ادبیات سئونلر
3.13K subscribers
6.98K photos
2.46K videos
1.03K files
18.2K links
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Download Telegram
اوشاق ادبیاتی

منیم ایلک الیفبام
یازار:« اوقتای حوسنلی»
بو کیتابی گوزل بالالارینیز اوچون ادبیات سئونلر کانالیندان ائندیرین.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Oqtay Hüseynli - Mənim İlk Əlifbam.pdf
9.4 MB
اوشاق ادبیاتی

منیم ایلک الیفبام
یازار:« اوقتای حوسنلی»
بو کیتابی گوزل بالالارینیز اوچون ادبیات سئونلر کانالیندان ائندیرین.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

آذربایجان افسانه لری

سؤیله ین:» صمد بهرنگی - بهروز دهقانی«
چئویرن:» منیژه جم‌نژاد«

گول ایله سیناور ۱

👸بیری واریدی، بیری یوخودو. بیر کیشی واریدی، آدی حاتم ایدی. حاتم چوخ الی آچیق، باغیشچی بیری ایدی. اوشاقلیغیندا آغزین آناسینین دؤشوندن چکیب، باشقا اوشاقلاری دا سود یئمه یه قویاردی. حاتمین بیر قصری واریدی، قیرخ قاپیسی واریدی. جماعت هرگون گلیب یئییب ایچردی، گئدیرکن ده قوللوقچولار بیر بشقاب دولو قیزیل وئریب یولا سالاردیلار. بیر گو٘ن بیر درویش گلیب یئمک یئییب، بیر بشقاب قیزیلین آلیب گئتدی. ایکینجی قاپی دان گلدی. یئمک یئییب چیخدی. اوچونجودن گیرنده، اؤنونو کسیب دئدیلر، نه طاماهکارسان! سن ایکی گز گلیب یئییب ایکی بشقاب دا قیزیل آلیبسان.
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
آذربایجان افسانه لری

سؤیله ین:» صمد بهرنگی - بهروز دهقانی«
چئویرن:» منیژه جم‌نژاد«

گول ایله سیناور ۱

👸بیری واریدی، بیری یوخودو. بیر کیشی واریدی، آدی حاتم ایدی. حاتم چوخ الی آچیق، باغیشچی بیری ایدی. اوشاقلیغیندا آغزین آناسینین دؤشوندن چکیب، باشقا اوشاقلاری دا سود یئمه یه قویاردی. حاتمین بیر قصری واریدی، قیرخ قاپیسی واریدی. جماعت هرگون گلیب یئییب ایچردی، گئدیرکن ده قوللوقچولار بیر بشقاب دولو قیزیل وئریب یولا سالاردیلار. بیر گو٘ن بیر درویش گلیب یئمک یئییب، بیر بشقاب قیزیلین آلیب گئتدی. ایکینجی قاپی دان گلدی. یئمک یئییب چیخدی. اوچونجودن گیرنده، اؤنونو کسیب دئدیلر، نه طاماهکارسان! سن ایکی گز گلیب یئییب ایکی بشقاب دا قیزیل آلیبسان. گئنه نه ایستیرسن؟ درویش قیزیل لاری یئره چیرپیب دئدی: واه واه، عجب حاتم دی! بیزیم پادشاهین قیزی نین بیر سارایی وار قیرخ قاپیلی. قیرخین دان دا گئدیب یئمک یئییب بیر بشقاب قیزیل آلا بیلرسن. کیمسه ده دئمز نئچه یول گئدیب، نئچه بشقاب قیزیل آلمیسان. حاتم بو سؤزلری ائشیدیب حیرت ده قالدی. اؤز یانیندا دئدی: گرک گئدیب بو قیزی گؤروب اونونلا ائولنم. دوروب گئتدی او شهره. پادشاهی سوروشوب تاپدی. ایچری گئدیب یئمک یئدی، چیخدی، بیر بشقاب قیزیل وئردیلر. ایکینجی قاپی دان گیردی. گئنه اوسایاق. قیسا جا، قیرخ قاپی دان دا گیردی، قیرخ دفعه ده قیزیل آلدی. کیمسه نین ده نئچه یول گلدییی له ایشی یوخویدو. سونوندا قیزین یانینا گئدیب دئدی سن گرک منله ائولنه سن. قیز دئدی منیم باشلیغیم چوخدو، سنین گو٘جون چاتماز. حاتم دئدی: ایشین اولماسین، نمنه دی دئ. قیز دئدی: فلان شهرده، بیر اذان وئرن وار. آخشام شوق ذوق لا ، گو٘له - گوله داما چیخیب اذان وئرر. اذان قورتولاندا او٘زگوزونه چالیب باییلار. اونون ایشیندن باش تاپسان، من سنله ائولنرم. حاتم دوروب آذان وئره نین شهرینه یوللاندی. سوروشدو، ائوینه گئتدی. گؤردو کیشی سئوینجک داما چیخیب اذان وئردی. قورتولاندا او٘ز گؤزونه چالیب هوشدان گئتدی. اؤزونه گلنده حاتم گئتدی یانینا دئدی: بو گئجه سنه قوناغام. اذان وئرن دئدی: اولسون، گل گئدک. شام باشیندا حاتم سوفره دن چکیلیب دئدی: بو ایشین سیررینی منه دئمه سن، یئمه یه ال وورمارام. اذان وئرن دئدی: قارداش، شامیوی یئ. من سیرریمی کیمسه یه دئمرم. ایندی کی سن دیرنیرسن، فلان شهرده بیر کور یولچو وار، نه قدر پول وئرسن، دئیر: "انصافین اولسون". اونون ایشیندن باش چیخاریب منه دئسن، منده ناغیلیمی سنه دئیرم. سحر تئزدن حاتم دوروب گئتدی. گئتدی، گئتدی، او شهره یئتیشدی. گؤردو بازار باشیندا بیر کور یولچو اوتوروب. بیر قیزیل سکه آووجونا قویدو. یولچو دئدی: انصافین اولسون. بیر سکه ده قویدو آووجونا، گئنه دئدی: انصافین اولسون. حاتم هر نه اونا پول وئردی، گئنه کیشی دئدی: انصافین اولسون. سونوندا حاتم سوروشدو: قارداش نیه هئی دئییرسن انصافین اولسون؟ یولچو دئدی: من سیرریمی کیمسه یه دئمرم. ایندی کی سن اصرار ائلیرسن، دئ گؤروم گول، سیناورین باشینا نه گتیردی؟ سیناور ده گولون باشینا نه گتیردی؟ اوندا من سیرریمی سنه دئیه‌رم. بونو دا بیل سیناور کیمسه یه سیررینی دئمز. دئسه ده اونو اؤلدورر. حاتم سیناورین نشانه لرین آلدی. گئجه یاتدی، سحر دوروب گول- سیناوره ساری گئتدی. چؤلدن کئچرکن های کو٘ی ائشیتدی. باخیب گؤردو اوچ دئو بیر بیریله ساواشیر. حاتمی گؤروب دئدیلر: اوداها، آدام گلدی. او بیزدن عاقیللی دی. دده مالیمیزی یاخجی بؤلر. حاتم دئدی: نه خبردی؟ دئولر دئدیلر: دده میز اؤلوب، بیر حضرت سلیمان خالچاسی قویوب، اوستونده اوتوروب دئسن: حضرت سلیمان عشقینه بیزی آپار فلان یئره، آپارار. بیر او٘زوک ده قویوب، کیمسه اونو تاخسا، گؤزه گؤرونمز اولار. او هامینی گؤرر کیمسه اونو گؤرمز. بیر سوفره ده قویوب، هرزامان آچارسان ایچی دولودو خورد خورک له. ایندی  بو مالی یاخجی بؤلسن سنی چیی - چیی یئیریک، پیس بؤلسن، کاباب ائلییب یئیریک. حاتم دئدی: بو خیرت پیرت لاری قویون قیراغا، قولاغ آسین گؤرون نه دئییرم سیزه. او٘چ اوخ آتیرام. کیمسه بیرینجینی تئز گتیرسه، خالچا اونونکو. ایکینجی او٘زویو گؤتورر، او٘چونجو ده سوفره نی. دئولر چوخ سئوینیب دئدیلر: گؤردوز آدام عاغیللی دیر، دده مالینی نئجه بؤلدویونو بیلر! حاتم او٘چ اوخ گتیردی، نه گو٘جو وار، آتدی، دئولر اوخلاری گتیرمه یه یومولدولار. حاتم تئز او٘زویو گؤتوردو بارماغینا تاخدی، اوتوردو خالچانین او٘ستونده، سوفره نی ده ووردو قولتوغونا دئدی: حضرت سلیمان عشقینه منی آپار گول ایله سیناورین ائوینه. گؤز قیرپیمیندا شهره یئتیشدی. گؤردو بویوک بیر ائودی. قاپی دؤیدو دئدی: آللاه قوناغیام، بو گئجه قویون بوردا یاتیم. دئدیلر اولسون، ایچری گل. حاتم ایچری گئتدی، گؤردو اوتاغین گوشه سینده بویوک بیر قفس وار، ایچینده ده یئکه بیر قاطر. اویاندا دا بیر ایت باغلییبلر.
آردی وار...
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اوشاق ادبیاتی

شیرین یوخو
«کارتون»


اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا  .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«کریم قربانزاده»
کیتاب اوخومورسان سا،
موسیقی یایا قولاق آسمیرسان سا،
سینمایا، تیاتیرا، سفره گئتمیرسن سه،
طبیعتین گورونتولریندن ذووق آلمیرسان سا،
سئویب سئویلمیرسن سه،

«سن چوخداندیر اولوبسن یالنیز گوتورنین یوخدور»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
:« میر حسین دلدار بناب»

شهرین اوزونو کدر باسیردی!

شارهاشار قارهاقار، قورشون، قارغا، قار
وئرمیشدی سس سسه، گؤیدن یاغیردی
بیر دلی چیخمیشدی، دلی‌خانادان
قارلارین ایچیندن، گیلیز* ییغیردی!

شهرین اوزونو، کدر باسیردی
گؤیه‌ریردی یئردن، دار آغاجلاری
قارا یئل اسیردی، امان وئرمه‌دن
قارانلیق کسیردی، یال یاماجلاری

توپراغا دوشوردو، بیر_ بیر ایگیدلر
قیزیل قان آخیردی، گؤوده‌لریندن
قادینلار تئللرین، کسیب آتیردی
قوخموردو شهرین، شحنه‌لریندن

چیچک‌لر دورموشدو، کولک قارشیندا
لچک‌لری بیر_ بیر، یئله گئدیردی
اوزونده گولوشلر، چیچکله‌نرکن
یئنه ائل ساراسی، سئله گئدیردی...

بیر قارغا اوتورموش، باخیر چیناردان
بیر دلی، قارغایا، باخیر ماراقلا
قارغایا سؤیله‌ییر، حزین سسی‌یله
یالقیزام نه اولار، منی قوجاقلا!

شهره دار یاغیر، داغا قار یاغیر
بیر دلی اؤزونو، چیناردان آسیب
یییه‌سیز بیر یووا، یالقیز یاشاییر
شهرین اوزونو، قارانلیق باسیب!

* گیلیز: فیشنگ پوکاسی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«پرویز سودی» دالغا

غزل_

دیل تورکو، دوداق غونچا، گؤزون پنجره‌دیر، باخ
سؤز قاش‌قاباغیندان سوزولن بال کره‌دیر، باخ

چیخ سئیره بولودلوق هاوا سللم‌دی خیاوان
آددیم‌لارین آلتیندا سریلمیش تره‌دیر، باخ

مین فتنه بئجر، کیپریگی چال، آغزیمی باغلا
هر کلمه یازیلمیش آرادا حنجره‌دیر، باخ

نازلان، بئلی سیخ، چیگنیوی قالدیر، دؤشو ترپت،
ساقی دولانیم باشیوا خوش منظره‌دیر، باخ

عاشیق‌لار اوخور، راجی‌لار اوینور، وَ سؤیودلر
مؤی یارپاق آچیر، ایده جاییر، گؤز گؤره‌دیر، باخ

من‌دن سوروشورلار کی بهشتی گؤره بیللیک،
البت، اورا «زنگان چایی» تک بیر دره‌دیر، باخ

آخشام «گاوازنگ»دن شهَره گلمه‌گیم اولمور،
آواره‌لیگیم اولماسا کی مسخره‌دیر، باخ!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
یومور:«بویوک آغا افندی»

سون خبرلر


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حمید محمدزاده‌نین «فوتبالچی» پووئستی
«همت شهبازی»

حمید محمدزاده ۱۳۰۲ ده تبریزده آنادان اولماسینا باخمایاراق آذربایجان ملی حکومتی دئوریلدیکدن سونرا، آذربایجان جمهوریتینده تحصیلات و یارادیجیلیغینی داوام ائدیر. او، آخوندزاده، نسیمی، شهریار و… اوزره تدقیقاتی ایشلرینه گؤره داها چوخ بیر تدقیقاتچی کیمی تانینیر. آنجاق اوندان قالان حکایه و نثر اثرلری، اونون بو ساحه‌ده ده مشغول اولدوغونو گؤستریر. “فوتبالچی” پووئستی بو سیرا اثرلریندن‌دیر. اثر ایلک دفعه ۱۹۶۰.جی ایلده باکیدا آذربایجان دولت نشریاتی طرفیندن کیریل الیفباسیندا چاپ اولور.
فوتبالچی پووئستینده اولان حادثه‌لر استانبول و سونرا دا ایکی شمالی و جنوبی کره آراسیندا باش توتان ساواشلارلا اولایلاشیر. جمال استانبول کلوبوندا مشهور بیر فوتبالچی‌دیر. اونون هئیکلینی استادیونون قارشیسیندا دیکلدیب‌لر. آنکارا و استانبول کلوب‌لاری‌نین مدیرلری آراسیندا اولان ایرنج آلیش‌-وئریش‌لری قبول ائتمه‌ین جمال، سئوگیلیسی مریم‌له تانیش اولدوقدان سونرا، حیاتینی دا فوتبالدان آییراراق سیاسی و باریش اوغروندا مبارز بیر آداما چئوریلیر. او، دونیادا گئدن ساواشین علیهینه اولاراق «باریش» بیان‌نامه‌سینی امضالایاراق بو آدلا دا بیر فوتبال کلوبو یارادیر. آنجاق اونو آمریکا عسگرلری گئییمی آلتیندا زورلا “کره” ساواشینا آپاریرلار. او، بونا اعتراض ائدیر. اوندا اولان بو دوشونجه‌نین اؤزه‌یی، سئوگیلیسی مریم‌له باغلی‌دیر.
جمال ساواشدا یارالانیر و ایکی قیچینی الدن وئره‌رک استانبولا قاییتدیقدا یئنه ده باریش ائلچیسی اولاراق ساواشین علیهینه مبارزه‌لر ائدیر. بوتون بو ایش‌لرین آرخاسیندا اونون سئوگیلیسی مریم دورور. مریم بیر معلم کیمی، هم ده باریش اوزره فعالیت گؤسترن سیاسی بیر فعال‌دیر. فوتبالچی جمالین‌ دوشونجه طرزینی دَییشدیرن ده ائله او اولور. مریم سیاسی فعالیتی اوزره دوستاغا دوشور. دوستاقدان چیخارکن، جمال دا ساواشدان علیل شرایطده قاییدیر. اونلار استادیونون قارشیسیندا یئنه ده باریش یولوندا مبارزه ائدرکن بیر-بیرینه قووشورلار.
فوتبالچی پووئستی‌نین ساده سوژئت خطی ایله دئییلمه‌سینه باخمایاراق اونون سیمبولیک چالارلاری دا واردیر. یازیچی اثری یازارکن (۱۹۶۱) تالان اولموش و اوزرینده آلیش-وئریش‌لر اولموش بیر ملی آماجین نیسگیلینی ده اؤزونده داشییر. اثرین ایلکینده فوتبال اوزره گئدن ایرنج آلیش‌ـ‌وئریش‌لر، ایران‌لا روس (شوروی) آراسیندا «آذربایجان ملی حکومت» حاقدا سوودالاشمالار سیمبولونو داشییر. یعنی اثرین حادثه‌لری، ایکی کره (شمالی و جنوبی کره) آراسیندا باش وئرمیش ساواشدان گئدرکن، یئنه ده یازیچی دوغما یوردونو و یوزلرله اؤزونه تای دیدرگین دوشموش، سورگون و یاخود اعدام اولموش انسانلارین طالعینی سیمبولیزه ائدیر. اثرین بیر یئرینده کره‌لی بیر قوجا بابا ایله نوه‌نین دانیشیغیندا سانکی آذربایجان ملی حکومتی‌نین قوردوغو سئوینج یاشانیر:
«سن فلهیین ایشینه بیر باخ، آتامین، بابامین قامچی آلتیندا ایشله‌ییب، ایللر اوزونو آلین تری ایله سوواردیغی یئره ایندی اؤزوموز صاحیب اولموشوق. ایندی گؤروم ایشله‌مکدن بویون قاچیردارام، یوخ، اؤز یئریمیز، اؤز ایشیمیز، بیرجه او ائوی تیکیب باشا چاتدیرساق داها دردیم اولماز» (ص ۷۷).
بونونلا بئله اثرده سولچو دوشونجه اساسیندا اؤزونون «باریش‌سئور» اولدوغونو گؤستریر یازیچی. یازیچی بو دوشونجه‌نی سیمبولیزه ائدن سوژئت‌لردن ده فایدالانیر:
«جمال اوجابوی اولدوغونا گؤره اونو سیرانین باشینا قویموشدولار. او، ساغ الی یورولوب بارماغی قابار اولدوغونا گؤره توفنگی سول الینه گؤتورموشدو. یانیندا گئدن عسکرلر بونو گؤروب گولوشدولر. گروهبان [سئرژانت] جئمس نه‌قدر چالیشسا دا بو گولوشلرین سببینی باشا دوشه بیلمه‌دی. او، سیرانین قاباغینا کئچدی، جمالین ساغ الینی بوش گؤردو. سیرانی ساخلادی، گلیب جمالین قارشیسیندا دوراراق، وار گوجو ایله قیشقیردی:
-نه اوچون توفنگی سول اللی توتموسان؟!
جمال سویوق‌قانلیلیقلا:
-ساغ الیم یورولوبدور،- دئدی. (ص۶۶).
«سول» اَله توفنگی آلماق، یازیچی‌نین فیکرینجه هر نه‌یی سول دوشونجه‌سی، ایستر گوج، ایستر خوشلوقلا اولسون دئیه حل ائده‌جه‌یینی سیمبولیزه ائدیر.
اثرین اساس موتیوی سئوگی و ساواش اوزره قورولور. بورادا، فوتبال اویونو یازیچی اوچون ساده‌جه بیر بهانه‌دیر. باش اوبراز مشهور فوتبالچی اولماسینا باخمایاراق ساواش اولدوغو اؤلکه‌ده ساواشا گئتمه‌سی قاچینیلماز اولور. بونون کناریندا او سئوگیلیسیندن ده آیریلیر. دئمک ساواش هر بیر کیمسه‌نی اؤز ایسته‌دییندن آییریر. حتتا اثرده باش اوبرازین فوتبالی سئودیینی نظره آلساق، یئنه ده ساواش اونو سئودییی فوتبالدان اوزاقلاشدیریر. ساواش، بوتون ایش‌لری داها چوخ سئوگینی یاریمچیق قویور. اونون تاماملادیغی ایش واردیسا او دا اؤلوم‌دور. ساواش، یالنیز اؤلومو تاماملاییر.
اثرین محکم و مرکب تحکیه قورولوشو یوخدور. آنجاق اونون چاپ زامانینی (۱۹۶۱) نظره آلدیقدا، گونئی نثری‌نین تاریخی گلیشمه‌سینه بیر اؤرنک اولماسی باخیمیندان اؤنملی‌دیر.
کیتاب، سونرالار دوزه‌لیش ائدیلمیش کیریل الیفباسی ایله یوخ، ایلک قبول اولونموش کیریلجه چاپ اولوبدور. بونا گؤره دوستوم ائلیار پولاد بی‌یین نه قدر اذیت چکدیینه یاخیندان شاهید اولموشام. کیتابی دوستوم ائلیار پولاد جنابلارینا وئررکن اونون کؤچورولمه آرزوسونو دا دئدیم. هر زامانکی کیمی بوتون انرژی ایله قبول ائدیب ایشله‌یه‌جه‌یینی دئدی. کتاب، بوتا نشریاتی طرفیندن ۱۳۹۵ ده ایشیق اوزو گؤردو.
موغان – ۱۴۰۰/۱۲/۲۵
قایناق:«ایشیق سایتی»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«عدالت امی» دومان

عشقیمیز  زامانین  موقددس عشقی 
اولونجه موقددس ساخلا    مله ییم
ایللرین حسرتی چوخ یوروب  سنی
باش  قویو ب  سینه  مه  یوخلا  مله ییم



سسیندی  عومرومون  سولماز بزه یی
سئوگیمیز   دونیانین سئوگی  اوءزه یی
سنده کی   گوزللیک    حاققین    دوزه  یی
همیشه گل اولاق  حاقق لا   مله ییم


بو  دویغو  یوخوسا   اویاتما  منی
نازین لا   قلبیمی اوی   آتما منی
نشعه یم  بو حالدا ن   آییلتما  منی
هردن بیر  دومانین    یوخلا   مله ییم


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دئدیم-دئدی
دئدیم: دئییرلر دولت بحرانی یامان کنترول ائلییب،
دئدی: هه  قیرخ ایلدن سونرا مملکتین اوچ دن بیرینه 5سانتیم  قاریاغییب گاز قطع اولوب، قطارلار دونوب یولداقالیب، مملکت تعطیل اولوب آممادولتین اللری آغریماسین بحرانی بتر کنترول ائلییب. 

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«علی طالبی قایاباشی» 

" شاختالی سئوگی "

سنه دونه-دونه دئمیشدیم آخی
ایلگیمیزی کسسن داریخاجاغام
سئوگی دونیامیرا واختسیز وعده سیز
اَجل اولوب اَسسن داریخاجاغام

سنه تاپشیرمیشدیم بو اوزاق یوللار -
سئوگیمیزه بیر گون شاختا وورماسین
الین  اوزاق دیرسا الیمدن منیم
باری اوره ییمیز گئنده دورماسین


منی گوز یاشیملا بوراخیب بوردا
باشقا محببته جیغیر سالیرسان
من سنه تامارزی قالمیشام سنده -
باشقاسیندان گوروش واختی آلیرسان


سئویلدیین کسی سئوه بیلمیرسن
عئشقیدن دورورسان گئنده نه فایدا
سنی او دوشونمز ، سنده کی منی
سنده یول چکیرسن منده ، نه فایدا


https://t.me/Adabiyyatsevanlar
محمدعلی فرزانه 1302-1384
موعاصیر ادبیاتیمیزن دونیا شهرتلی ادبی، مدنی، اجتماعی، سیاسی شخصیتی« محمدعلی فرزانه» نین ابدی خاطیره سینه عشق اولسون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ادبیات سئونلر:
«ایشیق سؤنمز»

خالقی نین خوشبختلیگی اوچون اورگی چیرپینان فرزانه لر فرزانه سی محمد علی فرزانه دونیاسینی دگیشدی!
 
محمدعلی فرزانه 1302 اينجي گونش ايلینده مش اكبر آدلي بير عائله‌ده تبريزين چاي قيراغي محله‌سينده ماهي آدلي آنادان دونیایا گؤز آچمیش، 7 ياشا چاتاركن دارالتربيه‌ مکتبینه یازیلمیش، اورادا آذربايجانين تانينميش آرتئستي و تياترچی سي محمد علي رشدي‌، مکتب موعاوینی ایله تانیش اولمش. محمدعلی فرزانه آنا دیلینه اولدوقجا دوشگون بیر اینسان کیمی فارس کیلاسلارینا قاتیلماسینا باخمایاراق اؤز آنا دیلی نی اوخویوب و اؤیرنمک حسرتی ایله یاشامیش، آتا و آناسی مالی باخیمدان یوخسول اولدوقلاری اوچون او گوندوزلر قالی توخوماقلا و گئجه لر ایسه مکتبه گئتمک ایله مشغول اولموش و اورتا مکتب تحصیلاتینی تبریزین "عالی مکتبینده (دانشرای عالیده)" باشا چاتدیرمیش. گئجه  و گوندوز وئردیگی امک کؤلگه سینده محمدعلی فرزانه 18 یاشیندا معلم اولموش. او معلیم لیک مسلکی نین قیراغیندا تبریزین تربیت کتابخاناسیندا ایش ایله مشغول اولاراق تبریزده یاییلان گونده لیکلره مقاله یازمانی دا نظردن قاچیرمامیش. محمدعلی فرزانه تربیت کیتابخاناسیندا ایشلرکن اوزرینه توز قونموش دینده باطیل کیتابلار دئیه بیر "کیتاب بوغچاسی" ایله اوزله شمیش. او کیتابلاردان بیری کئچن یوزایلین اووللرینده گیلیسلی رفعتین تورکیه ده یایینلاتدیغی "ده ده قورقود" کیتابی ایمیش. بو کیتاب محمدعلی فرزانه ده بؤیوک ماراق دوغورموش. محمدعلی فرزانه بو کیتاب داستانلاری اوزره آوروپا، تورکیه و آذربایجاندا  یاییلان مقاله و کیتابلاری توپلاماغا باشلامیش و 1324- 1325 اینجی ایللرینده تبریزده نشر اولان آذربایجان قزئتینده ده ده قورقود داستانلاریندان بؤلمه لر چاپ ائتدیرمیش. محمدعلی فرزانه 1329 ایلینده سیاسی اولماق ایتتیهامی ایله شاهلیق حاکیمیتی طرفیندن توتولاراق دوستاقلانمیش و  1332 اینجی ایل تبریزدن تهرانا کؤچه رک اورادا معلیملیک و اؤز عئلمی فعالیتینی سوردوره رک 1342 اینجی ایلده بایاتیلار آدلی کیتابی چاپ ائتدیرمیش.
محمدعلی فرزانه آنا دیلی اوزره یازیر: « منيم آنا ديليميزين سوز خزينه سي و ميللي وارليغيميزين هاميدان پارلاق و صاف آيناسي اولان خلق ادبياتيميزين گئنيش  و رنگارنگ دونياسي ايله تانيشليغيم آناملا اولموشدور. آنام منه تكجه دوغما ديليميزي اؤيرتمكده يوخ، بلكه بير آز بويا ـ باشا چاتينجا و ايستيني ـ سويوغو قانينجا ديليميزين سؤز خزينه‌سينه يول ـ تاپماقدا ايلك معليم اولموشدور».(1). محمدعلی فرزانه  م.ع.فرزانه، م.ع.قوسی، م.ع.یاشار و م.ع.روشن کیمی ایمضالارلا مطبوعاتدا چیخیش ائتمیش، مقاله لر، کیتاب تانیتمالاری و تنقیدلری و ساییره موضوعلار اوزره یازیلارین مؤالیفی اولموش. محمدعلی فرزانه نین یازیلاری نین اساس موضوعسونو خالق فولکولورو ایچرمکده دیر. او آتا،  آنا، دوست و تانیشلاریندان ناغیل و بایاتی، مثل، تاپماجالار دینله یرک اونلاری توپلاییب کیتاب حالینا گتیره رک آذربایجان فولکولورونون قورونماسینا خیدمت ائتمه گه چالیشمیشدیر. محمدعلی فرزانه 1355 اینجی ایل اختر خانیم ایله ائوله نه رک ایکی اوشاق صاحابی اولموش (نیما و ندا) و 1358 ایلینده معلیملیک مسلکیندن امکچی اولاراق عئلمی و مدنی ساحه لرده اؤز فعالیتینی سوردورمه گه چالیشمیش. 1371 اینجی ایل باکی اونیوئرسیته سی محمدعلی فرزانه جنابلارینا فخری دوکتورا عنوانی وئرمه گه لاییق گؤرموش. محمدعلی فرزانه 1377 شمس ایلینده اورک خسته لیگینه توش گله رک سوئدین گؤنتبرک شهرینه علاج اولماق اوچون یولا دوشموش. محمدعلی فرزانه نین یاراتدیغی اثرلردن آشاغیداکیلاری آد چکمک اولار:
1 ـ باياتيلار  دفعه‌لر چاپ اولوب، يئني آرتيرمالار و توركجه باشلانيش‌لا يئني‌دن باسيلاجاق.
2 ـ مباني دستور زبان آذربايجان. اونجه بير جيلده‌ده داها سونرالار ايكي جيلده چاپ اولموشدور.
3 ـ گزيده هايي از ترانه‌هاي روستايي فارسي. بو كيتاب سونرالار ايران يئرلي ترانه‌لريندن سئچمه‌لر، آذري توركجه سينه منظوم ترجمه‌لرله بيرليكده 120 صحيفه‌ده سوئد اولكه سينده چاپ و يئني ده‌ن يايينلانميش دير.
4 ـ كجايي دوست كجا ـ ترجمه
5 ـ چنين بود اما چنين نخواهد بود ـ ترجمه
6 ـ گوشه هايي از خاطرات و چند داستان از جليل محمد قلي زاده
7 ـ شهريار و حيدربابا ـ مكتوبلار ونظيره لر
8  دده مين كيتابي ب . ق سهندين اثري ( كاميل متن ) بو كتاب محمدعلی فرزانه طرفیندن  لاتين و عرب الفباسي ايله آذربایجان دیلینده سوئدده 2001 ده چاپ اولموش
اوستاد فرزانه نين آذربايجان ديلی، فولكلورو، بديعي ادبيات ،گرامر، خالقيميزين كيملي يي ، ميللي وارليغيني آراييب ،داراييب ترجومه، چاپ و نشر ایشلرینده کؤمگی کئچدیگی داها بعضي اثرلرين آدینی بئله قئيد ائتمك اولار.
1 ـ ميرزه باغير حاجي زاده دن چاپ اولماميش خاطيره‌لر
2 ـ آذربايجانين ائل ماهني لاري
3 ـ آذربايجان اوشاق فولكلورو ـ اختر خانيم بدوستاني ايله بيرگه
4 ـ آذربايجان فولكلورونون توپلانماسي آراشديريلماسي و نشري تاريخيندن فولكلور اؤرونكلري ايله بيرليكده
5 ـ ملانصرالدين لطيفه‌لري، آذربايجان ديلينده فارسجا يا ترجمه سي ايله
6 ـ آذربايجان ائل سؤزلري ( آتالار سؤزو ) عرب و لاتين الفباسي و آچيق لامالار ايله بيرليكده
7 ـ آذربايجان ائل سوزلري ايكينجي جلد ـ ( دئيملر، دويملار عرب و لاتين اليفباسي و مجازي آنلاملارلا بيرليكده )
8 ـ تمثيل لر و مثللر
9 ـ آذربايجان عاشيق شعري آنتولوژوسو
10 ـ مقاله لر ـ فارسجا چاپ اولانلار 2 جيلده
11 ـ مقاله لر ـ فارسجا چاپ اولمايانلار 2 جيلده
12 ـ مقاله لر ـ توركجه 4 جيلده چاپ اولانلار و چاپ اولمايانلار
13 ـ سوز اينجي لري آذربايجان كلاسيك و چاغداش شعري ، ان قديم دورلردن بو گونه قدر 5 جيلدده
14 ـ ناظيم حكمتين شعرلري فارسجايا ترجمه سي ايله
15 ـ رسول رضائين شعرلري فارسجايا ترجمه سي ايله (بو اثرده استادا عمران صلاحي يارديمچي اولموشدور)
16 ـ تركان پارسي گو ـ فارس ديلينده شئعر يازان آذربايجانلي شاعيرلرينين آنتولوژوسو
17ـ صمد بهرنگي نين آذربايجان ناغيللاري آذربايجان ديلنده صمدين اؤز خطي ايله
18 ـ آذربايجان ديلينين قرامري لاتين و عرب گرافيكاسي ايله
19 ـ واژه نامه آوايي (صوتي ) زبان ادبي آذربايجان موارد و شواهدله
20‌ـ آنا ديليميز و ميللي وارليغيميز اوغروندا خاطيره لر ( بو خاطيره لرين بير سيراسي وارليقدا چاپ اولموش دور )
21 ـ او بير زاماندا اوردوبادلي محمد سعيدين آن تانينميش و دئمك شاه اثري اولان دومانلي تبريزي علي قولو كاتبي ايله بيرگه فارسجايا چئويرير بردي لركي، « كيهان شب جمعه » ده يا‌يليردي آنجاق اوراداكي، صحيفه‌لر باغلانادان سونرا،  بو آرديجيل رومان بلكه ده يار ـ ياريمچيليق قالدي.
22 ـ درام دلقك سيرك ـ ترجمه
23 ـ بلينسكي نين مقاله لري ـ فرزانه معليم بو اثري فرانسيزدن فارسجايا چئويرميش و اميد ايران درگي سينده سيرا ايله چاپ ائتديرميشدير.
24 ـ فرهنگ لغات آذربايجان  (1).
محمدعلی فرزانه کئچمیشده بیر سیرا آذربایجان آیدینی طرفیندن عزیزلنیردیسه، گله جکده خالق ایجتماعیتی طرفیندن عزیزله نه جک و اونون آذربایجان اوغروندا گؤردوگو ایشلر و چکدیگی زحمتلر تاریخ بویو اونو خاطیرلاردا یاشاداجاقدیر. محمدعلی فرزانه ذات عالیه اولو تانریدان رحمت، اونون عائیله سی و اوشاقلارینا، آذربایجان ادبیات خادیملرینه دؤزوم دیله یه رک یاشامی نین سون ایللرینده سوئدده وارلیغین سسی درگیسینده قلمه آلدیغی سؤزلری بیر داها باشقالار اوچون اوخوتمانی دا  یئرلی حئساب ائدیریک:
"....مثلی معروفدور:  « دئییرلر: سن سایدیغینی سای، باخ گؤر فلک نه سایار؟»  بیز ایشه چوخ جوشقون  انرژی ایله باشلادیق. من بیرچیخیش اوپسالا انیورسیته سینده فارسی دری وتورکی آذری دیللری نین تاریخی گلیشمه سی موضوعوندا و نئچه- نئچه علمی – فرهنگی ارگانلاردا  دانیشیق ودیالوقلاردا اولدوم.  هرشئی اؤز یولوایله گئدیردی. لاکین بو فاصله ده گؤزله نیلمز وآمانسیز اؤرک خسته لیگی وقان چاتیشمازلیغی منی آیاقدان سالدی وخسته خانایا کؤچورولدوم. بیری- بیری نین آردینجا ایکی دفعه، اوچ آی فاصله ایله اؤرک اوپراسیونونا معروض قالدیم وبو  اولایلاردا ، خصوصیله ایکینجی اوپراسیونون آردینجا، بیرسیرا عوارض اؤزونو گؤستردی وپزشکی قورونمانین زمانی اوزاندی وهله ده دوام ائتمکده دیر. سالقرانیسکا خسته خاناسی نین قلب بؤلومو پرسویزی منیم ساغالماغیمدا هئچ بیر چالیشمانی اسیرگمه دی. اقامت آیلاری نین اوزانیب  ایللره چئویریلمه سی، علمی- فرهنگی ایشیمیز اؤز یئرینده قالسین، ائلدن- اوبادان  وعین حالدا  عائله دن اوزاقلیق وخبرسیزلیک، بیزی نگرانلیق وروحی هیجانلارا چولقاییردی. بوناگؤره ده  بیزه اوزون مدتدن سونرا اقامت  اجازه سی  وئریلینجه، اوشاقلاری گؤرمک ویاخیندان احوال توتماق خاطره اونلارا خصوصا قیزیمیزا سفارش ائتدیک ، بلکه بورایا گلسین. لاکین اوبیری- بیری نین آردینجا بئش دفعه درخواست وئرندن سونرا، سوئد ویزاسی آلماغا نایل اولمادی وچاره سیز بیز ائل- اوبا، دوست آشنا وعائله میزی گؤرمک وگؤروشمک اوچون دوقتوردان سفره مشورت آلینجا،  واونون تاپشیریقلارینی دینله دیکدن سونرا، بو سفره جان آتدیق. بئله لیکله بوسفره دوغوردان- دوغرویا بیر زیارت سفری آدی وئرمک یئرلی اولور.... نئچه ایلدن سونرا قیزیمیزی، اوغلوموزو، گلینیمیزی گؤردوک یاش یاریمیندا اولان وبؤیومه سینی یالنیز عکسلرده گؤرن نوه میزی باغریمیزا باسدیق. دوستلاردان وآشنالاردان اؤنجه دن خواهش ائتمیشدیک گلمه سینلر، بونونلا بئله عائله، عضولریندن علاوه ، دوستلاردان ، قلمداشلاردان، تانیشلاردان گلیب اورا دا ایکی ساعات آیاق اوسته قالانلار واریدی.
وارلیغین تحریریه هئیئتیندن ده سؤنمز، ساوالان، رف- رف وباشقالاری دا واریدیلار. سؤنمز چاپ ائتدیگی کتابلاریندان هدیه گتیرمیشدی وبو  هدیه ان قیمتلی هدیه اولا بیلردی. بیزدن سونرا عرصیه گلن جوان نسلدن  وقلم دوستلاریندان دا واریدیلار. اؤپوش- گؤروشدن سونرا من یورغون اولدوغوم ایچون  ائوه آپاریلدیم وبئله قرارا گلدیک کی دوستلار وتانیشلارلا سونراکی گونلرده  دانیشاق ودردله شک. صاباحیسی گؤندن تهراندا اولدوغوموز گونلرده قارداشلار وقوهوم- اقربالاردان علاوه، هرگون یا بیرگونآرا تهراندا یاشایان وطنداشلاردان هم بیزیم نسل وهم ده بیزدن سونراکی نسیللردن وخصوصا بوسون ایللرده یارانان درین انتیباه و اویانیش دؤوره سینده عرصه یه گلن نسلدن ایکی بیر- اوچ بیرگلیردیلر. بیز قدیمکی جوانلار، بیر بیریمیزی تانیردیق، مدتلر بیربیریمیزله یاشامیشدیق وبیربیریمیزین باخیشلاری وروحیه لری ایله تانیش ایدیق. لاکین بوجوان نسلین آییق- ساییقلیغی، عموما عالی تحصیل آلدیقلاری حالدا، باخیشلاری و داورانیشلاری انساندا اونلارا درین محبت واحترام یارادیردی. بیزیم اؤز کیملیگیمیزی، وارلیغیمیزی تانیماقدا چوخلو دولانباج یولاردان گئچدیگیمیز حالدا، بونلار اونو چوخ راحاتجا منیمسه میش و باشدان آشیرمیشلار وخصوصا نظری جهتدن چوخ یئتگین انسانلار سویه سینه چاتمیشلار. فقط پراکتیک جهتدن اؤزونو گؤسترن تجربه آزلیغی دیر. سؤز یوخ کی، زامان اؤتدوکجه اودا آرادان گئده جک وبیزیم اؤز آیاغی اوسته دایانان نسلیمیز خلقیمیزله  یاخیندان یاخینا انسیت تاپاجاق واؤز انسانی- میللی دوشونجه وباخیشلارینی اؤز دوغما خلقلریله اورتاقلاشاجاقدیر. بو نسلین قاباریق خصوصیتلریندن بیری بوراسیندادیرکی، او ایناندیغی وباغلاندیغی یولو اؤز  وارلیغی ودوشونجه سی ایله یئیه لنیب وقاباقکی بیزیم نسلیمیزده اولانلارین بیر چوخوکیمی، ایده ئولوژو اونو سئچمه ییب، بلکه او اؤز خط فکیریسینی سئچیب وبللندیریب وائله بوناگؤره ده اؤز داورانیشلاریندا ودیالوقلاریندا دموکراتیک سجیه یه یول تاپیب ویا داها دوغروسو  یول سئچیبدیر. اونون بؤیوک حؤرمتی واینامی گئچمیش نسیللردن قالان ضیالیلارا وبوندان داها اوستون اونون حتی آشیری نظر صاحبلری و بیله – بیله ویا بیلمه دن آرایا سؤز آتانلار وآرانی قاتانلارلااؤز- اؤزه دیالوق آپارماقدا واورتاق دیل تاپماقدا و دموکراتیک شیوه ایله داورانماقدا، اونلارا نظرلرینی سؤیله مکده حق قازاندیریرلار وبو حرکت آذربایجان وایران جامعه سینده آنلاشمالارا یول آچماقدا ان دگرلی آددیم ساییلابیلر. تهراندا دوستلار ووطنداشلار بیرمعارفه مجلیسی قورماق ایسته ییردیلر. لاکین چون قاباقجادان بو مجلسی تبریزده تشکیل ائتمک قرارینا گلمیشدیلر ومن ده بو قرارلا موافق ایدیم ، تهراندا اولدوغوم سون گونلرده وارلیق درگیسی نین هئیت تحریریه جلسه سینده اشتراک ائتدیم و اورادا هردفعه وهر یئرده اولدوغوکیمی دوکتورهئیت جنابلاری نین و اورادا اولان قدیم وتازا قلمداشلارین محبت واکرامیندان فایدالاندیم ویئری گلمیشکن بورادا بیرداها درین حؤرمت ومنتدارلیقلا  اؤزومده دویدوغوم احساسی دوکتور هئیت جنابلاری وباشقا تحریریه عضولرینه نثار ائدیرم. بوتون اجلاسلاردا خصوصیله وارلیغین تحریریه هئیتینده منیم حیات یولداشیمدان درین قدیر بیلنلیکله آد چکیلدی. واونون منیم خصوصا خسته اولدوغوم سیرادا چکدیگی زحمت وداشیدیغی همتدن تشکرلر ائدیلدی. بونلار منیم اؤز قلبیمین درینلریندن قوپان سؤزلر اولدوغو اوچون بیر جوابیم وار ایدی. حیات یولداشیم اختر اولماسایدی، چوخ احتمال من بو گون بوردا اولمایاجاغیدیم.  البته بو آرادا یئری گلمیش کن خسته لیک دؤورانیندا و اوندان سونرا بوتون یاخیندا- یا اوزاقدا قایغی بسله ین، همدردلیک ائدن ویاردیمچی دورانلاردان تشکرلریمی بیلدیرمه یی اؤزومه وظیفه سانیرام و درین منتدارلیغیمی بیلدیریرم....
بیز تبریزه اردبیل یولو ایله یوللاندیق. بوسفرده قیزیمیز، گلینیمیز ونوه میز سئودا دا بیزیم ایله ایدیلر. بو یولدان گئتمک اوناگؤره  ایدی کی گلینین آتاسی حیراندا بیر یغیجام ائو دوزلتدیریر. ائو هله یاریمچیلیق اولدوغوندان اونون عمیسی اوغلونون قوناغی اولدوق وعمی اوغلی بیزه اوکی وار اکرام گؤستردی. حیرانین چیخیلماز دره لرینده اردبیل جاده سی نین گنیشلنمه سی ایله ایندی ویلائی ائولر تیکیرلر وحیرانین گؤرونوشو دگیشیر. ایکی یا اوچ گون اوردا آزاد و تمیز هاوادان بهره له نندن سونرا اردبیله یا داها دوغروسو سرعینه گئتدیک. سرعینده همیشه کی کیمی من شاعر دوستوم رحیم اسداللهی ( دؤننکی قارتال وبو گؤنکو درویش ) تخلص ایله گؤروشدوم. رحیمین ائوی شاعرلر دوشرگه سیدی.      اوستاد شهریار سرعینه گئدنده همیشه رحیمه قوناق گئدردی وکریمی مراغه ای ده سئیره چیخاندا هئچوقت رحیمی یاددان چیخارتمازدی . رحیمین اوغلانلاری بویلو- بوخونلو جوانلار اولوبیلار وبؤیوک اوغلو گؤزل بیر قیزلا ائوله نییب و اؤز قیزی لئیلانی دا کؤچوردوب.