دئدیم-دئدی
دئدیم: دئییرلر دولت بحرانی یامان کنترول ائلییب،
دئدی: هه  قیرخ ایلدن سونرا مملکتین اوچ دن بیرینه 5سانتیم  قاریاغییب گاز قطع اولوب، قطارلار دونوب یولداقالیب، مملکت تعطیل اولوب آممادولتین اللری آغریماسین بحرانی بتر کنترول ائلییب. 

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«علی طالبی قایاباشی» 

" شاختالی سئوگی "

سنه دونه-دونه دئمیشدیم آخی
ایلگیمیزی کسسن داریخاجاغام
سئوگی دونیامیرا واختسیز وعده سیز
اَجل اولوب اَسسن داریخاجاغام

سنه تاپشیرمیشدیم بو اوزاق یوللار -
سئوگیمیزه بیر گون شاختا وورماسین
الین  اوزاق دیرسا الیمدن منیم
باری اوره ییمیز گئنده دورماسین


منی گوز یاشیملا بوراخیب بوردا
باشقا محببته جیغیر سالیرسان
من سنه تامارزی قالمیشام سنده -
باشقاسیندان گوروش واختی آلیرسان


سئویلدیین کسی سئوه بیلمیرسن
عئشقیدن دورورسان گئنده نه فایدا
سنی او دوشونمز ، سنده کی منی
سنده یول چکیرسن منده ، نه فایدا


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

محمدعلی فرزانه 1302-1384
موعاصیر ادبیاتیمیزن دونیا شهرتلی ادبی، مدنی، اجتماعی، سیاسی شخصیتی« محمدعلی فرزانه» نین ابدی خاطیره سینه عشق اولسون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ادبیات سئونلر:
«ایشیق سؤنمز»

خالقی نین خوشبختلیگی اوچون اورگی چیرپینان فرزانه لر فرزانه سی محمد علی فرزانه دونیاسینی دگیشدی!
 
محمدعلی فرزانه 1302 اينجي گونش ايلینده مش اكبر آدلي بير عائله‌ده تبريزين چاي قيراغي محله‌سينده ماهي آدلي آنادان دونیایا گؤز آچمیش، 7 ياشا چاتاركن دارالتربيه‌ مکتبینه یازیلمیش، اورادا آذربايجانين تانينميش آرتئستي و تياترچی سي محمد علي رشدي‌، مکتب موعاوینی ایله تانیش اولمش. محمدعلی فرزانه آنا دیلینه اولدوقجا دوشگون بیر اینسان کیمی فارس کیلاسلارینا قاتیلماسینا باخمایاراق اؤز آنا دیلی نی اوخویوب و اؤیرنمک حسرتی ایله یاشامیش، آتا و آناسی مالی باخیمدان یوخسول اولدوقلاری اوچون او گوندوزلر قالی توخوماقلا و گئجه لر ایسه مکتبه گئتمک ایله مشغول اولموش و اورتا مکتب تحصیلاتینی تبریزین "عالی مکتبینده (دانشرای عالیده)" باشا چاتدیرمیش. گئجه  و گوندوز وئردیگی امک کؤلگه سینده محمدعلی فرزانه 18 یاشیندا معلم اولموش. او معلیم لیک مسلکی نین قیراغیندا تبریزین تربیت کتابخاناسیندا ایش ایله مشغول اولاراق تبریزده یاییلان گونده لیکلره مقاله یازمانی دا نظردن قاچیرمامیش. محمدعلی فرزانه تربیت کیتابخاناسیندا ایشلرکن اوزرینه توز قونموش دینده باطیل کیتابلار دئیه بیر "کیتاب بوغچاسی" ایله اوزله شمیش. او کیتابلاردان بیری کئچن یوزایلین اووللرینده گیلیسلی رفعتین تورکیه ده یایینلاتدیغی "ده ده قورقود" کیتابی ایمیش. بو کیتاب محمدعلی فرزانه ده بؤیوک ماراق دوغورموش. محمدعلی فرزانه بو کیتاب داستانلاری اوزره آوروپا، تورکیه و آذربایجاندا  یاییلان مقاله و کیتابلاری توپلاماغا باشلامیش و 1324- 1325 اینجی ایللرینده تبریزده نشر اولان آذربایجان قزئتینده ده ده قورقود داستانلاریندان بؤلمه لر چاپ ائتدیرمیش. محمدعلی فرزانه 1329 ایلینده سیاسی اولماق ایتتیهامی ایله شاهلیق حاکیمیتی طرفیندن توتولاراق دوستاقلانمیش و  1332 اینجی ایل تبریزدن تهرانا کؤچه رک اورادا معلیملیک و اؤز عئلمی فعالیتینی سوردوره رک 1342 اینجی ایلده بایاتیلار آدلی کیتابی چاپ ائتدیرمیش.
محمدعلی فرزانه آنا دیلی اوزره یازیر: « منيم آنا ديليميزين سوز خزينه سي و ميللي وارليغيميزين هاميدان پارلاق و صاف آيناسي اولان خلق ادبياتيميزين گئنيش  و رنگارنگ دونياسي ايله تانيشليغيم آناملا اولموشدور. آنام منه تكجه دوغما ديليميزي اؤيرتمكده يوخ، بلكه بير آز بويا ـ باشا چاتينجا و ايستيني ـ سويوغو قانينجا ديليميزين سؤز خزينه‌سينه يول ـ تاپماقدا ايلك معليم اولموشدور».(1). محمدعلی فرزانه  م.ع.فرزانه، م.ع.قوسی، م.ع.یاشار و م.ع.روشن کیمی ایمضالارلا مطبوعاتدا چیخیش ائتمیش، مقاله لر، کیتاب تانیتمالاری و تنقیدلری و ساییره موضوعلار اوزره یازیلارین مؤالیفی اولموش. محمدعلی فرزانه نین یازیلاری نین اساس موضوعسونو خالق فولکولورو ایچرمکده دیر. او آتا،  آنا، دوست و تانیشلاریندان ناغیل و بایاتی، مثل، تاپماجالار دینله یرک اونلاری توپلاییب کیتاب حالینا گتیره رک آذربایجان فولکولورونون قورونماسینا خیدمت ائتمه گه چالیشمیشدیر. محمدعلی فرزانه 1355 اینجی ایل اختر خانیم ایله ائوله نه رک ایکی اوشاق صاحابی اولموش (نیما و ندا) و 1358 ایلینده معلیملیک مسلکیندن امکچی اولاراق عئلمی و مدنی ساحه لرده اؤز فعالیتینی سوردورمه گه چالیشمیش. 1371 اینجی ایل باکی اونیوئرسیته سی محمدعلی فرزانه جنابلارینا فخری دوکتورا عنوانی وئرمه گه لاییق گؤرموش. محمدعلی فرزانه 1377 شمس ایلینده اورک خسته لیگینه توش گله رک سوئدین گؤنتبرک شهرینه علاج اولماق اوچون یولا دوشموش. محمدعلی فرزانه نین یاراتدیغی اثرلردن آشاغیداکیلاری آد چکمک اولار:
1 ـ باياتيلار  دفعه‌لر چاپ اولوب، يئني آرتيرمالار و توركجه باشلانيش‌لا يئني‌دن باسيلاجاق.
2 ـ مباني دستور زبان آذربايجان. اونجه بير جيلده‌ده داها سونرالار ايكي جيلده چاپ اولموشدور.
3 ـ گزيده هايي از ترانه‌هاي روستايي فارسي. بو كيتاب سونرالار ايران يئرلي ترانه‌لريندن سئچمه‌لر، آذري توركجه سينه منظوم ترجمه‌لرله بيرليكده 120 صحيفه‌ده سوئد اولكه سينده چاپ و يئني ده‌ن يايينلانميش دير.
4 ـ كجايي دوست كجا ـ ترجمه
5 ـ چنين بود اما چنين نخواهد بود ـ ترجمه
6 ـ گوشه هايي از خاطرات و چند داستان از جليل محمد قلي زاده
7 ـ شهريار و حيدربابا ـ مكتوبلار ونظيره لر
8  دده مين كيتابي ب . ق سهندين اثري ( كاميل متن ) بو كتاب محمدعلی فرزانه طرفیندن  لاتين و عرب الفباسي ايله آذربایجان دیلینده سوئدده 2001 ده چاپ اولموش
اوستاد فرزانه نين آذربايجان ديلی، فولكلورو، بديعي ادبيات ،گرامر، خالقيميزين كيملي يي ، ميللي وارليغيني آراييب ،داراييب ترجومه، چاپ و نشر ایشلرینده کؤمگی کئچدیگی داها بعضي اثرلرين آدینی بئله قئيد ائتمك اولار.

1 ـ ميرزه باغير حاجي زاده دن چاپ اولماميش خاطيره‌لر
2 ـ آذربايجانين ائل ماهني لاري
3 ـ آذربايجان اوشاق فولكلورو ـ اختر خانيم بدوستاني ايله بيرگه
4 ـ آذربايجان فولكلورونون توپلانماسي آراشديريلماسي و نشري تاريخيندن فولكلور اؤرونكلري ايله بيرليكده
5 ـ ملانصرالدين لطيفه‌لري، آذربايجان ديلينده فارسجا يا ترجمه سي ايله
6 ـ آذربايجان ائل سؤزلري ( آتالار سؤزو ) عرب و لاتين الفباسي و آچيق لامالار ايله بيرليكده
7 ـ آذربايجان ائل سوزلري ايكينجي جلد ـ ( دئيملر، دويملار عرب و لاتين اليفباسي و مجازي آنلاملارلا بيرليكده )
8 ـ تمثيل لر و مثللر
9 ـ آذربايجان عاشيق شعري آنتولوژوسو
10 ـ مقاله لر ـ فارسجا چاپ اولانلار 2 جيلده
11 ـ مقاله لر ـ فارسجا چاپ اولمايانلار 2 جيلده
12 ـ مقاله لر ـ توركجه 4 جيلده چاپ اولانلار و چاپ اولمايانلار
13 ـ سوز اينجي لري آذربايجان كلاسيك و چاغداش شعري ، ان قديم دورلردن بو گونه قدر 5 جيلدده
14 ـ ناظيم حكمتين شعرلري فارسجايا ترجمه سي ايله
15 ـ رسول رضائين شعرلري فارسجايا ترجمه سي ايله (بو اثرده استادا عمران صلاحي يارديمچي اولموشدور)
16 ـ تركان پارسي گو ـ فارس ديلينده شئعر يازان آذربايجانلي شاعيرلرينين آنتولوژوسو
17ـ صمد بهرنگي نين آذربايجان ناغيللاري آذربايجان ديلنده صمدين اؤز خطي ايله
18 ـ آذربايجان ديلينين قرامري لاتين و عرب گرافيكاسي ايله
19 ـ واژه نامه آوايي (صوتي ) زبان ادبي آذربايجان موارد و شواهدله
20‌ـ آنا ديليميز و ميللي وارليغيميز اوغروندا خاطيره لر ( بو خاطيره لرين بير سيراسي وارليقدا چاپ اولموش دور )
21 ـ او بير زاماندا اوردوبادلي محمد سعيدين آن تانينميش و دئمك شاه اثري اولان دومانلي تبريزي علي قولو كاتبي ايله بيرگه فارسجايا چئويرير بردي لركي، « كيهان شب جمعه » ده يا‌يليردي آنجاق اوراداكي، صحيفه‌لر باغلانادان سونرا،  بو آرديجيل رومان بلكه ده يار ـ ياريمچيليق قالدي.
22 ـ درام دلقك سيرك ـ ترجمه
23 ـ بلينسكي نين مقاله لري ـ فرزانه معليم بو اثري فرانسيزدن فارسجايا چئويرميش و اميد ايران درگي سينده سيرا ايله چاپ ائتديرميشدير.
24 ـ فرهنگ لغات آذربايجان  (1).
محمدعلی فرزانه کئچمیشده بیر سیرا آذربایجان آیدینی طرفیندن عزیزلنیردیسه، گله جکده خالق ایجتماعیتی طرفیندن عزیزله نه جک و اونون آذربایجان اوغروندا گؤردوگو ایشلر و چکدیگی زحمتلر تاریخ بویو اونو خاطیرلاردا یاشاداجاقدیر. محمدعلی فرزانه ذات عالیه اولو تانریدان رحمت، اونون عائیله سی و اوشاقلارینا، آذربایجان ادبیات خادیملرینه دؤزوم دیله یه رک یاشامی نین سون ایللرینده سوئدده وارلیغین سسی درگیسینده قلمه آلدیغی سؤزلری بیر داها باشقالار اوچون اوخوتمانی دا  یئرلی حئساب ائدیریک:
"....مثلی معروفدور:  « دئییرلر: سن سایدیغینی سای، باخ گؤر فلک نه سایار؟»  بیز ایشه چوخ جوشقون  انرژی ایله باشلادیق. من بیرچیخیش اوپسالا انیورسیته سینده فارسی دری وتورکی آذری دیللری نین تاریخی گلیشمه سی موضوعوندا و نئچه- نئچه علمی – فرهنگی ارگانلاردا  دانیشیق ودیالوقلاردا اولدوم.  هرشئی اؤز یولوایله گئدیردی. لاکین بو فاصله ده گؤزله نیلمز وآمانسیز اؤرک خسته لیگی وقان چاتیشمازلیغی منی آیاقدان سالدی وخسته خانایا کؤچورولدوم. بیری- بیری نین آردینجا ایکی دفعه، اوچ آی فاصله ایله اؤرک اوپراسیونونا معروض قالدیم وبو  اولایلاردا ، خصوصیله ایکینجی اوپراسیونون آردینجا، بیرسیرا عوارض اؤزونو گؤستردی وپزشکی قورونمانین زمانی اوزاندی وهله ده دوام ائتمکده دیر. سالقرانیسکا خسته خاناسی نین قلب بؤلومو پرسویزی منیم ساغالماغیمدا هئچ بیر چالیشمانی اسیرگمه دی. اقامت آیلاری نین اوزانیب  ایللره چئویریلمه سی، علمی- فرهنگی ایشیمیز اؤز یئرینده قالسین، ائلدن- اوبادان  وعین حالدا  عائله دن اوزاقلیق وخبرسیزلیک، بیزی نگرانلیق وروحی هیجانلارا چولقاییردی. بوناگؤره ده  بیزه اوزون مدتدن سونرا اقامت  اجازه سی  وئریلینجه، اوشاقلاری گؤرمک ویاخیندان احوال توتماق خاطره اونلارا خصوصا قیزیمیزا سفارش ائتدیک ، بلکه بورایا گلسین. لاکین اوبیری- بیری نین آردینجا بئش دفعه درخواست وئرندن سونرا، سوئد ویزاسی آلماغا نایل اولمادی وچاره سیز بیز ائل- اوبا، دوست آشنا وعائله میزی گؤرمک وگؤروشمک اوچون دوقتوردان سفره مشورت آلینجا،  واونون تاپشیریقلارینی دینله دیکدن سونرا، بو سفره جان آتدیق. بئله لیکله بوسفره دوغوردان- دوغرویا بیر زیارت سفری آدی وئرمک یئرلی اولور.... نئچه ایلدن سونرا قیزیمیزی، اوغلوموزو، گلینیمیزی گؤردوک یاش یاریمیندا اولان وبؤیومه سینی یالنیز عکسلرده گؤرن نوه میزی باغریمیزا باسدیق. دوستلاردان وآشنالاردان اؤنجه دن خواهش ائتمیشدیک گلمه سینلر، بونونلا بئله عائله، عضولریندن علاوه ، دوستلاردان ، قلمداشلاردان، تانیشلاردان گلیب اورا دا ایکی ساعات آیاق اوسته قالانلار واریدی.

وارلیغین تحریریه هئیئتیندن ده سؤنمز، ساوالان، رف- رف وباشقالاری دا واریدیلار. سؤنمز چاپ ائتدیگی کتابلاریندان هدیه گتیرمیشدی وبو  هدیه ان قیمتلی هدیه اولا بیلردی. بیزدن سونرا عرصیه گلن جوان نسلدن  وقلم دوستلاریندان دا واریدیلار. اؤپوش- گؤروشدن سونرا من یورغون اولدوغوم ایچون  ائوه آپاریلدیم وبئله قرارا گلدیک کی دوستلار وتانیشلارلا سونراکی گونلرده  دانیشاق ودردله شک. صاباحیسی گؤندن تهراندا اولدوغوموز گونلرده قارداشلار وقوهوم- اقربالاردان علاوه، هرگون یا بیرگونآرا تهراندا یاشایان وطنداشلاردان هم بیزیم نسل وهم ده بیزدن سونراکی نسیللردن وخصوصا بوسون ایللرده یارانان درین انتیباه و اویانیش دؤوره سینده عرصه یه گلن نسلدن ایکی بیر- اوچ بیرگلیردیلر. بیز قدیمکی جوانلار، بیر بیریمیزی تانیردیق، مدتلر بیربیریمیزله یاشامیشدیق وبیربیریمیزین باخیشلاری وروحیه لری ایله تانیش ایدیق. لاکین بوجوان نسلین آییق- ساییقلیغی، عموما عالی تحصیل آلدیقلاری حالدا، باخیشلاری و داورانیشلاری انساندا اونلارا درین محبت واحترام یارادیردی. بیزیم اؤز کیملیگیمیزی، وارلیغیمیزی تانیماقدا چوخلو دولانباج یولاردان گئچدیگیمیز حالدا، بونلار اونو چوخ راحاتجا منیمسه میش و باشدان آشیرمیشلار وخصوصا نظری جهتدن چوخ یئتگین انسانلار سویه سینه چاتمیشلار. فقط پراکتیک جهتدن اؤزونو گؤسترن تجربه آزلیغی دیر. سؤز یوخ کی، زامان اؤتدوکجه اودا آرادان گئده جک وبیزیم اؤز آیاغی اوسته دایانان نسلیمیز خلقیمیزله  یاخیندان یاخینا انسیت تاپاجاق واؤز انسانی- میللی دوشونجه وباخیشلارینی اؤز دوغما خلقلریله اورتاقلاشاجاقدیر. بو نسلین قاباریق خصوصیتلریندن بیری بوراسیندادیرکی، او ایناندیغی وباغلاندیغی یولو اؤز  وارلیغی ودوشونجه سی ایله یئیه لنیب وقاباقکی بیزیم نسلیمیزده اولانلارین بیر چوخوکیمی، ایده ئولوژو اونو سئچمه ییب، بلکه او اؤز خط فکیریسینی سئچیب وبللندیریب وائله بوناگؤره ده اؤز داورانیشلاریندا ودیالوقلاریندا دموکراتیک سجیه یه یول تاپیب ویا داها دوغروسو  یول سئچیبدیر. اونون بؤیوک حؤرمتی واینامی گئچمیش نسیللردن قالان ضیالیلارا وبوندان داها اوستون اونون حتی آشیری نظر صاحبلری و بیله – بیله ویا بیلمه دن آرایا سؤز آتانلار وآرانی قاتانلارلااؤز- اؤزه دیالوق آپارماقدا واورتاق دیل تاپماقدا و دموکراتیک شیوه ایله داورانماقدا، اونلارا نظرلرینی سؤیله مکده حق قازاندیریرلار وبو حرکت آذربایجان وایران جامعه سینده آنلاشمالارا یول آچماقدا ان دگرلی آددیم ساییلابیلر. تهراندا دوستلار ووطنداشلار بیرمعارفه مجلیسی قورماق ایسته ییردیلر. لاکین چون قاباقجادان بو مجلسی تبریزده تشکیل ائتمک قرارینا گلمیشدیلر ومن ده بو قرارلا موافق ایدیم ، تهراندا اولدوغوم سون گونلرده وارلیق درگیسی نین هئیت تحریریه جلسه سینده اشتراک ائتدیم و اورادا هردفعه وهر یئرده اولدوغوکیمی دوکتورهئیت جنابلاری نین و اورادا اولان قدیم وتازا قلمداشلارین محبت واکرامیندان فایدالاندیم ویئری گلمیشکن بورادا بیرداها درین حؤرمت ومنتدارلیقلا  اؤزومده دویدوغوم احساسی دوکتور هئیت جنابلاری وباشقا تحریریه عضولرینه نثار ائدیرم. بوتون اجلاسلاردا خصوصیله وارلیغین تحریریه هئیتینده منیم حیات یولداشیمدان درین قدیر بیلنلیکله آد چکیلدی. واونون منیم خصوصا خسته اولدوغوم سیرادا چکدیگی زحمت وداشیدیغی همتدن تشکرلر ائدیلدی. بونلار منیم اؤز قلبیمین درینلریندن قوپان سؤزلر اولدوغو اوچون بیر جوابیم وار ایدی. حیات یولداشیم اختر اولماسایدی، چوخ احتمال من بو گون بوردا اولمایاجاغیدیم.  البته بو آرادا یئری گلمیش کن خسته لیک دؤورانیندا و اوندان سونرا بوتون یاخیندا- یا اوزاقدا قایغی بسله ین، همدردلیک ائدن ویاردیمچی دورانلاردان تشکرلریمی بیلدیرمه یی اؤزومه وظیفه سانیرام و درین منتدارلیغیمی بیلدیریرم....
بیز تبریزه اردبیل یولو ایله یوللاندیق. بوسفرده قیزیمیز، گلینیمیز ونوه میز سئودا دا بیزیم ایله ایدیلر. بو یولدان گئتمک اوناگؤره  ایدی کی گلینین آتاسی حیراندا بیر یغیجام ائو دوزلتدیریر. ائو هله یاریمچیلیق اولدوغوندان اونون عمیسی اوغلونون قوناغی اولدوق وعمی اوغلی بیزه اوکی وار اکرام گؤستردی. حیرانین چیخیلماز دره لرینده اردبیل جاده سی نین گنیشلنمه سی ایله ایندی ویلائی ائولر تیکیرلر وحیرانین گؤرونوشو دگیشیر. ایکی یا اوچ گون اوردا آزاد و تمیز هاوادان بهره له نندن سونرا اردبیله یا داها دوغروسو سرعینه گئتدیک. سرعینده همیشه کی کیمی من شاعر دوستوم رحیم اسداللهی ( دؤننکی قارتال وبو گؤنکو درویش ) تخلص ایله گؤروشدوم. رحیمین ائوی شاعرلر دوشرگه سیدی.      اوستاد شهریار سرعینه گئدنده همیشه رحیمه قوناق گئدردی وکریمی مراغه ای ده سئیره چیخاندا هئچوقت رحیمی یاددان چیخارتمازدی . رحیمین اوغلانلاری بویلو- بوخونلو جوانلار اولوبیلار وبؤیوک اوغلو گؤزل بیر قیزلا ائوله نییب و اؤز قیزی لئیلانی دا کؤچوردوب.

رحیم گیلدن «آوای اردبیل – اردبیلین سسی» درگیسینه زنگ ووردوم، اونون باش محرری منیم اردبیله گله جاغیمی بیلیردی. من آدلاری اونوتدوغوم کیمی اونوندا آدینی تاسفله اونوتموشام. آمما معنویتی و صمیمیتی هئچ زامان اونودولماز بیر انسان.  اودئدی ایله بوگون داؤد مؤذینین کنسرتی وار. گله بیلمه سیز یئریز بوش گؤرونه جک. دئدیم باشیم اوسته گله رم وحیات یولداشیملا گئتدیک. داود همکارلاری نین ال بیرلیگی ایله چوخ یاراشیقلی بیر ارکستر گروپو یولاسالیب. سالوندا بیزیم اورادا اولدوغوموزو اؤیره نینجه بیر نشاط هاواسی دالقالاندی. منی سئنه چکدیلر ومن بوهامی محبتدن تشکر ائتدیم. کنسرتین سونوندا اعجاز سسلی داودلا گؤروشدوک بوتون چالقیچیلاری  اونونلا ایدیلر  بیر سؤزلز دئدیم. سؤزلریم داودی وهمکارلارینی یامان دویغولاندیردی. سحر تبریزه چیخاجاغیمیز اوچون او یاخشی انسانا (درگی نین مدیرینه) بیر مصاحبه ده وئره بیلمه دیم. سرعیین چوخ دگیئشیلیب، اورادا دا آراسیرا حتی گؤیه دیرمانان بورجلاردا دوزلمک حالیندادیر. سرعین سولاری عمومیتله بهداشتی اولوب، ولی باهالیق اوردا دا هامیدان چوخ بیداد ائدیر. قدیم بیرمثل وار: دئییبلر حاماما گیرن ترلر چیخار. آمما، ایندی هر بیرسرعین حامامینا گیرن آدام ایستر یاشلی یا ایستر سود امه ر اولور اولسون آداما مین تومن ترلمه لیدی، حاماما گیریب چیخان ترله مک عوضینه اوشوتمه توتوردو. بیز اوتوبوسلا تبریزه چاتاندا قاش قارالیردی وچراغلار یانمیشدی. تبریز دوغما شهریم، آنایوردوم بیزی گولر اؤز و گول چلنگی ایله قارشیلادی. مدتلر گؤروشلرینه حسرت چکدیگیمیز قوم- اقربالاردان، دوست آشنالاردان نئچه- نئچه لری  گلمیشدیلر.  اوتوبوس دوراجاغی شهردن قیراغا آپاریلیب وگنیش بیرساحه ده یئرلشدیریلیب، بونونلا بئله هاوا  اوردا چوخ آغیر وتوتقون ایدی. ایلک باخیشدا تبریزین ده اندن بویدان گرنشدیگی گؤزه چارپیردی. شهرین  قدیمی قورولوشو ال دیمه میش قالیب لاکین تازا احداث اولان منطقه لرده حسابسیز تیکینتیلر یارانیب و بوردا- اوردا چوخ طبقه لی بنالاردا گؤزه چارپیر. قارشیلاماغا گلنلر ایله اؤپوش – گؤروشدن سونرا اقربالردن بیری نین ائوینه یوللاندیق ومنله اوراجان گلن دوستلار بیزه استراحت امکانی یاراتماق اوچون اؤز وظیفه لری نین آردینجا گئتدیلر. دوستلار و امکداشلارین بوسون گونلرده مشغله لریندن بیری وشاید ده اونلارین ان باشدا دورانی، منیم اوچون برپا ائده جکلری ییغینجاغین شرایطینی حاضرلاماق ایدی. تهرانین عکسینه اولاراق، بو ایش تبریزده چوخ تشریفات ایسته ییر. من گرک اؤز بیوگرافیمی ویازدیغیم یا ترجمه ائتدیگیم اثرلردن بیر نئچه سینی اورایا گؤنده رئیدیم حال بوکی اوردا ایشله ینلرین بیرچوخلاری منیم کیم اولدوغومو وهارادان گلدیگیمی اؤزومدن یاخشی بیلیردیلر. البته اجازه اوچون وئریلن کتابلار بیرداها آدامین اؤزونه قایتاریلمیردی. تازا اجازه نی ارشاد واماکن وئرندن سونرا فرمانداردا  اونو گؤرمه لی وقول چکمه لی ایدی . بو ایش اجلاسین قورولاجاغی گونه قدر دوام ائتدی وسونرادا جشن ده موسیقی اولماماق، شرطیله صادر اولدو. تبریزین قاباقجیل فرهنگ ومدنیت دوستلاری ایسته میشدیلر بومراسم داها گئنیش وچوخ اشتراکچیه اؤزونده یئر وئرن بیرسالوندا اولسون وبو ایسته یه منیم اللی ایللیک دوستوم وقلمداشیم شرفلی انسان وجزامیلر آتاسی دوکتور مبینین آدینا بووسون زاماندا برپا ائدیلمیش «بنیاد فرهنگی وهنری مبین» آدیله آدلانان تاسیساتین تازا ویاراشیقلی سالونوندان استفاده ائدیلمیشدیر. دوکتور مبین اجلاسی آچماقدا، دوستلوق وامکداشلیق مراتب  ومراسیمینی  اؤز شخصیتینه وکرامتینه لایق درجه ده یئرینه یئتیرمه سی وحتی آلتمیش ایل بوندان اول بعضی دوستلار ومکتبداشلارین منه «میرزه محمدعلی» دئدیکلرینی یادیما سالدی.
دوکتور مبین جنابلاریندان سونرا دوکتور حسین محمدزاده صدیق، دوکتور اورمولو، عیسی نظری، حسن ارک ونئچه نفر مطبوعات خادملریندن وقلمداشلاردان وبوگونکو نسیلدن دانیشدیلار وهر تک- تکی منی اؤز اکرام ولطفلرینه منتدار ائتدیلر. جلسه نین سونوندا پیاملار اوخوندو، اقربالر وامکداشلارین اتحاف ائتدیگی چیچکلر وهدیه لر منه وئریلدی. هدیه لرین ایچینده منه وئریلن ان آغیرلاری وگؤزللری کتابلار ایدی. بونلارین آراسیندا تبریزین سمبولو اولان ارکین ده گؤزل ماکتی گؤرونوردو. بیر قدرشناسلیق لوحه سی وارایدی، اجازه وئرین من همشهرلریمین وقیمتلی امکداشلاریمین معرفت واکراملاری نین تمثیلی کیمی بولوحه ده یازیلانی سیزه اوخویوم. «اولو تانری نین آدیله حورمتلی دوکتور محمدعلی فرزانه جنابلاری 60 ایلدن آرتیق مدنیتیمیزین اوغروندا چالیشان وبوگون 80 یاشا آیاق قویماغینیزی تبریک دییب وسیزه اوزون عومور وجان ساغلیغی دیله ییریک. آذربایجان مدنیت اوجاغی تبریز2/6/1382».

فرهنگی وهنری جشنده موسیقیه اجازه وئرمه مک بوتون اجلاسدا اشتراک ائدنلرده آشکار ناراضیلیق واینجیکلیک یاراتمیشدی و جشنی تشکیل ائدن امکداشلاردان بیری بو ناراضیلیغی واینجیکلیگی کنایه لی سؤزلرله تنقید ائتدی:  آی جانیم! عزا مجلسینه گئدرلر آغلاماق اوچون، مسجده گئدرلر ناماز- نیاز اوچون، جشن مجلسینه ده موسیقی دینله مک اوچون» بورقم سیخینتیلار ومحدودیتلره باخمایاراق تبریزده وآذربایجانین آیری شهرلرینده آذربایجان دیلینده چیخان کتاب ومطبوعات وهابئله فارس دیلینده اولوب لاکین آذربایجانین دیل، فرهنگ ومدنیتینی آچیقلایان نشریات ومطبوعاتین سایی گؤزه گلیم دیر. البته بو کیمی کتابلارو درگیلر تهراندادا یاییلیر لاکین اونلارین نشر مرکزی ایندی تبریزده دیر. بونشریاتین سایی چوخ اولدوغو کیمی، اونلارین چوخ مضمونلو وچوخ ساحه لی اولدوقلاری ومسئله لری علمی- تاریخی آراشدیرمالاری گوندن –گونه آرتیر وکئچمیشده آذربایجانین دیلی، تاریخی، مدنیتی وهویتی باره ده چیخان ویاییلان اویدورمالارا داها یئر قالمیر.
تبریزده اولدوغوموز نئچه گونده مطبوعاتدان ودرگیلردن نئچه لری منله مصاحبه ده اولدولار. مصاحبه آپارانلار عموما عالی تحصیل گؤرموش و معلومات جهتیندن چوخ بیلگین وبیلگین اولدوقلاری  قدر ده چوخ آلچاق گؤیول ومتواضع انسانلارایدیلار. اونلاردان ایکیسی، یعنی سحر درگی سنین باش یازارلاری تبریزده فرصت اولمادیغیندان بیز تهرانا گئدن گونون صاباحیسی تهرانا گلمیشدیر.
لاکین بوتون بونلارلا بئله هله ده خلقلره اؤز آنادیللرینده اوخوماغی، آنا دیللرینده رادیو، تلویزیوندا برنامه لر دینله مک وگؤرمک درین بیرحسرت کیمی هله ده آرزولار بوداغیندان آسیلیدیر.
تبریزده بیرنئچه یئره چاغیریلدیق اونلارین هامیسیندان گووه نیله سی وسئویندیریجیسی بیرگروپ 7 یاشیندان 12 یاشینا قدر اوغلانلی- قیزلی اؤزلری اوچون ارکستلری، دسته جمعی رقصلری، شعر اوخوما وناغیل سؤیلمه اجلاسلاری وارایدی. آرزو ائدیریک آذربایجان وآذربایجاندان قراخ هریئرده بئله گروپلاردان ییغیلسین وتعلیم وئریلسین.
تبریزده اولدوغوموز آز فرصتده  بیرنئچه ناشر وکتاب ساتیش مغازالارینا باش ووردوم. یاران انتشاراتیندا اؤیرندیم کی، نئچه ایل قاباق تبریزده چیخان « مبانی دستور زبان آذربایجانی» دان هله ده اورادا وار. کتابدان اؤزومده اولانلاری چوخدان پایلامیشدیم. انتشاراتین مدیری بونو ائشیدینجه نئچه دوره کتابدان باغلاییب وسخاوتله منه باغیشلادی. هرقدر باهاسینی وئرمکده اصرار ائتدیم قبول ائتمه دی. اختر نشریاتیندا اولدوغوم سیرادا اوستاد شهریارین اوغلو هادی اوتایلی بیرخوش گورکملی آداملا اورایا گلدیلر. ایلک باخیشدا هئچ بیرینی تانیمادیم تا نشریاتین مسئولو هادینی واونونلا اولان آدامی تانیتدیردی. آدام اوتایدان کتابینی تبریزده چاپ ائتدیرمک خاطره گلمیشدی. شاعرله تانیش گؤروشدن سونرا او هم باکیدا چیخاردیغی سون کتابی، هم ده اونو اؤز سسیله اوخودوغو کاستی بیر تبریز سوغاتی کیمی رادیو برنامه لرینده وئره جک ییک. گؤردوگوم شخصیتلردن چوخدان آرزوسوندا اولدوغوم ودرین حؤرمت بسله دیگیم آذربایجان دیلی ومدنیتی جارچیسی دوکتور حسینقلی سلیمی یه شمس انتشاراتینا گیردیگیم سیرادا اوز- اوزه گلدیم. باشدان آیاغا صداقت وساده لیک هئیکلی اولان بو انسان بؤیوک قایغی وجدیتله حاضیرلادیغی «باشلانیش- آنادیلینده ایلک درسلیک» ین نسخه سینی بیرمکتوب ایله منه باغیشلادی. بو آلچاق گؤیول، همیشه دیلیمیزین کئشیگینده دوران انساندا وهابئله تبریزده منه باغیشلایان  کتابلار حققینده ده رادیو سهنده دانیشاجاغیق.
بیزیم تبریزه سفریمیز سونا چاتیردی، تهرانا قاییتمالی وقاییدیش اوچون حاضیرلانمالییدیق، حالبوکی بیرچوخ گؤرمک آرزوسوندا اولدوقلاریمیزی گؤرمه میش وبیرچوخ گؤروشلرینه نایل اولدوقلاریمیزا تشکرلریمیزی بیلدیره بیلمه میشدیک.
 
 
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دوکتور:«محمدعلی فرزانه» دوکتور:«رضا براهنی»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

چهارشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا

نامه های «احسان طبری» به «ژاله اصفهانی»

بومکتوبلارین موضو لاری تام ادبیات دیر خصوصیله تنقید ادبیات سئونلر بو آچیدان(ادبی تنقید) باخیمیندان بو نامه لرین هرهفته چهارشنبه گونوبیرینی نشر ائده جک اومود ائدیریک سایین اوخوجولاریمیزا فایدالی اولا.



https://t.me/Adabiyyatsevanlar

نامه های« احسان طبری» به «ژاله اصفهانی» نامه شماره 3

۱ فوریه ۱۹۵۲ [12 بهمن 1330]

دوستِ ارجمندِ من،
امروز قصدِ نگارشِ پاسخِ نامۀ "یِسِن توکی"* شما را داشتم که اتفاقاً نامۀ تازۀ شما را دریافت نمودم، به ضمیمۀ قطعه‌ای شعر و متضمّنِ اظهارِ محبّت و تشویق دربارۀ شعری که در رادیو خوانده‌ام.
ابتدا باید بگویم نامه‌ای را که از شما تصوّر کردم گم شده است، یافتم و معلوم شد که جستجوی من شتاب‌کارانه بوده و آن‌را در جای خود ندیدم.
ثانیاً مجموعۀ اشعارتان را برای رفیق لاهوتی** فرستادم، ولی ایشان خود منظومۀ شما را دریافت داشته و گویا نظرشان را در این باره برایتان نوشته‌اند.
اما دربارۀ قطعۀ نوفرستاده، ما آن‌را (در) روز جشنِ بین‌المللی زنان می‌توانیم مورد استفاده قرار دهیم (البته به استثنای بعضی ابیات).
و بالاخره دربارۀ این‌که زمانی گفته‌ام "ادبیّات حرفۀ من نیست"، لازم می‌شمُرم توضیحی بدهم.
من خود را مقدّم بر همه یک انقلابیِ حرفه‌ای می‌دانم و عُلقۀ من به برخی از رشته‌های دانش مانند فلسفه و ادبیات و تاریخ، از این نظرگاه، یعنی از نظرگاهِ جهان‌بینی مارکسیستی-لنینیستی است. موقعِ حزبی من در گذشته انجامِ وظایفِ یک پروپاگاندیستِ جهان‌بینی مارکسیستی-لنینیستی بوده و آرزوی من آن است که در آینده این وظیفه به‌معنیِ شایسته و عظیم این لفظِ پروپاگاندیست [Propagandist] -که ما آن‌را مروّج ترجمه می‌کنیم-، انجام دهم و نمی‌خواهم به نویسندگی و شاعری و یا تعلّم و تعلیمِ فلسفه و تاریخ بپردازم و حال‌آن‌که عُلقۀ پُرشورِ خود را نسبت به این چهار رشته همواره نگاه خواهم داشت.
این است که وقتی مرا با دقّت و یا زبان‌دانی (به‌واسطۀ آشنایی‌ام با چند زبان) موصوف کنند، به‌نظرِ من می‌رسد که مرا در جایی که هستم و خواستارِ بودنم، نمی‌گذارند، افقِ مرا تنگ و عرصۀ عملِ مرا محدود می‌سازند. این است معنیِ آن حرف که نوشتم "ادبیّات حرفۀ من نیست".
و امّا این‌که این‌جا در عمل به نگارشِ اشعار مشغول شدم، از این جهت است که اینک با این حربه می‌توانم در نبردِ صلح و در پیکار بر ضدّ دشمنانِ بشریت که ازآن‌جمله دشمنانِ خلق‌های میهن هستند، شرکت ورزم.
چندکلمه هم دربارۀ شعرنویسیِ خود بگویم. سرودنِ اشعار کاری است که از دورانِ کودکی آغاز کرده‌ام و هرگز در زندگی این کار را که از آن حظّ ِروحی می‌یابم، رها نکرده‌م. منتها در آن جزر و مدّی بوده است.
در ایّامِ زندانی‌بودن، من و دیگری که اکنون خود را شایستۀ زندانی که به خاطر کمونیسم دیده است نشان نمی‌دهد (فضل‌الله گرگانی)، به مثابۀ شاعران شناخته می‌شدیم. در زندان بخشِ بزرگی از "فائوستِ" گوته را از آلمانی که در زندان آموخته بودم ترجمه کردم (به شعرِ هجاییِ فارسی)، و برخی شکل‌های نو در شعر جستجو نمودم که این جستجوها قهرا نمی‌توانست خام نباشد.
در دوران فعالیتِ حزبی خود از این کار باز نایستادم و گاه گاه در جراید و مجلّاتِ حزبی قطعاتی از سُروده‌هایم نشر یافته است. لذا شعرسُرودنِ من واقعۀ نویی نیست و سابقۀ طولانی دارد و با آن‌که، چنان‌که روشن است هرگز موردِ توجّه خاصّ ِفرشته‌های الهام نشدم.
اشعاری که دراین‌جا درکتابِ "شعرای جهان در راهِ صلح" به‌روسی چاپ شده، بر حسبِ پیش‌نهادِ خودِ آن‌ها سُروده شد و به همین جهت یکی از آن‌ها تحت عنوان "مناظرِ ایران" جنبۀ به‌اصطلاح روسی (абзор) و نگاهِ اجمالی به سراسرِ ایران دارد که پیداست برای خوانندۀ خارجی است.
این هم "از خودم"، در پاسخِ این‌که زمانی نوشتید "کمی هم از خودتان بنویسید".
اینک دیگر حقّ دارم از فعّالیت‌های اخیرِ ادبی شما جویا شوم، زیرا در برخی نامه‌هایتان قرائنی بود حاکی از این‌که به نگارشِ نمایش‌نامه مشغول هستید.
البته درام‌نویسی*** کارِ بُغرنج و مُعتبری است و من بسیار شادمان خواهم شد اگر شما عرصۀ فعّالیتِ هنری خود را فراخ‌تر ساخته و علاوه بر سُرودنِ شعر، به نگارشِ درام هم بپردازید.
اجازه بدهید تمام کنم. به رفیق بدیع سلامِ صمیمانه می‌رسانم. آذر به شما سلام می‌گوید.
از دریافتِ نامه‌تان بسی مسرور خواهم شد.
پرویز
* یِسِن توکی Ессентуки  نامِ شهر کوچکی است واقع در منطقۀ استاوروپول روسیه و چسبیده به منطقۀ قفقاز. منطقه‌ای خوش آب و هوا مناسب برای استراحت.
** ابوالقاسم الهامی (تخلّص: لاهوتی)، (۲۰ مهر ۱۲۶۴ کرمانشاه – ۲۵ اسفند ۱۳۳۵ مسکو)، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار، ادیب و شاعر، و وزیر فرهنگ و هنر تاجیکستان شوروی.
*** درام (Drame) = نمایش‌نامه، متنِ ادبی-هنری که قابلیت به تصویرکشیدن و اجرای نمایشی دارد. (از کلمه یونانی δρᾶμα به معنای انجام دادن یا عمل کردن).
 
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اَریک باغی(حئکایه)
✍یازان:« واحید ممدلی»
کؤچورن:« سحرخیاوی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»

"کیمی‌نین اوّلی، کیمی‌نین سونو" دئییرلر. هر چند بعضن سون دا، ائله اوّل کیمی اولور...
شَهَر هر طرفدن مئیوه آغاجلاری ایله احاطه‌لنمیشدی. مرکزه یاخین بیر اَریک باغی واردی کی، شاگیرد و معللیم‌لرین چوخو یولو قیسالتماق اوچون جیغیرلاری ایله مکتبه گئدیردیلر.
مدینه بو گون ائودن چوخ ائرکن چیخمیشدی. باغین اورتاسیندا بالاجا آدا کیمی گؤرونن بؤیورتیکن کوللارینین آراسیندا گیزلنیب کیمی‌سه گؤزله‌ییردی. اطرافی گؤزتله‌ینده نیسبتن ایری گؤوده‌لی، قوجا اریک آغاجینین آرخاسیندا مکتبین سون صینیفینده، اؤزوندن اوچ صینیف یوخاریدا اوخویان سعیدین ده پوسقودا اولدوغونو گؤردو.
هامینین قورخدوغو سعید اوچ ایل ایدی، صینیفده قالیردی.مودوردن توتموش، بیرینجی صینیف شاگیردینه کیمی هرکس اونون مکتبدن ردّ اولوب گئتمه‌سینی ایسته‌سه ده، بونا بیرجه درس حیصه مودورو عیباد معللیم مانع اولوردو. او ساغ- سالامات اولان آتاسینین گورونا آند ایچمیشدی کی، سعیدی اوچ ایل صینیفده ساخلاییب ماذونلوق اوزونه حسرت قویماسا، کیشی دئییل.
سوزونون اوستونده دوروب ساخلادی دا. باشیندا کی یانیق یئرینین آغریسی یالنیز بوندان سونرا اونو راحات بوراخدی...
عیباد معللیم داز ایدی و کچلی‌نین گؤرونن حیصه‌سینده قارا خالی خاطیرلادان بیر یانیق یئری وار ایدی. دئییله‌نه گؤره، اونا معلوم اولور کی، عائیله‌ده کی اون-بیر اوشاغین ان بؤیوگو اولان سعید گؤی- گؤیرتی ساتدیغی اوچون درسه گلمیر.
تنبل‌لیک ائله‌مه‌ییب، بازارا گلیر و سعیده دئییر کی، صاباح درسه گلمه‌سن، سنی مکتبدن قوواجاغام.
سعید ده یئنیجه یاندیردیغی سیگارتدن بیر ایکی قوللاب ووروب دئییر کی: معللیم منی باغیشلا، اون باجیم وار، اونلارین دردیندن چکیرم. شاگیردینین اونون گؤزو اؤنونده سیگارت چکدیینی گؤروب عصبله‌شن عیباد معللیم دئییر: نئینه‌ییم حالا، اون قیزی من گتیرمیشم دونیایا؟
سعید ده پیشتاختانین اوستونه چیخیب دئییر: معللیم، بیر قوللاب دا ووروم، کیشی دئییل سن ایله گئتمه‌ین.
سونرا دا درس حیصه مودورونه ایشاره ائدیر کی، قولاغینی یاخین گتیر، واجیب سؤزوم وار.
عیباد فیکیرلشیر کی بو ایمانسیز هلم- هلم قولاغا سوز دئیه‌ن دئییل- عجبا، نه واجیب سؤزدور کی بو ابله منیم قولاغیما دئیه‌جک؟ ماراقلا قولاغینی سعیدین آغزینا یاخینلاشدیراندا، بیرجه سوز ائشیدیر: " کچل".
- ایتدن عمله گلن نه دئدین؟- عیباد ال آتیر کی سعیدی بوغسون، او دا سیگارته سون قوللابینی ووروب، معللیمین کچلی‌نین اورتاسینا باسیب سؤندورور: "  کچلسن ده..." دییه پیشتاختانین اوستوندن توللانیب قاچیر.
آز یاشلی اولماسینی، هم ده چوخ اوشاقلی آناسینین اورا- بورا یازاجاغینی نظره آلیب عیباد سعیددن پلیسه شکایت ائتمیر، آمما قصاصینی اونو اوچ ایل صینیفده ساخلاماقلا آلیر...
مدینه فیکیرلشدی کی سعید باشینا تزه اویون آچماق اوچون یئنه ده عیباد معللیمی گؤزله‌ییر. آمما عیباد اریک باغی بویونجا اولان جیغیرلارین هئچ بیرینده گؤرسنمیردی. اونون یئرینه سعیدین آرخاسیندا گیزلندییی آغاجین دوز اوستونده گئدن جیغیرلا ماریانا ایره‌لیله‌ییردی...
ایندی کیمیا لابراتوریاسیندا، لابراتورانت ایشله‌ین ماریانا مکتبی کئچن ایل بیتیرمیشدی. او، حرکت ائتدیکجه قیسا اته‌یی، ایکی یاستیغا بیردن چکیلمیش اوزلویو، کؤینه‌یی ایسه ایکی جارجو یئمیشینه دار گلن توربانی خاطیرلادیردی. ماریانا سعیدین گیزلندییی آغاجاچاتاندا، اوغلان پوسقودا دایانمیش آج قورد کیمی قارشیسینی کَسدی. لال- دینمز سعیدین گؤزلرینین ایچینه باخان قیز یولونا داوام ائتمک اوچون آددیم آتاندا اوغلان جلد یانا چکیلیب یول وئردی. ماریانا ایله یاناشی گئده- گئده بیردن سول اَلی ایله قیزین بئلینی قامارلاییب دوداقلارینا کیلیدلندی.
مدینه اوزاقدان سعیدین ساغ الی‌نین قیزین بلوزونون ایچریسینه گیردیینی، قیزین" ائله‌مه" دییه نازلا دارتیندیغینی، اوغلانین قوللاری آراسیندا قیوریلدیغینی، اوزاقلاشدیغجا آرا- سیرا دایانیب اؤپوشدوکلرینی ایزلدیکجه بدنینه ایستی‌لیک یاییلیر، یاناقلارینین اود توتوب یاندیغینی حیس ائدیردی. یونگولجه کؤکس اؤتوروب باغی بیر ده سوزدو. چیینینده کی چانتانی چیخاریب الینده حاضیر وضعیتده ساخلادی. صینیف یولداشی واصیف یاخینلاشاندا مدینه پالتارلارینا ایلیشن بؤیورتیکن کوللارینی تلسیک دفع ائده‌رک چانتانی قالخیزیب وار قووه‌سی ایله آرخادان اونون باشینا چیرپدی.
بیغلاری ترسینه یازیلمیش T حرفینی خاطیرلادان صینیف رهبری آتابالا معللیم باغین اورتاسیندا گؤروندو. آرخاسینجا بیر دسته اوشاق گلسه ده، هئچ کیم معللیمدن اونه کئچمه‌یه جرئت ائتمیردی.  آراملا مکتبه دوغرو یئرییه‌ن صینیف رهبری اوزاقدان مدینه و واصیفی گؤروب آددیملارینی یئیینلتدی.

قیز هر دفعه الینده‌کی چانتانی یئلله‌ییب واصیفی وورماغا چالیشسا دا، اوغلان الی ایله ضربه‌لری دفع ائدیب ساکیتجه یولونا داوام ائدیردی.
غضبله دوداقلاری سیخیلمیش، آلنی قیریشمیش مدینه حوسویئوا، "بو نه بی‌آبیرچیلیقدیر؟" دییه آجیقلانان صینیف رهبرینین سسینی ائشیتمیرمیش کیمی واصیفین اوستونه جوموردو. آتابالا معللیم چاتیب اونون سؤزلرینه محل قویمایان قیزین قولوندان توتوب کنارا ایته‌لدی. تردن صیفتینه یاپیشمیش ساچلارینین آراسیندان گؤرونن بیر گؤزو ایله غضبله معللیمینه باخان مدینه دلی‌یه دؤنموشدو.
- بو اوشاقدان نه ایسته‌ییرسن حوسویئوا؟! سندن سوروشدوم، جاواب وئر،- آتابالا معللیم باغیردی،- نییه وورورسان اونو؟
مدینه غضبیندن بوغولسا دا، آغلایا بیلمیردی:- او نییه بئله یاراشیقلی دیر؟ نییه آخی؟ نییه ده، نییه؟- عوصیانا بنزر بو نداسینا اوشاقلار برکدن گولوشدولر. اونلارین گولن اوزلرینه باخدیقجا مدینه‌نین غضبی آلاولانیردی.
آتابالانین اوست دواغینداکی ترسینهT حرفی بیغی همیشه عصبلشنده اولدوغو کیمی یئنه قالخیب ائندی:
-آتانا دئه مکتبه گلسین، ایت کوچویو، سن قیزیشمیسان- دییه مدینه‌یه چیمخیریب واصیفین قولوندان توتاراق یولونا داوام ائتدی:- آتانا زنگ ائده‌جم، دییه‌جم بو اوشاغی قوروماق لازیم دیر. آمما منه بیر شئی ماراقلی دیر. خطرینه دَیَن‌لرین سیندیرمادیغین بورونلاری قالماییب، بیر قیزین عهده‌سیندن گله بیلمیرسن؟ نییه ساچیندان توتوب کنارا آتمادین؟
- قیزا ال قالدیرمازلار معللیم، اوغلانلارا باخما،- دییه واصیف ماوی گؤزلریندن گولومسه‌دی.
آتابالا معللیمین بو یئنی‌یئتمه اوغلانین بؤیوکلر سایاغی تمکینیندن خوشو گلدی، بیغ آلتی گولومسه‌دی‌سه ده، آمما واصیف‌له قاش‌قاباقلی دانیشدی:
- همممم...سنین ایشین چتین اولاجاق. اوّللر تکجه رقیبلرین، اوغلانلار ایلیشیردی سنه، ایندی قیزلار دا... قانلاری خاراب کؤپک اوشاقلاری!- آتابالا معللیم T حرفینه اوخشایان بیغی‌نین آلتیندان دئیینه- دئیینه  ایره‌لیله‌دیکجه واصیف آنلامیردی کی، صینیف رهبری اؤز- اؤزونه دانیشیر، یوخسا اونونلا.
یاخینلاشدیقجا گیریش قاپیسی‌نین قارشیسیندا گؤرونن مکتبین ان گؤزل قیزی آمالیانین اوزونه گولومسه‌مسی واصیفه بیرجه آندا هر شئیی اونوتدوردو.
بوتون ناراحاتلیغی یوخا چیخدی، اوزونه نورلو بیر تبسسوم یاییلدی...
مدینه سعیده قوشولوب روسییایا قاچمیشدی. روستووا گلدیک‌لری ایلک گون کرایه ائو توتدولار. ائو صاحیبلری کوممونال منزلین بیر اوتاغینی اونلارا وئرمیشدی. ائو صاحیبه‌سی ماریانایا چوخ اوخشاییردی. اوزاق یول گلیب یورولدوقلاریندان مدینه داش کیمی یاتمیشدی. گئجه‌نین قارانلیغیندا سس- کویدن آییلاندا باشی اوستونده پلیس‌لری گؤردو. تلاش و قورخو ایچینده بویلاناندا سعیدی آغزی‌اوسته اوزادیب قوللارینی قانداللاییردیلار..‌‌
سعید ائو صاحیبه‌سینی زورلاما جهدی اتهامی ایله سکگیز ایل آزادلیقدان محروم ائدیلدی. محکمه‌ده معلوم اولدو کی سن دئمه، مدینه یاتاندان سونرا، سعید سو ایچمک اوچون مطبخه کئچیب، اورادا چای ایچن ائو صاحیبه‌سینی ماریانا ایله" سهو سالیب" ، آرخادان قوجاقلاییب سینه‌سینی اوخشاماغا باشلاییر. قادین چیغیر- باغیر سالماق ایسته‌ینده آغزینی الی ایله قاپادیر، دوشونور کی خوشلاندیغیندان بئله ائدیر. ائو صاحیبه‌سینین اَری ساوِلی مطبخده کی هنیره قاچیب گلیر و ایری تاوانی آرخادان سعیدین باشینا چیرپیر. سونرا پلیسه زنگ ائدیر...
مدینه آتاسینین ائوینه قاییتمادی. بازارلاردا، پیشتاختالار آراسیندا گئجه‌لدی. اومود ائتدی کی سعید جزاسینی چکیب قورتاراندان سونرا ائولنه‌جکلر.
اونلارین هئچ ایلک گئجه‌سی ده اولمامیشدی.
یول یورغونو اولدوقلاری او ایلک گئجه سعید یانیندا یاتان مدینه‌نی ماریانانین بنزرینه دییشمیشدی. مدینه ایللرله گؤزله‌سه ده، سعید حبسدن قاییتمادی. کامئرا یولداشینی اؤلدوردویونه گؤره داها اییرمی ایل حبس، سونرا داها بیر نئچه جنایت...مدینه دونیانین ان خبیث دویغوسو اولان اومودا آلدانا- آلدانا، سعیدی گؤزله‌یه- گؤزله‌یه قاریییردی‌ بیر دفعه اونو روستووون مرکزی بازارینین قارشیسیندا ماشین ووردو. بوتون سوموکلری چیلیک- چیلیک اولموشدو. ساغالماسی اوزون چکدی. گزنده آخساییر، بیر گؤزو ده گؤرموردو. بعضن باشینا داها نه گله بیلر دییه دوشونوردو. بو عؤمرو نییه یاشامیشدی؟  نییه بئله یاشامیشدی؟ ایندی نه ائتسین، کیمه اوز توتسون، بیلمیردی.
آمما نه اولورسا اولسون، وطنه دؤنمه‌یه اوزو یوخ ایدی. بلکه ده اوتانماقدان داها چوخ هیککه‌سیندن گئری قاییتماق ایسته‌میردی.

بیر شوشه آراغی دیبینه کیمی بوشالدیب، آییلاندا مسکووا- باکی قاطارینین پلاسکارت کوپه‌سینده ایدی. قاطار یالامانی کئچمیشدی. هئچ بیلمیردی گئتسین یوخسا گئری دؤنسون. دییه‌سن ایندی ائله ده فرقی یوخ ایدی...

آتا- آناسی چوخدان رحمته گئتمیشدی. یگانه قارداشی ولادی‌واستوکدا میچمان* ایدی. کیمسه‌سیز ائولرینین قارشیسیندا دایانیب، نه‌یی سه خاطیرلاماغا چالیشیر، آمما روحوندا هئچ بیر سس، هئچ بیر هَنیر دویموردو. خاطیره‌لر ده اونو ترک ائتمیشدی.
قونشولاردان بیری اونو گوجله تانیدی، حاصاردان آشیب حیاط قاپیسینی آچدی کی، کوچه‌ده قالماسین.
بایاقدان سوسقون قالیب قونشونون سواللارینا جاواب وئرمک ایستمه‌ین مدینه بیردن سانکی ان واجیب شئیی خاطیرلاییبمیش کیمی سوروشدو:
-اوشاقلار مکتبه یئنه ده اریک باغیندان کئچیب گئدیرلر؟
قونشو بو آن دونیانین ان معناسیز سؤالینی وئرن مدینه‌یه تعجوبله باخدی:
- یوخ. آی قیز ایندییه اریک باغی قالار؟! آغاجلاری کسیب باغی جاماعاتا ائو یئری کیمی پایلادیلار...
هله قاطاردا مدینه‌نین باشیندا دلی بیر هوس اویانمیشدی، تکجه او اریک باغینی یئنی‌دن گؤرمک ایسته‌ییردی. باشقا هئچ نه‌یی، هئچ کیمی. قونشونون سؤزوندن سونرا مدینه‌نین کدرلی اوزونده زورلا سَزیلن تبسسوم کؤلگه‌سی دولاندی. قونشو گؤزونو اونون نه افاده ائتدییی بللی اولمایان اوزوندن چکمه‌دن" باغین یئرینده تزه مکتب، بیر ده پلیس بیناسی دا تیکیب‌لر"- دئدی.
قونشونو یولا سالان مدینه ایللر اؤنجه اونون اولان پنجره اؤنونده کی چارپاییسینا یاخینلاشدی. هئچ نه دییشمه‌میشدی. همین کؤهنه بیر یانی اییلمیش چارپایی‌یا اوزو اوسته سَریلدی. بو چارپایینی چوخ سئویردی. هر گئجه یوخوسوندا اریک باغینی گؤروردو. بلکه ده یوخو دئییل، خیال ایدی.
آغاجلار چیچک آچیردی، او ایسه واصیف‌له ال- اله آغاجلارین آراسی ایله مکتبه گئدیردی...مکتبده ایسه واصیف‌له آمالیانین بیر- بیرینه اوزاقدان تبسسومو  اونون اریک چیچه‌یی رنگینده کی بوتون خیاللارینی آلت- اوست ائدیردی. ائرته‌سی گون مدینه آیاغلارینی سورویه- سورویه بیر واختلار اریک باغینین اولدوغو طرفه یوللاندی. قونشونون دئدیکلرینه رغمن امین ایدی کی، گئدیب باغی یئنی‌دن گؤره‌جک. باغدان ایسه اثر- علامت یوخ ایدی. یالنیز فردی یاشاییش ائولری و انضباطی بینالار. مدینه‌نین گؤزو او باغدان قالمیش هئچ اولماسا تک بیر اریک آغاجی آختاردی. یئنی چکیلمیش یولون او بیری طرفینده بالاجا بیر آغاج گؤزونه دیدی. ساغا- سولا شوتوین ماشینلارین آراسیندان یولو کئچمه‌یه چالیشدی. محو اولموش باغین سون ایشارتیسیندان سوروشاجاغی چوخ شئی وار ایدی. پلیس‌ین خیدمتی ماشینی آنا یولا چیخاندا، یول کئچن قادینی گؤره‌ن، سوروجو اَیلَجی باسیب ماشینی دوردوردو.
اؤزونو ایتیرمیش قادین یئره اوزاندی. پلیس ماشیندان دوشوب سوروجوسونه"- تئز اول، دیکلت اونو" دئدی. گنج سوروجو مدینه‌نین قولوندان توتوب آیاغا قالدیردی:" خالا ازیلمه‌میسن کی؟"
اوزون موددت الکل استفاده‌‌چیسی اولان مدینه سوروجویه جاواب وئرمه‌دن دومانلی گؤزلرینی پلیسین اوزونه تیکدی. بیر نئچه آن سسسیزجه باخیب یئنه بیر سؤز دئمه‌دن چئوریلیب گئتدی. پلیس بو بوز- بولانیق گؤزلری نه واختسا گؤرموشدو، آمما یادا سالا بیلمیردی. بیر خیلی آشا- آشا گئدن قادینین آرخاسینجا باخیب ماشینا اَیلَشدی. " گئدک".
پلیس حیاتیندا بوتون بوز خاطیره‌لر کیمی بو گؤزلرین صاحیبی‌نی ده همیشه‌لیک اونوتموشدو.
آمما رایون پلیسی‌نین اریک آغاجلارینین چیچک‌لریندن بویلانان دوم- دورو گؤزلرینین واصفه عایید اولدوغونو مدینه در حال آنلامیشدی...

*میچمان: حربی دریا ضابیطی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اَریک باغی(حئکایه)
✍یازان:« واحید ممدلی»
کؤچورن:« سحرخیاوی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»

"کیمی‌نین اوّلی، کیمی‌نین سونو" دئییرلر. هر چند بعضن سون دا، ائله اوّل کیمی اولور...
شَهَر هر طرفدن مئیوه آغاجلاری ایله احاطه‌لنمیشدی. مرکزه یاخین بیر اَریک باغی واردی کی، شاگیرد و معللیم‌لرین چوخو یولو قیسالتماق اوچون جیغیرلاری ایله مکتبه گئدیردیلر.
مدینه بو گون ائودن چوخ ائرکن چیخمیشدی. باغین اورتاسیندا بالاجا آدا کیمی گؤرونن بؤیورتیکن کوللارینین آراسیندا گیزلنیب کیمی‌سه گؤزله‌ییردی. اطرافی گؤزتله‌ینده نیسبتن ایری گؤوده‌لی، قوجا اریک آغاجینین آرخاسیندا مکتبین سون صینیفینده، اؤزوندن اوچ صینیف یوخاریدا اوخویان سعیدین ده پوسقودا اولدوغونو گؤردو.
هامینین قورخدوغو سعید اوچ ایل ایدی، صینیفده قالیردی.مودوردن توتموش، بیرینجی صینیف شاگیردینه کیمی هرکس اونون مکتبدن ردّ اولوب گئتمه‌سینی ایسته‌سه ده، بونا بیرجه درس حیصه مودورو عیباد معللیم مانع اولوردو...
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

هاشیم ترلان ادبیات سئونلر گوزگوسونده

آپاریجی: «کریم قربانزاده»
دانیشان‌لار: « ائلدار موغانلی»، «علیرضا میانالی»

دیکلمه‌لر: «بهروز صدیق»، «ویدا حشمتی»، «نیره اردلانی»

خاطیره‌لی شکیل‌لر، کلیپ‌لر، دیکلمه‌لر... ایشیق سایتی‌نین آرشیویندن.

زمان: # بو گئجه جمعه 1401/10/30
ساعات: 21

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا  .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

ایشیغین اوره یی
سئچیلمیش اوشاق شعری
یازار:«احمد ائفه»
چئویرن:«بهروز صدیق»
ناشر:«پارلاق قلم»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

«آنار-آندا»

ایکی ائکیز آذربایجانلی ماهاجیر بالامیز «آنار-آندا» آدلاریله  دورد یاشلاریندا آلمانیادا (اوشاقلار باغچاسینا)  گئدیرلر گلین اورداباش وئرنلری «اومای » خانیمین دیلیندن ائشیده ک.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

«آنار آندا» اوشاقلار باغچاسیندا1
«اومای» خانیم

دوقلوهایمان رادر گروه متفاوتی از یک مهدکودک در شرق آلمان ثبت نام کرده ایم.
شرق میگویم چون تصور بر این است که شرق آلمان نژادپرست هستند!
این مهد کودک در منطقه ای از شهر قرار دارد که کمتر کودکی غیر از کودکان اصالتا آلمانی در آنجا ثبت نام کرده اند.، اندک کودکان غیر آلمانی هم، کودکانی هستند که یکی از والدینشان آلمانی هستند و یا در همینجا بدنیا آمده اند و پدر و مادرشان مشکل زبان آلمانی ندارند و این کودکان زبان آلمانی را همچون زبان مادریشان مسلط هستند.
در این بین دو قلوهای ما، با موهای مشکی و قیافه ای غیر آلمانی و با پدر و مادری که زبان آلمانی را در حد مبتدی میدانند و خودشان هم به زبان مادری (تورکی آذربایجانی) زبان گشوده اند، در این مهد کودک و جامعه حضور دارند. و در مهد کودک فقط به زبان آلمانی صحبت و ارتباط برقرار میکنند.
«مربیان بچه هایمان، همه اعلان های مرتبط با برنامه های مهد را به زبان مادری ما به ما می رسانند.» هیچ اجباری در این باره ندارند. و هیچ درخواستی در این باره از طرف ما به آنها مطرح نشده است. مادر درک صحبت ها و مطالب روزانه به زبان آلمانی مشکلی نداریم (یعنی زبان آلمانی ما در حدی هست که با مربیان به راحتی ارتباط برقرار کرده و جلسات بیش از یک ساعت با آنها برگزار می‌کنیم). با این حال، صرفا بدلیل اینکه فشار راسیستی را حس نکنیم، و با علم بر اینکه ما در کشور خودمان از زبان مادری مان در محافل رسمی محروم هستیم، این را بدون هیچ حس لطف و یا منتی انجام میدهند، و از اینکه از گوگل ترنسلیت استفاده میکنند بدون آنکه صحیح و ناصحیح بودن کلمات را متوجه شوند، از ما عذرخواهی میکنند.
بنظرتان چرا؟

https://t.me/Adabiyyatsevanlar