Forwarded from ادبیات سئونلر
فورمانین موقدس سیرّی- شهریار یاخود افسانه یوخوسو -
یازان:«جاوانشیر یوسیفلی»
کؤچورن:«ذکیه ذولفقاری»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
بضاً دونیادا لاپ ائله سنین یاشادیغین مملکتده باش وئرن حادثهلر، یوخ، لاپ ائله ایندیجه باش وئرن بیر اولای هر شئیی بؤلوب- پارچالاییر، صؤحبت البته کی، ادبيّاتدان و صنعتدن گئدیر، بوحادثه، یاخود حادثهلر اینسانلاری دونن بؤیوک شؤوقله باغلاندیقلاری صنعتدن آییریر، سسلرینه های- کوی قاتیر، آنجاق او آداملار اؤزلرینی صنعتین اَن یوکسک ذیروهسینده حیسّ ائلسهلرده، هر شئی او سس- کویه ساتیلیر، اونون اَلینده اسیراولور. و بیر ده وار اوبیئکتیو گئرچکلیک، اونون تأثیری آلتیندا آللاهین ایشیق و اِنِرژی بخش ائتدییی یارادیجی اینسانلار بیر عومرو گودازا وئرملی اولور. بیر یاندا یالانچی سعادت دالغالاری(خوفو)، دیگر یاندا ظولم و ایستیبدادین آللاهین وئردییی او اِنِرژینی دونیا دوردوقجا دوراجاق گؤزللیکلره چئورین آغریلی بیرعومور...
یالانچی شئیلر( یالانچی خوشبختلیک، آلدادیجی سعادت...) خوف یارادیر، حقیقتسه- مسئولیّت...
ریاکار رئژیمین یاراتدیغی یالانچی سعادتی سطرلرآراسی تنقیدین ده بیر حدّی وار، او حدّ کئچیلنده یوخاریدا دئدیییمیزکیمی، هر شئی اورتادان بؤلونوب- پارچالانیر و صنعت آداملاری دا بو پارچالاردا یئر آلیرلار و بیر آنلیق دونیا و اینسانا یؤنلیک حساسسلیق آزالیر، بلکه ده یوخا چیخیر، بو پارچالارین هر بیرینده سمایا میللهنن نغمهلر هئچ گؤیون یئددینجی قاتیندا بئله ،گؤروشمورلر، یعنی تماس هئچ اولمامیش کیمی ایتیر...
بئله بیر اورتامدا دونیایا او قانادلاردا نغمهسینی اوخویان صنعتکارلارین سسینی باتیران بیر سس گلیر. بیر شعردوغولور، زامانلا تاریخین خفه کولیسلرینده گئدن قانلی"دؤیوشلرین" سونوجوندا بو سسین بو یئنی نفسین صاحبی اؤزونو فدا ائلهییر و محض اونون"اؤلومو" سایه سینده او آیریلان پارچالار بیرلشیر.
اصلینده، بو دئییلنلر هر بیر گؤزل شعرین، یعنی تکرارسیز نفسین حیفظ ائتدییی میسّییانین باشقا بیر شکیلده ایفادهسی، یعنی زامان کئچدیکجه اؤزونو،تاپان ماهیّتینی محض بو شکیلده ایفاده ائدن فورماسیدیر. بدیعی فورمانین،یارانیب زامان ایچینده باش وئرن حادثهلردن اَن حساس قولاغین، اَن حساس اورَگیین بئله، ائشیتمهدییی پیچیلتیلاری اؤزونه هوپدورماسی مسئلهسی، اصلینده چوخ قلیظدیر. بو پروسئسی تام اولاراق آنالیتیک لاددا ایضاح ائتمک چتیندیر. هم ده فورما تکجه فورمال، تئکنیکی مسئلهلردئییل. بیلدییینیز کیمی. بوکونتئکستده، مثلا سولئیمان روستمین تبریزشعرلرینی، صمد وورغونون مشهور، هم ده بؤیور- باشیندا موباحیثهلر آچیلان"آذربایجان" شعرینی اینجه لمَک اولار . بیر ده وار بؤیوک شهریارین" حئیدربابایا سلام" و تورکجه دیگر متنلری... بو متنلرین هامیسیندا( شوبهه سیزکی، هر بیرینده-آیریلیقدا!) وطن، یورد، سئوگیسی، بؤلونموش وطنین اورَگیینه باتان تیکانلی مفتیللر و یئنه ده-اوجو بوجاغی بیلینمهین سرحدسیز وطن عشقی دؤیونور. آنجاق فرقلر ده وار، اؤزو ده یئرله گؤی آراسینداکی مسافهلرقدر .
البتّه بدیعی فورمانین یوخاریدا وورغولادیغیمیز"گیزلینلردن" قوپوب- گلیب بیر قلیبده گؤرونمهسی آنلامیندا. آمّا بو فرقلر سادجه(فورمال) فرقلر ده دئییل، سئوگینین، وورغونلوغون دوغوردوغو آغری و ایضطیرابین بیتیب- توکنمزلییینی ده" آنی کادرلارلا" (شعرده ، بدیعی متنده آغری و ایضطیراب محض گؤز اؤنوندن آنیدن کئچن، اؤزونو بو یوللا سنه حیسّ ائتدیرن و یوخ اولان بیر نسنیه چئوریلیر و سن بوتون عومرون بویو او آغرینین، او ایضطیرابین لپیرلرینی، " آیاق توزلارینی" آختاریرسان...) بیلدیرن ماهیّهدیر. یعنی، دئمک اولار عینی مؤوضودا، آنجاق فرقلی شرطلر آلتیندا یازیلان بدیعی متنلرین فورماسی چوخ فرقلی حقیقتلری سؤیلیه بیلیر.. .بدیعی فورما سوسدوغو و دانیشدیغی مقامی چوخ دقیق بیلیر، چونکی اینساندا آلدیغی حساسلیغی بیره اون آرتیریر س.وورغونون، س. روستمین شعرلرینده آغری ایچینده قیوریلان سئوگی یازینین شعره اویغون چوخ موکممل فورماسیندا ایفاده اولونور، حتی اوخو پروسئسینده آز قالا شاعرین قلم اَلینده درین دوشونجهلره دالدیغینین دا شاهیدی اولوروق. بو منظرهده گؤز اؤنوندن سولغون، آمّا کیچیک کادرلارلا اؤتوب کئچیر، مینیمالیست فیلم فورماتیندا...
قدرینی آیریلیق چکنلر بیلیر//هیجرینده گؤز یاشی تؤکنلر بیلیر//عؤمرونه قارانلیق چؤکنلر بیلیر//باغیندان گول، چیچک دردیم تبریزیم//یئنه تزه لَندی دردیم، تبریزیم!...
شهریارین متنینده ایسه باشقا بیر اوفوق گؤرونور:
داشلی بولاق-داش قوموننان دولماسین//باخچالاری سارالماسین- سولماسین//اوردان کئچن آتلی سوسوز اولماسین،//دئینه بولاق خئیرین اولسون آخارسان،// اوفوقلره خومار- خومار باخارسان .
یازان:«جاوانشیر یوسیفلی»
کؤچورن:«ذکیه ذولفقاری»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
بضاً دونیادا لاپ ائله سنین یاشادیغین مملکتده باش وئرن حادثهلر، یوخ، لاپ ائله ایندیجه باش وئرن بیر اولای هر شئیی بؤلوب- پارچالاییر، صؤحبت البته کی، ادبيّاتدان و صنعتدن گئدیر، بوحادثه، یاخود حادثهلر اینسانلاری دونن بؤیوک شؤوقله باغلاندیقلاری صنعتدن آییریر، سسلرینه های- کوی قاتیر، آنجاق او آداملار اؤزلرینی صنعتین اَن یوکسک ذیروهسینده حیسّ ائلسهلرده، هر شئی او سس- کویه ساتیلیر، اونون اَلینده اسیراولور. و بیر ده وار اوبیئکتیو گئرچکلیک، اونون تأثیری آلتیندا آللاهین ایشیق و اِنِرژی بخش ائتدییی یارادیجی اینسانلار بیر عومرو گودازا وئرملی اولور. بیر یاندا یالانچی سعادت دالغالاری(خوفو)، دیگر یاندا ظولم و ایستیبدادین آللاهین وئردییی او اِنِرژینی دونیا دوردوقجا دوراجاق گؤزللیکلره چئورین آغریلی بیرعومور...
یالانچی شئیلر( یالانچی خوشبختلیک، آلدادیجی سعادت...) خوف یارادیر، حقیقتسه- مسئولیّت...
ریاکار رئژیمین یاراتدیغی یالانچی سعادتی سطرلرآراسی تنقیدین ده بیر حدّی وار، او حدّ کئچیلنده یوخاریدا دئدیییمیزکیمی، هر شئی اورتادان بؤلونوب- پارچالانیر و صنعت آداملاری دا بو پارچالاردا یئر آلیرلار و بیر آنلیق دونیا و اینسانا یؤنلیک حساسسلیق آزالیر، بلکه ده یوخا چیخیر، بو پارچالارین هر بیرینده سمایا میللهنن نغمهلر هئچ گؤیون یئددینجی قاتیندا بئله ،گؤروشمورلر، یعنی تماس هئچ اولمامیش کیمی ایتیر...
بئله بیر اورتامدا دونیایا او قانادلاردا نغمهسینی اوخویان صنعتکارلارین سسینی باتیران بیر سس گلیر. بیر شعردوغولور، زامانلا تاریخین خفه کولیسلرینده گئدن قانلی"دؤیوشلرین" سونوجوندا بو سسین بو یئنی نفسین صاحبی اؤزونو فدا ائلهییر و محض اونون"اؤلومو" سایه سینده او آیریلان پارچالار بیرلشیر.
اصلینده، بو دئییلنلر هر بیر گؤزل شعرین، یعنی تکرارسیز نفسین حیفظ ائتدییی میسّییانین باشقا بیر شکیلده ایفادهسی، یعنی زامان کئچدیکجه اؤزونو،تاپان ماهیّتینی محض بو شکیلده ایفاده ائدن فورماسیدیر. بدیعی فورمانین،یارانیب زامان ایچینده باش وئرن حادثهلردن اَن حساس قولاغین، اَن حساس اورَگیین بئله، ائشیتمهدییی پیچیلتیلاری اؤزونه هوپدورماسی مسئلهسی، اصلینده چوخ قلیظدیر. بو پروسئسی تام اولاراق آنالیتیک لاددا ایضاح ائتمک چتیندیر. هم ده فورما تکجه فورمال، تئکنیکی مسئلهلردئییل. بیلدییینیز کیمی. بوکونتئکستده، مثلا سولئیمان روستمین تبریزشعرلرینی، صمد وورغونون مشهور، هم ده بؤیور- باشیندا موباحیثهلر آچیلان"آذربایجان" شعرینی اینجه لمَک اولار . بیر ده وار بؤیوک شهریارین" حئیدربابایا سلام" و تورکجه دیگر متنلری... بو متنلرین هامیسیندا( شوبهه سیزکی، هر بیرینده-آیریلیقدا!) وطن، یورد، سئوگیسی، بؤلونموش وطنین اورَگیینه باتان تیکانلی مفتیللر و یئنه ده-اوجو بوجاغی بیلینمهین سرحدسیز وطن عشقی دؤیونور. آنجاق فرقلر ده وار، اؤزو ده یئرله گؤی آراسینداکی مسافهلرقدر .
البتّه بدیعی فورمانین یوخاریدا وورغولادیغیمیز"گیزلینلردن" قوپوب- گلیب بیر قلیبده گؤرونمهسی آنلامیندا. آمّا بو فرقلر سادجه(فورمال) فرقلر ده دئییل، سئوگینین، وورغونلوغون دوغوردوغو آغری و ایضطیرابین بیتیب- توکنمزلییینی ده" آنی کادرلارلا" (شعرده ، بدیعی متنده آغری و ایضطیراب محض گؤز اؤنوندن آنیدن کئچن، اؤزونو بو یوللا سنه حیسّ ائتدیرن و یوخ اولان بیر نسنیه چئوریلیر و سن بوتون عومرون بویو او آغرینین، او ایضطیرابین لپیرلرینی، " آیاق توزلارینی" آختاریرسان...) بیلدیرن ماهیّهدیر. یعنی، دئمک اولار عینی مؤوضودا، آنجاق فرقلی شرطلر آلتیندا یازیلان بدیعی متنلرین فورماسی چوخ فرقلی حقیقتلری سؤیلیه بیلیر.. .بدیعی فورما سوسدوغو و دانیشدیغی مقامی چوخ دقیق بیلیر، چونکی اینساندا آلدیغی حساسلیغی بیره اون آرتیریر س.وورغونون، س. روستمین شعرلرینده آغری ایچینده قیوریلان سئوگی یازینین شعره اویغون چوخ موکممل فورماسیندا ایفاده اولونور، حتی اوخو پروسئسینده آز قالا شاعرین قلم اَلینده درین دوشونجهلره دالدیغینین دا شاهیدی اولوروق. بو منظرهده گؤز اؤنوندن سولغون، آمّا کیچیک کادرلارلا اؤتوب کئچیر، مینیمالیست فیلم فورماتیندا...
قدرینی آیریلیق چکنلر بیلیر//هیجرینده گؤز یاشی تؤکنلر بیلیر//عؤمرونه قارانلیق چؤکنلر بیلیر//باغیندان گول، چیچک دردیم تبریزیم//یئنه تزه لَندی دردیم، تبریزیم!...
شهریارین متنینده ایسه باشقا بیر اوفوق گؤرونور:
داشلی بولاق-داش قوموننان دولماسین//باخچالاری سارالماسین- سولماسین//اوردان کئچن آتلی سوسوز اولماسین،//دئینه بولاق خئیرین اولسون آخارسان،// اوفوقلره خومار- خومار باخارسان .
Forwarded from ادبیات سئونلر
پوئمادا ائتنیک- مدنی اراضینین شیفاهیلیک قاتینین سانکی مین ایللرین یوخوسوندان آییلیب اوزه چیخماسی، هر شئیی او جوملهدن،" یازی فندلرینی"، یویوب آپارماسی باشقا بیر اورتام یارادیر. یعنی، بدیعی فورمانین محض بو شکیلده دونیایا گلمهسینین بیر تاریخچهسی مؤوجوددور و بیر چوخ مطلبلری محض او تقلین ائدیر. بوشعر، او جوملهدن یوخاریدا آدلاری چکیلن شاعرلرین متنلرین قزل، یاخود وئرلیبرده اولماسی(دوغولماسی...) قئیری مومکوندور.
شهریار شعرینده اساس مسئله تکجه شیفاهیلییین بو قدر اوزه چیخماسی ایله محدودلاشمیردی، او هم ده یارادیجیلیغیندا مودئرن دوشونجه طرزی ایله قدیملییی، اَن قدیم چاغلاردان اینسان اوچون قالان، اوونون و هر دوغولان اوشاغین یادداشینا یازیلان ان اولوی نسنهلری اوستا شکیلده بیرلشدیرمیشدی. ایکینجی جهت، یعنی بو قوووشوق اوخودا درحال گؤرونمور و حیسّ ائدیلمیر، حیسّا ئدیلن یالنیز شیفاهی قاتین اولدوغو یئردن ترپنمهسی، داغی- داشی لرزیه سالماسیدیر . گیزلینده قالان شئیسه قدیملیکله- مودئرن دوشونجه طرزینین قوووشماسی شعرین پوئتیک ماهیّتینی شرطلندیریر. و بو شعرین اعجازی بو گون ده یاشاییر. بونون سببی نه ایدی؟
عادتاً، بیر شاعرین(یازیچینین) موکممل، گوجلو اثری دونیایا گلنده، ایللاه داکی، بونو بوتون کوتله اوخویوب سئونده همین مولیفین طالعیینده قریبه حادثهلر باش وئریر. نَیسه سوساماق و بو آجگؤزلوکله اونو"ایچمک" سوندا اونون توکنمهسینه، بیتمهسینه سبب اولور. بیر شاعرین بوتون یارادیجیلیغینی بیر اوووج ایچینه توپلایان شعری، اولورکی، اونون" قتلینه فرمان" رولونو اویناییر. شاعر محض بو ریتمین اوستونده قبول ائدیلیر، بوندان سونرا نه یازسا دا همین مشهور متن کیمی اوخونور ، شاعرین یارادیجیلیغی قالیر بیرکناردا، بو شعردن یاپیشیب افسانه لر یارادیرلار، اونا ائله ائپیتئتلر و مئتافورالار یاپیشدیریرلار کی، بو" میستیک نحری" آدلایان شاعر او سولارداجا بوغولور. و بو هئچ کیمین وئجینه اولمور.
" حئیدربابایا سلام" محض بو جور سئویلدی، آز قالا هر شئیی اونوتدوردو ، سونرا معلوم"افسانه لر " آیاق آچدی، آمّا دئدیییمیزین عکسی باش وئردی:
شاعر همین او" میستیکا بورولغانیندان" ساغ- سلامات چیخدی، یئنیدن دوغولدو. بونو، ظنّیمیزجه، ایکی فاکتورلا علاقهله ندیرمک اولار:
1. شهریارین بؤیوک ایستعدادی. تپهدن دیرناغا ادبيّات آدامی اولماسی و سایر. 2. بو دیلده دانیشان و سئون میللتین بلکه یوز ایل یول گؤزلهین دویغولارینین دا متنه نوفوذ ائتمههسی. موعاصیر ادبيّاتدا-مولیف-اثر اوخوجو اوچ بوجاغیندا آخیرینجی حلقهنین سون درجه حساس اولماسی فاکتورو اونودولمامالیدیر. بیر ده بونو اونوتمایاق: شهریار بیر شاعر(دئمیورق) کیمی مئدیوملا مولیفلییی بیرلشدیریردی. بیر یاندان نظامی گنجوی، سعدی و حافیظ کیمی قدیم عنعنهلرین داشیییجیسی ایدی( یئرله گؤیو بیرله شدیریردی)، دیگرطرفدن، مودئرن دونیا ادبيّاتینی بیلن آییق- ساییق آدام ایدی. عرب، فارس و فرانسیز دیلینی موکممل شکیلده بیلیردی. نئجه دئیرلر، " یئرین آلتینی و اوستونو بیلیردی". یعنی، تصوّور ائدین: قاتی دومانین، تورانلیغین ایچینده گؤزلری توکو- توکدن سئچن بیرآدام...
بیزیم تدقیقاتچیلار دئدییینیز اعجازی داها چوخ دیل فاکتورو ایله.باغلاییرلار. حتی آناسییلا باغلی بئله بیر اولموش حادثهیه ده تئز -تئز ایستیناد ائدیلیر. بو ایستیناد تام دوغرودور ،آنجاق بیزجه مسئلهنین بیرطرفیدیر. شهریارین اوشاقلیغی حئیدربابا داغینین اتکلرینده کئچیب. گؤزل طبیعی منظره لر، اوجا داغلار، داغدان شاققیلتییلا آخان چایلار... یادداشیندا ایز بوراخمالییدی. ایللر کئچدیکجه اوشاقلیق خاطیرهلری روحوندا سنین بیلمهدییین، بلکه آنلامادیغین شئیلرله بیرلشیر و گؤزلنیلمز شئیلر مئیدانا گلیر. عومومی قناعت بئله دیر . آنجاق بئله بیر اعجازی همین تجروبهنی کئچمیش هرکس، هر بیر شاعر یارادا بیلمیر آخی. دقت ائدین:
" حئیدربابایاسلام" پوئماسیندا، متنین اوّلیندن سونونا کیمی نه قدراعجاز، نئجه گؤزل، عوضسیز آنیملار یادا سالینیر، پوئمابیزی، نئجه دئیرلر، فرقلی دولایلاردان کئچیریر. کئچمیشدن قالما، کئچمیشدن گلن شئیلر، تصوّور ائدین کی، شاعرین خیالیندا جانلاندیقدا" ایتییی آزمیش کیمی" بوشلوقدا دولاشیر، نَیه، یاخود نهلرسه جالانیب اونو تاماملاماق، یئنی دونیا، بوسبوتون اوریژینال گئرچکلیک یاراتماق ایستهییر. پوئمادا محض بو پروسئس گئدیر. یعنی، مشهور بیر ایفادده اولدوغوکیمی، شعر سؤزو و دیلی دفع ائتمکله باشلاییر .
بیزیم تدقیقاتچیلارسا بو پوئمانی آنالیز ائدنده سادجه" دیل"دئییرلر. یعنی: سارتر:... شاعریازدیغی، ایشلتدییی دیلین ایچینده یوخ، اوندان دیشیریدادیر، محض بئله بیر وضعيّت دیلی مانعیه چئویریر...
شهریار شعرینده اساس مسئله تکجه شیفاهیلییین بو قدر اوزه چیخماسی ایله محدودلاشمیردی، او هم ده یارادیجیلیغیندا مودئرن دوشونجه طرزی ایله قدیملییی، اَن قدیم چاغلاردان اینسان اوچون قالان، اوونون و هر دوغولان اوشاغین یادداشینا یازیلان ان اولوی نسنهلری اوستا شکیلده بیرلشدیرمیشدی. ایکینجی جهت، یعنی بو قوووشوق اوخودا درحال گؤرونمور و حیسّ ائدیلمیر، حیسّا ئدیلن یالنیز شیفاهی قاتین اولدوغو یئردن ترپنمهسی، داغی- داشی لرزیه سالماسیدیر . گیزلینده قالان شئیسه قدیملیکله- مودئرن دوشونجه طرزینین قوووشماسی شعرین پوئتیک ماهیّتینی شرطلندیریر. و بو شعرین اعجازی بو گون ده یاشاییر. بونون سببی نه ایدی؟
عادتاً، بیر شاعرین(یازیچینین) موکممل، گوجلو اثری دونیایا گلنده، ایللاه داکی، بونو بوتون کوتله اوخویوب سئونده همین مولیفین طالعیینده قریبه حادثهلر باش وئریر. نَیسه سوساماق و بو آجگؤزلوکله اونو"ایچمک" سوندا اونون توکنمهسینه، بیتمهسینه سبب اولور. بیر شاعرین بوتون یارادیجیلیغینی بیر اوووج ایچینه توپلایان شعری، اولورکی، اونون" قتلینه فرمان" رولونو اویناییر. شاعر محض بو ریتمین اوستونده قبول ائدیلیر، بوندان سونرا نه یازسا دا همین مشهور متن کیمی اوخونور ، شاعرین یارادیجیلیغی قالیر بیرکناردا، بو شعردن یاپیشیب افسانه لر یارادیرلار، اونا ائله ائپیتئتلر و مئتافورالار یاپیشدیریرلار کی، بو" میستیک نحری" آدلایان شاعر او سولارداجا بوغولور. و بو هئچ کیمین وئجینه اولمور.
" حئیدربابایا سلام" محض بو جور سئویلدی، آز قالا هر شئیی اونوتدوردو ، سونرا معلوم"افسانه لر " آیاق آچدی، آمّا دئدیییمیزین عکسی باش وئردی:
شاعر همین او" میستیکا بورولغانیندان" ساغ- سلامات چیخدی، یئنیدن دوغولدو. بونو، ظنّیمیزجه، ایکی فاکتورلا علاقهله ندیرمک اولار:
1. شهریارین بؤیوک ایستعدادی. تپهدن دیرناغا ادبيّات آدامی اولماسی و سایر. 2. بو دیلده دانیشان و سئون میللتین بلکه یوز ایل یول گؤزلهین دویغولارینین دا متنه نوفوذ ائتمههسی. موعاصیر ادبيّاتدا-مولیف-اثر اوخوجو اوچ بوجاغیندا آخیرینجی حلقهنین سون درجه حساس اولماسی فاکتورو اونودولمامالیدیر. بیر ده بونو اونوتمایاق: شهریار بیر شاعر(دئمیورق) کیمی مئدیوملا مولیفلییی بیرلشدیریردی. بیر یاندان نظامی گنجوی، سعدی و حافیظ کیمی قدیم عنعنهلرین داشیییجیسی ایدی( یئرله گؤیو بیرله شدیریردی)، دیگرطرفدن، مودئرن دونیا ادبيّاتینی بیلن آییق- ساییق آدام ایدی. عرب، فارس و فرانسیز دیلینی موکممل شکیلده بیلیردی. نئجه دئیرلر، " یئرین آلتینی و اوستونو بیلیردی". یعنی، تصوّور ائدین: قاتی دومانین، تورانلیغین ایچینده گؤزلری توکو- توکدن سئچن بیرآدام...
بیزیم تدقیقاتچیلار دئدییینیز اعجازی داها چوخ دیل فاکتورو ایله.باغلاییرلار. حتی آناسییلا باغلی بئله بیر اولموش حادثهیه ده تئز -تئز ایستیناد ائدیلیر. بو ایستیناد تام دوغرودور ،آنجاق بیزجه مسئلهنین بیرطرفیدیر. شهریارین اوشاقلیغی حئیدربابا داغینین اتکلرینده کئچیب. گؤزل طبیعی منظره لر، اوجا داغلار، داغدان شاققیلتییلا آخان چایلار... یادداشیندا ایز بوراخمالییدی. ایللر کئچدیکجه اوشاقلیق خاطیرهلری روحوندا سنین بیلمهدییین، بلکه آنلامادیغین شئیلرله بیرلشیر و گؤزلنیلمز شئیلر مئیدانا گلیر. عومومی قناعت بئله دیر . آنجاق بئله بیر اعجازی همین تجروبهنی کئچمیش هرکس، هر بیر شاعر یارادا بیلمیر آخی. دقت ائدین:
" حئیدربابایاسلام" پوئماسیندا، متنین اوّلیندن سونونا کیمی نه قدراعجاز، نئجه گؤزل، عوضسیز آنیملار یادا سالینیر، پوئمابیزی، نئجه دئیرلر، فرقلی دولایلاردان کئچیریر. کئچمیشدن قالما، کئچمیشدن گلن شئیلر، تصوّور ائدین کی، شاعرین خیالیندا جانلاندیقدا" ایتییی آزمیش کیمی" بوشلوقدا دولاشیر، نَیه، یاخود نهلرسه جالانیب اونو تاماملاماق، یئنی دونیا، بوسبوتون اوریژینال گئرچکلیک یاراتماق ایستهییر. پوئمادا محض بو پروسئس گئدیر. یعنی، مشهور بیر ایفادده اولدوغوکیمی، شعر سؤزو و دیلی دفع ائتمکله باشلاییر .
بیزیم تدقیقاتچیلارسا بو پوئمانی آنالیز ائدنده سادجه" دیل"دئییرلر. یعنی: سارتر:... شاعریازدیغی، ایشلتدییی دیلین ایچینده یوخ، اوندان دیشیریدادیر، محض بئله بیر وضعيّت دیلی مانعیه چئویریر...
Forwarded from ادبیات سئونلر
شهریاری" زمانین حافیظی" آدلاندیریردیلار. هم ده، موعاصیر ایراندا موعاصیر دؤورون اَن بؤیوک قزل شاعری. بیر قزه لینده اؤزو ده بوندان بحث ائدیب:
من بیر جئیرانین عشقیندن
بیر قزل یازمیشامسادا ،
کؤهنلمیش اوسلوبدان
یئنی اوسلوب یاراتمیشام.
( سطری ترجومه مسیآغا محمّدینیندیر. )
نه ایدی او کؤهنلمیش اوسلوب؟ اوّلا، اونو دئیک کی، " یئنی قزل"ی شهریارسیز آراشدیرماق مومکونسوزدور. بیر ایران تدقیقاتچیسی(نادیرپور) یازیر:" بیزیم موعاصیر قزهلین بیناسی دؤرد سوتونا سؤیکنیر. تبریزلی شهریار، زنجانلی مونزوی، بئهبهانلی سیمین و گیلانلی سایه. شهریار دانیشیق دیلی، آذربایجان ادبيّاتی و دیل یئنیلیکلریندن ایستیفاده ائده رک فارس پوئتیک دیلینی،گئنیشلندیریب. مونزوی ایسه شهریارین نئوکلاسسیک مکتبینی ایزلهیهرک قزهلین دیلینده و وزنینده یئنی ایختیرالار ائدیب. موعاصیر قزلده 4 شاعر اؤزونه مخصوص اوسلوبا مالیکدیر. اوخوجو بو شاعرلرین آدی چکیلمهسه بئله، اونلاری طرزیندن آسانجا تانییا بیلیر. بونلار، بیرینجی نسیلدن شهریار، ایکینجی نسیلدن سیمین، اوچونجو نسیلدن نئیستانی و دوردونجو نسیلدن ایسه مونزویدیر".
شهریارین پوئتیک تفکّوروندهکی"ائلاستیکلیک"، " معجزه ایجاد ائله مک" باجاریغی سادهجه حئیرتلندیر . آیدینلیق اوچون تورکجهدن نومونه لر وئره بیلریک:
گلمز ، تانیرام بختیمی، ایندی آغارار صوبح،
قاش بِیله آغاردیقجا داها باشداآغاری...
یاخود:
گؤز یاشلاری هر یئردن آخارسا، منی توشلار،
دریایه باخار بللیدی چایلارین آخاری.
تدقیقاتچیلارین فیکرینجه، او، فارسجا و تورکجه قزللرینده چوخ یومشاق وزنلردن ایستیفاده ائدیب. شعر دیلینین دانیشیق دیلینه یاخینلاشماسی، دانیشیق سؤزلریندن قافیه دوزه لدیلمهسی، ردیفدن آز ایستیفاده ائدیلمهسی.
آمّا اونوتماق اولماز کی، شهریارلا چییین-چییینه اونون کیمی فرانسیز دیلینی و مدنيّتینی بیلن نیما یوشیج ده واردی. یارادیجیلیغینین ایلک دؤورونده آوروپا مودئرنیست شعرینین گوجلو تأثیری آلتیندا اولوب.
درحال نظره چارپان اؤزللییی: اووجونو آچسان، گؤیه اوچاجاق رومانتیک دویغولارین سون درجه رئالیست اینیکاسی! شعرین بوتون اراضیسی تکرارسیز، او واختا قدر ائشیدیلمهمیش اوبرازلارلا بزهدیلیب. زمینی قوصورسوز قورولوب: آشیب- داشان دویغولارگئرچک، سون درجه رئالیست موناسیبتله" ایداره ائدیلیر"! بو ایسه آرخیتئکتونیکادا دراماتیزمی گوجله ندیریب. بونا ایشاره ائده رک شهریار یازیردی:
من حافیظین بئشییینده نازلانان کؤرپهیم
"افسانه " یوخوسو آپاردی منی، عجب یوخوایدی!
( سطری ترجومه مسیآغا محمّدینیندیر).
نیما قدیم قلیبی داغیدیب، هر دؤرد میصراعدان سونرا بیر سربست قافیه ایشلهدیب و یئنی ستروکتور تکلیف ائدیب.
شهریار بللی اوسلوبلا بؤیوک بیر مکتب یارادیب، ادبی دوشونجهیه تکان وئریب، بو تأثیرین آلتیندا نئچه- نئچه تکرارسیز اثرلریارانیب. اونو اؤزونه اوستاد سایانلاردان بیری ده قزلده ایختیرالار ائتمیش زنجانلی حسین مونزویدیر.
شهریار تیپلی شاعرلرین متنلری اؤز دیللرینده سسلندیمی، شعر یئنیدن دوغولور.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
من بیر جئیرانین عشقیندن
بیر قزل یازمیشامسادا ،
کؤهنلمیش اوسلوبدان
یئنی اوسلوب یاراتمیشام.
( سطری ترجومه مسیآغا محمّدینیندیر. )
نه ایدی او کؤهنلمیش اوسلوب؟ اوّلا، اونو دئیک کی، " یئنی قزل"ی شهریارسیز آراشدیرماق مومکونسوزدور. بیر ایران تدقیقاتچیسی(نادیرپور) یازیر:" بیزیم موعاصیر قزهلین بیناسی دؤرد سوتونا سؤیکنیر. تبریزلی شهریار، زنجانلی مونزوی، بئهبهانلی سیمین و گیلانلی سایه. شهریار دانیشیق دیلی، آذربایجان ادبيّاتی و دیل یئنیلیکلریندن ایستیفاده ائده رک فارس پوئتیک دیلینی،گئنیشلندیریب. مونزوی ایسه شهریارین نئوکلاسسیک مکتبینی ایزلهیهرک قزهلین دیلینده و وزنینده یئنی ایختیرالار ائدیب. موعاصیر قزلده 4 شاعر اؤزونه مخصوص اوسلوبا مالیکدیر. اوخوجو بو شاعرلرین آدی چکیلمهسه بئله، اونلاری طرزیندن آسانجا تانییا بیلیر. بونلار، بیرینجی نسیلدن شهریار، ایکینجی نسیلدن سیمین، اوچونجو نسیلدن نئیستانی و دوردونجو نسیلدن ایسه مونزویدیر".
شهریارین پوئتیک تفکّوروندهکی"ائلاستیکلیک"، " معجزه ایجاد ائله مک" باجاریغی سادهجه حئیرتلندیر . آیدینلیق اوچون تورکجهدن نومونه لر وئره بیلریک:
گلمز ، تانیرام بختیمی، ایندی آغارار صوبح،
قاش بِیله آغاردیقجا داها باشداآغاری...
یاخود:
گؤز یاشلاری هر یئردن آخارسا، منی توشلار،
دریایه باخار بللیدی چایلارین آخاری.
تدقیقاتچیلارین فیکرینجه، او، فارسجا و تورکجه قزللرینده چوخ یومشاق وزنلردن ایستیفاده ائدیب. شعر دیلینین دانیشیق دیلینه یاخینلاشماسی، دانیشیق سؤزلریندن قافیه دوزه لدیلمهسی، ردیفدن آز ایستیفاده ائدیلمهسی.
آمّا اونوتماق اولماز کی، شهریارلا چییین-چییینه اونون کیمی فرانسیز دیلینی و مدنيّتینی بیلن نیما یوشیج ده واردی. یارادیجیلیغینین ایلک دؤورونده آوروپا مودئرنیست شعرینین گوجلو تأثیری آلتیندا اولوب.
درحال نظره چارپان اؤزللییی: اووجونو آچسان، گؤیه اوچاجاق رومانتیک دویغولارین سون درجه رئالیست اینیکاسی! شعرین بوتون اراضیسی تکرارسیز، او واختا قدر ائشیدیلمهمیش اوبرازلارلا بزهدیلیب. زمینی قوصورسوز قورولوب: آشیب- داشان دویغولارگئرچک، سون درجه رئالیست موناسیبتله" ایداره ائدیلیر"! بو ایسه آرخیتئکتونیکادا دراماتیزمی گوجله ندیریب. بونا ایشاره ائده رک شهریار یازیردی:
من حافیظین بئشییینده نازلانان کؤرپهیم
"افسانه " یوخوسو آپاردی منی، عجب یوخوایدی!
( سطری ترجومه مسیآغا محمّدینیندیر).
نیما قدیم قلیبی داغیدیب، هر دؤرد میصراعدان سونرا بیر سربست قافیه ایشلهدیب و یئنی ستروکتور تکلیف ائدیب.
شهریار بللی اوسلوبلا بؤیوک بیر مکتب یارادیب، ادبی دوشونجهیه تکان وئریب، بو تأثیرین آلتیندا نئچه- نئچه تکرارسیز اثرلریارانیب. اونو اؤزونه اوستاد سایانلاردان بیری ده قزلده ایختیرالار ائتمیش زنجانلی حسین مونزویدیر.
شهریار تیپلی شاعرلرین متنلری اؤز دیللرینده سسلندیمی، شعر یئنیدن دوغولور.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اوستاد:«شهریار»
بو گئجه باده ایله دفع ملال ائیله میشم،
عؤمرون بیر گئجه سینده بئله حال ائیله میشم.
بیز هارا، تار هارا، یا رب، گئجه مئیخانه هارا؟
اونودوب دردی بو ایّامدا مجال ائیله میشم.
ساقی نین غمزه سی اوخ، مئی جامی اولموش سپریم،
فلكین جؤورو ایله جنگ و جدال ائیله میشم.
مئی دمیر تك ائله ییب جانیمی، غمله ووروشوم،
غم دئمه، دوشمنیمی روستم زال ائیله میشم.
آجی ایامی شیرین ائتمگه سرخوش دولانیب،
كؤنلومو ایندی اسیر خط و خال ائیله میشم
گؤرموشم من اوزونون یاری سینی، تك قاشینی،
ای اوزونده نئجه گؤر سئیر هلال ائیله میش.
گئتمیش هیجران اوروجو گؤرجك هلال قاشلارینی،
بایرام اولموش بو گؤروش عزم و وصال ائیله میشم.
گؤرموشم اوزده او زرّین تئلی پروانه كیمی،
یانمیشام اودلارا، ترك پروبال ائیله میشم.
عشق درسی منه اؤیرتسه ده هیجران غمینی،
عشقه دوشمكله بئله كسب كمال ائیله میشم.
یاتماییب صوبحه كیمی من گئجه گون اوزلو یارین،
سینه سی گوزگوم اولوب، سئیر جمال ائیله میشم.
ساقی نین زلفونه عشق باغلاماسا عؤمرو اگر،
من بئله درك ائله ییب، بؤیله خیال ائیله میشم.
شهریارا غزل ائتمیش منی جئیران، گؤزلیم،
گؤر غزل ایله نئجه صید غزال ائیله میشم،
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بو گئجه باده ایله دفع ملال ائیله میشم،
عؤمرون بیر گئجه سینده بئله حال ائیله میشم.
بیز هارا، تار هارا، یا رب، گئجه مئیخانه هارا؟
اونودوب دردی بو ایّامدا مجال ائیله میشم.
ساقی نین غمزه سی اوخ، مئی جامی اولموش سپریم،
فلكین جؤورو ایله جنگ و جدال ائیله میشم.
مئی دمیر تك ائله ییب جانیمی، غمله ووروشوم،
غم دئمه، دوشمنیمی روستم زال ائیله میشم.
آجی ایامی شیرین ائتمگه سرخوش دولانیب،
كؤنلومو ایندی اسیر خط و خال ائیله میشم
گؤرموشم من اوزونون یاری سینی، تك قاشینی،
ای اوزونده نئجه گؤر سئیر هلال ائیله میش.
گئتمیش هیجران اوروجو گؤرجك هلال قاشلارینی،
بایرام اولموش بو گؤروش عزم و وصال ائیله میشم.
گؤرموشم اوزده او زرّین تئلی پروانه كیمی،
یانمیشام اودلارا، ترك پروبال ائیله میشم.
عشق درسی منه اؤیرتسه ده هیجران غمینی،
عشقه دوشمكله بئله كسب كمال ائیله میشم.
یاتماییب صوبحه كیمی من گئجه گون اوزلو یارین،
سینه سی گوزگوم اولوب، سئیر جمال ائیله میشم.
ساقی نین زلفونه عشق باغلاماسا عؤمرو اگر،
من بئله درك ائله ییب، بؤیله خیال ائیله میشم.
شهریارا غزل ائتمیش منی جئیران، گؤزلیم،
گؤر غزل ایله نئجه صید غزال ائیله میشم،
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
«اسماعیل_پیلپایه»
▫️دیشلریم تلگراف وورور
تکلیک، باسیلیر باغریما
گویون گوزونون یاشلاریندا
تکلیک کابینینده؛
دیشلریم تلگراف وورور...
هئی...
ایستهیین باغرینا قونماق
دنیزیم
باغریندا آدا اولماق.
هئی...
ایسلانیر گوزلریم
داریخدیقجا سایاقلاییر آددیملاریم
دوداقلاریم اوخویور یوخسول کوچهلری
قولاق آس
هر آددیمدا سنسیزلیک باغلی قاپ-باجادان هارای چکیر
بئینیمدن نهلر کئچیر، نهلر...
قارانلیقدا بویلانان دووارلار
قویمور سنی گورمهیه
شعیر باخیلمایان پنجرهلردن توکولور
و سونسوزا دونور سیخیلمایان اللر
بئینیمدن نهلر کئچیر، نهلر...
آه...
ییرتیق جئبلریمده اللریم دویونور
قوناقسیز کوچهلرده
اینانیرام کی یورولموشام
آددیملاریم سایاقلاییر
دامجی- دامجی
و یاواش- یاواش دوشونورم کی
هئچ بیر کس منی قورتارمایاجاق!...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
▫️دیشلریم تلگراف وورور
تکلیک، باسیلیر باغریما
گویون گوزونون یاشلاریندا
تکلیک کابینینده؛
دیشلریم تلگراف وورور...
هئی...
ایستهیین باغرینا قونماق
دنیزیم
باغریندا آدا اولماق.
هئی...
ایسلانیر گوزلریم
داریخدیقجا سایاقلاییر آددیملاریم
دوداقلاریم اوخویور یوخسول کوچهلری
قولاق آس
هر آددیمدا سنسیزلیک باغلی قاپ-باجادان هارای چکیر
بئینیمدن نهلر کئچیر، نهلر...
قارانلیقدا بویلانان دووارلار
قویمور سنی گورمهیه
شعیر باخیلمایان پنجرهلردن توکولور
و سونسوزا دونور سیخیلمایان اللر
بئینیمدن نهلر کئچیر، نهلر...
آه...
ییرتیق جئبلریمده اللریم دویونور
قوناقسیز کوچهلرده
اینانیرام کی یورولموشام
آددیملاریم سایاقلاییر
دامجی- دامجی
و یاواش- یاواش دوشونورم کی
هئچ بیر کس منی قورتارمایاجاق!...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
چهارشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا
نامه های «احسان طبری» به «ژاله اصفهانی»
بومکتوبلارین موضو لاری تام ادبیات دیر خصوصیله تنقید ادبیات سئونلر بو آچیدان(ادبی تنقید) باخیمیندان بو نامه لرین هرهفته چهارشنبه گونوبیرینی نشر ائده جک اومود ائدیریک سایین اوخوجولاریمیزا فایدالی اولا.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
نامه های «احسان طبری» به «ژاله اصفهانی»
بومکتوبلارین موضو لاری تام ادبیات دیر خصوصیله تنقید ادبیات سئونلر بو آچیدان(ادبی تنقید) باخیمیندان بو نامه لرین هرهفته چهارشنبه گونوبیرینی نشر ائده جک اومود ائدیریک سایین اوخوجولاریمیزا فایدالی اولا.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«مینا_آقازاده»
من
عادت کرده ام
هر صبح
قبل از باز شدن چشم هایم
دوست داشته باشم ؛
وَ برایم مهم نباشد که تو
درکجای این شهرِ شلوغ
به فراموش کردنم مشغول هستی ...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«مینا_آقازاده»
من
عادت کرده ام
هر صبح
قبل از باز شدن چشم هایم
دوست داشته باشم ؛
وَ برایم مهم نباشد که تو
درکجای این شهرِ شلوغ
به فراموش کردنم مشغول هستی ...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
«ایلهان_برک»
بیر اینسان ایچیندن گلنی یازیرسا
ایچیندن گئدن بیری واردیر
منه گلینجه
من دوم-دوز گئدرکن،
بیردن سنه قیوریلان بیر یول کیمییم
هر شئیی دوشونمهدن دانیشا بیلهرم
اما سنی هر زامان دوشونرک سوسورام
سن یوخسان
سنینله مینلرجه یئریم یوخ.
بعضی شئیلر وار
دانیشاراق آنلادا بیلمیرسن،
یازاراق آنلادا بیلمیرسن،
باخیشاراق آنلادا بیلمیرسن،
ائله بیر شئیدیر
آنلادا بیلمیرسن
و حیات توکهنیب بیتیر.
دونیادا بوش بیر چووال کیمییم
سانکی اؤلومله بازارلیقدایام،
سورهکلی آخماقدایام
نه وار اولا بیلیرم
نه یوخ اولا بیلیرم
دایا نَفَسینی نفسیمه،
مؤهورله منی...
سنی چوخ اؤزلهییرم
بیر شئیلر ائت.
بیلیرم پیس بیر نییَتین یوخدو اصلینده
کیچیک بیر قضا بو
قلبیمی قیردین
و گئتدین
بعضن اونودور اینسان
اونودولدوغونو دا.
سنه ایچیمی تؤکسم،
بیرلیکده توپلایا بیلریکمی؟
هر شئی ائتسن ده
سئویرمیشسن کیمی داورانمایایدین کئشکه.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بیر اینسان ایچیندن گلنی یازیرسا
ایچیندن گئدن بیری واردیر
منه گلینجه
من دوم-دوز گئدرکن،
بیردن سنه قیوریلان بیر یول کیمییم
هر شئیی دوشونمهدن دانیشا بیلهرم
اما سنی هر زامان دوشونرک سوسورام
سن یوخسان
سنینله مینلرجه یئریم یوخ.
بعضی شئیلر وار
دانیشاراق آنلادا بیلمیرسن،
یازاراق آنلادا بیلمیرسن،
باخیشاراق آنلادا بیلمیرسن،
ائله بیر شئیدیر
آنلادا بیلمیرسن
و حیات توکهنیب بیتیر.
دونیادا بوش بیر چووال کیمییم
سانکی اؤلومله بازارلیقدایام،
سورهکلی آخماقدایام
نه وار اولا بیلیرم
نه یوخ اولا بیلیرم
دایا نَفَسینی نفسیمه،
مؤهورله منی...
سنی چوخ اؤزلهییرم
بیر شئیلر ائت.
بیلیرم پیس بیر نییَتین یوخدو اصلینده
کیچیک بیر قضا بو
قلبیمی قیردین
و گئتدین
بعضن اونودور اینسان
اونودولدوغونو دا.
سنه ایچیمی تؤکسم،
بیرلیکده توپلایا بیلریکمی؟
هر شئی ائتسن ده
سئویرمیشسن کیمی داورانمایایدین کئشکه.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
«کریم قربانراده»
بئینیمین قاپ باجاسین آچاجاغام
سیل سوپور ائدَجَیم قارانلیق دالانلاری
اپریمیش دوشونجه¬لری
یالنیز
و یالنیز
بیر اتک یاغمور
بیر قوجاق گونش
و بیر دونیا سئوگی ساخلیاجاغام سنی سئومک اوچون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بئینیمین قاپ باجاسین آچاجاغام
سیل سوپور ائدَجَیم قارانلیق دالانلاری
اپریمیش دوشونجه¬لری
یالنیز
و یالنیز
بیر اتک یاغمور
بیر قوجاق گونش
و بیر دونیا سئوگی ساخلیاجاغام سنی سئومک اوچون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Forwarded from ادبیات سئونلر
ساتیرامیزین تمل داشین قویان
جلیل محمد قلی زاده : 1244_ 1310
ملا نصرالدین ژورنالینین بانی سی دیر .
میرزا جلیلین اثرلری قوقولون اثرلریله برابردیر.
او اوز عصریندن یوز ایل قاباقجیل ژورنالیست ، یازیچی و دموکرات بیر اینسان ایدی .داناباش کندینین ، احوالاتی ، پست قوتو سو ، اولولر ...ادبیاتیمیزدا ، مدنیتیمیزده ائل آراسیندا دیلدن دیله دوشوب نسیل لردن نسیل لره کئچن اثرلردیلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
جلیل محمد قلی زاده : 1244_ 1310
ملا نصرالدین ژورنالینین بانی سی دیر .
میرزا جلیلین اثرلری قوقولون اثرلریله برابردیر.
او اوز عصریندن یوز ایل قاباقجیل ژورنالیست ، یازیچی و دموکرات بیر اینسان ایدی .داناباش کندینین ، احوالاتی ، پست قوتو سو ، اولولر ...ادبیاتیمیزدا ، مدنیتیمیزده ائل آراسیندا دیلدن دیله دوشوب نسیل لردن نسیل لره کئچن اثرلردیلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Forwarded from ادبیات سئونلر
جلیل محمد قلی زاده : 1244_ 1310
ملا نصرالدین ژورنالینین بانی سی دیر .
میرزا جلیلین اثرلری گوگولون اثرلریله برابردیر.
او اوز عصریندن یوز ایل قاباقجیل ژورنالیست ، یازیچی و دموکرات بیر اینسان ایدی .داناباش کندینین ، احوالاتی ، پست قوتو سو ، اولولر ...ادبیاتیمیزدا ، مدنیتیمیزده ائل آراسیندا دیلدن دیله دوشوب نسیل لردن نسیل لره کئچن اثرلردیلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
ملا نصرالدین ژورنالینین بانی سی دیر .
میرزا جلیلین اثرلری گوگولون اثرلریله برابردیر.
او اوز عصریندن یوز ایل قاباقجیل ژورنالیست ، یازیچی و دموکرات بیر اینسان ایدی .داناباش کندینین ، احوالاتی ، پست قوتو سو ، اولولر ...ادبیاتیمیزدا ، مدنیتیمیزده ائل آراسیندا دیلدن دیله دوشوب نسیل لردن نسیل لره کئچن اثرلردیلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Forwarded from ادبیات سئونلر
Forwarded from ادبیات سئونلر
بوز
جلیل محمدقلیزاده
کؤچوروب حاضیرلایان: حسین امکانی خواجه
من اون یاشیندا، یا بلکه بیر قدرده آرتیق اولاردیم. خالام آزارلامیشدی. میرزا ستّار حکیمیگتیرمیشدیلر کی، باخسین و معالجه ائلهسین. دئمک، خالامین خستهلیگی او قدرده آغیر دئییلدی و بونو من اوندان اؤترو دئییرم کی، او وعدهلر، قیرخ ایل بوندان قاباق بیزیم شهرده ایکی نفر مسلمان حکیمیوار ایدی: بیری حاجی میرزا ستّار ایدی و دیگری مشهدی نورمحمد ایدی.
مسلمان حکیمیدئدیک ده او دئییل کی بونلار مسلمان ایدیلر، بو ایکی نفره اونون اوچون مسلمان حکیمیدئییردیلر کی، بونلار حکیملیک تحصیللرینی مسلمان مملکتلرینده آلمیشدیلار. حاجی میرزا ستّار تبریزده اوخوموشدو؛ حاجی نورمحمدده ائله بیزیم اؤز شهریمیزده نسخهبند کتابلارینین مطالعهسی ایله و تجربه ایله حکیملیگی اؤیرنمیشدی. بونلارین دا معالجهسی بیر مختصرجه نبضه باخاندان سونرا جیبلرین دن خستهیه کینَه و حب ایشلتمه وئرمکدن عبارتایدی.
بو مسلمان حکیملریندن ساوایی شهریمیزده روس حکیملری ده وارایدی. روس حکیمیبونلارا او سببدن دئییلیردی کی، بونلار روسیادا و بلکه اروپادا تحصیل تاپمیشلاردی. و چون بیزیم جماعاتین آراسیندا اعتقاد وارایدی کی، «روس حکیملری» مسلمان حکیملریندن آرتیق تحصیل گؤرموش و تجربه حاصل ائتمیشدیلر، اونونچون ده آغیر خستهلیک اتّفاق دوشنده همیشه روس حکیملرینی حاذق حساب ائدیب اونلاری دعوت ائدردیلر؛ بیر مانات روس حکیمینین حقّی-زحمتیندن و یاریم مانات آپتئک خرجیندن قاچماق بابتین دن حاجی میرزا ستّارا، یا مشهدی نورمحمده قانع اولوب، بئش-آلتی شاهی ایله حکیمیده و داوا-درمانی دا اؤتوشدورردیلر.
دئمک، مسلمان حکیمیچاغیرماق ایستهینده، بورادان بیلمک اولاردی آزارلینین آزاری یونگولدور. امّا «روس حکیمی» گتیرنلرینده معناسی بو ایدی کی، خستهنین حالی قورخولودور.
حاجی میرزا ستّار خالاما باخیب گئدندن بیر ساعات سونرا گؤردوم کی، خالامین اَری مشهدی ذوالفقار بیر کؤهنه فایتوندا بیر روس پاپاقلی کیشی ایله گلیب یئندیلر. بو روس پاپاقلی کیشی روس حکیمیایمیش. بورادان من آنلادیم کی، خالامین ایشی خارابدیر. منده اوزاقدا دوروب، حکیمین خالاما باخماغینا تماشا ائدیردیم.
خلاصه، باخدی قورتاردی و بیلمیرم نه دئدی، نه دئمهدی و حکیم فایتونا مینیب گئدنده خالامین اَری تلهسیک منه بیر قپیک وئردی و دئدی:
– بالا، تئز اول، دورما، تئز، تئز بیر قپیکلیک بوز آل گتیر، وئر ائوه … حکیم دئییردی …
و خالامین اَری بیرده بو سؤزلری تأکید ائدندن سونرا آناما خلوتجه نسه دئدی. ائودن بیر دنه بوش داوا شوشهسینی الینه آلیب میندی فایتونا حکیمین یانینا و سوروب گئتدیلر. و فایتون ایستهییردی اوزاقلاشا، آتام ائویمیزه طرف اوجادان دئدی:
– آی اوشاق، بوزو یاددان چیخارتمایین!
بونلار گئدندن سونرا آنام دا حکیم گلنده اؤرتدویو چارشافی یئره توللاییب، چؤکدو خالامین یانینا و بودا منه تأکید ائلهدی کی، دورماییم، تئز قاچیم بازارا بوزون دالییجا؛ چونکو معلوم اولدو کی، حکیم تاپیشیریب کی، خالامین اورهگینین اوستونه البتّه بوز قویسونلار و اورهگی ساکت اولمایینجا بوزو گؤتورمهسینلر.
من اوز قویدوم بازارا طرف. خیالیم دا قویموشدوم گئدم دوز باقّال چارسیسینا و بوزو آلام گتیرم. و شهرده اوردان دا ساوایی بیلمیردیمهاردا بوز ساتارلار.
ائویمیزدن آیریلاندا چوخ دا تلسمیردیم، امّا خالامین یالوارماغی یادیما دوشنده بیر قدر آیاق گؤتوردوم ؛ چونکو یازیق خالام درین گؤزلرینی گوجله منه طرف چؤندریب بئله یالواردی:
– قربان اولسون سنه خالان ، اورهگیم پؤشلندی، بوزو تئز گتیر.
حاجی بایرامین کوچه قاپیسینین قاباغیندان کئچنده ایتلری حیاط دان باشلادی هورمهگه. من الیمه احتیاط اوچون ایکی داش آلدیم، قاپینی اؤرتدوم، کئچدیم. ایت کوچهیه چیخمادی و حیاطدان ایتین یورقون «هوو، هوو» سسی گلیردی. بو ایت هرچند چوخ قوجا بیر ایت ایدی و یول ایله اؤتوب کئچنلرایله ده چوخ بیر آجیغی یوخ ایدی و اولمازدی. حاجی بایرامین اوغلو، منیم کوچه یولداشیم شیرعلی، من همیشه اونلارین قاپیسیندان اؤتن ده همان قوجا کؤپهگی چاغیراردی کوچهیه و ایتینی کوشکورردی اوستومه و اؤزوده، ایتی ده {منی} بیر قدر قووالاردیلار، امّا توتا بیلمزدیلر؛ چونکو ایت او قدر قوجا ایدی کی، بیراز منه طرف هجومدان سونرا تئز یورولاردی، دوراردی و آنجاق گوجسوز و علاجسیز دوردوغو یئرده «هوو، هوو» ائدردی. و منه خوش گلن او ایدی کی، ایتین بو خاصیّتینه شیرعلینین ائله برک آجیغی توتاردی کی، منی بوشلاییب باشلاردی یازیق قوجا ایتی داشلاییب اینجیتمهیه.
بودا منه نهایت خوش گلردی. بئله اولاندا شیرعلی ایتین آجیغینی دؤنوب ایستردی مندن آلسین و چوخ واخت اولاردی کی، بیز بیر-بیریمیزله سؤیوشردیک و چوخ واخت دا ائله ساواشاردیق کی، یول آداملاری گلیب بیزی آرالاردیلار.
چونکو دخی شیرعلی قاپیدا گؤرسنمهدی ، من ده ایتین هورمهگینه قو
جلیل محمدقلیزاده
کؤچوروب حاضیرلایان: حسین امکانی خواجه
من اون یاشیندا، یا بلکه بیر قدرده آرتیق اولاردیم. خالام آزارلامیشدی. میرزا ستّار حکیمیگتیرمیشدیلر کی، باخسین و معالجه ائلهسین. دئمک، خالامین خستهلیگی او قدرده آغیر دئییلدی و بونو من اوندان اؤترو دئییرم کی، او وعدهلر، قیرخ ایل بوندان قاباق بیزیم شهرده ایکی نفر مسلمان حکیمیوار ایدی: بیری حاجی میرزا ستّار ایدی و دیگری مشهدی نورمحمد ایدی.
مسلمان حکیمیدئدیک ده او دئییل کی بونلار مسلمان ایدیلر، بو ایکی نفره اونون اوچون مسلمان حکیمیدئییردیلر کی، بونلار حکیملیک تحصیللرینی مسلمان مملکتلرینده آلمیشدیلار. حاجی میرزا ستّار تبریزده اوخوموشدو؛ حاجی نورمحمدده ائله بیزیم اؤز شهریمیزده نسخهبند کتابلارینین مطالعهسی ایله و تجربه ایله حکیملیگی اؤیرنمیشدی. بونلارین دا معالجهسی بیر مختصرجه نبضه باخاندان سونرا جیبلرین دن خستهیه کینَه و حب ایشلتمه وئرمکدن عبارتایدی.
بو مسلمان حکیملریندن ساوایی شهریمیزده روس حکیملری ده وارایدی. روس حکیمیبونلارا او سببدن دئییلیردی کی، بونلار روسیادا و بلکه اروپادا تحصیل تاپمیشلاردی. و چون بیزیم جماعاتین آراسیندا اعتقاد وارایدی کی، «روس حکیملری» مسلمان حکیملریندن آرتیق تحصیل گؤرموش و تجربه حاصل ائتمیشدیلر، اونونچون ده آغیر خستهلیک اتّفاق دوشنده همیشه روس حکیملرینی حاذق حساب ائدیب اونلاری دعوت ائدردیلر؛ بیر مانات روس حکیمینین حقّی-زحمتیندن و یاریم مانات آپتئک خرجیندن قاچماق بابتین دن حاجی میرزا ستّارا، یا مشهدی نورمحمده قانع اولوب، بئش-آلتی شاهی ایله حکیمیده و داوا-درمانی دا اؤتوشدورردیلر.
دئمک، مسلمان حکیمیچاغیرماق ایستهینده، بورادان بیلمک اولاردی آزارلینین آزاری یونگولدور. امّا «روس حکیمی» گتیرنلرینده معناسی بو ایدی کی، خستهنین حالی قورخولودور.
حاجی میرزا ستّار خالاما باخیب گئدندن بیر ساعات سونرا گؤردوم کی، خالامین اَری مشهدی ذوالفقار بیر کؤهنه فایتوندا بیر روس پاپاقلی کیشی ایله گلیب یئندیلر. بو روس پاپاقلی کیشی روس حکیمیایمیش. بورادان من آنلادیم کی، خالامین ایشی خارابدیر. منده اوزاقدا دوروب، حکیمین خالاما باخماغینا تماشا ائدیردیم.
خلاصه، باخدی قورتاردی و بیلمیرم نه دئدی، نه دئمهدی و حکیم فایتونا مینیب گئدنده خالامین اَری تلهسیک منه بیر قپیک وئردی و دئدی:
– بالا، تئز اول، دورما، تئز، تئز بیر قپیکلیک بوز آل گتیر، وئر ائوه … حکیم دئییردی …
و خالامین اَری بیرده بو سؤزلری تأکید ائدندن سونرا آناما خلوتجه نسه دئدی. ائودن بیر دنه بوش داوا شوشهسینی الینه آلیب میندی فایتونا حکیمین یانینا و سوروب گئتدیلر. و فایتون ایستهییردی اوزاقلاشا، آتام ائویمیزه طرف اوجادان دئدی:
– آی اوشاق، بوزو یاددان چیخارتمایین!
بونلار گئدندن سونرا آنام دا حکیم گلنده اؤرتدویو چارشافی یئره توللاییب، چؤکدو خالامین یانینا و بودا منه تأکید ائلهدی کی، دورماییم، تئز قاچیم بازارا بوزون دالییجا؛ چونکو معلوم اولدو کی، حکیم تاپیشیریب کی، خالامین اورهگینین اوستونه البتّه بوز قویسونلار و اورهگی ساکت اولمایینجا بوزو گؤتورمهسینلر.
من اوز قویدوم بازارا طرف. خیالیم دا قویموشدوم گئدم دوز باقّال چارسیسینا و بوزو آلام گتیرم. و شهرده اوردان دا ساوایی بیلمیردیمهاردا بوز ساتارلار.
ائویمیزدن آیریلاندا چوخ دا تلسمیردیم، امّا خالامین یالوارماغی یادیما دوشنده بیر قدر آیاق گؤتوردوم ؛ چونکو یازیق خالام درین گؤزلرینی گوجله منه طرف چؤندریب بئله یالواردی:
– قربان اولسون سنه خالان ، اورهگیم پؤشلندی، بوزو تئز گتیر.
حاجی بایرامین کوچه قاپیسینین قاباغیندان کئچنده ایتلری حیاط دان باشلادی هورمهگه. من الیمه احتیاط اوچون ایکی داش آلدیم، قاپینی اؤرتدوم، کئچدیم. ایت کوچهیه چیخمادی و حیاطدان ایتین یورقون «هوو، هوو» سسی گلیردی. بو ایت هرچند چوخ قوجا بیر ایت ایدی و یول ایله اؤتوب کئچنلرایله ده چوخ بیر آجیغی یوخ ایدی و اولمازدی. حاجی بایرامین اوغلو، منیم کوچه یولداشیم شیرعلی، من همیشه اونلارین قاپیسیندان اؤتن ده همان قوجا کؤپهگی چاغیراردی کوچهیه و ایتینی کوشکورردی اوستومه و اؤزوده، ایتی ده {منی} بیر قدر قووالاردیلار، امّا توتا بیلمزدیلر؛ چونکو ایت او قدر قوجا ایدی کی، بیراز منه طرف هجومدان سونرا تئز یورولاردی، دوراردی و آنجاق گوجسوز و علاجسیز دوردوغو یئرده «هوو، هوو» ائدردی. و منه خوش گلن او ایدی کی، ایتین بو خاصیّتینه شیرعلینین ائله برک آجیغی توتاردی کی، منی بوشلاییب باشلاردی یازیق قوجا ایتی داشلاییب اینجیتمهیه.
بودا منه نهایت خوش گلردی. بئله اولاندا شیرعلی ایتین آجیغینی دؤنوب ایستردی مندن آلسین و چوخ واخت اولاردی کی، بیز بیر-بیریمیزله سؤیوشردیک و چوخ واخت دا ائله ساواشاردیق کی، یول آداملاری گلیب بیزی آرالاردیلار.
چونکو دخی شیرعلی قاپیدا گؤرسنمهدی ، من ده ایتین هورمهگینه قو
Forwarded from ادبیات سئونلر
لاق وئرمهییب و خالامیدا ملاحظه ائلهدیم؛ یعنی بیر نوع یازیغیم گلدی و کئچدیم گئتدیم.
باقّال چارسیسینا یئتیشدیم و بیر قپیگی اوزالتدیم وئردیم بوزساتانا. بودا بیر چوخور یئره الینی اوزاتدی، یارپاقلارین و سامانین آلتیندان بیر یئکه بوز پارچاسی چیخارتدی، منیم بیر قپیگیمه باخدی، بوزو ایکی بؤلدو و یئکهسینی بیر کلم یارپاغینا بوکدو، وئردی منه.
بوزون آغیرلیغی اولاردی تقریباً بئش گیرونکه. بوزو آلدیم الیمه و سرین باقّال راستاسیندان چیخدیم گونون قاباغینا.هاوا شدّتلی ایستی ایدی. یایین اورتا آیی ایدی و باشیمین اوستوندهکی نصفالنّهارین گونو اگر بیر امام معجزی ایله گؤی دن یئره دوشه بیلسئیدی، دوز منیم کلّهمه دوشردی. من ایستی قان ترین ایچینده ایدیم و بیر یاندان آلنیمین تری دامجی-دامجی آخیردی و بیر یاندان دا بوز شدّتنن اَرییب سوزهلهنیردی. یئردن بیر تمیز داش گؤتورموشدوم، هردن بیر بوزون بؤیرونه ویریب ازیردیم باسیردیم آغزیما و آلنیما.
گلدیم چاتدیم حاجی بایرامین قاپیسینا. ایتین سسی گلمیردی. شیرعلی گئنه گؤرسنمیردی. حاجی بایرامین دروازاسینین قاباغینا یئتیشنده اؤزوم ده دئیه بیلمرم کی، نییه دایاندیم. ایتین گئنه سسی گلمیر. هئچ کس نه قاپیدا، نه کوچهنین بیر یانیندا گؤروکمور؛ یقین کی، ایستینین ضربیندن هره بیر کؤلگه یئره پناه گتیریب.
عادت کرده اولماق یامان ایمیش و منیم ده عادتیم بونا ایدی کی، بیرجه گونده اولماییب کی، بو دروازانین قاباغیندان اؤتوب کئچنده یا ایت منیم قاباغیما چیخماسین، یا شیرعلی چیخماسین. و معلوم کی، بونلارین دا بیری چیخاندا منیم اوچون بورادا مشغولیّت اولماسین، یا ایتی داشلاماییم، یا شیرعلی ایله سؤیوشمهییم و هردن بیرده اونونلا دالاشماییم.
پس نئیلهییم؟بیر چارهم بونا قالدی کی، یئردن ایکی دانا قیوراق داش گؤتوردوم، اؤز ائویمیزه طرف بیر قدرده اوزاقلاشدیم کی، بیر هنگامه تؤرهسه، منه الی چاتان اولماسین. و گئری چؤنوب داشین بیرینی توللادیم حاجی بایرامین دروازاسینا و قاچدیم، داها دا اوزاقلاشدیم.
دالدان کؤپهیین سسینی ائشیدیردیم. قوجا ایت خواهی-نخواهی چیخمیشدی قاپییا و خواهی-نخواهی اؤز وظیفهسینی ایفا ائدیری.
الیمدهکی اوبیری داشیدا توللادیم. داش ایتین باشینین اوستوندن اؤتوب گئتدی شاققیلتی ایله دَیدی حاجی بایرامین دروازاسینا. بورادا کؤپک دئیهسن آجیغا دوشدو، چونکو منه طرف باشلادی هورمهگه. من قورخومدان قاچدیم، بیر قدر اوزاقلاشدیم و چؤنوب گئری باخاندا گؤردوم کی، ایتین دالییجا شیرعلی ده منه طرف هجوم ائدیر.
سیز ائله بیلمهیین کی، من اونلاردان احتیاط ائلهییردیم؛ بیر ذرّهجه ائلهمیردیم. چونکو بیلیردیم کی، کؤپهیین نه دیشی وار منی توتسون، نه طاقتی وار منه گوج گلسین. اوکی، شیرعلی دی، اونون عهدهسین دن هر حالدا گله بیلردیم.
بوزو قویدوم یئره، گؤردوم کی،اود کیمیایستی تورپاغا بوز جیزیلتی ایله یاپیشیب آز قالدیهاوایا اوچسون. سویو آخا-آخا بوزو تئز تورپاغین ایچین دن گؤتوردوم توللادیم دیوارین کؤلگهسینه و قاچدیم یئردهکی داشلارا طرف و قاباغیما گلن داشلاری یئردن قاپیب باشلادیم شیرعلییه طرف توللاماغا. بودا منه باخیب. دوردو منی داشا باسماغا. کؤپک ده آنجاق من آتدیغیم داشلارا اؤزونو چیرپیردی و بوندان باشقا صاحیبینین اوغلونا بیر غیری کمک گؤستره بیلمیردی. بیز همیبیر-بیریمیزی داشلاییردیق، همیبیر-بیریمیزی سؤیوردوک. سؤیوشلریمیز بو قبیل دن ایدی: «آ سنین آنانی…فلان و فلان»، «آی سنین باجینین … فلان و فلان» «کؤپک اوغلو و ایت اوغلو» سؤیوشلری بورادا او قدر وئج وئرمیردی؛ سبب بو کی، توققوشمامیز عادی بیر توققوشمالاردان دئییلدی کی، سؤیوشلرده عادی اولسونلار. حتّی من اونا بورادا حیرصیم دن ائله بیر سؤیوش گؤندردیم کی، شیرعلی قئیزین دن آغلادی و همان سؤیوشو آغلایا-آغلایا منه گئری قایتاراندا اؤز آتاسی حاجی بایرام حیاط دان ائشیتدیمی، ائشیتمهدیمی، آنجاق گؤردوم کی، کیشی دوز گلدی یاپیشدی اوغلونون قولاغیندان و چکه-چکه آپاردی حیاطینه و دوباره حیاط دان چیخدی، منه طرف سسلندی:
” اده، ولدزنا،دوز یولوننان چیخیب گئده بیلمیرسن؟”
من دینمهدیم و اوتوردوم دیوارین دیبینه. اورهییم ائله یانیردی، آز قالیردیم یئردهکی بوزو گؤتوروم سوخام بوغازیما. بوزدا اؤز ایشینده، اریمکده ایدی. گئنه اؤزومو ساخلاشدیرا بیلمهدیم و الیمده کی داشینان بوزون بیر طرفینی ازدیم باسدیم آغزیما و بیر آلما یئکهلیک ده قالان بوزو ایستهدیم قویام یئره. آنجاق بورادا خالام یادیما دوشدو و ایستهدیم دورام قاچام ائوه و قالان بوزو یئتیرم آزارلییا. و بورادا باخدیم کی، شیرعلی دوروب دروازاسینین آغزیندا و منه طرف باخیر. من ده دینمهدیم و دوشدوم یولا، ائویمیزه طرف. بورادا شیرعلیدن ائله بیر سؤز ائشیتدیم کی، دخی مجبور اولدوم دایانام و اونا جواب وئرم. شیرعلی اوزاقدان منههارایلاییردی کی:
– هه، بئلهجه ایت کیمیقورخوب قاچارسانها!
باقّال چارسیسینا یئتیشدیم و بیر قپیگی اوزالتدیم وئردیم بوزساتانا. بودا بیر چوخور یئره الینی اوزاتدی، یارپاقلارین و سامانین آلتیندان بیر یئکه بوز پارچاسی چیخارتدی، منیم بیر قپیگیمه باخدی، بوزو ایکی بؤلدو و یئکهسینی بیر کلم یارپاغینا بوکدو، وئردی منه.
بوزون آغیرلیغی اولاردی تقریباً بئش گیرونکه. بوزو آلدیم الیمه و سرین باقّال راستاسیندان چیخدیم گونون قاباغینا.هاوا شدّتلی ایستی ایدی. یایین اورتا آیی ایدی و باشیمین اوستوندهکی نصفالنّهارین گونو اگر بیر امام معجزی ایله گؤی دن یئره دوشه بیلسئیدی، دوز منیم کلّهمه دوشردی. من ایستی قان ترین ایچینده ایدیم و بیر یاندان آلنیمین تری دامجی-دامجی آخیردی و بیر یاندان دا بوز شدّتنن اَرییب سوزهلهنیردی. یئردن بیر تمیز داش گؤتورموشدوم، هردن بیر بوزون بؤیرونه ویریب ازیردیم باسیردیم آغزیما و آلنیما.
گلدیم چاتدیم حاجی بایرامین قاپیسینا. ایتین سسی گلمیردی. شیرعلی گئنه گؤرسنمیردی. حاجی بایرامین دروازاسینین قاباغینا یئتیشنده اؤزوم ده دئیه بیلمرم کی، نییه دایاندیم. ایتین گئنه سسی گلمیر. هئچ کس نه قاپیدا، نه کوچهنین بیر یانیندا گؤروکمور؛ یقین کی، ایستینین ضربیندن هره بیر کؤلگه یئره پناه گتیریب.
عادت کرده اولماق یامان ایمیش و منیم ده عادتیم بونا ایدی کی، بیرجه گونده اولماییب کی، بو دروازانین قاباغیندان اؤتوب کئچنده یا ایت منیم قاباغیما چیخماسین، یا شیرعلی چیخماسین. و معلوم کی، بونلارین دا بیری چیخاندا منیم اوچون بورادا مشغولیّت اولماسین، یا ایتی داشلاماییم، یا شیرعلی ایله سؤیوشمهییم و هردن بیرده اونونلا دالاشماییم.
پس نئیلهییم؟بیر چارهم بونا قالدی کی، یئردن ایکی دانا قیوراق داش گؤتوردوم، اؤز ائویمیزه طرف بیر قدرده اوزاقلاشدیم کی، بیر هنگامه تؤرهسه، منه الی چاتان اولماسین. و گئری چؤنوب داشین بیرینی توللادیم حاجی بایرامین دروازاسینا و قاچدیم، داها دا اوزاقلاشدیم.
دالدان کؤپهیین سسینی ائشیدیردیم. قوجا ایت خواهی-نخواهی چیخمیشدی قاپییا و خواهی-نخواهی اؤز وظیفهسینی ایفا ائدیری.
الیمدهکی اوبیری داشیدا توللادیم. داش ایتین باشینین اوستوندن اؤتوب گئتدی شاققیلتی ایله دَیدی حاجی بایرامین دروازاسینا. بورادا کؤپک دئیهسن آجیغا دوشدو، چونکو منه طرف باشلادی هورمهگه. من قورخومدان قاچدیم، بیر قدر اوزاقلاشدیم و چؤنوب گئری باخاندا گؤردوم کی، ایتین دالییجا شیرعلی ده منه طرف هجوم ائدیر.
سیز ائله بیلمهیین کی، من اونلاردان احتیاط ائلهییردیم؛ بیر ذرّهجه ائلهمیردیم. چونکو بیلیردیم کی، کؤپهیین نه دیشی وار منی توتسون، نه طاقتی وار منه گوج گلسین. اوکی، شیرعلی دی، اونون عهدهسین دن هر حالدا گله بیلردیم.
بوزو قویدوم یئره، گؤردوم کی،اود کیمیایستی تورپاغا بوز جیزیلتی ایله یاپیشیب آز قالدیهاوایا اوچسون. سویو آخا-آخا بوزو تئز تورپاغین ایچین دن گؤتوردوم توللادیم دیوارین کؤلگهسینه و قاچدیم یئردهکی داشلارا طرف و قاباغیما گلن داشلاری یئردن قاپیب باشلادیم شیرعلییه طرف توللاماغا. بودا منه باخیب. دوردو منی داشا باسماغا. کؤپک ده آنجاق من آتدیغیم داشلارا اؤزونو چیرپیردی و بوندان باشقا صاحیبینین اوغلونا بیر غیری کمک گؤستره بیلمیردی. بیز همیبیر-بیریمیزی داشلاییردیق، همیبیر-بیریمیزی سؤیوردوک. سؤیوشلریمیز بو قبیل دن ایدی: «آ سنین آنانی…فلان و فلان»، «آی سنین باجینین … فلان و فلان» «کؤپک اوغلو و ایت اوغلو» سؤیوشلری بورادا او قدر وئج وئرمیردی؛ سبب بو کی، توققوشمامیز عادی بیر توققوشمالاردان دئییلدی کی، سؤیوشلرده عادی اولسونلار. حتّی من اونا بورادا حیرصیم دن ائله بیر سؤیوش گؤندردیم کی، شیرعلی قئیزین دن آغلادی و همان سؤیوشو آغلایا-آغلایا منه گئری قایتاراندا اؤز آتاسی حاجی بایرام حیاط دان ائشیتدیمی، ائشیتمهدیمی، آنجاق گؤردوم کی، کیشی دوز گلدی یاپیشدی اوغلونون قولاغیندان و چکه-چکه آپاردی حیاطینه و دوباره حیاط دان چیخدی، منه طرف سسلندی:
” اده، ولدزنا،دوز یولوننان چیخیب گئده بیلمیرسن؟”
من دینمهدیم و اوتوردوم دیوارین دیبینه. اورهییم ائله یانیردی، آز قالیردیم یئردهکی بوزو گؤتوروم سوخام بوغازیما. بوزدا اؤز ایشینده، اریمکده ایدی. گئنه اؤزومو ساخلاشدیرا بیلمهدیم و الیمده کی داشینان بوزون بیر طرفینی ازدیم باسدیم آغزیما و بیر آلما یئکهلیک ده قالان بوزو ایستهدیم قویام یئره. آنجاق بورادا خالام یادیما دوشدو و ایستهدیم دورام قاچام ائوه و قالان بوزو یئتیرم آزارلییا. و بورادا باخدیم کی، شیرعلی دوروب دروازاسینین آغزیندا و منه طرف باخیر. من ده دینمهدیم و دوشدوم یولا، ائویمیزه طرف. بورادا شیرعلیدن ائله بیر سؤز ائشیتدیم کی، دخی مجبور اولدوم دایانام و اونا جواب وئرم. شیرعلی اوزاقدان منههارایلاییردی کی:
– هه، بئلهجه ایت کیمیقورخوب قاچارسانها!
Forwarded from ادبیات سئونلر
الله-اکبر … آخی بو سؤز یاخشی سؤز اولمادی. بورادا شیرعلی منه هرنه دئسهایدی، گئنه قولاق آردینا ویریب اؤزومو یئتیرردیم ائوه؛ چونکو خالامین اَریندنده قورخوردوم و بیرازدا آنام دان قورخوردوم. امّا الله گؤرور کی، شیرعلی ناحقّ سؤز دانیشدی؛ چونکو من اونون نهییندن قورخدوم کی!… ایندی گئدیرم ائوه.
من چؤندوم دایاندیم و شیرعلییه بئله سؤز قایتاردیم:
– اده، کؤپک اوغلو کؤپک، من سنین نهیین دن قورخوردوم؟
– کؤپک اوغلوسان دا، ایت اوغلوسان دا!
بیز باشلادیق بیر-بیریمیزه یاویق گلمهیه. احتیاط اوچون بوز تیکهسینی گئنه قویدوم دیوارین دیبینه و او منه، من اونا یاویق گلدیک، گلدیک و بیر-بیریمیزه سؤیه-سؤیه یئتیشدیک، چاتیشدیق و دوشدوک یوموروق دؤیوشونه و سونرادا البهیاخا اولدوق.
بیراز بیر-بیریمیزی جیرماقلایاندان و کؤتکلهیندن سونرا بیرده گؤردوم کی، بیر قوجا کیشینین قوجاغیندایام. بیر نفرده چارشافلی آرواد و بیر-ایکی ده اوغول-اوشاق شیرعلی نی چکه-چکه آپاردیلار ائولرینه طرف. من ایستهدیم قوجا کیشینین الیندن دارتینیب چیخام، حریفین اوستونه هجوم ائدم،بورادا من بیردن آییلدیم، ساکت اولدوم. کورهییمدن ناغافل بیر برک یومروغو حسّ ائدن کیمیباشیمیقالخیزدیم.
منی ووران خالامین اَری ایدی. بوندان اونون حیرصی هله سویومادی؛ یومروغون قالخیزمیشدی یئنه یئندیرسین، قویوب قاچدیم ائوه طرف.
خالامین اَرینی دالیمجان گلن گؤرمهدیم، یقین کی، اودا بازارا طرف گئتدی. سونرا بیلدیم کی، گلیب ائوده منی بازاردان گلمیش گؤرمهییب، قاییدیب بازارا کی، بوزو اؤزو آلیب گتیرسین.
اوتاندیغیمدان آزارلینین یانینا گئتمهدیم؛ آنجاق آنام اوزاقدان منی گؤرنده بیرجه بونو دئدی:
– آ بالام، سنین گؤروم جییَرین یانسین! نئجه کی، یازیق آزارلی آروادین جییَرینی یاندیردین.
خالام منی چوخ ایستردی؛ اونونچون دا سونرا من بیلدیم آنام منه بو قارغیشی ائلهین ده خالام آناما بئله دئییب:
– آی قیز سارا، سنی حضرت عبّاس، اوشاغا ائله قارغیش ائلهمه!
بیر نئچه گون دن سونرا خالام وفات ائتدی. من او گونو نه آغلادیم، نه ده درد ائلهدیم، نئجه کی، جمعی منیم کیمیباجی اوشاغی خالاسی نین اؤلومونه نه آغلار و نه درد ائدر.
بونونلا بئله بیرجه شئی یادیمدان چیخمادی و ایندییه کیمیمنی گاهدان ناراحات ائتمکدهدیر.
نهدی او؟– اونون آدی «بوز» دور.
خصوصاً یای فصیللری کی، بیر طرف دن بیزیم ایستی اقلیمده کی، یایین ایستیسینین شدّتیندن نه اینکی خستهلر، بلکه سالامات آدامیندا واخت اولور کی، جییَری یانیر.
و یای فصلی آرابالاردا داشینان آغ و تمیز دورو بوز کرپیجلرینی گؤرنده خالام یادیما دوشور و اؤز-اؤزومه دئییرم: او خوشبخت کی، ایندی اونون اورهیی یانیر، بو بوزو آپاریب اونا وئرجکلر کی، اورهگی سرینلهسین. و چوخ-چوخ داها دا خوشبخت آداملار وار کی، بو بوزلار اونلارین لذیذ یئمکلری و ماروژنالارینا صرف اولونور. امّا منیم خالام اودلو قیزدیرمانین ایچینده اورهگی یانماقدا اولدوغو حالدا، بیرجه تیکهسینه حسرت قالدی و ایکی گون سونرا اؤلوب گئتدی.
کیمین قصورو اوجوندان؟ منیممی، یا یوخ؟ کیمدهدیر تقصیر؟ مندهدیرمیکی، ایتلرایله دالاشماغا مشغول اولوب، خالامین بوزونو اودلو تورپاغین ایچینده اریتدیم؟ یا بلکه گناهکار طبیعت دیر کی، داش کیمیبرک بیر بوزو ایستیدن سویا دؤندردی؟ یا بلکه گناه هئچ بیریمیزده دئییل؟ اوندان اؤترو کی، من تک تربیه گؤرمهین اون یاشیندا بیر اوشاغین همین رفتاری چوخ طبیعی دیر، نئجه کی، بوزون گون قاباغیندا اریمهیی طبیعی دیر.
مقصد سؤال لارا جواب وئرمک و بئله-بئله فنّی مسئلهلری آچماق دئییل. و هئچ بیر مقصد یوخدور.
آنجاق هر بیر یای فصلی کوچهلرده آرابالاردا بوز ساللارینی گؤرنده، بیر طرف دن او بوزو شامپانسکیلره و لذّتلی ماروژنالارا ایشلهدن خوشبخت لر گؤزومون قاباغینا گلیر و عئینی زامان دا خالامین «جییَرینین یانماغی» یادیما دوشور.
نه قدر کی، اوشاق ایدیم، یادیما دوشمزدی؛ ائله کی، یئکهلیب عاغلیم کسدی ، بوز احوالاتی منه هر بیر یئری دوشنده درد اولور. بیر طرف دنده اون دؤرد یاشیمدا اولدوغوم واخت اؤلومجول آزارلی خالامیبیر قپیکلیک بوزا حسرت قویماغیم یادیما دوشور.
قایناق : ایشیق
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
من چؤندوم دایاندیم و شیرعلییه بئله سؤز قایتاردیم:
– اده، کؤپک اوغلو کؤپک، من سنین نهیین دن قورخوردوم؟
– کؤپک اوغلوسان دا، ایت اوغلوسان دا!
بیز باشلادیق بیر-بیریمیزه یاویق گلمهیه. احتیاط اوچون بوز تیکهسینی گئنه قویدوم دیوارین دیبینه و او منه، من اونا یاویق گلدیک، گلدیک و بیر-بیریمیزه سؤیه-سؤیه یئتیشدیک، چاتیشدیق و دوشدوک یوموروق دؤیوشونه و سونرادا البهیاخا اولدوق.
بیراز بیر-بیریمیزی جیرماقلایاندان و کؤتکلهیندن سونرا بیرده گؤردوم کی، بیر قوجا کیشینین قوجاغیندایام. بیر نفرده چارشافلی آرواد و بیر-ایکی ده اوغول-اوشاق شیرعلی نی چکه-چکه آپاردیلار ائولرینه طرف. من ایستهدیم قوجا کیشینین الیندن دارتینیب چیخام، حریفین اوستونه هجوم ائدم،بورادا من بیردن آییلدیم، ساکت اولدوم. کورهییمدن ناغافل بیر برک یومروغو حسّ ائدن کیمیباشیمیقالخیزدیم.
منی ووران خالامین اَری ایدی. بوندان اونون حیرصی هله سویومادی؛ یومروغون قالخیزمیشدی یئنه یئندیرسین، قویوب قاچدیم ائوه طرف.
خالامین اَرینی دالیمجان گلن گؤرمهدیم، یقین کی، اودا بازارا طرف گئتدی. سونرا بیلدیم کی، گلیب ائوده منی بازاردان گلمیش گؤرمهییب، قاییدیب بازارا کی، بوزو اؤزو آلیب گتیرسین.
اوتاندیغیمدان آزارلینین یانینا گئتمهدیم؛ آنجاق آنام اوزاقدان منی گؤرنده بیرجه بونو دئدی:
– آ بالام، سنین گؤروم جییَرین یانسین! نئجه کی، یازیق آزارلی آروادین جییَرینی یاندیردین.
خالام منی چوخ ایستردی؛ اونونچون دا سونرا من بیلدیم آنام منه بو قارغیشی ائلهین ده خالام آناما بئله دئییب:
– آی قیز سارا، سنی حضرت عبّاس، اوشاغا ائله قارغیش ائلهمه!
بیر نئچه گون دن سونرا خالام وفات ائتدی. من او گونو نه آغلادیم، نه ده درد ائلهدیم، نئجه کی، جمعی منیم کیمیباجی اوشاغی خالاسی نین اؤلومونه نه آغلار و نه درد ائدر.
بونونلا بئله بیرجه شئی یادیمدان چیخمادی و ایندییه کیمیمنی گاهدان ناراحات ائتمکدهدیر.
نهدی او؟– اونون آدی «بوز» دور.
خصوصاً یای فصیللری کی، بیر طرف دن بیزیم ایستی اقلیمده کی، یایین ایستیسینین شدّتیندن نه اینکی خستهلر، بلکه سالامات آدامیندا واخت اولور کی، جییَری یانیر.
و یای فصلی آرابالاردا داشینان آغ و تمیز دورو بوز کرپیجلرینی گؤرنده خالام یادیما دوشور و اؤز-اؤزومه دئییرم: او خوشبخت کی، ایندی اونون اورهیی یانیر، بو بوزو آپاریب اونا وئرجکلر کی، اورهگی سرینلهسین. و چوخ-چوخ داها دا خوشبخت آداملار وار کی، بو بوزلار اونلارین لذیذ یئمکلری و ماروژنالارینا صرف اولونور. امّا منیم خالام اودلو قیزدیرمانین ایچینده اورهگی یانماقدا اولدوغو حالدا، بیرجه تیکهسینه حسرت قالدی و ایکی گون سونرا اؤلوب گئتدی.
کیمین قصورو اوجوندان؟ منیممی، یا یوخ؟ کیمدهدیر تقصیر؟ مندهدیرمیکی، ایتلرایله دالاشماغا مشغول اولوب، خالامین بوزونو اودلو تورپاغین ایچینده اریتدیم؟ یا بلکه گناهکار طبیعت دیر کی، داش کیمیبرک بیر بوزو ایستیدن سویا دؤندردی؟ یا بلکه گناه هئچ بیریمیزده دئییل؟ اوندان اؤترو کی، من تک تربیه گؤرمهین اون یاشیندا بیر اوشاغین همین رفتاری چوخ طبیعی دیر، نئجه کی، بوزون گون قاباغیندا اریمهیی طبیعی دیر.
مقصد سؤال لارا جواب وئرمک و بئله-بئله فنّی مسئلهلری آچماق دئییل. و هئچ بیر مقصد یوخدور.
آنجاق هر بیر یای فصلی کوچهلرده آرابالاردا بوز ساللارینی گؤرنده، بیر طرف دن او بوزو شامپانسکیلره و لذّتلی ماروژنالارا ایشلهدن خوشبخت لر گؤزومون قاباغینا گلیر و عئینی زامان دا خالامین «جییَرینین یانماغی» یادیما دوشور.
نه قدر کی، اوشاق ایدیم، یادیما دوشمزدی؛ ائله کی، یئکهلیب عاغلیم کسدی ، بوز احوالاتی منه هر بیر یئری دوشنده درد اولور. بیر طرف دنده اون دؤرد یاشیمدا اولدوغوم واخت اؤلومجول آزارلی خالامیبیر قپیکلیک بوزا حسرت قویماغیم یادیما دوشور.
قایناق : ایشیق
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
ساتیرامیزین تمل داشین قویان
جلیل محمد قلی زاده :(1244_ 1310)
بوگون جلیل محمد قلی زاده نین 90ایل بیزدن آیریلماسیندان کئچیر بو اوزون زماناباخمایاراق او آذربایجان ادبیاتینین،
ژورنالیزمینین، مدنیتینین ایلک سیرا سیندا یاشاییر،
عشق اولسون میزا جلیل محمد قلی زاده نین ابدی خاطیره سینه.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
جلیل محمد قلی زاده :(1244_ 1310)
بوگون جلیل محمد قلی زاده نین 90ایل بیزدن آیریلماسیندان کئچیر بو اوزون زماناباخمایاراق او آذربایجان ادبیاتینین،
ژورنالیزمینین، مدنیتینین ایلک سیرا سیندا یاشاییر،
عشق اولسون میزا جلیل محمد قلی زاده نین ابدی خاطیره سینه.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
تورکیه مشهورلارینین سئودییی عزیز نئسین حئکایهلری
کوچورن:« ویدا حشمتی»
حاضیرلایانلار:« نیلوفر حاجیلی، ادبیات سئونلر»
دئکابرین 20 سی اصل آدی مئحمئت نوصرت اولان تانینمیش تورکیهلی یازار، پوبلیسیست و دراماتورق عزیز نئسینین دوغومونون 107-جی ایلی ایدی. بو گون ده یاشادیغی دؤورده اولدوغو کیمی اونو سئونلرین سایی سئومهینلرین ساییندان دفعهلرله چوخدور.
عومور بویو موحاکیمه اولونان یازار بیر مدت محکوملوق حیاتی دا یاشاییب...
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
کوچورن:« ویدا حشمتی»
حاضیرلایانلار:« نیلوفر حاجیلی، ادبیات سئونلر»
دئکابرین 20 سی اصل آدی مئحمئت نوصرت اولان تانینمیش تورکیهلی یازار، پوبلیسیست و دراماتورق عزیز نئسینین دوغومونون 107-جی ایلی ایدی. بو گون ده یاشادیغی دؤورده اولدوغو کیمی اونو سئونلرین سایی سئومهینلرین ساییندان دفعهلرله چوخدور.
عومور بویو موحاکیمه اولونان یازار بیر مدت محکوملوق حیاتی دا یاشاییب...
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
تورکیه مشهورلارینین سئودییی عزیز نئسین حئکایهلری
کوچورن:« ویدا حشمتی»
حاضیرلایانلار:« نیلوفر حاجیلی، ادبیات سئونلر»
دئکابرین 20 سی اصل آدی مئحمئت نوصرت اولان تانینمیش تورکیهلی یازار، پوبلیسیست و دراماتورق عزیز نئسینین دوغومونون 107-جی ایلی ایدی. بو گون ده یاشادیغی دؤورده اولدوغو کیمی اونو سئونلرین سایی سئومهینلرین ساییندان دفعهلرله چوخدور.
عومور بویو موحاکیمه اولونان یازار بیر مدت محکوملوق حیاتی دا یاشاییب. تکجه یازدیغی اثرلرله، دئییل سسلهندیردییی قالماقاللی سیاسی فیکیرلرله ده همیشه موذاکیره مؤضوعسو اولان یازارین اؤلکهمیزده ده کیفایت قدر اوخوجوسو وار. بیر نئچه تورکیهلی مشهور ادبيّات، صنعت آدامی عزیز نئسیندن سئویملی حئکایهلرینی سئچیب دوغوم گونو موناسیبتیله اوخوجولارا تقدیم ائدیبلر. یازارین آذربایجانلی اوخوجولارینا خیطاباً همین یازینی دیلیمیزده تقدیم ائدیریک.
شاعر و یازار احمد اومیدین سئچیمی:
"مونی؟"
هئچ گؤزونوزون قاباغیندا بیر آدامین نئجه دلی اولدوغونو گؤرموسونوزمو؟ من گؤرموشم.
ائو صاحبلرینین اوشاغینی گتیردیلر. دؤرد-بئش یاشلی توپ کیمی اوغلان اوشاغی. گؤزلری پار-پار پاریلداییر. اوشاق دیلی ایله "بو نهدیر؟" ای "مونی؟" کیمی دئییردی. اوشاق دایانمادان نه ایسه گؤستریب سوروشوردو:
-مونی؟
فیکری بَی جاواب وئردی:
-گمی.
اوشاق یئنه سوروشدو:
-مونی؟
فیکری بَی یئنه جاواب وئردی:
-قاییق باخ، نه گؤزل قاییقدیر... اوشاقلار بو یاشدا همیشه بئله اولور، دایانمادان سوال وئریرلر. یورولمادان، بئزمهدن اونلارین سواللارینا جاواب وئرمهلیسن
اوشاق یئنه سوروشدو:
-مونی؟
-ساعت...
-مونی؟
-بونو دئییرسن؟ بو بوروندور.
-مونی؟
-بورون بورون... -بورون... باشا دوشدون؟
-مونی؟
-بوروندور اوغلوم، بوروندور بالام.
-مونی؟
-بوروندور، آی بالا، بوروندور دا، عمللی-باشلی بورون.
-مونی؟
-بورون، بورون، بورون، بورون...
فیکری بیین حیرصیندن چنه عضلهلری تیترمیه باشلادی:
-آااا، بو قدر کیفایتدیر... بورون...
بیردن یئنه اؤزونو اله آلدی. یوموشاق، شیرین سسله "بورون" دئدی.
-مونی؟
نه اولدوسا او واخت اولدو. فیکری بی قفیلدن اوتاغین اورتاسیندا "مونی، مونی، مونی..." دئیه-دئیه گزمهیه باشلادی.
اوشاق قیریق-قیریق گولهرک یئنه سوروشدو:
-مونی؟
فیکری بی باغیرماغا باشلادی:
- آنانین توخماغی! باشا دوشدون ایندی؟
سونرا قفیل دایانیب اؤزو اوشاقدان سوروشدو:
-مونی؟
او واختا قدر "مونی؟" دن باشقا هئچ بیر شئی دئمهین اوشاق قفیل
"آنانین توخماغی" دئییب سوسدو. سالونا سویوق سوکوت چؤکدو.
۱
(" گؤزونه گؤزلوک")کیتابیندان
کؤشه یازاری پریهان ماغدئنین سئچیمی: "تاتلی بئتوش"
گرگین بیر گونده آوروپانین آرالیق دنیزی لیمانلاریندان گلن کرویز گمیسینده کولّی میقداردا قاچاقمال تاپیلدیغی بارده معلومات آلدیق. باش مودیر بیزی یانینا چاغیریب دئدی کی، سرنیشینلر آراسیندا اولان بئتول خانیما خیدمتی آوتوموبیلین اونو گؤزلهدییینی خبر وئرین. بیر آز سونرا گمی لیمانا یاخینلاشدی. الله صاحبینه باغیشلاسین بئله قادین دونیایا قیرخ ایلده بیر گلیر، خیدمتی آوتوموبیلین لیماندا گؤزلهمهیینه دَيردی. یایین اورتاسیندا کورک قادینا باشقا اؤزللیک وئریر و اونون آوروپا سفریندن قاییتدیغی درحال آیدین اولور. اوتوموبیله میننده گؤمروک وئرگیسینی اؤدهمهمک اوچون یایین ایستیسینده اوست-اوسته گئییندییی ایکی خزی چیخاردیب چامادانلارینی اوتوموبیلین ایچریسینه سوروجونون یانینداکی اوتوراجاغا و یوک یئرینه یئرلشدیردیکدن سونرا دئدی:
-"قالان اشیالاریمی گؤمروکده یاخشی ساخلا، سونرا بیر آدام گؤندهریب گؤتوزدورهرم".
اوندان سونرا آوروپا ائکسپئدیسییاسیندان قاییدان بره سرنیشینلری آراسیندا بئتول خانیمی تئز-تئز گؤروردوم. لاکین سونرا او، سیاسی حمایهدن محروم اولدو. یئنه بئله بیر آوروپا سفریندن قاییدیردی. بیزه خصوصی گؤستریش وئریلمیشدی کی، اونون پالتارلارینی و چامادانلارینی دقتله آراشدیراق. بئتول خانیم اوّلجه اعتراض ائتدی، وضعيّتین جدّیلییینی آنلایاندا چوخ تعجبلندی:
-الله-الله... حاکیميّت ديَیشیب؟ بو نه دئمکدیر؟ نه باش وئریر؟
-وضعيّت ديَیشیب، بو قدر، آختاراجاغیق... -دئدیم.
بئتول خانیمین قوینوندان، دئمک عاییب اولماسین، باشقا یئرلریندن، بیر زرگر دوکانینی دولدوراجاق قدر زینت اشیاسی چیخدی. گیزلی یئرلریندن داش-قاشلار چیخاندا بئتول خانیم دا حئیرتلهنیب دئییردی:
-چوخ تعجبلندیم. بونلارین هئچ بیری منیم دئییل... ایلاهی، گؤرهسن هانسی اخلاقسیز آلچاق بونلاری منیم خبریم اولمادان اورا-بورا سوخوب؟
۲
کوچورن:« ویدا حشمتی»
حاضیرلایانلار:« نیلوفر حاجیلی، ادبیات سئونلر»
دئکابرین 20 سی اصل آدی مئحمئت نوصرت اولان تانینمیش تورکیهلی یازار، پوبلیسیست و دراماتورق عزیز نئسینین دوغومونون 107-جی ایلی ایدی. بو گون ده یاشادیغی دؤورده اولدوغو کیمی اونو سئونلرین سایی سئومهینلرین ساییندان دفعهلرله چوخدور.
عومور بویو موحاکیمه اولونان یازار بیر مدت محکوملوق حیاتی دا یاشاییب. تکجه یازدیغی اثرلرله، دئییل سسلهندیردییی قالماقاللی سیاسی فیکیرلرله ده همیشه موذاکیره مؤضوعسو اولان یازارین اؤلکهمیزده ده کیفایت قدر اوخوجوسو وار. بیر نئچه تورکیهلی مشهور ادبيّات، صنعت آدامی عزیز نئسیندن سئویملی حئکایهلرینی سئچیب دوغوم گونو موناسیبتیله اوخوجولارا تقدیم ائدیبلر. یازارین آذربایجانلی اوخوجولارینا خیطاباً همین یازینی دیلیمیزده تقدیم ائدیریک.
شاعر و یازار احمد اومیدین سئچیمی:
"مونی؟"
هئچ گؤزونوزون قاباغیندا بیر آدامین نئجه دلی اولدوغونو گؤرموسونوزمو؟ من گؤرموشم.
ائو صاحبلرینین اوشاغینی گتیردیلر. دؤرد-بئش یاشلی توپ کیمی اوغلان اوشاغی. گؤزلری پار-پار پاریلداییر. اوشاق دیلی ایله "بو نهدیر؟" ای "مونی؟" کیمی دئییردی. اوشاق دایانمادان نه ایسه گؤستریب سوروشوردو:
-مونی؟
فیکری بَی جاواب وئردی:
-گمی.
اوشاق یئنه سوروشدو:
-مونی؟
فیکری بَی یئنه جاواب وئردی:
-قاییق باخ، نه گؤزل قاییقدیر... اوشاقلار بو یاشدا همیشه بئله اولور، دایانمادان سوال وئریرلر. یورولمادان، بئزمهدن اونلارین سواللارینا جاواب وئرمهلیسن
اوشاق یئنه سوروشدو:
-مونی؟
-ساعت...
-مونی؟
-بونو دئییرسن؟ بو بوروندور.
-مونی؟
-بورون بورون... -بورون... باشا دوشدون؟
-مونی؟
-بوروندور اوغلوم، بوروندور بالام.
-مونی؟
-بوروندور، آی بالا، بوروندور دا، عمللی-باشلی بورون.
-مونی؟
-بورون، بورون، بورون، بورون...
فیکری بیین حیرصیندن چنه عضلهلری تیترمیه باشلادی:
-آااا، بو قدر کیفایتدیر... بورون...
بیردن یئنه اؤزونو اله آلدی. یوموشاق، شیرین سسله "بورون" دئدی.
-مونی؟
نه اولدوسا او واخت اولدو. فیکری بی قفیلدن اوتاغین اورتاسیندا "مونی، مونی، مونی..." دئیه-دئیه گزمهیه باشلادی.
اوشاق قیریق-قیریق گولهرک یئنه سوروشدو:
-مونی؟
فیکری بی باغیرماغا باشلادی:
- آنانین توخماغی! باشا دوشدون ایندی؟
سونرا قفیل دایانیب اؤزو اوشاقدان سوروشدو:
-مونی؟
او واختا قدر "مونی؟" دن باشقا هئچ بیر شئی دئمهین اوشاق قفیل
"آنانین توخماغی" دئییب سوسدو. سالونا سویوق سوکوت چؤکدو.
۱
(" گؤزونه گؤزلوک")کیتابیندان
کؤشه یازاری پریهان ماغدئنین سئچیمی: "تاتلی بئتوش"
گرگین بیر گونده آوروپانین آرالیق دنیزی لیمانلاریندان گلن کرویز گمیسینده کولّی میقداردا قاچاقمال تاپیلدیغی بارده معلومات آلدیق. باش مودیر بیزی یانینا چاغیریب دئدی کی، سرنیشینلر آراسیندا اولان بئتول خانیما خیدمتی آوتوموبیلین اونو گؤزلهدییینی خبر وئرین. بیر آز سونرا گمی لیمانا یاخینلاشدی. الله صاحبینه باغیشلاسین بئله قادین دونیایا قیرخ ایلده بیر گلیر، خیدمتی آوتوموبیلین لیماندا گؤزلهمهیینه دَيردی. یایین اورتاسیندا کورک قادینا باشقا اؤزللیک وئریر و اونون آوروپا سفریندن قاییتدیغی درحال آیدین اولور. اوتوموبیله میننده گؤمروک وئرگیسینی اؤدهمهمک اوچون یایین ایستیسینده اوست-اوسته گئییندییی ایکی خزی چیخاردیب چامادانلارینی اوتوموبیلین ایچریسینه سوروجونون یانینداکی اوتوراجاغا و یوک یئرینه یئرلشدیردیکدن سونرا دئدی:
-"قالان اشیالاریمی گؤمروکده یاخشی ساخلا، سونرا بیر آدام گؤندهریب گؤتوزدورهرم".
اوندان سونرا آوروپا ائکسپئدیسییاسیندان قاییدان بره سرنیشینلری آراسیندا بئتول خانیمی تئز-تئز گؤروردوم. لاکین سونرا او، سیاسی حمایهدن محروم اولدو. یئنه بئله بیر آوروپا سفریندن قاییدیردی. بیزه خصوصی گؤستریش وئریلمیشدی کی، اونون پالتارلارینی و چامادانلارینی دقتله آراشدیراق. بئتول خانیم اوّلجه اعتراض ائتدی، وضعيّتین جدّیلییینی آنلایاندا چوخ تعجبلندی:
-الله-الله... حاکیميّت ديَیشیب؟ بو نه دئمکدیر؟ نه باش وئریر؟
-وضعيّت ديَیشیب، بو قدر، آختاراجاغیق... -دئدیم.
بئتول خانیمین قوینوندان، دئمک عاییب اولماسین، باشقا یئرلریندن، بیر زرگر دوکانینی دولدوراجاق قدر زینت اشیاسی چیخدی. گیزلی یئرلریندن داش-قاشلار چیخاندا بئتول خانیم دا حئیرتلهنیب دئییردی:
-چوخ تعجبلندیم. بونلارین هئچ بیری منیم دئییل... ایلاهی، گؤرهسن هانسی اخلاقسیز آلچاق بونلاری منیم خبریم اولمادان اورا-بورا سوخوب؟
۲
اورهان پاموکون سئچیمی: توروس جاناواری
دئیینه-دئیینه پلیس ادارهسینه گلدی.
کاپیتانین اوتاغینا گیردی. اوتاقدا یالنیز بیر ضابیط نؤوبتچی واردی. ضابیط یوخولو-یوخولو گؤزلرینی اوووشدوردو. گؤزلرینی قیرپاراق نوری پاکوریه باخدی نوری پاکورهنین بورونونون دیبینده اوتوراراق، سئزدیرمهدن اوزونو اینجهلهییردی. سونرا بیردن ماساسینا طرف جومدو. ماسانین گؤزوندن بیر فوتوشکیل چیخارتدی. بیر فوتویا بیر نوری پاکورهنین اوزونه باخدی.
نؤوبتچی تلفونو گؤتوروب رقملری تئز-تئز فیرلادیب کیمی ایسه زنگ ووردو. سونرا دانیشماغا باشلادی:
-آلو... آلو... هارادیر؟ بلی... بلی جناب. توروس جاناوارینی اله کئچیردیک جناب. توروس جاناواری جناب... اؤزودور... یقین کی، سندلرینی اوغورلاماغا گلیب. پلیس ادارهسینه باسقین ائتمک نيّتی ایله... شخصاً اؤزوم توتموشام... ایییرمی نفر گؤندرسهنیز بسدیر جناب. چوخ ساغ اولون. مینّتدارام... قطعی ناراحات اولمایین، ایمکان وئرمهرم کی، آرادان چیخسین.
نوری پاکورک سککیز آی حبسده قالدی. حبسخانادا ان آمانسیز قاتیللر بئله اوندان قورخوب چکینیردیلر. اونا حؤرمت ائدیردیلر.
سککیز آی سونرا آزادلیغا بوراخیلدی
نییه؟
چونکی توروس جاناواری سون جینایتینی ایکی ایل اوّل ائتمیشدی. کئچن ایل ده آمنیستییایا دوشموشدو.
نوری پاکورک ائوینه گئتدی. ائوده هامی اونو حؤرمتله قارشیلادی. بو حؤرمت، سئوگیدن چوخ، قورخودان ایدی.
حیات یولداشی:
"آهه اریم..." دئییب ایرهلی آتیلدی. آمّا بو قدر... سونرا یئنه گئری چکیلدی، یانینا یاخینلاشا بیلمهدی.
اونلاری ائویندن چیخارماق ایستهین ائو صاحبی:
-آمااان، قوربانین اولوم نوری بی! کیرا-میرا ایستهمیرم جانیم. آرامیزدا بئله شئیین صؤحبتی اولار!؟ ائله بیل کی، اؤز ائویندیر -دئییب، آز قالا یالواریردی.
بیر سحر قزئتلر یازماغا باشلادی کی، توروس جاناواری ایکینجی دفعه توتولوب. بو ایکینجیسی اصل توروس جاناواری ایدی. محکمهسینده بئله دئییب:
-هله توتولمازدیم، آمّا اؤز ایستهییمله توتولدوم... گؤردوم کی، بیر اجلافی توروس جاناواری دئیه اوزه چیخاردینیز. اجلاف منیم آدیمدان ایستیفاده ائدیر بونا دؤزه بیلمه دیم آرتیق.
بو صحبتی ائشیدندن سونرا مهپاره خانیم بئله دئییب:
-من او تلخهیین بونلاری ائده بیلمهیهجهیینی بیلیردیم.
ائو صاحبی ده خبر توتوب او واختا قدر ییغیلان کیرایه حاقینی ایستهمهیه گلیبمیش. پاکورک عائلهسی و ائو صاحبی سئوینج ایچینده نوری بیین اوتاغینا قاچیرلار. مهپاره خانیم قوجاق آچیب، حیات یولداشینین اوستونه قاچیر:
-آهه اریم، سن دئییلمیشسن... سن جاناوار دئییلمیشسن...
بو واخت نوری پاکورک دیوار گوزگوسونده اوزونه باخاراق قریبه سسلر چیخاریرمیش. او آن قاپینی آچانلارین اوستونه جومور، هامیسی قورخو ایچینده قاچیر. او گوندن سونرا هئچ کیم نوری پاکوریی توروس جاناواری اولماقدان خلاص ائده بیلمیر. جاناوارلیق چوخ خوشونا گلمیشدی، یوخسا حقیقتاً ده جاناواردی، بوراسینی آنلاماق مومکون دئییلدی.
( توروس جاناواری)کیتابیندان
۳
الیف شفقین سئویملی حئکایهسی:
"چوخ عاغیللی آدام"
-موطلق سنینله گؤروشمک ایستهییرلر. ائولرینه چاغیریبلار.
-بو نه موناسیبت!؟ من اونلاری تانیمیرام هئچ...
-بلی، آمّا بیز سنی اونلارا داهی کیمی تعریفلهییب شانینی گؤیلره قالدیرمیشیق...
نهایت، اوزاقدان منیم یوکسک اینتئللئکتیییمه حئیران اولانلارین منزیلینه گئتدیک. هئچ معلوماتی اولمادیغی فنّدن امتحان وئرن تنبل، نادینج طلبه وضعيّتیندهیم. ائوین خانیمی یئمهیه دعوت ائدیر. آز قالیر آغزیمین یئرینی ده تاپا بیلمهیم.
"الینیزه ساغلیق، چوخ لذّتلی اولوب"- دئیهجهییم یئرده، ائوین مهریبان خانیمینا "عبثدی... چوخ دوزلو اولوب!" دئییرم.
اوزومو ائوین مهریبان صاحبینه چئویریب:
-قیزینیز، قیز... اوغلان... قیزدیر؟
بو یئرسیز سوالیما کیشی اوتانا-اوتانا "هله ائولنمهییب" جاوابینی وئردی...
- بو اوشاقلار سیزه هئچ بنزهمیر...
یوکسک اینتئللئکتیمه حئیران اولانلارین اوزونه باخدیم. اونلارین هئچ بیری هئچ بیر تپگی وئرمیر. آیاغا قالخدیم باغیرا-باغیرا "من آخماغام!" دئیه قیشقیردیم.
-استغفوروللاه... بو نه سؤزدور؟ بیز سیزین بؤیوک زکانیزی...
-من آخماغین یئکهسییم!
اؤز آرالاریندا دانیشماغا باشلادیلار:
-نئجه موتحیش زکاسی وار!
-سیموولیک دانیشیر. اؤزونو قاباغا وئریب بشریّتین حالینی ساتیریک دیلله نمایش ائتدیریر! -دئیه پیچیلداشیردیلار.
(" دامدا دلی وار" )کیتابیندان
سئزئن آکسو خاطیرهسینی بؤلوشور:
دئیینه-دئیینه پلیس ادارهسینه گلدی.
کاپیتانین اوتاغینا گیردی. اوتاقدا یالنیز بیر ضابیط نؤوبتچی واردی. ضابیط یوخولو-یوخولو گؤزلرینی اوووشدوردو. گؤزلرینی قیرپاراق نوری پاکوریه باخدی نوری پاکورهنین بورونونون دیبینده اوتوراراق، سئزدیرمهدن اوزونو اینجهلهییردی. سونرا بیردن ماساسینا طرف جومدو. ماسانین گؤزوندن بیر فوتوشکیل چیخارتدی. بیر فوتویا بیر نوری پاکورهنین اوزونه باخدی.
نؤوبتچی تلفونو گؤتوروب رقملری تئز-تئز فیرلادیب کیمی ایسه زنگ ووردو. سونرا دانیشماغا باشلادی:
-آلو... آلو... هارادیر؟ بلی... بلی جناب. توروس جاناوارینی اله کئچیردیک جناب. توروس جاناواری جناب... اؤزودور... یقین کی، سندلرینی اوغورلاماغا گلیب. پلیس ادارهسینه باسقین ائتمک نيّتی ایله... شخصاً اؤزوم توتموشام... ایییرمی نفر گؤندرسهنیز بسدیر جناب. چوخ ساغ اولون. مینّتدارام... قطعی ناراحات اولمایین، ایمکان وئرمهرم کی، آرادان چیخسین.
نوری پاکورک سککیز آی حبسده قالدی. حبسخانادا ان آمانسیز قاتیللر بئله اوندان قورخوب چکینیردیلر. اونا حؤرمت ائدیردیلر.
سککیز آی سونرا آزادلیغا بوراخیلدی
نییه؟
چونکی توروس جاناواری سون جینایتینی ایکی ایل اوّل ائتمیشدی. کئچن ایل ده آمنیستییایا دوشموشدو.
نوری پاکورک ائوینه گئتدی. ائوده هامی اونو حؤرمتله قارشیلادی. بو حؤرمت، سئوگیدن چوخ، قورخودان ایدی.
حیات یولداشی:
"آهه اریم..." دئییب ایرهلی آتیلدی. آمّا بو قدر... سونرا یئنه گئری چکیلدی، یانینا یاخینلاشا بیلمهدی.
اونلاری ائویندن چیخارماق ایستهین ائو صاحبی:
-آمااان، قوربانین اولوم نوری بی! کیرا-میرا ایستهمیرم جانیم. آرامیزدا بئله شئیین صؤحبتی اولار!؟ ائله بیل کی، اؤز ائویندیر -دئییب، آز قالا یالواریردی.
بیر سحر قزئتلر یازماغا باشلادی کی، توروس جاناواری ایکینجی دفعه توتولوب. بو ایکینجیسی اصل توروس جاناواری ایدی. محکمهسینده بئله دئییب:
-هله توتولمازدیم، آمّا اؤز ایستهییمله توتولدوم... گؤردوم کی، بیر اجلافی توروس جاناواری دئیه اوزه چیخاردینیز. اجلاف منیم آدیمدان ایستیفاده ائدیر بونا دؤزه بیلمه دیم آرتیق.
بو صحبتی ائشیدندن سونرا مهپاره خانیم بئله دئییب:
-من او تلخهیین بونلاری ائده بیلمهیهجهیینی بیلیردیم.
ائو صاحبی ده خبر توتوب او واختا قدر ییغیلان کیرایه حاقینی ایستهمهیه گلیبمیش. پاکورک عائلهسی و ائو صاحبی سئوینج ایچینده نوری بیین اوتاغینا قاچیرلار. مهپاره خانیم قوجاق آچیب، حیات یولداشینین اوستونه قاچیر:
-آهه اریم، سن دئییلمیشسن... سن جاناوار دئییلمیشسن...
بو واخت نوری پاکورک دیوار گوزگوسونده اوزونه باخاراق قریبه سسلر چیخاریرمیش. او آن قاپینی آچانلارین اوستونه جومور، هامیسی قورخو ایچینده قاچیر. او گوندن سونرا هئچ کیم نوری پاکوریی توروس جاناواری اولماقدان خلاص ائده بیلمیر. جاناوارلیق چوخ خوشونا گلمیشدی، یوخسا حقیقتاً ده جاناواردی، بوراسینی آنلاماق مومکون دئییلدی.
( توروس جاناواری)کیتابیندان
۳
الیف شفقین سئویملی حئکایهسی:
"چوخ عاغیللی آدام"
-موطلق سنینله گؤروشمک ایستهییرلر. ائولرینه چاغیریبلار.
-بو نه موناسیبت!؟ من اونلاری تانیمیرام هئچ...
-بلی، آمّا بیز سنی اونلارا داهی کیمی تعریفلهییب شانینی گؤیلره قالدیرمیشیق...
نهایت، اوزاقدان منیم یوکسک اینتئللئکتیییمه حئیران اولانلارین منزیلینه گئتدیک. هئچ معلوماتی اولمادیغی فنّدن امتحان وئرن تنبل، نادینج طلبه وضعيّتیندهیم. ائوین خانیمی یئمهیه دعوت ائدیر. آز قالیر آغزیمین یئرینی ده تاپا بیلمهیم.
"الینیزه ساغلیق، چوخ لذّتلی اولوب"- دئیهجهییم یئرده، ائوین مهریبان خانیمینا "عبثدی... چوخ دوزلو اولوب!" دئییرم.
اوزومو ائوین مهریبان صاحبینه چئویریب:
-قیزینیز، قیز... اوغلان... قیزدیر؟
بو یئرسیز سوالیما کیشی اوتانا-اوتانا "هله ائولنمهییب" جاوابینی وئردی...
- بو اوشاقلار سیزه هئچ بنزهمیر...
یوکسک اینتئللئکتیمه حئیران اولانلارین اوزونه باخدیم. اونلارین هئچ بیری هئچ بیر تپگی وئرمیر. آیاغا قالخدیم باغیرا-باغیرا "من آخماغام!" دئیه قیشقیردیم.
-استغفوروللاه... بو نه سؤزدور؟ بیز سیزین بؤیوک زکانیزی...
-من آخماغین یئکهسییم!
اؤز آرالاریندا دانیشماغا باشلادیلار:
-نئجه موتحیش زکاسی وار!
-سیموولیک دانیشیر. اؤزونو قاباغا وئریب بشریّتین حالینی ساتیریک دیلله نمایش ائتدیریر! -دئیه پیچیلداشیردیلار.
(" دامدا دلی وار" )کیتابیندان
سئزئن آکسو خاطیرهسینی بؤلوشور: