بؤیوک جانی گئچمرم.
– سققال حسابیدی قارداش، بویوراجاقسیز.
– سیز اولان یئرده من غلط ائلرم.
– سن الله شرمنده ائلمه، بویورون!
– آنام روحو گئچمرم.
– سن باللاریوین جانی گوناها سالما منی!
– قارداش جانی اؤزون بیلیرسن کی اولماز.
– گئدیغین بیته آند اولسون گئچمرم…
۲- چیراغ قیرمیزدان سونرا:
بووووووووووووووووق…
– اؤکوز سور دا !
– آی سنه تسلیق وئرهنین…
– سن ماشین سورمهسن سنن کوسللر؟!
– بوبی سنه نه یاراشیر ماشین سورمک؟
– قاییت کندیزه ائششهییوی سور دا !
– سنه شوفر دئیهنین آتاسینا لعنت.
– اولدو با، نه زیقینیسان سور دا دارقاشاییرد !
– آللاهین جلالینا شوکور اولسون، آخی آرواد اوتو ائوده قودوغووی ساخلا دا ! سنه کیم دئیر ماشین…؟
دی ددددددددددددددددددیت
دید، دید ، دید ، دید دی ی ی ی ی ی..
– حانبال سنین گؤ… نه یاراشیر او ماشین؟!
– او شوشنی وئر آشاغی، اونا اوچ دؤرد دانا رهلی سؤز دئییم!
– دده سنین کی باشین گورا تیتیریر، ماشین سورماغین ایندییه قالیب؟
– دست فرمانیو اوس…، آل اویانا گوراخ !
– من اؤلوم باخ گئدهنین ماشین سورماغینا، ا ئله بیل گلین چیخیر…
۳- قارپوز پئپسیایله
ادبیات سئونلرگروپوندا
– به به اعلا!
– چوخ گوزل!
– دوغرودان یاشا!
– باخ بونا دئیللر شعر با !
– خرمن اوغلو معلیم! بونو لاپ جسارتینن دئییرم، اؤزوده لاپ اوجادان. باخ اوتای، بوتای آذربایجاندا حتی اوروپانین قوزئینده ده سیزین کیمیشاعیر تاپیلماز.
– والله اوستاد! جیمجیلاق سو اولدم. باخ منی اون دؤرد ماحالین چشمهلرینن یویوندورسایدیلار بئله ایسلانمازدیم کی سیزین فرمایشینیزدن ایسلاندیم. الله سیزی بیزیم ادبیاتیمیزا، ائلیمیزه، وطنیمیزه، دینیمیزه، قلمیمیزه… چوخ گؤرمهسین.
– یوخ جانیم سیزین بارهزده من دئین هئچ حقیقتین اوندان بیری ده دئییل. سیزین حاقینیزدا من گرک اونبئش کیتاب یازام تا جماعت سیزین یازیلارینیزین ایچینده گئچن اینجهلیکلره توپلومسال، قوتسال، فوتسال، فوتبال… و لاپ درینلیکلرده اولان دور جواهیرلری آیدین گؤرسونلر.
– اوستاد باشیوا دولانیم، قاداوی آلیم! سیز اؤزونوز یاخچی بیلیرسینیز کی من ایکینجی عصرین اورتالاریندان ایندییهجه چیخان کیتابلاری، بوتون قزئتهلری، هرنه کی بشرین الی ایله یازیلیب،هامیسین اوخوموشام. باخ تعارفسوز عرض ائلیرم: ادبیات دونیاسیندا فیکر ائتمیرم دؤرد یوز ایل بوندان سونرادا سیزین کیمیبیر دیرلی عالیم، عارف، چوخ درین بیر اقیانوس دونیایا تشریف بویورسون. خیر، هئچ مین ایله جهده گله بیلمز.
– خرمن اوغلو بی، اوستاد سیزین بارهنیزده چوخ گؤزل بویوردولار. الله سیزی آذربایجانا چوخ گورماسین.
– خرمن اوغلو قارداش، من اؤزوم ییرمیایلدیر شعیر یازارام. باخ سیزین بو شعیرینیزی ائشیدندن باجی جانی آپاردیم بوتون شعیرلریمیتؤکدوم زیبیل قابینا. حقیقتن من سیزین بارهنیزده چوخ ائشیتمیشدیم، امما: شنیدن کی بود مانند دیدن.
– منیم مهریبان باجیم ! واللهی سیزین او زیبیله آتدیغینیز شعیرلرین هر بیر بندی منیم بوتون کیتابلاریمیدیوان و دفتر دستکلریمیآلار، ساتار.
– خرمن اوغلو معلیم،هامیز بیلیرسینیز من نه شاعیرم، نه یازیچی. هئچ شعیردن ده باشیم چیخماز. من فقط گئجه، گوندوز بوردا سلام، صبح بخیر قویارام. امما من ایندییهجه سیزین کیمییئکه شاعیر گورمهمیشم…
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
«ناظیم حکمت» 1963-1902
تپه دن دیرناغا اینسان
تپه دن دیرناغا مباریز
تپه دن دیرناغا شاعیری...
تورک شاعیری« ناظیم حکمتین» آد گونو قوتلو اولسون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
تپه دن دیرناغا اینسان
تپه دن دیرناغا مباریز
تپه دن دیرناغا شاعیری...
تورک شاعیری« ناظیم حکمتین» آد گونو قوتلو اولسون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حسن ریاضی ( ایلدریم )
دونیا شاعیری، ناظیم حیکمت
«من بیر اینسان،
من تورک شاعیری ناظیم حکمت
من تپهدن دیرناغا اینسان،
تپهدن دیرناغا مباریزه، حسرت،
و اومیددن عیبارت».
دونیامیزین بؤیوك شاعيري، آزادلیق، صولح، عدالت و سئوگي نغمهكاري؛ موباريزهسي و صنعتيله اسطورهلشن ناظيم حيكمت, تورك خالقینین دونیا مدنيتينه بخش ائتديیي اؤلمز صنعتكاردیر.
اونون شئعري ميللي ده یرلردن مایالانـیب, ميللي بویالارا بویانسا دا, آنجاق اينسانلیغین, بديعي- مدني ده یرلرينه اساسلانیر. اولو شاعيرين یارادیجیلیق سوزگجيندن كئچن شخصي تجربهلري, یاشانتیلاری عموميلشميش, و بشريلشميش بير دونیا دویومو, دونیا گؤرومو سويیهسينه یوكسلير. و یئني- یئني مضمونلار و فورمالاردا شئعيرلشير. پيئسلره, رومانلارا, منظومهلره چئوريلير. اونون قلميندن سوزولن مختليف بيچيملي صنعت اثرلري ايلدن-ايله كئچيركن, ديلدن- ديله چئوريلير. پيئسلري صحنهلشیر, رومان و داستانلاری فيلمه چكيلير و شئعرلري ماهنیلاشاراق، دونیامیزی صنعت ايشیغینا بورویور. بئله حالدا او تكجه بير خالقین دئیيل,بلکه بوتون دونیانـین, بوتون اينسانلیغین دوغما شاعير اوغلو, اؤلمز صنعتكاریدیر.
ناظيم حيكمت «كرم كيمي» یانسا دا, آمما او كول اولمایـیب, بلكه ابدي بير ايشیق منبعينه دؤنوب, دونیامیزین گونو- گوندن قارالماسینا باخمایاراق, او بو قاتی قارانلیقدا داها گور, داها ايشیقلی ساچماقدادیر. اونون صنعت یانغیسی اورهیيميزده آلیشیر, روحوموزون قارانلیقلارینا ايشیق توتور، ايچ اوزوموزو نورلا، شفقله بزهیير، بيز ده یاشاماق، سئومك هوسيني داها دا آرتـیریر. ناظيمين اثرلريندهكي آیدینلادیجی، تأثيرائديجي، جانوئريجي بو سئحيرلي قووّه، اونون یاشادیغی حیاتـیندان دوغوب تؤرهنير. اونون یاشایـیشیندان قایناقلانـیر. او اؤزو اثرلرينين باش قهرمانیدیر. ناظيم زينداندان گؤندرديگي بير مكتوبوندا یازیر:
«اوچ جور یاشاماق وار، بيرينجي- یاشادیغینـین فرقينده بئله اولماماق، یعني یاشادیغینـی، یاشاماق دئیيلن مفهومو بوتون عظمتيله درك ائتمهدن یاشاماق، یعني اينسانلارین بؤیوك اكثريیتي كيمي ... ايكينجيسي- هارادا اولورسان، هانسی شرايطده وار اولورسان اول، یاشاماق بير سعادتدير سنين اوچون. دوشونمك، اوخوماق, سئومك، دؤیوشمك، گؤرمك، ائشيتمك، چالیشماق، ايشكنجه گؤرمك، نيفرت ائتمك، بير سؤزله بوتون بو مادي و معنوي شئیلر سعادتدير سنين اوچون. یعني مستقيل و آزاد یاشاماق دئیيلن شئی نه گؤزلدير. بونو هرآن و هر شرايطده درك ائدهسن. اوچونجو- یاشاماق سادهجه بير وظيفهدير سنين اوچون، بعضن اؤلمك نئجه بير وظيفه اولورسا، یاشاماق دا ائله بير وظيفهدير. وئريلميش بير سؤزو یـئرينه یـئتيرمك كيمي. منيم اوچون یاشاماق مفهومو ايستر حبسده اولوم، یا اولمایـیم. ايستر سئوگيليمين الي اليمده آی ايشیغینـی سئیر ائديم، ايستر حبسخانادا اوتاغیمین تاوانـینـی, یاشاماق بير سعادتدير. حتّا منه ائله گلير كي، تورك ادبیاتـیندا «یاشاماق نه گؤزل شئیدير» دئین ايلك شاعير بندهنيزدير».
ناظيم دوغرودان دا دئديگي كيمي، سئوه- سئوه، دؤیوشه- دؤیوشه، یارادا- یارادا یاشادی. وطنينين، دونیانـین قورتولوش و گؤزللشمهسي نامينه دؤیوشدو، آغیر گونلره، زيندانلارا دؤزدو، بير اينسان كيمي یاشادی. خالقینـین، اينسانلیغین آغری آجیلارینی، حسرت و اوميدلريني اؤزونونكولشديردي، اونلاری یاشادی، ناظيم ميللي چرچيوهده، اؤزونو محدودلاشدیرمادی. او اوزونو بوتون بشريیته توتدو، دونیا ادبیاتـینی، باشقا خالقلارین فولكلورونو، دريندن اؤیرندي، منيمسهدي. اونلاردان بارلاندی و اؤز یارادیجیلیغیندا باجاریقلا اونلاردان استيفاده ائتدي. ناظيم صنعتينين ان قاباریق خصوصيیتي، اونون بشريليیي، اينسانيليیيدير. او ميللي اولدوغو قدر ده، بئینالميللدير. اونون اثرلري هئچ بير ميللي محدوديیت تانیمیر. آنجاق ناظيم شئعريني تورك خالقینین ديلي، ادبیاتی حیاتي ايله ائله قاينايـیب، قاریشیب كي، تورك ديليني ناظيمسيز و ناظيمي ده تورك ديليسيز تصوّور ائتمك بئله مومكون دئیيل.
ناظيم یازیر:
«شئعريمين كؤكو یوردومون تورپاغیندادیر. آمما بوداقلارینـی بوتون تورپاقلارا ... او تورپاقلار اوستونده قورولموش مدنیتلره, بوتون دونیامیزا اوزاتماق، ايستهديم. اينسان اوغلو هارادا، نه زامان و هانسی ديلده اولورسا، اولسون، اورهیيمه، بئینيمه اویقون بير شئعر سؤیلهميشسه، اونون سؤیلهیيشيندهكي اوستالیغی، اينجهلمهیه اوندان بير شئیلر اؤیرنمهیه چالیشدیم، تكجه اؤز ادبیاتـیمیزین دئیيل، شرق، غرب ادبیاتـینـین بوتون اوستادلارینـی اؤزومه اوستاد ساندیم».
دونیا شاعیری، ناظیم حیکمت
«من بیر اینسان،
من تورک شاعیری ناظیم حکمت
من تپهدن دیرناغا اینسان،
تپهدن دیرناغا مباریزه، حسرت،
و اومیددن عیبارت».
دونیامیزین بؤیوك شاعيري، آزادلیق، صولح، عدالت و سئوگي نغمهكاري؛ موباريزهسي و صنعتيله اسطورهلشن ناظيم حيكمت, تورك خالقینین دونیا مدنيتينه بخش ائتديیي اؤلمز صنعتكاردیر.
اونون شئعري ميللي ده یرلردن مایالانـیب, ميللي بویالارا بویانسا دا, آنجاق اينسانلیغین, بديعي- مدني ده یرلرينه اساسلانیر. اولو شاعيرين یارادیجیلیق سوزگجيندن كئچن شخصي تجربهلري, یاشانتیلاری عموميلشميش, و بشريلشميش بير دونیا دویومو, دونیا گؤرومو سويیهسينه یوكسلير. و یئني- یئني مضمونلار و فورمالاردا شئعيرلشير. پيئسلره, رومانلارا, منظومهلره چئوريلير. اونون قلميندن سوزولن مختليف بيچيملي صنعت اثرلري ايلدن-ايله كئچيركن, ديلدن- ديله چئوريلير. پيئسلري صحنهلشیر, رومان و داستانلاری فيلمه چكيلير و شئعرلري ماهنیلاشاراق، دونیامیزی صنعت ايشیغینا بورویور. بئله حالدا او تكجه بير خالقین دئیيل,بلکه بوتون دونیانـین, بوتون اينسانلیغین دوغما شاعير اوغلو, اؤلمز صنعتكاریدیر.
ناظيم حيكمت «كرم كيمي» یانسا دا, آمما او كول اولمایـیب, بلكه ابدي بير ايشیق منبعينه دؤنوب, دونیامیزین گونو- گوندن قارالماسینا باخمایاراق, او بو قاتی قارانلیقدا داها گور, داها ايشیقلی ساچماقدادیر. اونون صنعت یانغیسی اورهیيميزده آلیشیر, روحوموزون قارانلیقلارینا ايشیق توتور، ايچ اوزوموزو نورلا، شفقله بزهیير، بيز ده یاشاماق، سئومك هوسيني داها دا آرتـیریر. ناظيمين اثرلريندهكي آیدینلادیجی، تأثيرائديجي، جانوئريجي بو سئحيرلي قووّه، اونون یاشادیغی حیاتـیندان دوغوب تؤرهنير. اونون یاشایـیشیندان قایناقلانـیر. او اؤزو اثرلرينين باش قهرمانیدیر. ناظيم زينداندان گؤندرديگي بير مكتوبوندا یازیر:
«اوچ جور یاشاماق وار، بيرينجي- یاشادیغینـین فرقينده بئله اولماماق، یعني یاشادیغینـی، یاشاماق دئیيلن مفهومو بوتون عظمتيله درك ائتمهدن یاشاماق، یعني اينسانلارین بؤیوك اكثريیتي كيمي ... ايكينجيسي- هارادا اولورسان، هانسی شرايطده وار اولورسان اول، یاشاماق بير سعادتدير سنين اوچون. دوشونمك، اوخوماق, سئومك، دؤیوشمك، گؤرمك، ائشيتمك، چالیشماق، ايشكنجه گؤرمك، نيفرت ائتمك، بير سؤزله بوتون بو مادي و معنوي شئیلر سعادتدير سنين اوچون. یعني مستقيل و آزاد یاشاماق دئیيلن شئی نه گؤزلدير. بونو هرآن و هر شرايطده درك ائدهسن. اوچونجو- یاشاماق سادهجه بير وظيفهدير سنين اوچون، بعضن اؤلمك نئجه بير وظيفه اولورسا، یاشاماق دا ائله بير وظيفهدير. وئريلميش بير سؤزو یـئرينه یـئتيرمك كيمي. منيم اوچون یاشاماق مفهومو ايستر حبسده اولوم، یا اولمایـیم. ايستر سئوگيليمين الي اليمده آی ايشیغینـی سئیر ائديم، ايستر حبسخانادا اوتاغیمین تاوانـینـی, یاشاماق بير سعادتدير. حتّا منه ائله گلير كي، تورك ادبیاتـیندا «یاشاماق نه گؤزل شئیدير» دئین ايلك شاعير بندهنيزدير».
ناظيم دوغرودان دا دئديگي كيمي، سئوه- سئوه، دؤیوشه- دؤیوشه، یارادا- یارادا یاشادی. وطنينين، دونیانـین قورتولوش و گؤزللشمهسي نامينه دؤیوشدو، آغیر گونلره، زيندانلارا دؤزدو، بير اينسان كيمي یاشادی. خالقینـین، اينسانلیغین آغری آجیلارینی، حسرت و اوميدلريني اؤزونونكولشديردي، اونلاری یاشادی، ناظيم ميللي چرچيوهده، اؤزونو محدودلاشدیرمادی. او اوزونو بوتون بشريیته توتدو، دونیا ادبیاتـینی، باشقا خالقلارین فولكلورونو، دريندن اؤیرندي، منيمسهدي. اونلاردان بارلاندی و اؤز یارادیجیلیغیندا باجاریقلا اونلاردان استيفاده ائتدي. ناظيم صنعتينين ان قاباریق خصوصيیتي، اونون بشريليیي، اينسانيليیيدير. او ميللي اولدوغو قدر ده، بئینالميللدير. اونون اثرلري هئچ بير ميللي محدوديیت تانیمیر. آنجاق ناظيم شئعريني تورك خالقینین ديلي، ادبیاتی حیاتي ايله ائله قاينايـیب، قاریشیب كي، تورك ديليني ناظيمسيز و ناظيمي ده تورك ديليسيز تصوّور ائتمك بئله مومكون دئیيل.
ناظيم یازیر:
«شئعريمين كؤكو یوردومون تورپاغیندادیر. آمما بوداقلارینـی بوتون تورپاقلارا ... او تورپاقلار اوستونده قورولموش مدنیتلره, بوتون دونیامیزا اوزاتماق، ايستهديم. اينسان اوغلو هارادا، نه زامان و هانسی ديلده اولورسا، اولسون، اورهیيمه، بئینيمه اویقون بير شئعر سؤیلهميشسه، اونون سؤیلهیيشيندهكي اوستالیغی، اينجهلمهیه اوندان بير شئیلر اؤیرنمهیه چالیشدیم، تكجه اؤز ادبیاتـیمیزین دئیيل، شرق، غرب ادبیاتـینـین بوتون اوستادلارینـی اؤزومه اوستاد ساندیم».
ناظيم حيكمت شئعري، دویغو ايله- دوشونجهنين بير- بيرينه توخونماسی، بديعي تصويرلرله حیات حقيقتلرينين بير یئره قوووشدوغو، بير- بيريني تاماملادیغی بديعي بير وارلیقدیر. شئعرلرينين تخيّل گوجو نهقدر گوجلو و توتارلیدیرسا بير او قدر ده عیني و حیاتيدير. بو شئعرلر ساده
اولدوقلاری حالدا درين و اووسونلودورلار. اونلار هر اوخونوشدا تزه گؤرونن، سؤزون حقيقي معناسیندا صنعت اثرلريدير. بو اثرلرده اينسانلا- طبيعت، تاريخله- جامعه، دوننله- ساباح، اوسطوره ايله- حقيقت بير- بيريني عوض ائدهرك، سئحيرلي صنعت نمونهسي كيمي اوخوجونون داخيلي عالمينده یـئنيدن جانلانماغا باشلایـیر. بونلار دونیانـین سسيندن، نفسييندن تؤرهنميش، انسان قلبينده عكس- صدا دوغورموش، سونرا سؤزلرده، دئیيملرده ده شئعرلشميش دویغو, دوشونجهلرين، بيليك و زحمتين محصولودور.
ناظيم حكمت چوخ یؤنلو بير صنعتكار ايدي. او سينماچی، دراماتورق، یازیچی، مطبوعاتچی، شاعير و هم ده رسسام ايدي. هابئله موسيقيني، باشقا صنعت نوعلريني یاخشی دویان آنلایان و سئون شاعير ايدي. باجاریقلی صنعتكار، مختليف صنعت ساحهلرينده ده یرلي اثرلر یارادیبدیر. او هر بير صنعت نوعونون فورما، مضمون اؤزونه مخصوصلوغونو قورویوب ساخلایاراق, عئیني حالدا الوئريشلي شرايطده شئعرينده مختليف صنعت نوعلرينه منسوب اولان ايفاده طرزي، دئیيم یؤنو، فورما خصوصيیتلريندن بهرهلنرك، مختليف مضمونلو، رنگارنگ فورمالی اؤلمز شئعرلر یاراتمیشدیر.
ناظيمين شئعري, شاعيرده یئني شئعر یاراتماغا و اينساندا یـئني اينسان اویاتماغا قادير اولان سولماز و ابدي یاشار بير صنعت نومونهسيدير! منجه، ناظيمي اوخوماق، اؤیرنمك، باشا دوشمك اؤزو ده بير سعادتدير.
سالخیم سؤیود
آخیردی سو
گؤستریب آیناسیندا سؤیود آغاجلارینی
سالخیم سؤیود یویوردو سودا ساچلارینی!
یانان یالین قیلینجلاری چارپاراق سؤیودلره
چاپیردی قیزیل آتلیلار گونشین باتدیغی ییره!
بیردن
بیر قوش كیمی
وورولموش كیمی
قانادیندان،
یارالی بیر آنلی یووارلاندی آتـیندان!
باغیرمادی،
گئدنلری گئری چاغیرمادی
باخدی یالنـیزدولو گؤزلرله
اوزاقلاشان آتلیلارین پاریلدایان ناللارینا!
آه نه یازیق
نه یازیق كی او
دؤردنالا گئدن آتلارین كؤپوكلو بوینونا بیر داها یاتمایاجاق!
آغ اوردولارین آردینجا قیلینج اویناتمایاجاق!
نال سسلری سؤنور پرده - پرده
آتلیلار ایتیر گونشین باتدیغی یئرده،
آتلیلار،ً آتلیلار، قیزیل آتلیلار!
آتلاری روزگار قاناتلی لار
آتلاری روزگار قانات...
آتلاری روزگار.
آتلاری
آت...
روزگار قاناتلی آتلیلار كیمی كئچدی حیات!
كسیلدی آخار سویون سسی.
كؤلگهلر كؤلگهلندی
رنگلر سیلیندی.
قارا اؤرتولر ائندی
ماوی گؤزلرینه
ساردی سالخیم سؤیودلر
ساری ساچلارینین اوزرینه!
آغلاما سالخیم سؤیود
آغلاما !
الی قوینوندا دایانیب
قارا سویون آیناسینا باخا - باخا
آغلاما،
آغلاما!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اولدوقلاری حالدا درين و اووسونلودورلار. اونلار هر اوخونوشدا تزه گؤرونن، سؤزون حقيقي معناسیندا صنعت اثرلريدير. بو اثرلرده اينسانلا- طبيعت، تاريخله- جامعه، دوننله- ساباح، اوسطوره ايله- حقيقت بير- بيريني عوض ائدهرك، سئحيرلي صنعت نمونهسي كيمي اوخوجونون داخيلي عالمينده یـئنيدن جانلانماغا باشلایـیر. بونلار دونیانـین سسيندن، نفسييندن تؤرهنميش، انسان قلبينده عكس- صدا دوغورموش، سونرا سؤزلرده، دئیيملرده ده شئعرلشميش دویغو, دوشونجهلرين، بيليك و زحمتين محصولودور.
ناظيم حكمت چوخ یؤنلو بير صنعتكار ايدي. او سينماچی، دراماتورق، یازیچی، مطبوعاتچی، شاعير و هم ده رسسام ايدي. هابئله موسيقيني، باشقا صنعت نوعلريني یاخشی دویان آنلایان و سئون شاعير ايدي. باجاریقلی صنعتكار، مختليف صنعت ساحهلرينده ده یرلي اثرلر یارادیبدیر. او هر بير صنعت نوعونون فورما، مضمون اؤزونه مخصوصلوغونو قورویوب ساخلایاراق, عئیني حالدا الوئريشلي شرايطده شئعرينده مختليف صنعت نوعلرينه منسوب اولان ايفاده طرزي، دئیيم یؤنو، فورما خصوصيیتلريندن بهرهلنرك، مختليف مضمونلو، رنگارنگ فورمالی اؤلمز شئعرلر یاراتمیشدیر.
ناظيمين شئعري, شاعيرده یئني شئعر یاراتماغا و اينساندا یـئني اينسان اویاتماغا قادير اولان سولماز و ابدي یاشار بير صنعت نومونهسيدير! منجه، ناظيمي اوخوماق، اؤیرنمك، باشا دوشمك اؤزو ده بير سعادتدير.
سالخیم سؤیود
آخیردی سو
گؤستریب آیناسیندا سؤیود آغاجلارینی
سالخیم سؤیود یویوردو سودا ساچلارینی!
یانان یالین قیلینجلاری چارپاراق سؤیودلره
چاپیردی قیزیل آتلیلار گونشین باتدیغی ییره!
بیردن
بیر قوش كیمی
وورولموش كیمی
قانادیندان،
یارالی بیر آنلی یووارلاندی آتـیندان!
باغیرمادی،
گئدنلری گئری چاغیرمادی
باخدی یالنـیزدولو گؤزلرله
اوزاقلاشان آتلیلارین پاریلدایان ناللارینا!
آه نه یازیق
نه یازیق كی او
دؤردنالا گئدن آتلارین كؤپوكلو بوینونا بیر داها یاتمایاجاق!
آغ اوردولارین آردینجا قیلینج اویناتمایاجاق!
نال سسلری سؤنور پرده - پرده
آتلیلار ایتیر گونشین باتدیغی یئرده،
آتلیلار،ً آتلیلار، قیزیل آتلیلار!
آتلاری روزگار قاناتلی لار
آتلاری روزگار قانات...
آتلاری روزگار.
آتلاری
آت...
روزگار قاناتلی آتلیلار كیمی كئچدی حیات!
كسیلدی آخار سویون سسی.
كؤلگهلر كؤلگهلندی
رنگلر سیلیندی.
قارا اؤرتولر ائندی
ماوی گؤزلرینه
ساردی سالخیم سؤیودلر
ساری ساچلارینین اوزرینه!
آغلاما سالخیم سؤیود
آغلاما !
الی قوینوندا دایانیب
قارا سویون آیناسینا باخا - باخا
آغلاما،
آغلاما!
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
حبيب ساهر؛ پدر شعر نوي ايران
مرتضی مجدفر
مرحوم استاد مير حبيب ساهر، شاعر، اديب و محقق ايراني كه گنجينه گرانبهايي را در حوزه ادبيات فارسي و تركي آذربايجاني به يادگار گذاشته است، در26 آذر ماه 1364 در تهران ديده از جهان فروبست. از آن تاريخ تا كنون در محافل دانشگاهي ايران و جهان ، مرده ريگ فرهنگي ادبي ساهر ، مورد بررسيهاي فراوان قرار گرفته و رسالههاي دانشگاهي زيادي در ايران و تركيه ، جمهوري آذربايجان، انگلستان و آمريكا به تحليل آثار وي اختصاص يافته است. عدهاي، به حق «ساهر» را پدر ادبيات نوين تركي آذربايجان و در ايران و همراه، همفكر و هم راي با «نيما» در پيدايش شعر نو فارسي دانسته اند. از اشعار ساهر، سپيدي، پيش از انتشار اشعار نيما در دست است. حتي، او اشعاري از شارل بودلر فرانسوي را به صورت سپيد به فارسي ترجمه كرده كه در سالهاي اول قرن حاضر (1300 تا 1310 هجري شمسي) در مطبوعات وقت به چاپ رسيده است البته اين، به غير از قطعههاي منظوم و منثور بسيار زيبايي است كه ساهر، از قرآن مجيد به تركي آذربايجاني بازگردانده است. در بين اين قطعههاي منظوم، علاوه بر اشعاري با قوافي و قواعد ويژه اشعار مشرق زمين (هجا و عروض)، اشعاري سپيد و نيمايي هم مي توان يافت.
هر چند از رحلت حبيب ساهر، با روز و ماه و تاريخ و حتي محله در گذشت (طرشت تهران) و تشييع پيكر و مجالس ترحيم بسيار با شكوه وي، اطلاعات جامعي در دست است، ولي در قرآني كه از پدر بزرگوار وي – سيدي كه در قيام مشروطيت و به گاه كودكي مير حبيب ساهر ربوده شد و ديگر نشاني از او به دست نيامده – به جاي مانده، تاريخ ولادت استاد ساهر، سال 1382 ذكر شدخه و از ماه و روز تولدش، هيچ كفته نشده است. بعدها، ساهر در اشعار خود، بارها، از زمان ولادت و كودكي اش سخن گفته و مي توان از روي اين اشعار دريافت كه وي، احتمالا در ماه دوم از فصل بهار 1282 – آن گاه كه زمين و زمان با عطر گل و ريحان و شقايق و ياسمن درهم آميخته مي شود، از مادر زاده شده و 82 سال با عزت و افتخار در اين ديار پر عزت 82 زيسته، سالي كه قريب 50 سال آن با معلمي و افتخار ياددان به ديگران در هم آميخته است. همزمان با ماه دوم از بهار،در اين نوشته كوتاه، نگاهي گذرا خواهيم داشت ساهر در اين فهرست، نگاتي ذكر شده كه به سبب حضور مستمر و چندين ساله راقم اين سطور در واپسين سالهاي عمر استاد در نزد وي،براي نخستين بار منتشر مي شود و اين البته، مي تواند محققان و انديشمندان را در انتشار آثار وي، به ويژه آثاري كه تاكنون منتشر نشده اند، ياري رساند. همچنين جا دارد از فرزند ارشد وي «حميد ساهر» كه عكسهاي منحصر بيه فرد و چاپ نشده اي از استاد را در اختيارمان قرار داده اند،سپاسگذاري كنيم.
تولد و حيات
حبيب ساهر، معروف به اولكر، روستازاده اي از سرزمين آذربايجان است از روستاي ترك «ميانه» مدتها پيش خانواده اش، رخت اقامت در تبريز افكنده بودند و ناگزير حبيب در سال 1382 هجري شمسي در محله دوه چي تبريز، پا به عرصه هستي نهاده است.
پيش از اين گفتيم كه پدرش در قيام مشروطيت تبريز ريوده و سپس كشته شد. حبيب، درس و مكتب را در محلي به نام «سردابا اوستو» با قرآن آغاز كرد. سپس كتابهاي قديمي مكتبخانهها را ابتدا در مدرسه معتمده و سپس در محمديه، يكي از پس از ديگري تمام كرد. بعد به مدرسه دولتي رفت و ديپلم گرفت. آن گاه به شغل معلمي روي آورد و اول بار در شهرها و روستاهاي كردستان به تدريس پرداخت. در سال 1306 هـ ش . رخت سفر بر بست و به استانبول رفت. او كه زبان فرانسه را قبلا در مدرسه كاتوليكهاي تبريز خوب ياد گرفته بود، براي ادامه تحصيل مشكلي نداشت. لذا وارد دانشگاه شد و در رشته جغرافيا ليسانس گرفت و به ايران برگشت و شغل معلمي را اين بار به صورت رسمي پي گرفت و در شهرهاي مختلف از جمله: قزوين، زنجان، اردبيل و تهران به تدريس پرداخت.
حبيب، با آن كه معلم جغرافيا بود، اما به گفته سادات اشكوري – يكي از شاگردان كلاس او – قسمتهاي پاياني ساعات درس او به ادبيات ختم مي شد، آن هم شعر و بالاخص شعر تركي.
استاد ساهر، تا پايان عمر قلم زد و شعر گفت و كتابهايي پديد آورد كه تعداد آنها كم نيستند و ما نيز كتابنامه اي از او را در پي خواهيم آورد. زبان شعري ساهر، تركي ادبي است و لغات در آن اندك؛ اما تاثير لهجه تركي استانبولي نيز كم و بيش در آن مشهود است. (نقل به مضمون از: با خلوت گزيدگان خاك، عباس مهيار، موسسه انتشار جامعه).
آثار و كتابنامه
الف) آثار فارسي (چاپ شده)
1- شقايق (مجموعه شعر نو و كهن) 1322 – تبريز
2- سابهها (مجموعه شعر نو و كهن) 1324 – تبريز
3- اشعار برگزيده (مجموعه شعر) 1326 – اردبيل
4- افسانه شب (مجموعه شعر) 1325 – تبريز
5- خوشهها (مجموعه شعر) 1333 – قزوين
6- جغرافياي ايالت خمسه، 1337 – قزوين (اثر علمي – تحقيقي درباره جغرافيا)
مرتضی مجدفر
مرحوم استاد مير حبيب ساهر، شاعر، اديب و محقق ايراني كه گنجينه گرانبهايي را در حوزه ادبيات فارسي و تركي آذربايجاني به يادگار گذاشته است، در26 آذر ماه 1364 در تهران ديده از جهان فروبست. از آن تاريخ تا كنون در محافل دانشگاهي ايران و جهان ، مرده ريگ فرهنگي ادبي ساهر ، مورد بررسيهاي فراوان قرار گرفته و رسالههاي دانشگاهي زيادي در ايران و تركيه ، جمهوري آذربايجان، انگلستان و آمريكا به تحليل آثار وي اختصاص يافته است. عدهاي، به حق «ساهر» را پدر ادبيات نوين تركي آذربايجان و در ايران و همراه، همفكر و هم راي با «نيما» در پيدايش شعر نو فارسي دانسته اند. از اشعار ساهر، سپيدي، پيش از انتشار اشعار نيما در دست است. حتي، او اشعاري از شارل بودلر فرانسوي را به صورت سپيد به فارسي ترجمه كرده كه در سالهاي اول قرن حاضر (1300 تا 1310 هجري شمسي) در مطبوعات وقت به چاپ رسيده است البته اين، به غير از قطعههاي منظوم و منثور بسيار زيبايي است كه ساهر، از قرآن مجيد به تركي آذربايجاني بازگردانده است. در بين اين قطعههاي منظوم، علاوه بر اشعاري با قوافي و قواعد ويژه اشعار مشرق زمين (هجا و عروض)، اشعاري سپيد و نيمايي هم مي توان يافت.
هر چند از رحلت حبيب ساهر، با روز و ماه و تاريخ و حتي محله در گذشت (طرشت تهران) و تشييع پيكر و مجالس ترحيم بسيار با شكوه وي، اطلاعات جامعي در دست است، ولي در قرآني كه از پدر بزرگوار وي – سيدي كه در قيام مشروطيت و به گاه كودكي مير حبيب ساهر ربوده شد و ديگر نشاني از او به دست نيامده – به جاي مانده، تاريخ ولادت استاد ساهر، سال 1382 ذكر شدخه و از ماه و روز تولدش، هيچ كفته نشده است. بعدها، ساهر در اشعار خود، بارها، از زمان ولادت و كودكي اش سخن گفته و مي توان از روي اين اشعار دريافت كه وي، احتمالا در ماه دوم از فصل بهار 1282 – آن گاه كه زمين و زمان با عطر گل و ريحان و شقايق و ياسمن درهم آميخته مي شود، از مادر زاده شده و 82 سال با عزت و افتخار در اين ديار پر عزت 82 زيسته، سالي كه قريب 50 سال آن با معلمي و افتخار ياددان به ديگران در هم آميخته است. همزمان با ماه دوم از بهار،در اين نوشته كوتاه، نگاهي گذرا خواهيم داشت ساهر در اين فهرست، نگاتي ذكر شده كه به سبب حضور مستمر و چندين ساله راقم اين سطور در واپسين سالهاي عمر استاد در نزد وي،براي نخستين بار منتشر مي شود و اين البته، مي تواند محققان و انديشمندان را در انتشار آثار وي، به ويژه آثاري كه تاكنون منتشر نشده اند، ياري رساند. همچنين جا دارد از فرزند ارشد وي «حميد ساهر» كه عكسهاي منحصر بيه فرد و چاپ نشده اي از استاد را در اختيارمان قرار داده اند،سپاسگذاري كنيم.
تولد و حيات
حبيب ساهر، معروف به اولكر، روستازاده اي از سرزمين آذربايجان است از روستاي ترك «ميانه» مدتها پيش خانواده اش، رخت اقامت در تبريز افكنده بودند و ناگزير حبيب در سال 1382 هجري شمسي در محله دوه چي تبريز، پا به عرصه هستي نهاده است.
پيش از اين گفتيم كه پدرش در قيام مشروطيت تبريز ريوده و سپس كشته شد. حبيب، درس و مكتب را در محلي به نام «سردابا اوستو» با قرآن آغاز كرد. سپس كتابهاي قديمي مكتبخانهها را ابتدا در مدرسه معتمده و سپس در محمديه، يكي از پس از ديگري تمام كرد. بعد به مدرسه دولتي رفت و ديپلم گرفت. آن گاه به شغل معلمي روي آورد و اول بار در شهرها و روستاهاي كردستان به تدريس پرداخت. در سال 1306 هـ ش . رخت سفر بر بست و به استانبول رفت. او كه زبان فرانسه را قبلا در مدرسه كاتوليكهاي تبريز خوب ياد گرفته بود، براي ادامه تحصيل مشكلي نداشت. لذا وارد دانشگاه شد و در رشته جغرافيا ليسانس گرفت و به ايران برگشت و شغل معلمي را اين بار به صورت رسمي پي گرفت و در شهرهاي مختلف از جمله: قزوين، زنجان، اردبيل و تهران به تدريس پرداخت.
حبيب، با آن كه معلم جغرافيا بود، اما به گفته سادات اشكوري – يكي از شاگردان كلاس او – قسمتهاي پاياني ساعات درس او به ادبيات ختم مي شد، آن هم شعر و بالاخص شعر تركي.
استاد ساهر، تا پايان عمر قلم زد و شعر گفت و كتابهايي پديد آورد كه تعداد آنها كم نيستند و ما نيز كتابنامه اي از او را در پي خواهيم آورد. زبان شعري ساهر، تركي ادبي است و لغات در آن اندك؛ اما تاثير لهجه تركي استانبولي نيز كم و بيش در آن مشهود است. (نقل به مضمون از: با خلوت گزيدگان خاك، عباس مهيار، موسسه انتشار جامعه).
آثار و كتابنامه
الف) آثار فارسي (چاپ شده)
1- شقايق (مجموعه شعر نو و كهن) 1322 – تبريز
2- سابهها (مجموعه شعر نو و كهن) 1324 – تبريز
3- اشعار برگزيده (مجموعه شعر) 1326 – اردبيل
4- افسانه شب (مجموعه شعر) 1325 – تبريز
5- خوشهها (مجموعه شعر) 1333 – قزوين
6- جغرافياي ايالت خمسه، 1337 – قزوين (اثر علمي – تحقيقي درباره جغرافيا)
7- اساطير (مجموعه شعر) 1345 – قزوين
8- اشعار برگزيده (مجموعه شعر) 1347 – قزوين (اشعار اين مجموعه، با اشعار برگزيدهاي كه در سال 1326 در اردبيل منتشر شده، تفاوت دارد).
9- كتاب شعر ساهر (1) 1353 – انتشارات نبي تهران
10- كتاب شعر ساهر 2 – 1354 – انتشارات گوتنبرگ تهران
11- ميوهگس (مجموعه حكايات و خاطرات) 1354 – انتشارات گوتنبرگ تهران.
12- ادبيات منظوم تركي (آنتالوژي، مشتمل بر شرح حال بيش از صد شاعر ترك زبان اهل تركيه، 1356 – انتشارات دنياي دانش تهران)
ب) آثار تركي
1- ليريك شعر (مجموعه شعر)، قزوين، 1344.
2- كوءشن (مجموعه شعر)، تهران، 1358.
3- سحر ايشيقلانير (مجموعه شعر) تهران، 1358.
4- سوءنمين گونشلر (ترجمههايي منتخب از آثار كلاسيك فارسي به تركي)، تهران – 1361 (مقدمه، حواشي و توضيحات اين كتاب، توسط مرتضي مجدفر نوشته شده است.).
5- داغينيق خاطره لر (مجموعه خاطرات)، تهران، 1361.
* عمده آثار استاد ساهر، به تركي است كه در مطبوعات مختلف به چاپ رسيده است كه از جمله آنها مي توان به نشر بيش از 200 شعر، مقاله، داستان و خاطره در نشريات تركي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي همچون وارلقي، آزادليق، يئني يول، انقلاب يولوندا و … اشاره كرد.
ج) ترجمه از آثار ايشان به فارسي (چاپ شده)
1- منظومه فلكلوريك آرزي و قمبر، تهران 1355، نشر مازيار، ترجمه دكتر حسين محمدزاده صديق.
2- چند شعر در آثار از شعراي آذربايجان، تهران، 1351.
3- شش شعر با مقدمه اي تحت عنوان«نمونههايي از شعر ساهر» تهران – مجله خوشه سال 1347، شماره 24، ترجمه: دكتر حسين محمدزاده صديق.
4- درس گلستان (قصه)، تهران، 1358، از مجموعه هفت قصه (شماره 3)، ترجمه: مرتصي مجدفر.
5- و …
د) آثار چاپ نشده (فارسي)
1- كتاب شعر ساهر (3)
2- ترجمه اشعار شارل بودلر فرانسوي به فارسي (اين اشعار، در دهه 1300 21 1310 در برخي مطبوعات به چاپ رسيده است.)
3- و …
هـ) آثار چاپ نشده (تركي)
1- قيزسسي، قيزيل سسي، قازان سسي،رمان.
2- خاطره لر يا حياتين يئددي بوروقلاري (خاطرههاي يا هفت خوان حيات)
3- خاطره لر، باشاگلن چيكيلير.
4- ترجمه از فرانسوي به تركي (مجموعه شعر)
5- مجموعه مقالات درباره ارتباط جغرافيا، ادبيات و هنر.
6- مجموعه نوشتههاي طنز آلود.
7- چهار مجموعه شعر آماده.
و ) درباره او
مقالات
1- مهدي حسين، «حبيب ساهرو …»، هفته نامه اينجه صنعت، باكو 1969.
2- قاسم جهاني، هفته نامه اينجه صنعت، باكو 1969/
3- دكتر شكري ائلچين، در مقالاتي كه در آنكارا به چا رسيانده است.
4- وفا عليف، «ايرانلي شاعر، حبيب ساهر …» ماهنامه، آذربايجان باكو، 1979، شماره 3.
5- مرتضي مجدفر، «حبيب ساهرين يازي ديلي و اونون رابطهسي حيات ايله» انقلاب يولوندا، 1359 شماره 7.
6- خانم دكتر برنجيان، در تاريخ ادبيات آذربايجان، آمريكا، 1982
(History of Azerbayjanian literature)
7- دكتر حسين، صديق در مهد آزادي (هنر و اجتماع)، ويژه حبيب ساهر، 1347، تبريز.
8- روزنامه ادبيات جبههسي در تركيه، 30 حزيران 1980.
9- گنجعلي صباحي، «درين دويغولو شاعريميز…» مجله وارليق، خرداد، 1360.
10- پروفسور حميد آرسلي در تاريخ معاصر آذربايجان، ج 2 – بخش 1.
11- گنجعلي صباحي، در شعريميز زمانلا آدديملايير، 1360 – تهران.
12- دكتر حسين، صديق در ويژه نامه ادب و هنر كيهان، دوشنبه 02/10/1364 (بعد از مرگ استاد)
13- كاظم السادات اشكوري، يادي از حبيب ساهر، آدينه، شماره 3، جمعه 13 دي 1364.
14- مرتضي مجدفر، استاد ساهر در يك نگاه، روزنامه فروغ 14/03/1366 آزادي، تبريز
15- مرتضي مجدفر، سعدي شيرازي و ساهر، روزنامه اطلاعات، 23/07/66، تهران.
16- مرتضي مجدفر، آرزي و قمبر، منظومه اي غنايي از استاد ساهر، روزنامه كيهان 25/08/66 -تهران.
17- مرتضي مجدفر، حافظ الفت، يادبودي از شاعر آذربايجاني مير حبيب ساهر، روزنامه همشهري 19/04/74، تهران.
18- ويژه نامه هفته نامه صاحب در تبريز، 1376.
19- ويژه نامه هفته نامه اميد زنجان، 1376.
20- عباس مهيار، با خلوت گزيدگان خاك(گوشههايي از تاريخ ادبيات معاصر) مؤسسه انتشاراتي جامعه– 1379.
كتاب
1- دكتر حسين محمدزاده، صديق «ديد از نوآوريهاي ساهر» تبريز، 1357، نشر ساوالان.
ز) مصاحبههاي او
1- با گزارشگر كيهان در كيهان ويژه ادبيات، اسفند 1356.
2- با ع. ش. آراز در مجله يولداش، شماره 13/
3- با مرتضي مجدفر در مجله انقلاب يولوندا، شماره 7.
ح) امضاهاي او
8- اشعار برگزيده (مجموعه شعر) 1347 – قزوين (اشعار اين مجموعه، با اشعار برگزيدهاي كه در سال 1326 در اردبيل منتشر شده، تفاوت دارد).
9- كتاب شعر ساهر (1) 1353 – انتشارات نبي تهران
10- كتاب شعر ساهر 2 – 1354 – انتشارات گوتنبرگ تهران
11- ميوهگس (مجموعه حكايات و خاطرات) 1354 – انتشارات گوتنبرگ تهران.
12- ادبيات منظوم تركي (آنتالوژي، مشتمل بر شرح حال بيش از صد شاعر ترك زبان اهل تركيه، 1356 – انتشارات دنياي دانش تهران)
ب) آثار تركي
1- ليريك شعر (مجموعه شعر)، قزوين، 1344.
2- كوءشن (مجموعه شعر)، تهران، 1358.
3- سحر ايشيقلانير (مجموعه شعر) تهران، 1358.
4- سوءنمين گونشلر (ترجمههايي منتخب از آثار كلاسيك فارسي به تركي)، تهران – 1361 (مقدمه، حواشي و توضيحات اين كتاب، توسط مرتضي مجدفر نوشته شده است.).
5- داغينيق خاطره لر (مجموعه خاطرات)، تهران، 1361.
* عمده آثار استاد ساهر، به تركي است كه در مطبوعات مختلف به چاپ رسيده است كه از جمله آنها مي توان به نشر بيش از 200 شعر، مقاله، داستان و خاطره در نشريات تركي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي همچون وارلقي، آزادليق، يئني يول، انقلاب يولوندا و … اشاره كرد.
ج) ترجمه از آثار ايشان به فارسي (چاپ شده)
1- منظومه فلكلوريك آرزي و قمبر، تهران 1355، نشر مازيار، ترجمه دكتر حسين محمدزاده صديق.
2- چند شعر در آثار از شعراي آذربايجان، تهران، 1351.
3- شش شعر با مقدمه اي تحت عنوان«نمونههايي از شعر ساهر» تهران – مجله خوشه سال 1347، شماره 24، ترجمه: دكتر حسين محمدزاده صديق.
4- درس گلستان (قصه)، تهران، 1358، از مجموعه هفت قصه (شماره 3)، ترجمه: مرتصي مجدفر.
5- و …
د) آثار چاپ نشده (فارسي)
1- كتاب شعر ساهر (3)
2- ترجمه اشعار شارل بودلر فرانسوي به فارسي (اين اشعار، در دهه 1300 21 1310 در برخي مطبوعات به چاپ رسيده است.)
3- و …
هـ) آثار چاپ نشده (تركي)
1- قيزسسي، قيزيل سسي، قازان سسي،رمان.
2- خاطره لر يا حياتين يئددي بوروقلاري (خاطرههاي يا هفت خوان حيات)
3- خاطره لر، باشاگلن چيكيلير.
4- ترجمه از فرانسوي به تركي (مجموعه شعر)
5- مجموعه مقالات درباره ارتباط جغرافيا، ادبيات و هنر.
6- مجموعه نوشتههاي طنز آلود.
7- چهار مجموعه شعر آماده.
و ) درباره او
مقالات
1- مهدي حسين، «حبيب ساهرو …»، هفته نامه اينجه صنعت، باكو 1969.
2- قاسم جهاني، هفته نامه اينجه صنعت، باكو 1969/
3- دكتر شكري ائلچين، در مقالاتي كه در آنكارا به چا رسيانده است.
4- وفا عليف، «ايرانلي شاعر، حبيب ساهر …» ماهنامه، آذربايجان باكو، 1979، شماره 3.
5- مرتضي مجدفر، «حبيب ساهرين يازي ديلي و اونون رابطهسي حيات ايله» انقلاب يولوندا، 1359 شماره 7.
6- خانم دكتر برنجيان، در تاريخ ادبيات آذربايجان، آمريكا، 1982
(History of Azerbayjanian literature)
7- دكتر حسين، صديق در مهد آزادي (هنر و اجتماع)، ويژه حبيب ساهر، 1347، تبريز.
8- روزنامه ادبيات جبههسي در تركيه، 30 حزيران 1980.
9- گنجعلي صباحي، «درين دويغولو شاعريميز…» مجله وارليق، خرداد، 1360.
10- پروفسور حميد آرسلي در تاريخ معاصر آذربايجان، ج 2 – بخش 1.
11- گنجعلي صباحي، در شعريميز زمانلا آدديملايير، 1360 – تهران.
12- دكتر حسين، صديق در ويژه نامه ادب و هنر كيهان، دوشنبه 02/10/1364 (بعد از مرگ استاد)
13- كاظم السادات اشكوري، يادي از حبيب ساهر، آدينه، شماره 3، جمعه 13 دي 1364.
14- مرتضي مجدفر، استاد ساهر در يك نگاه، روزنامه فروغ 14/03/1366 آزادي، تبريز
15- مرتضي مجدفر، سعدي شيرازي و ساهر، روزنامه اطلاعات، 23/07/66، تهران.
16- مرتضي مجدفر، آرزي و قمبر، منظومه اي غنايي از استاد ساهر، روزنامه كيهان 25/08/66 -تهران.
17- مرتضي مجدفر، حافظ الفت، يادبودي از شاعر آذربايجاني مير حبيب ساهر، روزنامه همشهري 19/04/74، تهران.
18- ويژه نامه هفته نامه صاحب در تبريز، 1376.
19- ويژه نامه هفته نامه اميد زنجان، 1376.
20- عباس مهيار، با خلوت گزيدگان خاك(گوشههايي از تاريخ ادبيات معاصر) مؤسسه انتشاراتي جامعه– 1379.
كتاب
1- دكتر حسين محمدزاده، صديق «ديد از نوآوريهاي ساهر» تبريز، 1357، نشر ساوالان.
ز) مصاحبههاي او
1- با گزارشگر كيهان در كيهان ويژه ادبيات، اسفند 1356.
2- با ع. ش. آراز در مجله يولداش، شماره 13/
3- با مرتضي مجدفر در مجله انقلاب يولوندا، شماره 7.
ح) امضاهاي او
از ساهر در مطبوعات فارسي تنها با امضاي ساهر (ساهر حبيب ساهر، مير حبيب ساهر، ساهر تبريزي) و در مطبوعات تركي با امضاهاي ساهر، اولكر، لاادري (فقط در انقلاي يولوندا) آيدني، آقجانابلي و سرخابلي، مقالات، اشعارو نوشتههايي به چاپ رسيده است. لذا با دقت مجدد در مطبوعات خهفت سال نخست پيروزي انقلاب اسلامي (از بهمن ماه 57 تا شهريور 64) كه ساهر براي آنها مطلب مي فرستاده است. مي توان ميراث به جاي مانده از ساهر را غني تر كرد.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
حبیب ساهیر بن وفات گونو مناسیبتینه اختصاصی بیر موصاحیبه اوستاد دوکتور مرتضی مجدفر ایله ادبیات سئونلر کانالیندا .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حبیب ساهیر خاقیندا دانیشیق اون سوز 96/09/24
آپاریجی : کریم قربانزاده -1
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
آپاریجی : کریم قربانزاده -1
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حبیب ساهیر حاقندا اختصاصی موصاحیبه 96/09/24
دانیشیر : دوکتور مرتضی مجد فر
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دانیشیر : دوکتور مرتضی مجد فر
https://t.me/Adabiyyatsevanlar