اوستاد بهزاد بهزادی

حکومت ملی آذربایجان وخدمات آن
ار زنده یاد استاد دکتر بهزاد بهزادی ( از کتاب آذربایجان دموکرات )

مایلم قبل از برشمردن فهرست واز اقدامات حکومت ملی آذربایجان ،جمع بندی ای که آبراهامیان در کتاب «ایران بین دو انقلاب »از اقدامات حکومت ملی آذربایجان کرده است ،ازصفحه 54آن کتاب نقل کنم :«حتی مخالفان فرقه هم به ناچار پذ یرفتند که در عرض این یکسال خدمات وکارهایی بیشتر از دوران بیست ساله رضا شاه انجام گرفته است »کارهای انجام گرفته از طرف حکومت ملی آذربایجان را که بر اساس مفاد مرامنامه فرقه دموکرات آذربایجان ومصوبات کنگره ومجلس ملی آذربایجان انجام گرفته در دو بخش به اختصار نام می برم :بخش اول ـــ اقداماتی که برای نخستین بار در تاریخ ایران بوسیله حکومت ملی به مرحله اجرادرآمد .بخش دوم ـ سایر اقدامات وخدمات .
بخش اول
1ـ تفویض حق انتخاب کردن وانتخاب شدن به زنان درانتخابات مجلس ،انجمن های ایالتی وولایتی ،انجمن های شهر وبخش وده ،با حقوق برابر با مردان .
ـــ طبق موافقت نامه مورخ 23/3/25 بین حکومت ملی ودولت مرکزی ،دولت ضمن موافقت با این مصوبه حکومت ملی متعهد شد که لایحه ای مبتنی بر حقوق زنان برای انتخاب شدن وانتخاب کرده در سراسر ایران را به مجلس 15 تقدیم نماید .قوام السلطنه وشاه در این مورد نیز عهد شکنی کردند وآن را به فراموشی سپردند وحتا دکتر مصدق نیز در اصلاحیه قانون انتخالات ،زنان را از این حق بشری محروم کرد .دولت در اوایل دهه 1340 این حقوق زنان را تثبیت کرد .

2ــ رسمیت تحصیل در تمام مقاطع تحصیلی به زبان آذربایجانی با این شرط که در سه کلاس اول ابتدایی تد ریس فقط به زبان آذربایجانی بوده واز آن به بعد زبان فارسی به عنوان زبان مشترک تدریس گردد.اقلیت های زبانی از آن جمله کردها ،ارمنی ها ، آسوری ها و... که در آذربایجان مقیم هستند حق داشتند که در سه کلاس اول ابتدایی به زبان مادری خود تدریس کنند .
ـــ در موافقت نامه مورخ 23/3/25 بین دولت ونمایندگان آذربایجان ،ضمن تایید اصل مورد توافق مقرر شد که تحصیل در پنج سال ابتدایی به زبان مادری باشد .در اجرای فرمان شماره 1 وزارت معارف آذربایجان به تاریخ 2/10/24 کمسیون تالیف کتب درسی به زبان آذربایجانی تشکیل شد ودر همان سال تحصیلی کتاب ها آماده وتوزیع گردید .
3ـــ به موجب مصوبه مورخ 9/10/24 تاسیس دانشگاه ملی آذربایجان به مرحله اجرا در آمد .در باره دانشگاه ملی آذربایجان بعدا توضیح خواهم داد .در اینجا به ذکر این نکته اکتفا می کنم که تاسیس دانشگاه ملی آذربایجان انحصار دانشگاه تهران را در ایران شکست ولزوم تاسیس دانشگاه در سایر استان ها ونقاط کشور را به اثبات رساند .
4ـــ به موجب تصویب نامه مورخ 16/10/24 حکومت ملی ،رسمیت زبان آذربایجانی اعلام وبه موقع اجرا گذاشته شد .که به موجب آن علاوه بر تدریس در تمام مقاطع تحصیلی به زبان آذربایجانی ،کلیه مکاتبات اداری ، مذاکرات رسمی ورسیدگی ها در دادگاه ها وتابلوی مغازه ها باید به زبان آذربایجانی باشد
ــــ در موافقت نامه مورخ 23/3/25 موافقت شد که زبان های فارسی و آذربایجانی رسمیت داشته باشد .

5ـ قانون تقسیم اراضی خالصه واملاک مصادره شده مالکینی که آذربایجان را ترک کرده وبر علیه حکوما ملی توطئه چینی می کنند .در ضمن اعلام شده بود که در آینده با تقویت امکانات سرمایه ای بانک کشاورزی اراضی سایر مالکین با تراضی از طرف بانک خریداری ومجانا بین دهقانان تقسیم خواهد شد .اراضی خالصه از زمان آغا محمد خان صورت بردازی شد وآن اراضی خالصه که به فروش رفته بود نیز تقسیم شد .اراضی خالصه فروش رفته اگر در آمدی معادل بهای خریداری عاید خریدار نکرده بود مابه التفاوت آن از طرف دولت به خریدار پرداخت گردید .تقسیم اراضی به وسیله کمیسیونی مرکب از 5نفر معتمدین هر ده وبا حضور نماینده اداره کشاورزی بین دهقانان تقسیم شد واین تقسیم اراضی هر سال باید با توجه به اوضاع واحوال موجود تجدید می شد .در تقسیم اراضی ،خوش نشینان (کارگران زراعی )ودهقانانی که ده را ترک کرده بودند به شرط آنکه به ده برگردند وبه کار کشاورزی بپردازند ،مشارکت داشتند وسهم می بردند .تقسیم اراضی به نسبت عائله مندی دهقانان انجام می گرفت برای سهولت در تقسیم بندی اراضی واحد اندازه گیری محلی ملاک عمل قرار گرفت .قبل از تقسیم اراضی در هر ده زمین های مورد نیاز خدمات عمومی از قبیل احداث مدرسه ،مریضخانه وغیره اختصاص می یافت وخانه های مسکونی هر یک از دهقانان متعلق به خودش بود .مراتع وقنوات و...با سر پرستی شورای ده برای استفاده دهقانان در مقابل پرداخت مبلغی که برای دایر نگهداشتن آنها مورد نیاز بود اختصاص داشت .دهقانان حق فروش زمین را نداشتند واگر در اراضی سهم خود کشت نمی کردند ،زمین از آنها پس گرفته می شد .به این ترتیب 3000 پارچه خالصه و437 پارچه املاک مصادره ای در زمان کوتاهی به طور عادلانه بین یک میلیون نفر تقسیم شد .دولت در موافقت نامه

مورخ 23/3/25 با تقسیم اراضی خالصه موافقت نمود ومتعهد شد که قانون تقسیم اراضی خالصه در سراسر ایران را به دوره 15 مجلس شورا پیشنهاد نماید .تقسیم اراضی در ایران تحت فشار کندی رئیس جمهور آمریکا در تاریخ 6/11/1341 جزءبرنانه «انقلاب سفید شاه !»اعلام شد .تقسیم اراضی که اراضی مرغوب وآبی را به اربابان وخانواده آنها اختصاص داد ،خوش نشینان از مشارکت در تقسیم اراضی محروم شدند .از دهقانان صاحب نسق نیز پشتیبانی مالی برای کاشت ـــ داشت وبرداشت نشد وبهای اراضی نیز از دهقانان وصول شد و ... آن چنان نابسامانی در دهات به وجود آمد که دهقانان به شهر ها هجوم آوردند ودر گروه نیمه بیکاران وبیکاران بحران آفریدند وتولیدات کشاورزی کاهش فاحشی یافت ... 6ـ تعدیل روابط مالک وزارع بر حسب قانون خاص وبا توافق وتراضس مالک وزارع ونظارت اداره کشاورزی با موفقیت انجام گرفت .وبا تغییراتی در سهم هر یک از عوامل کشت واختصاص بذر ،کاه وگاو به دهقانان وبا توجه به سهم آب در کشت آبی ودیم و20 0/0 ازکل محصول برای برداشت محصول به زارعان ، سهم زارعان به بیش از 80 در صد محصول افزایش یافت .مالک مکلف شد که وام بدون بهره برای تهیه وسایل کشت در اختیار زارع قراردهد ودر سر خرمن وام را وصول کند ولی اگر بنا به دلیل موجهی بنا به تشخیص شورای ده ، زارع قادر به باز پرداخت وام نباشد مدت آن تمدید می شود وبه هر حال دولت ضامن باز پرداخت وام به مالک است .واگر بنا به تشخیص شورای ده مالک توانایی پرداخت وام نداشته باشد دولت اعتبار لازم را به کشاورز پرداخت خواهد کرد .کاه حاصل متعلق به زارع است وحمل سهم مالک از خرمن به انبار مالک به عهده خودش است .کلیه بد عت ها ورسومات وعوارض تحمیلی به دهقانان لغو گردید .در قانون تقسیم اراضی وتعدیل روابط مالک وزارع مراجع خاصی برای حل اختلافات حاصله پیش بینی شده بود .به علاوه مالک ویا زارع می توانستند حتا به عالی ترین مراجع دادگستری شکایت کنند .دولت قوام السلطنه در سال 25 ودولت مصدق در سال 1331 مقرر داشتند که از کل محصول 15 0/0 به دهقانان اختصاص یافته وبقیه طبق عرف رایج تقسیم شود .ولی دو تصویب نامه بلااجرا ماند ومالکین وژاندارم ها از اجرای آن جلوگیری کردند !
7 ــ تشکیل کنگره دهقانی در 25/1/25 در تبریز با حضور 600 نماینده که در این کنگره راه کارهای اجرایی قوانین تقسیم اراضی وتعدیل روابط مالک وزارع مورد بحث وتصمیم گیری قرار گرفت ودر اجرای درست وسریع مصوبات نقش مهمی داشت .

8ـ تصویب واجرای قانون کار وبیمه کارگران .ضمن حفظ حقوق کارگران وایجاد انظباط در محیط کار موجبات افزایش تولید را فراهم ساخت .این قانون 8 ساعت کار روزانه ،تعطیلی جمعه وایام تعطیل رسمی با در یافت مزد ،مرخصی سالیانه ، دو دست لباس کار در سال ، اجازه تشکیل اتحادیه کارگران ودخالت اتحادیه در تنظیم روابط وقرار داد کار بین کارگر وکارفرما ،تعیین حداقل مزد کار شبانه ،ممنوعیت کار افراد کمتر از 13 سال ومحدودیت ساعت کار جوانان بین 13 تا 16 به 4 ساعت در روز آن هم برای کار آموزی در مقابل در یافت مزد ،نحوه پرداخت مزد وتایید حق تقدم مزد کارگر و ... تشکیل شورای حل اختلاف ، برابری مزد زنان با مردان ، ممنوعیت اشتغال زنان به کارهای سنگین ، استراحت زنان باردار شش هفته قبل از زایمان وشش هفته بعد از زایمان با در یافت مزد ، استراحت زنان در موقع کار هر سه ساعت نیم ساعت برای شیر دادن به کودک خود و... تشکیل شر کت های تعاونی وغیره وغیره .دراین قانون حق اعتصاب برای کارگران ،تعطیلی روز اول ماه مه روز جهانی کارگر به رسمیت شناخته شد .برای نخستین بار کنگره کارگران آذربایجان در تاریخ 2/3/25 در تبریز تشکیل یافت وراه کارهای اجرایی قانون کار و بیمه کارگران را مورد بررسی قرار داد وضمن تامین رفاه کارگران تاثیر مهمی در افزایش تولید داشت .
9ــ لوله کشی آب شهر ها به ویژه شهر تبریز یکی از برنامه هایی بود که در اعلامیه 12 ماده مورخ 12 شهریور 1324 فرقه دموکرات آذربایجان قرار داشت ودر برنامه حکومت ملی نیز اجرای آن تایید شد .پس از تشکیل حکومت حکومت ملی وانجمن شهر تبریز در تاریخ 2/2/25 مرحله اجرایی آغاز شد .نقشه برداری ومطالعه برای منابع تامین آب وتهیه مصالح بسرعت ادامه یافت ودر تاریخ 19/7/25 احداث مخزن اصلی در باع پیکریه تبریز آغاز شد .لوله کشی آب شهر خوی نیز در سال 1325 شروع شد .دولت مرکزی در سال 1326 سازمان آب تهران را تاسیس کرد ومقدمات کار چند سال طول کشید وسال ها بعد آب لوله کشی به تدریج در دسترس اهالی تهران قرارگرفت .
10ـ متشکل ساختن گروه «عاشق ها » ، نوازندگان وخوانندگان سنتی آذربایجان در جنب ارکستر ملی به سر پرستی شاعر ونوازنده توانا ،عاشق حسین جوان ،به منظور آموزش ،تشویق وحمایت از این هنر مندان که پاسداران واقعی هنر موسیقی قومی آذربایان هستند .
11ـ به منظور تجلیل از قهرمانان ملی آذربانجان از آن جمله ستار خان سردار ملی ،باقر خان سالار مل

ی ،ثقه الاسلام خیابانی ،و... نام گذاری خیابان ها ومیادین وپارکها به نام این قهرمانان ونصب مجسمه وتندیس آنها در پارک ها ،به نحوی که چهره شهر تغییر یافت .در تاریخ 27/2/25 مجسمه ستارخان در باغ گلستان طی مراسم باشکوهی نصب گردید وپیشه وری ضمن نطق مفصلی اعلام داشت که تجلیل از قهرمانان ملی آذربایجان وظیفه مقدس ماست واظهار ملتی که از قهرمانان خود تجلیل نکند نمی تواند قهرمان پرورش دهد .
بخش دوم ــ سایر خدمات
1ـ تامین امنیت ـ با گماردن اشخاص خوشنام محلی در داس ادارات وبه ویژه در شهربانی وانحلال ، ژاندارمری وادغام آن در نیروهای انتظامی وسپردن امور انتظامی به فدائیان وجلب مشارکت عمومی ودفع اشرار توانست آن چنان شرایط امنی فراهم آورد که داگلاس قاضی عالی رتبه آمریکایی در این باره می نویسد :«بازرگانان به من می گفتند که اگر شبدها مغازه ایشان باز می ماند اموالشان تامین داشت وچیزی به سرقت نمی رفت .اهالی اظهار داشتند که برای اولین بار با اطمینان می توانستند شب یا روز ماشین هایشان را در کنار خیابان یا پس کوچه بگذارند ،بدون اینکه کسی جرات دزدیده چرخ ،لاستیک وآینه وسایر اثاث آن را داشته باشد ، حتا اگر در ماشین باز می ماند ».موریس هیند روس خبرنگار روزنامه نیویورک هرالد تریبون می نویسد :«شهربانی منظمی ترتیب داده شده بود وزن ها بدون رعب وترس آزادانه در کوچه عبور می کردند ».زندان های آذربایجان که قبل از قیام 21 آذر 24 پر بود ، بخصوص از دهقان ها که با توطئه ودسیسه اربابان ومباشرین آنها و ژاندارمدها به زندان افتاده بودند ، با عفو عمومی صادره از طرف حکومت ملی آزاد گردیدند .در اول آذر 25 که شهر زنجان به مامورین دولتی تحویل شد در زندان زنجان فقط 8نفر بازداشت بودند .این نمونه ای از کاهش جرم ومجرم در تمام آذربایجان بود .
2ـ مبارزه با فساد اخلاقی واجتماعی
به موجب قوانین ومراقبت های دستگاه های انتظامی وعمومی رشوه فروسپی گری ف استعمال مواد مخدر ، احتکار و ...از بین رفت .داگلاس نامبرده می نویسد :«از بین بردن رشوه ـ پیشه وری رشوه دادن به مامورین دولت را خیانت به حقوق عمومی اعلام کرد وبرای مرتکبین مجازات سختی قایل شد .ای قانون اثر برق آسایی داشت ».
3ـ بالا بردن تولید ورفع بیکاری

در پایان جنگ دوم جهانی بحران اقتصادی در کشور تشدید شد وواردات بی رویه کالاهای جارجی وبنجل های ارزان قیمت آمریکایی این بحران را وخیم تد کرد .در تبریز اغلب کارخانجات در آستانه ورشکستگی قرار گرفتند وکارخانه بوستان تعطیل گردید .فرقه دموکرات آذربایجان حمایت از صنایع وتولیدات داخلی به ویژه تشویق تولیدات کارگاهی را در سرلوحه برنامه خود قرار داده بود .حکومت ملی علی رغم فشارهای مالی وپولی که دولت مرکزی ایجاد کرده بود وبانک ملی 150 میلیون ریال سپرده مردم را به تهران انتقال داده بود واز بازگشت بهای کالای صادره به سایر نقاط ایران به آذربایجان مشکلاتی تولید می کرد ،معذالک حکومت ملی باتدابیر سنجیده این موانع را رفع کرد واز طریق کمک مالی به کار خانجات نه فقط تولید آن کارخانجات را افزایش داد ،بلکه کارخانه بوستان را دوباره به تولید تشویق کرد .کارخانه ظفر را در عرض یک ماه با سرعت بی سابقه ای وارد ،نصب وبه کار انداخت .سیاست مدیرانه واردات وصادرات را طرح واجرا نمود ومصرف وصدور تولیدات داخلی را تشویق کرد .شرکت دولتی تجارت را سازمان داد .به این ترتیب تولید کارخانجات وکارگا ه ها افزایش وقیمت ها کاهش یافت .
امور مالی واقتصادی
حکومت ملی بانک ملی آذربایجان را با پنجاه میلیون ریال سرمایه تاسیس نمود .نزول خواری را از بین برد .باتشکیل شرکت های تعاونی وفروشگاه های دولتی کالاها با قیمت ارزان تر در دسترس مصرف کنندگان قرار گرفت .با چاپ یک میلیون ریال اسناد خزانه دررفع بحران نقدینگی کوشید .مالیات های غیر مستقیم ومالیات بر مصرف را بسیار تقلیل داد .از طریق مالیات مستقیم تصاعدی بر در آمد وسود در آمد دولت را تامین نمود .همه این تدابیر مربوط به افزایش تولید وامور اقتصادی ومالی موجب فراوانی مایحتاج عمومی وارزانی آنها گردید .آیت الله مجتهدی در کتاب «بحران »این حقیقت را تایید نموده وویلیام داگلاس می نویسد :«قیمت کالا های مورد مصرف عموم 40 0/0 پایین آمده بود ».
5ـ عمران وآبادی
می توان گفت که یادگارهایی از عمران وآبادی که در زمان حکومت ملی ویا با همیاری مردم هر محل انجام گرفته ،در هر شهر آذربایجان موجود است .ساختمان بانک ملی آذربایجان ومجلس ملی آذربایجان ودانشسرای دختران وساختمان دانشگاه وموزه و ...در تبریز ساختمان ده ها مدرسه در تبریز و شهرها ودهات ،ساختمان باشگا ه ها ،سینما وسالن اجتماعات در شهرهای متعدد ،احداث خیابان ها ،پارک ها و آسفالت خیابانها در تبریز وشهرستانها ،احداث جاده بین دهات وتعریض جاده های اصلی وتعمیر ونو سازی پل ها ،بازسازی قنوات ومخازن آب واقدامات نظیر آن را می توان نام برد .خبرنگار روزنامه نیویورک هرالد ت

ریبون در ایران می نویسد :«دموکرات ها در مدت یک سال حکومت خود در شهر تبریز اصلاحات مهمی انجام داده اند .در عرض این یک سال بیش از کلیه کوچه هایی که در سال های قبل احداث شده بود ،خیابان سازی شده است .چهارمیل مسافت بین شهر وایستگاه راه آهن آسفالت وگدایان از کوچه ها رانده شده بودند ...تعریض وترمیم جاده های بین شهرها از فعالیت های چشمگیر حکومت ملی بود ».
6ـ خدمات فرهنگی ومطبوعات
تالیف کتب درسی کلاس های ابتدایی در مدت کوتاه وچاپ وارسال آنها به مدارس در سراسر آذربایجان ،تاسیس چاپخانه آذربایجان ،تشویق انتشار 50 روزنامه ومطبوعات در تبریز وشهرستان ها ، تهیه وسایل وامکانات ورزشی برای جوانان وسالن های ورزشی برای بانوان ،تشکیل انجمن شعرا ونویسندگان در تبریز وشهرستان ها وایجاد امکانات وتسهیلات برای نویسندگان وشعرا ، مبارزه گسترده با بیسوادی در شهرها وکارخانجات ودهات و...از اقدامات مهم وفراموش نشدنی حکومت ملی است .
7ـ خدمات بهداشتی وبهداری
حفظ سلامتی مردم مورد توجه خاص بود .به منظور مبارزه وپیشگیری از بیماری های مسری از طریق آموزش عمومی وواکسیناسیون خدمات ارزنده ای صودت گرفت .پنجاه بیمارستان ودر مانگاه در نقاط مختلف به کار افتاد ودرمانگاه های سیار برای اعزام به دهات سازمان داده شد .دانشکدع طب در دانشگاه تبریز تاسیس شد وآموزشگاه عالی مامایی وآوزشگاه پرستاری به فعالیت پرداخت .
8 ـ اور خیریه
مجلس ملی وحکومت ملی قانونی برای تشکیل جمعیت خیریه ای از شخصیت های سرشناس ومعتمدین تبریز برای تاسیس پرورشگاه کودکان ،تاسیس خانه سالمندان ،کمک به مادران وشیر خوار گاه ها ،گسترش شعب آنها در شهرستان ها به تصوسب رساند وبا جدیت قابل تحسینی آنها را به مرحله اجرا در آورد .پرورشگاه برای کودکان بی سرپرست دو بخش بود .کودکان بی سرپرست 3 تا 14 سال وکودکان کمتر از 3 سال .این اقدامات وایجاد کار برای بیکاران بساط تکدی گری را برچید .
9ـ اقدامات در زمینه ها هنری

احیای تئاتر ملی آذربایجان وتشکیل گروه هایی از هنر پیشگان با استعداد سابقه دار وجوانان در تبریز که چندین نمایش نامه را به صحنه آوردند وآنها را در سایر شهرهای آذربایجان به تماشا گذاشتند .در هر شهر نیز گروه های محلی برای هنرنمایی تشویق شدند .گروه موسیقی ملی برای اولین بار در تبریز به شکل سازمان یافته وبا اسلوب مترقی فعالیت خود را آغاز کرد وده ها هنرمند در رشته های مختلف موسیقی ورقص به هنرنمایی پرداختند .موره نقاشی استاد بهزاد ونمایشگاه دایمی نقاشی وخط افتتاح شد .در این جا مناسب می دانم که سرگذشت حسن ذوالفقارزاده ،یکی از نقاشان تبریزی را بازگو کنم .تیشان در سال 1297 در تبریز به دنیا آمده ودر پرورشگاه بزرگ شده وتحت تعلیم استادان در هنر نقاشی استعداد درخشان خود را نشان داده است .ایشان اواخر آذر 25 در یورش اوباش واراذل به موزه نقاشی بهزاد به دفاع از تخریب اثار هنری می ایستد .او به دست اوباش مضروب ودستگیر وچند روز بعد در دامنه کوه های پر برف سرخاب تبریز به جوخه اعدام سپرده می شود .خانم فکور با این جمله زیبا یاد اورا عزیز می دارد :«...بدین ترتیب حسن دوالفقارزاده در زیر آسمان مه آلود تبریز ،بر بومی از برف ویخ با خون خویش آخرین تبلوی نقاشی اش را آفرید .او اولین نقاشی است که در مدافعه از هنر خویش به شهادت رسیده است .یادشس گرامی باد »!
10ـ دانیشیر تبریز
هنگامی که در تاریخ 26/1/25 به طور آزمایشی ودر تاریخ 6/2/25 به طور رسمی این کلام از ایستگاه فرستنده رادیو تبریز طنین افکند ،دل های هر آذربایجانی وایرانی آزادی خواه لبریز از شادی گردید .حکومت وشهرداری ها به علت اینکه تعداد رادیو در منازل کم بود وهمه قادر به خرید آن نبودند ،تعداد مورد نیاز رادیو در محل های عمومی نصب کردند تا مردم بتوانند به رادیوی خود گوش کنند .این بود شمه ای از اقدامات وخدمات تاریخی حکومت ملی آذربایجان در یک سال که بدان اشاره شد .تین اقدامات خاطره ای رانزد آذربایجانی ها به یادگار گذاشت که هر گاه عناصرصالح ومدیربا دلسوزی وبرنامه صحیح دررأس حکومت به مردم خدمت کنند ، چه انقلاب عظیمی را می توانند آفرید .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

#فضولی
#لیلی_مجنون_گیریش
#فرمان_فرضي

فرمان معلیم
بیلدینیز کیمی لیلی مجنونونی حکیم فضولی دن باشقا نوائی , امیر خسرو دهلوی , جامی , نظامی گنجوی ده یازیبلار اولار بویوراسینیز فضولی نین لیلی مجنونونون اوزل لیگی ندیر ؟

فرمان فرضی:

فضولی دن قاباق اونلار لیلی مجنون یازیلمیشسا دا، او جمله دن امیر علیشیر نوایی، امیر خسرو دهلوی، جامی و نظامی کیمی بویوک شاعیرلر بو امره اقدام ائتمیش سه ده، فضولی نین لیلی مجنونو بام باشقا دیر، بو مساله نی بو گئجه هم محتوا هم فرم جهتیندن بررسی ائده بیله ریک

فرمان فرضی

فرمان فرضی

فرمان فرضی

فضولی لیلی و مجنون پوئماسیندا تازالیقلار گتیریبلر که جناب فرضی ده اشاره بویوروبلار. نظامینین پوئماسی حکایه اوزه رینده گئدیر، فضولی ایسه پیئس فورماسینا یاخینلاشیر.

فرمان فرضی

تام ائله دیر کی جناب فرضی بویوردولار. نظامی بیر شرق رنسانسین باشچیسی اولان حالدا فضولی تازا عصر ، تازا تصویرلی پرسپکتیو رساملیغا دوغرو گئدن شاعیردیر. نظامی دن آلیر آنجاق اونا یئنیلیک وئریر.

فرمان فرضی :
نظامی ده شعر دیلی چوخ محکم و استوار بیر دیل دیر، سانکی بیر کلاسیک سمفونی یا قولاق آسیر انسان، فضولی ده ایسه یانقی وار، لیریکا وار ...

بوینوم قولونو دیلر هوادان
لعلیم لبینی سورار صبادان ...

یوزلر له بئله لطیف بیته راست گلیریک

اوستاد بو اوچ شخصی بوتون اوخوجولار تشخیص وئره بیلر یا عادی حالدا مشخص اولماز
معنالارینا وارماق لازیم

فرمان فرضی :
یوخ هر حالدا بو اوچ شخصیت (مجنون - لیلی - فضولی) داستانین باشا باشیندا بیرگه گئدیر. هردن فرعی شخصیت لر وارد اولور مثلا زید یا لیلی نین آناسی یا مجنونون آتاسی ، اما بو اوچ شخصیت هر زامان وار، و فضولی سانکی اونلارینان یاشاییر، داها دوغروسو راوی له روایت اولا بیلدیگی قدر یاخیندیر

فرمان فرضی

البته نئچه دیللره ۱۸ عصردن ترجمه اولوب.

تشکور.بو تأثیر هانسی باخیمدان اولوب شوپنهاوره؟