یازیچی «زومرود یاغمور»لا صؤحبت/ آتیللا آراز
س- زومرود خانیم، گونئی ده ایکی کیتابینیز ایشیق اوزو گؤروب، بیر رومان و بیر حیکایه توپلوسو؛ آذربایجانین گونئیینده یازار اولسایدینیز هانسی موضوعدا رومان یازاردینیز؟
ج- بونو هئچ دوشونمهدیم دوغروسو… سوروشدونوز، بیر آنلیغا دوشونوردوم، گونئیده یاشایان یازار اولسایدیم یقین یئنه عیناً بوردا یازدیغیم موضوعلاردا رومانلار یازاردیم. تأسف کی… چونکی بیز ائله جغرافیادا یاشاییریق کی، سادهجه سئوگی، عشق رومانلاری یازماق کیمی لوکسوموز یوخدو. اؤلکهلری دئییل، بوتونلوکده یاشادیغیمیز بؤلگهنی گؤتورسک، منجه، بو بؤلگهنین اینسانلاری آشاغی یوخاری عینی دویغولاری، آجیلاری، پایلاشیر. یازار دا تمثیل ائتدیگی توپلومون، بؤلگهنین یاشامینی ادبی متنه چئویریرسه، چوخ دییشیکلیک اولمازدی منجه موضوعلاردا.
گونئیی اساساً سوسیال شبکهلردن، سایتلاردان ایزلهییرم، بیر ده آز سایدا اولان دوستلاریمین دئدیکلریندن… عینی پروبلملر، بعضاً، داها آغیر، بعضاً داها درین، بیر آز فرقلی بویوتدا…
س- گونئیده اولموسونوزمو؟
ج- تبریزده بیر دفعه اولموشام. گئدرکن اورداکی دوستلاردان دا کیمسهیه خبر ائتمهدیم، ائلهجه سسسیز گلیب بیر چوخ تاریخی یئرلری گزیب قاییتدیم. ارک قالاسینی او واختا قدهر فوتولاردا گؤرموشدوم، جانلی گؤردوم. تبریزده اولان تاریخی بازارا دا گئتدیم. تبریز بازاریندان آچیغی هئچ نه آلماق فیکریم یوخدو. سادهجه تاریخی آبیده کیمی ماراقلی ایدی. بیر ده او بازاردا شرقین روحو وار دئیه دوشونوردوم. دوکانلاردان بیرینه گیردیم. اوردا ساتیجی ایله آرامیزدا قیسا بیر دیالوق اولدو، من ایران دئدییمده او گونئی دئدی… سونرا باکییا قاییداندا بونونلا باغلی بیر کؤشه ده یازدیم.
س- گونئیده هر نه قدر چتین اولسا دا قوزئیده یاییملانان اثرلری اوخویوروق. سیزین ده تبریزده ایکی اثرینیز یاییملانیب. «گوناهکارین اؤلومو» و «یاغیش قادین». زامان-زامان دا درج اولونان، سایتلاردا گئدن یازیلار اولور. آما نومونهلر آزدی. نئجه دوشونورسوز، ایکی طرف آراسیندا ادبی علاقه لرین ایندیکی سوییهسی کیفایتدی؟
ج- نئجه کیفایت اولا بیلر کی، بو علاقهلر یوخ سوییهسیندهدیر، هوسکارلار، ادبیات سئورلرین فردی جهدلریدیر بو علاقهلر. گونئیله قوزئی آراسینداکی سیاسی قاداغا ۳۰ ایله یاخیندیر آرادان قالخیب، بو زامان کسیینده دئمک اولار کی، هئچ بیر ایش گؤرولمهییب. بونو کیم ائتمهلی ایدی؟ بیرمعنالی اولاراق قوزئیده دؤولت بونو ائتمهلییدی. اوردا آردیجیل و کئیفیتلی سیستئملی ایش قورولا بیلر. سیاستی بیر یانا قویاق، ادبی، کولتورل علاقهلر یارادیلمالیدیر. منجه، دونیادا ان مؤحکم باغ کولتورل باغلاردی. اووللر بو باغی مؤحکملندیرهجک حادیثهلر اولوردو، خصوصاً یازارلار آراسیندا علاقه سیخدی، ایندی بو آنجاق فردلر سوییهسینده قالیب.
س- گونئی ادبیاتینی قوزئیده داها گئنیش ایشیقلاندیرماق اولاردی؟
ج- البته… مثلا درسلیکلره گونئی ادبیاتیندان داها چوخ نومونهلر سالینا بیلردی. بیز کیمی تانیییریق، شهریاری، صمد بهرنگینی مثلا… ادبیات علاقهلرین یارانماسی باخیمیندان چوخ مؤحکم و ساغلام واسیطهدیر. بیر اینسانی دینلهمهدن اونون آجیسینی، چکدیگینی، نه حیس ائتدیگینی بیله بیلمریک. خالقلار دا بئلهدیر و ادبیات خالقین دانیشان دیلیدیر، ماهیتینین عکسیدیر. گونئیین سؤزونو دینلهمک، ادبیاتینی اوخوماق اورداکی سویداشلاریمیزین هم ده اورهگینی اوخوماقدی.
س- منه گؤره ادبیات سیاستدن همیشه اؤنده اولوب. بایاق دئدیز کی، سؤزونو-اورهگینی اوخومالیییق گونئییین. قوزئیده نئجهدیر دوروم، سؤز خالقا چاتیر؟
ج- ادبیات سیاستدن اؤنده اولوب دئییرسیز. ادبیات بوتونلوکده شرقده همیشه سیاستدن اؤنه کئچیب، نه اینکی سیاست، فلسفه، سوسیالوگیا بئله ادبیاتین بیر پارچاسی اولوب آز قالا… بلکه ائله بو اوزدندیر کی، آذربایجاندا معتبر فلسفی جریانلار گؤرموروک. مثلا، ادبیات نسیمینین سؤزو ایله صوفیزمی ائله زیروهیه داشیدی کی فلسفهیه احتیاج قالمادی. بو یاخشیدیر، پیسدیر، دوغروسو من بیلمیرم. آما رئاللیق باشقادیر و دونیانین گئدیشاتی گؤستریر کی، گئدیشات سؤز گئدیشاتی دئییل، گوج گئدیشاتیدیر. نه یازیق کی، بئلهدیر، آما بیز بو رئاللیغی یا واختیندا گؤره بیلمهدیک، یا دا گؤردوک، دَیرلندیره بیلمهدیک.
ایندی گلهک قوزئی آذربایجاندا سؤزون دوردوغو یئره …
اصلینده گئنیش باخساق گونئی، قوزئی دئییب آپاردیغیمیز بؤلگو نیسبیدیر. چونکی بیز بوتونلوکده آیاقلاریمیز اوسته دوروب دونیانین نئجه دئییرلر، گؤزونون ایچینه دیمدیک باخیب اؤز سؤزوموزو دئیه بیلمهمیشیک. سؤزوموز ایچیمیزده کؤله اولوب، جسارتیمیز چاتماییب اونو دونیانین، بیزی کؤله ائدهجک تابولارین، عنعنهلرین اوزونه باغیرماغا، عوصیان ائتمهیه.
س- زومرود خانیم، گونئی ده ایکی کیتابینیز ایشیق اوزو گؤروب، بیر رومان و بیر حیکایه توپلوسو؛ آذربایجانین گونئیینده یازار اولسایدینیز هانسی موضوعدا رومان یازاردینیز؟
ج- بونو هئچ دوشونمهدیم دوغروسو… سوروشدونوز، بیر آنلیغا دوشونوردوم، گونئیده یاشایان یازار اولسایدیم یقین یئنه عیناً بوردا یازدیغیم موضوعلاردا رومانلار یازاردیم. تأسف کی… چونکی بیز ائله جغرافیادا یاشاییریق کی، سادهجه سئوگی، عشق رومانلاری یازماق کیمی لوکسوموز یوخدو. اؤلکهلری دئییل، بوتونلوکده یاشادیغیمیز بؤلگهنی گؤتورسک، منجه، بو بؤلگهنین اینسانلاری آشاغی یوخاری عینی دویغولاری، آجیلاری، پایلاشیر. یازار دا تمثیل ائتدیگی توپلومون، بؤلگهنین یاشامینی ادبی متنه چئویریرسه، چوخ دییشیکلیک اولمازدی منجه موضوعلاردا.
گونئیی اساساً سوسیال شبکهلردن، سایتلاردان ایزلهییرم، بیر ده آز سایدا اولان دوستلاریمین دئدیکلریندن… عینی پروبلملر، بعضاً، داها آغیر، بعضاً داها درین، بیر آز فرقلی بویوتدا…
س- گونئیده اولموسونوزمو؟
ج- تبریزده بیر دفعه اولموشام. گئدرکن اورداکی دوستلاردان دا کیمسهیه خبر ائتمهدیم، ائلهجه سسسیز گلیب بیر چوخ تاریخی یئرلری گزیب قاییتدیم. ارک قالاسینی او واختا قدهر فوتولاردا گؤرموشدوم، جانلی گؤردوم. تبریزده اولان تاریخی بازارا دا گئتدیم. تبریز بازاریندان آچیغی هئچ نه آلماق فیکریم یوخدو. سادهجه تاریخی آبیده کیمی ماراقلی ایدی. بیر ده او بازاردا شرقین روحو وار دئیه دوشونوردوم. دوکانلاردان بیرینه گیردیم. اوردا ساتیجی ایله آرامیزدا قیسا بیر دیالوق اولدو، من ایران دئدییمده او گونئی دئدی… سونرا باکییا قاییداندا بونونلا باغلی بیر کؤشه ده یازدیم.
س- گونئیده هر نه قدر چتین اولسا دا قوزئیده یاییملانان اثرلری اوخویوروق. سیزین ده تبریزده ایکی اثرینیز یاییملانیب. «گوناهکارین اؤلومو» و «یاغیش قادین». زامان-زامان دا درج اولونان، سایتلاردا گئدن یازیلار اولور. آما نومونهلر آزدی. نئجه دوشونورسوز، ایکی طرف آراسیندا ادبی علاقه لرین ایندیکی سوییهسی کیفایتدی؟
ج- نئجه کیفایت اولا بیلر کی، بو علاقهلر یوخ سوییهسیندهدیر، هوسکارلار، ادبیات سئورلرین فردی جهدلریدیر بو علاقهلر. گونئیله قوزئی آراسینداکی سیاسی قاداغا ۳۰ ایله یاخیندیر آرادان قالخیب، بو زامان کسیینده دئمک اولار کی، هئچ بیر ایش گؤرولمهییب. بونو کیم ائتمهلی ایدی؟ بیرمعنالی اولاراق قوزئیده دؤولت بونو ائتمهلییدی. اوردا آردیجیل و کئیفیتلی سیستئملی ایش قورولا بیلر. سیاستی بیر یانا قویاق، ادبی، کولتورل علاقهلر یارادیلمالیدیر. منجه، دونیادا ان مؤحکم باغ کولتورل باغلاردی. اووللر بو باغی مؤحکملندیرهجک حادیثهلر اولوردو، خصوصاً یازارلار آراسیندا علاقه سیخدی، ایندی بو آنجاق فردلر سوییهسینده قالیب.
س- گونئی ادبیاتینی قوزئیده داها گئنیش ایشیقلاندیرماق اولاردی؟
ج- البته… مثلا درسلیکلره گونئی ادبیاتیندان داها چوخ نومونهلر سالینا بیلردی. بیز کیمی تانیییریق، شهریاری، صمد بهرنگینی مثلا… ادبیات علاقهلرین یارانماسی باخیمیندان چوخ مؤحکم و ساغلام واسیطهدیر. بیر اینسانی دینلهمهدن اونون آجیسینی، چکدیگینی، نه حیس ائتدیگینی بیله بیلمریک. خالقلار دا بئلهدیر و ادبیات خالقین دانیشان دیلیدیر، ماهیتینین عکسیدیر. گونئیین سؤزونو دینلهمک، ادبیاتینی اوخوماق اورداکی سویداشلاریمیزین هم ده اورهگینی اوخوماقدی.
س- منه گؤره ادبیات سیاستدن همیشه اؤنده اولوب. بایاق دئدیز کی، سؤزونو-اورهگینی اوخومالیییق گونئییین. قوزئیده نئجهدیر دوروم، سؤز خالقا چاتیر؟
ج- ادبیات سیاستدن اؤنده اولوب دئییرسیز. ادبیات بوتونلوکده شرقده همیشه سیاستدن اؤنه کئچیب، نه اینکی سیاست، فلسفه، سوسیالوگیا بئله ادبیاتین بیر پارچاسی اولوب آز قالا… بلکه ائله بو اوزدندیر کی، آذربایجاندا معتبر فلسفی جریانلار گؤرموروک. مثلا، ادبیات نسیمینین سؤزو ایله صوفیزمی ائله زیروهیه داشیدی کی فلسفهیه احتیاج قالمادی. بو یاخشیدیر، پیسدیر، دوغروسو من بیلمیرم. آما رئاللیق باشقادیر و دونیانین گئدیشاتی گؤستریر کی، گئدیشات سؤز گئدیشاتی دئییل، گوج گئدیشاتیدیر. نه یازیق کی، بئلهدیر، آما بیز بو رئاللیغی یا واختیندا گؤره بیلمهدیک، یا دا گؤردوک، دَیرلندیره بیلمهدیک.
ایندی گلهک قوزئی آذربایجاندا سؤزون دوردوغو یئره …
اصلینده گئنیش باخساق گونئی، قوزئی دئییب آپاردیغیمیز بؤلگو نیسبیدیر. چونکی بیز بوتونلوکده آیاقلاریمیز اوسته دوروب دونیانین نئجه دئییرلر، گؤزونون ایچینه دیمدیک باخیب اؤز سؤزوموزو دئیه بیلمهمیشیک. سؤزوموز ایچیمیزده کؤله اولوب، جسارتیمیز چاتماییب اونو دونیانین، بیزی کؤله ائدهجک تابولارین، عنعنهلرین اوزونه باغیرماغا، عوصیان ائتمهیه.
سؤز او زامان خالقا لازیم اولور کی، خالق سورغولاماق ایستهییر. بوردادیر دویون. خالق سورغولاماق ایستمهدیکجه دئییلن سؤز داشا دَییب گولله کیمی دئیهنین اوزهرینه قاییداجاق.
بیز سورغولامیریق و «بیز» دئینده من تکجه آذربایجانی نظرده ده توتمورام، بوتون شرق سورغولامیر. بیز تابولار، موقدسلر، دینلر، یارادیلان و یا آللاهین یاراتدیقلاری اونلاری بؤیوک بیر تابو حالیندا باشیمیزین اوستوندن داش کیمی آسمیشیق. ائله حالا گتیرمیشیک کی، بیزه داها باشقا دیکتاتور، ظالیم لازیم دئییل. سورغولاماغا مئییلسیزلیکله هر بیریمیز ایچیمزده بیر دیکتاتور بسلهییریک.
س – سؤز خالقا لازیم اولماسا، اونو ائشیدرمی؟ «- قارانلیغا شرقی سؤیلهمک» اثرینده ده بوتون بونلارا توخونموسوز، درین دوشونه بیلمهمک، سورغولاماماق.
ج – ائلهدیر، بوتون بونلار اوردا بدیعی دیلله ایضاح اولونوب. ادبیات سورغولاماق ایمکانی وئریر. آما توپلومون سوسیال سیفاریشی سورغولاماق اولمادیغیندان یازیلانلار هله کی، اوردا، صحیفهلردن قالیر.. بو ایندینین ده پروبلئمی دئییل. صابیرین، میرزه جلیلین، آخوندوون، جاویدین ده سؤزو عیناً بو دورومدا اولوب. هادینین سؤزو خالقا چاتمادی، آخیردا سفیل اولوب او سؤزو ساتماقلا حیاتینی داوام ائتمک ایستهدی.
س- دئدیز کی، صابیرین، میرزه جلیلین ده سؤزو چاتمیردی. آما «موللا نصیرالدین»،، «هوپ هوپ نامه» واردی آخی؟
ج – واردی، اما او سؤزلر خالقا چاتسایدی بو گون داناباش کندینین احوالاتلاری تاریخ اولمازدیمی؟ «اوخوتمورام ال چکین» بو گون آرتیق اجتماعی اهمیتینی ایتیریب، سادهجه ادبیات نومونهسینه چئوریلمزدیمی؟ سؤزو دئمک باشقا، اونون ائشیدیلمهسی، داها سونرا دینلهنیلمهسی باشقادیر.
صابیرین سؤزو جانلیدیر، نییه، چونکی قالدیردیغی پروبلئملر هله ده حیاتیمیزدادیر. بو گون هئچ اوزاغا گئتمهیهک، سوسیال شبکهلرده باش وئرنلره آنی نظر سالدیقدا او هوپهوپنامهنین قهرمانلارینین هله ده نه قدر قانلی-جانلی اولدوغونو گؤروروک آخی. سؤزو دینلهنیلن شاعیرین اوبرازی زامان-زامان ادبی اوبرازا چئوریلیر، چئووریلمهدیسه، دئمک کی، او سؤز دئییلدیی یئرده قالیب.
س- بلکه ادبیات ضعیفدیر، خالقلا سؤزون باغلانتیسینی قورا بیلمیر؟
ج- قوقولو میرزه جلیلدن استعدادلی سایمیرام. قوقول دا یازیب، میرزه جلیل ده. نه آذربایجان دییشیب، نه روسییا. بیز میرزه جلیلی دونیایا تقدیم ائده بیلمهدیک، قوقولوسا بوتون دونیا اوخویور، آما بو گونون روسیاسی ائله قوقولون قلمه آلدیغی روسیادیر.
یا دا دوستایئوسکینی گؤتورک. «جنایت و جزا» اثریندهکی روحییه بو گونکو روسیانین احوالیدیر. بیز ایندی دئیه بیلریک کی، دوستایئوسکی ضعیف یازاردی. گوناه اولار.
س- دوروم بئله ایکن سیزجه، نه ائتمهلیییک کی، سؤز خالقا چاتسین؟
ج- من اؤن گؤروجو دئییلم. ایرهلیده نه اولاجاق بیلمیرم. سوسیولوق دا دئییلم. آما بوتون چتینلیکلره، بو لنگ گئدیشه رغمن گؤره بیلیرم کی، هئچ نه ده یئرینده سایماییب. ایرهلیلهییشلرین سورعتیکوسمیک سورعتی دئییل، هئچ بو گون اینکیشاف ائتمیش دونیانین دا سورعتی ایله آیاقلاشا بیلمیریک. شرقین سورعتی نه یازیق کی، تیسباغا سورعتی ایله اؤلجوله بیلن سورعتدی. بیز ده بو جوغرافیانین بیر پارچاسیییق.
س- دقتیمی بیر شئی چکدی، سیز قادینلارلا باغلی نومونهلر یازیلارینیزدا گؤرموشم شرق ده قادینی نئجه دهیرلندیریرسیز؟
ج – یقین اونا گؤره کی. شرقین قادینا موناسیبتی داها گؤزه باتیر. اونا گؤره کی، بیر توپلومون اینکیشافی منه گؤره قادینین آزاد ایرادهیه و دوشونجهیه، اؤز دویغولاری اوزهریندهکی حاکیمیتیندن کئچیر. شرق محض بو دوشونجهنین اوزهریندن آتلاییب کئچه بیلمیر و بیز هله ده قادینا نه اولار، اولمازلاری دارتیشیریق. اینسان فاکتورونو قویوب جینس فاکتورونو قاباردیریق. دونن قادین باش قالدیراندا اؤلدورولودو…
س- ایندی ده لینج ائدیلیر؟!
ج- عیناً. بو گون ده یئنه بیزی گئری چکن دهیرلره قارشی دیرندیکده بو دفعهده معنوی تئرورلا اوز-اوزه قالیریق. آما بو بیزه اساس اولمامالیدیر کی، دایاناق. عکسینه. اساس اولمالیدیر کی، داها دا عیناد ائدک.
س- اومیدینیز وارمی دهییشمهیه؟
ج- اومیدیم اولماسا دا، بو قورخولو دئییل. اومیدی چوخ بؤیوتمهیک گؤزوموزده… اومید اؤلر، عیناد دوغار. عیناد داها اعتیبارلی یولداشدی بئله دورومدا و ایللردیر عینادلا یولداش اولماغی داها چوخ ترجیح ائدیرم. اومید گئت- گللیدیر، گئدر، یئرینی دئپرئسییایا وئریب گئدر. اومید اعتیبارسیز سئوگیلی کیمیدیر. گئدر، یئرینی آجییا وئریب گئدر. عیناد بیر باشقادیر. اعتیبارلیدیر.
بیز سورغولامیریق و «بیز» دئینده من تکجه آذربایجانی نظرده ده توتمورام، بوتون شرق سورغولامیر. بیز تابولار، موقدسلر، دینلر، یارادیلان و یا آللاهین یاراتدیقلاری اونلاری بؤیوک بیر تابو حالیندا باشیمیزین اوستوندن داش کیمی آسمیشیق. ائله حالا گتیرمیشیک کی، بیزه داها باشقا دیکتاتور، ظالیم لازیم دئییل. سورغولاماغا مئییلسیزلیکله هر بیریمیز ایچیمزده بیر دیکتاتور بسلهییریک.
س – سؤز خالقا لازیم اولماسا، اونو ائشیدرمی؟ «- قارانلیغا شرقی سؤیلهمک» اثرینده ده بوتون بونلارا توخونموسوز، درین دوشونه بیلمهمک، سورغولاماماق.
ج – ائلهدیر، بوتون بونلار اوردا بدیعی دیلله ایضاح اولونوب. ادبیات سورغولاماق ایمکانی وئریر. آما توپلومون سوسیال سیفاریشی سورغولاماق اولمادیغیندان یازیلانلار هله کی، اوردا، صحیفهلردن قالیر.. بو ایندینین ده پروبلئمی دئییل. صابیرین، میرزه جلیلین، آخوندوون، جاویدین ده سؤزو عیناً بو دورومدا اولوب. هادینین سؤزو خالقا چاتمادی، آخیردا سفیل اولوب او سؤزو ساتماقلا حیاتینی داوام ائتمک ایستهدی.
س- دئدیز کی، صابیرین، میرزه جلیلین ده سؤزو چاتمیردی. آما «موللا نصیرالدین»،، «هوپ هوپ نامه» واردی آخی؟
ج – واردی، اما او سؤزلر خالقا چاتسایدی بو گون داناباش کندینین احوالاتلاری تاریخ اولمازدیمی؟ «اوخوتمورام ال چکین» بو گون آرتیق اجتماعی اهمیتینی ایتیریب، سادهجه ادبیات نومونهسینه چئوریلمزدیمی؟ سؤزو دئمک باشقا، اونون ائشیدیلمهسی، داها سونرا دینلهنیلمهسی باشقادیر.
صابیرین سؤزو جانلیدیر، نییه، چونکی قالدیردیغی پروبلئملر هله ده حیاتیمیزدادیر. بو گون هئچ اوزاغا گئتمهیهک، سوسیال شبکهلرده باش وئرنلره آنی نظر سالدیقدا او هوپهوپنامهنین قهرمانلارینین هله ده نه قدر قانلی-جانلی اولدوغونو گؤروروک آخی. سؤزو دینلهنیلن شاعیرین اوبرازی زامان-زامان ادبی اوبرازا چئوریلیر، چئووریلمهدیسه، دئمک کی، او سؤز دئییلدیی یئرده قالیب.
س- بلکه ادبیات ضعیفدیر، خالقلا سؤزون باغلانتیسینی قورا بیلمیر؟
ج- قوقولو میرزه جلیلدن استعدادلی سایمیرام. قوقول دا یازیب، میرزه جلیل ده. نه آذربایجان دییشیب، نه روسییا. بیز میرزه جلیلی دونیایا تقدیم ائده بیلمهدیک، قوقولوسا بوتون دونیا اوخویور، آما بو گونون روسیاسی ائله قوقولون قلمه آلدیغی روسیادیر.
یا دا دوستایئوسکینی گؤتورک. «جنایت و جزا» اثریندهکی روحییه بو گونکو روسیانین احوالیدیر. بیز ایندی دئیه بیلریک کی، دوستایئوسکی ضعیف یازاردی. گوناه اولار.
س- دوروم بئله ایکن سیزجه، نه ائتمهلیییک کی، سؤز خالقا چاتسین؟
ج- من اؤن گؤروجو دئییلم. ایرهلیده نه اولاجاق بیلمیرم. سوسیولوق دا دئییلم. آما بوتون چتینلیکلره، بو لنگ گئدیشه رغمن گؤره بیلیرم کی، هئچ نه ده یئرینده سایماییب. ایرهلیلهییشلرین سورعتیکوسمیک سورعتی دئییل، هئچ بو گون اینکیشاف ائتمیش دونیانین دا سورعتی ایله آیاقلاشا بیلمیریک. شرقین سورعتی نه یازیق کی، تیسباغا سورعتی ایله اؤلجوله بیلن سورعتدی. بیز ده بو جوغرافیانین بیر پارچاسیییق.
س- دقتیمی بیر شئی چکدی، سیز قادینلارلا باغلی نومونهلر یازیلارینیزدا گؤرموشم شرق ده قادینی نئجه دهیرلندیریرسیز؟
ج – یقین اونا گؤره کی. شرقین قادینا موناسیبتی داها گؤزه باتیر. اونا گؤره کی، بیر توپلومون اینکیشافی منه گؤره قادینین آزاد ایرادهیه و دوشونجهیه، اؤز دویغولاری اوزهریندهکی حاکیمیتیندن کئچیر. شرق محض بو دوشونجهنین اوزهریندن آتلاییب کئچه بیلمیر و بیز هله ده قادینا نه اولار، اولمازلاری دارتیشیریق. اینسان فاکتورونو قویوب جینس فاکتورونو قاباردیریق. دونن قادین باش قالدیراندا اؤلدورولودو…
س- ایندی ده لینج ائدیلیر؟!
ج- عیناً. بو گون ده یئنه بیزی گئری چکن دهیرلره قارشی دیرندیکده بو دفعهده معنوی تئرورلا اوز-اوزه قالیریق. آما بو بیزه اساس اولمامالیدیر کی، دایاناق. عکسینه. اساس اولمالیدیر کی، داها دا عیناد ائدک.
س- اومیدینیز وارمی دهییشمهیه؟
ج- اومیدیم اولماسا دا، بو قورخولو دئییل. اومیدی چوخ بؤیوتمهیک گؤزوموزده… اومید اؤلر، عیناد دوغار. عیناد داها اعتیبارلی یولداشدی بئله دورومدا و ایللردیر عینادلا یولداش اولماغی داها چوخ ترجیح ائدیرم. اومید گئت- گللیدیر، گئدر، یئرینی دئپرئسییایا وئریب گئدر. اومید اعتیبارسیز سئوگیلی کیمیدیر. گئدر، یئرینی آجییا وئریب گئدر. عیناد بیر باشقادیر. اعتیبارلیدیر.
س- هئچ پئشمان اولدونوزمو بئله بیر یول سئچدیگینیزه گؤره؟
ج- اولدوغوم اولوب، اؤزومو قینادیغیم، «نییه»لرین ایچینده بوغولدوغوم واختلار دا اولوب. بعضاً دوشونموشم کی، من بو یاشیمدا هله ده معین چتینلیکلرله اوز-اوزهیمسه نه ایسه دوغرو ائتمهمیشم، نهلرسه یئرینده اولماییب. سورغولاییرام و یانلیشیمی، دوزومو اؤزومه دئییرم. بعضاً جسارتله برکدن دئییرم اؤزوم، بعضاً ده جسارتیم چاتمیر، ائله شئیلر اولور کی، اونلاری هله اؤزومه برکدن دئیه بیلمیرم. اولور، آما بو منیم حیات طرزیمی، دوشونجهلریمی دهییشمیر، یئنیدن شکیللندیرمهیه یاردیم اولور. پرینسیپلریمدن واز کئچمهییمه سبب اولمور، سادهجه یئنی باخیش بوجاقلاری آختاریرام. ان چتین واختیمدا تسللیم او اولور کی، باتاقلیغا باتمامیشام.
س- یول سئچمک دئدیک. «قارانلیغا شرقی سؤیلهمک» اثری ایکی موستقیل روماندان عیبارتدی، آما هر ایکی رومان دا بیر بیرینه باغلیدیر، نتیجهده ایکی موستقیل رومان بیر رومان کیمی اورتایا چیخیر. ایکی رومان دا یول آدلانیر. اثرده ده بو یول، یولو سئچمک، اونو گئتمکله باغلی فیکیرلر وار. ندیر سیزین اوچون بو یول؟
ج- اینسان میلیون ایللردیر عینی یولدان گئدیر اصلینده. آزاد یاشاماق، عیناد ائتمک، تسلیم اولماق، اولماماق، دوشونمک، سورغولاماق، ظالیما قارشی چیخماق، ظولم ائتمک. ازیلمک، ازمک، موباریزه ساواشلار. بونلار هامیسی اینسانین مین ایللردیر گئتدیگی یولدو. میلیون ایللیک یادداشدی بو یوللار. موختلیف یوللار، یا دا سئچیملر…
منه گؤره ابدی یول آزادلیغا «چکیلن» یولدو. بوتون یوللاردان امتناع ائدیلیر، یئنیدن قاییدیش اولور، بوتون یوللاردا نئجه دئییرلر «انشاعات ایشلری» آپاریلیر، دهییشیکلییه اوغراییر، آما آزادلیق یولو دهییشمیر. اینسان بو یولدان هئچ واخت امتناع دا ائتمیر. هردن منه ائله گلیر کی، اینسانین جننتدن قووولما حئکایهسی ایله باشلاییر بو یول. قاداغایا عیناد او آلمانی درمک… آزادلیغین فردین اؤزو طرفیندنسهکی للندیرمک عینادی. تانرییا قارشی بئله…
آدینی چکدیگینیز اثری یازاندا من آنالیز ائدیردیم و بو یولون بیزه عاید اولان حصهسینی تاپماغا چالیشیردیم. بیز بو یولو گئده بیلیریکمی؟ گئدیریک. آما او یولو گئتمک بیر باشقا، او یولا اینانماق باشقادیر. بیز او یولو گئدیریک، آما اونا اینانمیریق. یول سئچیم اولمالیدیر، وردیش یوخ.
باخیرسان او یولو گئدن بیری دئییر کی، داها نه ائدیم، من ده بو یولو توتموشام، بوندان سونرا نه ائدهجم کی؟ اینام یوخدو، وردیش وار. دولایی اولاراق او یولا اینانساق، آذربایجانا دا اینانمیش اولاریق. اینانماق اوچون ایدئالیستلیک، رومانتیزم، گؤزل کلمهلر لازیم دا دئییل، سن سئچدیین یولو ساکیتجه گئدیرسن، یولچویا چئوریلیب نئجه دئییرلر «آتینین یویهنینی» بوراخیرسان.
س- سیز هم بیر آراشدیرماجیسینیز. بیلدییم قدری ایله ایکی مونوقرافیانیز وار. بیری ده حسین جاویده حصر اولونوب. «اینسان آختاریشیندا» آدلی مونوقرافیانیز. جاوید آذربایجانین تلاتوملو دؤورونده یاشامیش چوخ استعدادلی بیر یازاردی. نییه محض جاویدی سئچدینیز علمی آراشدیرمانیز اوچون؟
ج- تکجه حیاتدا دئییل، ادبیات، اجتماعی-سیاسی حیاتدا دا منیم اوچون معیار هر زامان شخصیت، شخصی کئیفیتلر اولوب. اگر بیری ایله دوئت اولماق ایستهییرمسه، بو اساس اؤلچوم اولور. علمی آراشدیرما دا منه بئله حیس ائتدیریر، اگر بیرینین یارادیجییغینی دریندن آراشدیریرامسا، یا اونون شخصیتی، یا دا یاشادیغی دؤوره قاتدیقلاری منیم اوچون اساس اولاندی. جاویدده هر ایکیسی وار. هم شخصیت اولاراق تامدیر، هم ده یارادیجیلیغی شخصیتینین بیر پارچاسی حالینا گله بیلیب. دؤورونون فؤوقونده دورماغی باجاریب. بونا گؤره ده آسپیرانتورایا گیریب علمی آراشدیرما ائتمک قرارینا گلینجه جاویدی سئچدیم. اونو دا دئییم کی، ادبیاتیمیزدا ایکی شاعیرین یئری منیم اوچون آیریدیر. نسیمی و جاوید. بیلمیرم نییه، آما اونلار ایله سانکی روحی بیر باغلانتی قورا بیلیرم. نسیمینی تام اولاراق آنلاماق اوچون صاحیب اولدوغوم بیلگیلر بو گون یئترلی دئییل، ادبیات فالکوتهسینی بیتیرمیشم، آما ادعا ائده بیلمرم کی، نسیمینی بیلیرم. هئچ بیلمیرم، آما حیس ائدیرم. جاویدلهسه دوروم بیر آز فرقلیدیر. جاویدی آز- چوخ آراشدیردیم، هم ده دویا بیلدیم. سؤزلرینده کی سیزیلتینی، کدری، اومیدسیزلییی، بعضاً ده عوصیانی، عینادی دویا بیلدیم.
س- سیزینله صؤحبتده دئمیشدینیز کی، جاوید ایندییه قدر آراشدیرمایا دوغرو یؤندن جلب اولونماییب.
ج – اولونماییب. جاویدی معیشت سوییهسینه ائندیریبلر. «اینسان آختاریشی» اثرینده بوتون بونلاری ان اینجه دئتالینا قدهر ایضاح ائتمهیه چالیشمیشام. جاویدین قادین اوبرازلاری فرقلیدیر. یاناشمالاری فرقلیدیر، دهیرلری فرقلیدیر.. مثلا، «سیاووش» اثرینی آلاق. سودابه اوبرازینی… آذربایجاندا ادبی تنقید بو قادینی اخلاقسیز دامغاسی ایله دامغالییب.
ج- اولدوغوم اولوب، اؤزومو قینادیغیم، «نییه»لرین ایچینده بوغولدوغوم واختلار دا اولوب. بعضاً دوشونموشم کی، من بو یاشیمدا هله ده معین چتینلیکلرله اوز-اوزهیمسه نه ایسه دوغرو ائتمهمیشم، نهلرسه یئرینده اولماییب. سورغولاییرام و یانلیشیمی، دوزومو اؤزومه دئییرم. بعضاً جسارتله برکدن دئییرم اؤزوم، بعضاً ده جسارتیم چاتمیر، ائله شئیلر اولور کی، اونلاری هله اؤزومه برکدن دئیه بیلمیرم. اولور، آما بو منیم حیات طرزیمی، دوشونجهلریمی دهییشمیر، یئنیدن شکیللندیرمهیه یاردیم اولور. پرینسیپلریمدن واز کئچمهییمه سبب اولمور، سادهجه یئنی باخیش بوجاقلاری آختاریرام. ان چتین واختیمدا تسللیم او اولور کی، باتاقلیغا باتمامیشام.
س- یول سئچمک دئدیک. «قارانلیغا شرقی سؤیلهمک» اثری ایکی موستقیل روماندان عیبارتدی، آما هر ایکی رومان دا بیر بیرینه باغلیدیر، نتیجهده ایکی موستقیل رومان بیر رومان کیمی اورتایا چیخیر. ایکی رومان دا یول آدلانیر. اثرده ده بو یول، یولو سئچمک، اونو گئتمکله باغلی فیکیرلر وار. ندیر سیزین اوچون بو یول؟
ج- اینسان میلیون ایللردیر عینی یولدان گئدیر اصلینده. آزاد یاشاماق، عیناد ائتمک، تسلیم اولماق، اولماماق، دوشونمک، سورغولاماق، ظالیما قارشی چیخماق، ظولم ائتمک. ازیلمک، ازمک، موباریزه ساواشلار. بونلار هامیسی اینسانین مین ایللردیر گئتدیگی یولدو. میلیون ایللیک یادداشدی بو یوللار. موختلیف یوللار، یا دا سئچیملر…
منه گؤره ابدی یول آزادلیغا «چکیلن» یولدو. بوتون یوللاردان امتناع ائدیلیر، یئنیدن قاییدیش اولور، بوتون یوللاردا نئجه دئییرلر «انشاعات ایشلری» آپاریلیر، دهییشیکلییه اوغراییر، آما آزادلیق یولو دهییشمیر. اینسان بو یولدان هئچ واخت امتناع دا ائتمیر. هردن منه ائله گلیر کی، اینسانین جننتدن قووولما حئکایهسی ایله باشلاییر بو یول. قاداغایا عیناد او آلمانی درمک… آزادلیغین فردین اؤزو طرفیندنسهکی للندیرمک عینادی. تانرییا قارشی بئله…
آدینی چکدیگینیز اثری یازاندا من آنالیز ائدیردیم و بو یولون بیزه عاید اولان حصهسینی تاپماغا چالیشیردیم. بیز بو یولو گئده بیلیریکمی؟ گئدیریک. آما او یولو گئتمک بیر باشقا، او یولا اینانماق باشقادیر. بیز او یولو گئدیریک، آما اونا اینانمیریق. یول سئچیم اولمالیدیر، وردیش یوخ.
باخیرسان او یولو گئدن بیری دئییر کی، داها نه ائدیم، من ده بو یولو توتموشام، بوندان سونرا نه ائدهجم کی؟ اینام یوخدو، وردیش وار. دولایی اولاراق او یولا اینانساق، آذربایجانا دا اینانمیش اولاریق. اینانماق اوچون ایدئالیستلیک، رومانتیزم، گؤزل کلمهلر لازیم دا دئییل، سن سئچدیین یولو ساکیتجه گئدیرسن، یولچویا چئوریلیب نئجه دئییرلر «آتینین یویهنینی» بوراخیرسان.
س- سیز هم بیر آراشدیرماجیسینیز. بیلدییم قدری ایله ایکی مونوقرافیانیز وار. بیری ده حسین جاویده حصر اولونوب. «اینسان آختاریشیندا» آدلی مونوقرافیانیز. جاوید آذربایجانین تلاتوملو دؤورونده یاشامیش چوخ استعدادلی بیر یازاردی. نییه محض جاویدی سئچدینیز علمی آراشدیرمانیز اوچون؟
ج- تکجه حیاتدا دئییل، ادبیات، اجتماعی-سیاسی حیاتدا دا منیم اوچون معیار هر زامان شخصیت، شخصی کئیفیتلر اولوب. اگر بیری ایله دوئت اولماق ایستهییرمسه، بو اساس اؤلچوم اولور. علمی آراشدیرما دا منه بئله حیس ائتدیریر، اگر بیرینین یارادیجییغینی دریندن آراشدیریرامسا، یا اونون شخصیتی، یا دا یاشادیغی دؤوره قاتدیقلاری منیم اوچون اساس اولاندی. جاویدده هر ایکیسی وار. هم شخصیت اولاراق تامدیر، هم ده یارادیجیلیغی شخصیتینین بیر پارچاسی حالینا گله بیلیب. دؤورونون فؤوقونده دورماغی باجاریب. بونا گؤره ده آسپیرانتورایا گیریب علمی آراشدیرما ائتمک قرارینا گلینجه جاویدی سئچدیم. اونو دا دئییم کی، ادبیاتیمیزدا ایکی شاعیرین یئری منیم اوچون آیریدیر. نسیمی و جاوید. بیلمیرم نییه، آما اونلار ایله سانکی روحی بیر باغلانتی قورا بیلیرم. نسیمینی تام اولاراق آنلاماق اوچون صاحیب اولدوغوم بیلگیلر بو گون یئترلی دئییل، ادبیات فالکوتهسینی بیتیرمیشم، آما ادعا ائده بیلمرم کی، نسیمینی بیلیرم. هئچ بیلمیرم، آما حیس ائدیرم. جاویدلهسه دوروم بیر آز فرقلیدیر. جاویدی آز- چوخ آراشدیردیم، هم ده دویا بیلدیم. سؤزلرینده کی سیزیلتینی، کدری، اومیدسیزلییی، بعضاً ده عوصیانی، عینادی دویا بیلدیم.
س- سیزینله صؤحبتده دئمیشدینیز کی، جاوید ایندییه قدر آراشدیرمایا دوغرو یؤندن جلب اولونماییب.
ج – اولونماییب. جاویدی معیشت سوییهسینه ائندیریبلر. «اینسان آختاریشی» اثرینده بوتون بونلاری ان اینجه دئتالینا قدهر ایضاح ائتمهیه چالیشمیشام. جاویدین قادین اوبرازلاری فرقلیدیر. یاناشمالاری فرقلیدیر، دهیرلری فرقلیدیر.. مثلا، «سیاووش» اثرینی آلاق. سودابه اوبرازینی… آذربایجاندا ادبی تنقید بو قادینی اخلاقسیز دامغاسی ایله دامغالییب.
آما او اوبرازدا فرقلی بیر آجی، فرقلی بیر طالع وار. آما شابلونلاشمیش تنقید بونو حیس ائده بیلمیر، توپلومون قادینا موناسیبتینین فؤوقونه چیخمیش جاویدین دوشونجهسینی ده زوراکی شکیلده آشاغی دارتیب یئنه کوتلهنین بیر پارچاسینا چئویرمک ایستهییر. بونو باشاریبلار دا…
س- سیزجه جاویدین دهیرلری، او «فرقلی» دئدییینیز یاناشمالاری ایندی اوتورا بیلیبمی ادبیاتا؟
-تأسسوف کی یوخ… بیر آز اول دئدیم کی، مثلا، جاویدین قادینا موناسیبتی فرقلی ایدی. اونون آفَتی، سودابهسی، شئیداسی بام باشقایدی. آما ادبی تنقیدیمیز عمومی «دهیرلردن» یوخاری قالخیب بو اوبرازلاری دویا بیلمهدیی کیمی، ایندی ده ادبیاتیمیز فرقلی اولانلاری «اؤزگه» دئییب یارغیلاییر. باخیرسان، حتّی آراشدیرماجیدیر، عؤمرونو گویا ادبیاتا وئریب، آما دوشونجهسی اورتا استاتیستیک بیر فردینکیندن یوخاری قالخا بیلمهییب. مثلا، قادینا موناسیبتده بو داها قاباریق حیس اولونور. اؤزونو مترقی یازار سایان، حتّی اولان بیرینین دانیشدیقلاریندا اؤزونو سیغورتا اوچون دانیشدیقلارینین یانیندا بیر «آما» وار موطلق. «من دستکلهییرم، آما…» بو «آما» دا بیتیر بوتون آزاد دوشونجه، زورلانیر. بو گون ده یازارلاریمیزین بؤیوک اکثریتی بو «آما»نین کؤلگهسینه سیغینیب و نه یازیق کی، ادبیاتیمیز دا یازاریمیزین دوشونجهسیندهکی بو «آما»لارلا زورلانیر.
س- سیزه گؤره ادبیاتین گؤروی ندیر؟
ج- سوال چوخ شاخهلیدیر. بو منجه فرده گؤره دهییشیر. دوروب ادعا ائده بیلمریک کی، ادبیات صنعت اوچوندور، حض اوچوندور، یا دا موطلق اولاراق مئساژ وئرمهلیدیر. کیم ادبیاتدان نهیی گؤزلهییرسه، او فردی اوچون ده گؤروی اودور. منیم اوچونسه ادبیات هم ده مئساژدی. بلکه ده اونا گؤره کی، یاشادیغیم اؤلکهده محض بونا احتیاج وار. بو باشقا بیر اؤلکهده دهییشیر. منیم اؤلکهمین پروبلئملری اولمایان بیر باشقا اؤلکهده اوخوجو اوچون سادهجه حضدیر. باشقا بیر اوچون داها قلوبال پروبلئملری عکس ائتدیرمک اوچوندور. یئنی، بو مسئلهده موطلقلیین علیهینهیم دوغروسو…
قیسا دئسک ادبیاتین گؤروی آزادلیقدیر. آزادلیقسا سئچیمدی. آزادلیغین اؤز سرحدلری ایچینده آزادلیغینی سئچمکسه هر فردین اؤز ایستهیینه باغلیدی.
س- یانلیش بیلمیرمسه، ایندی کی مرحله ده آذربایجانین قوزئیینده ان چوخ رومان یازان قادین یازار سیزسینیز. اثرلرینیز ده آغیر موضوعلاری احاطه ائدیر .
ج- قادین همکارلاریم ایچینده ان چوخ رومان یازدیغیمی بیلمیرم. آما زامان- زامان منه تنقید گلیر کی، چوخ آغیر موضوعلاردا یازیرام. حتّی بیر دفعه تنقیدچیلردن بیری یازمیشدی کی، قادین یازارین بئله آمانسیز یاناشماسی غریبه گؤرونور. بو یانلیش دوشونجهدیر. ادبیاتا دا جینسیتچیلیک گتیرمک نهیه لازیم کی؟ ادبیاتدا قادین، کیشی یازار اولمور، یازار اولور.
س- سیزین گونئیده یاییملانان «یاغیش قادین» اثرین وار و قاراباغ موضوعسونا حصر اولونوب. بلکه بوندان دانیشاق بیر آز؟
ج – دانیشاق.
س- قاراباغ موضوعسو ادبیاتدا سیزجه لازیمی قدهر ایشلهنیبمی؟ سیزین «یاغیش قادین» رومانیندا قاراباغ ساواشینا باخیشینیز ندیر؟
ج- منجه ایشلنمهییب. سببلرینی دانیشساق منجه چوخ اوزاناجاق. موصاحیبه منجه چوخ گئنیش اولدو ذاتن. «یاغیش قادین» اثرینه گلینجه… اثرده ساواش صحنهلری، سنگر حیاتی، موحاریبهنین دؤیوش دهشتلری یوخدو. اثر بیر عصرین اوچ دؤنمینی، ۱۹۱۸، ۱۹۹۲ و ایندینی احاطه ائدیر، اوچ دؤنم بیر گونه سیغیشیب آما… عئینی نسلین تمثیلیچیلری ایله بیرلشیب بو اوچ دؤنم. ایکی خالقین طالعیندهکی اوغورسوزلوغو، آجیسی گؤستریلیب. منیم اینامیم اودور کی، ساواشدا غالیب یوخدو، بیریئردهکی اینسانلار اؤلور، اؤلدورمک عادیلشیر اوردا غالیبیت اولماز. ائله ساواشلار وار کی، اوردا غالیب اولمور، هر ایکی طرف ایتیریر. قاراباغ ساواشی دا ایکی خالقین اوغورسوزلوقودور. بختسیزلیییدیر. ائرمنی خالقینین بختی اوندا گتیرمهییب کی، اونلاری بؤیوک ائرمنیستان ایدئیاسی ایله زهرلهییبلر. بیزیم ده بختیمیز اوندا گتیرمهییب کی، اییرمی بیرعصرده هله ده تورپاق، سرحد بؤلگوسو ایستهین بیر خالقلا قونشویوق. هر ایکی خالقینسا بختی اوندا گتیرمهییب کی، روسیا ایله همسرحددی. چتیندی، روسیانین گلیشی چتین اولانی داها دا چتینلشدیردی، آما بونا رَغمن بوندان سونراکی مرحله ده وطن سئورلیک ساواشا دئییل، قونشولوق و حوضورا کؤکلنمهلیدیر.
س- سایین زومرود خانیم چوخ تشکر ائدیرم مصاحبه اوچون، ایستهییمیزی قبول ائتدینیز واخت وئردینیز و سئوینیرم فرصت یاراندی بیزیمله صحبت ائتدینیز.
ج- وار اولون؛ من ده تشکر ائدیرم دانیشدیق، سیزه ساغلیق و اوغورلار آرزولاییرام.
قایناق:« ایشیق سایتی»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
س- سیزجه جاویدین دهیرلری، او «فرقلی» دئدییینیز یاناشمالاری ایندی اوتورا بیلیبمی ادبیاتا؟
-تأسسوف کی یوخ… بیر آز اول دئدیم کی، مثلا، جاویدین قادینا موناسیبتی فرقلی ایدی. اونون آفَتی، سودابهسی، شئیداسی بام باشقایدی. آما ادبی تنقیدیمیز عمومی «دهیرلردن» یوخاری قالخیب بو اوبرازلاری دویا بیلمهدیی کیمی، ایندی ده ادبیاتیمیز فرقلی اولانلاری «اؤزگه» دئییب یارغیلاییر. باخیرسان، حتّی آراشدیرماجیدیر، عؤمرونو گویا ادبیاتا وئریب، آما دوشونجهسی اورتا استاتیستیک بیر فردینکیندن یوخاری قالخا بیلمهییب. مثلا، قادینا موناسیبتده بو داها قاباریق حیس اولونور. اؤزونو مترقی یازار سایان، حتّی اولان بیرینین دانیشدیقلاریندا اؤزونو سیغورتا اوچون دانیشدیقلارینین یانیندا بیر «آما» وار موطلق. «من دستکلهییرم، آما…» بو «آما» دا بیتیر بوتون آزاد دوشونجه، زورلانیر. بو گون ده یازارلاریمیزین بؤیوک اکثریتی بو «آما»نین کؤلگهسینه سیغینیب و نه یازیق کی، ادبیاتیمیز دا یازاریمیزین دوشونجهسیندهکی بو «آما»لارلا زورلانیر.
س- سیزه گؤره ادبیاتین گؤروی ندیر؟
ج- سوال چوخ شاخهلیدیر. بو منجه فرده گؤره دهییشیر. دوروب ادعا ائده بیلمریک کی، ادبیات صنعت اوچوندور، حض اوچوندور، یا دا موطلق اولاراق مئساژ وئرمهلیدیر. کیم ادبیاتدان نهیی گؤزلهییرسه، او فردی اوچون ده گؤروی اودور. منیم اوچونسه ادبیات هم ده مئساژدی. بلکه ده اونا گؤره کی، یاشادیغیم اؤلکهده محض بونا احتیاج وار. بو باشقا بیر اؤلکهده دهییشیر. منیم اؤلکهمین پروبلئملری اولمایان بیر باشقا اؤلکهده اوخوجو اوچون سادهجه حضدیر. باشقا بیر اوچون داها قلوبال پروبلئملری عکس ائتدیرمک اوچوندور. یئنی، بو مسئلهده موطلقلیین علیهینهیم دوغروسو…
قیسا دئسک ادبیاتین گؤروی آزادلیقدیر. آزادلیقسا سئچیمدی. آزادلیغین اؤز سرحدلری ایچینده آزادلیغینی سئچمکسه هر فردین اؤز ایستهیینه باغلیدی.
س- یانلیش بیلمیرمسه، ایندی کی مرحله ده آذربایجانین قوزئیینده ان چوخ رومان یازان قادین یازار سیزسینیز. اثرلرینیز ده آغیر موضوعلاری احاطه ائدیر .
ج- قادین همکارلاریم ایچینده ان چوخ رومان یازدیغیمی بیلمیرم. آما زامان- زامان منه تنقید گلیر کی، چوخ آغیر موضوعلاردا یازیرام. حتّی بیر دفعه تنقیدچیلردن بیری یازمیشدی کی، قادین یازارین بئله آمانسیز یاناشماسی غریبه گؤرونور. بو یانلیش دوشونجهدیر. ادبیاتا دا جینسیتچیلیک گتیرمک نهیه لازیم کی؟ ادبیاتدا قادین، کیشی یازار اولمور، یازار اولور.
س- سیزین گونئیده یاییملانان «یاغیش قادین» اثرین وار و قاراباغ موضوعسونا حصر اولونوب. بلکه بوندان دانیشاق بیر آز؟
ج – دانیشاق.
س- قاراباغ موضوعسو ادبیاتدا سیزجه لازیمی قدهر ایشلهنیبمی؟ سیزین «یاغیش قادین» رومانیندا قاراباغ ساواشینا باخیشینیز ندیر؟
ج- منجه ایشلنمهییب. سببلرینی دانیشساق منجه چوخ اوزاناجاق. موصاحیبه منجه چوخ گئنیش اولدو ذاتن. «یاغیش قادین» اثرینه گلینجه… اثرده ساواش صحنهلری، سنگر حیاتی، موحاریبهنین دؤیوش دهشتلری یوخدو. اثر بیر عصرین اوچ دؤنمینی، ۱۹۱۸، ۱۹۹۲ و ایندینی احاطه ائدیر، اوچ دؤنم بیر گونه سیغیشیب آما… عئینی نسلین تمثیلیچیلری ایله بیرلشیب بو اوچ دؤنم. ایکی خالقین طالعیندهکی اوغورسوزلوغو، آجیسی گؤستریلیب. منیم اینامیم اودور کی، ساواشدا غالیب یوخدو، بیریئردهکی اینسانلار اؤلور، اؤلدورمک عادیلشیر اوردا غالیبیت اولماز. ائله ساواشلار وار کی، اوردا غالیب اولمور، هر ایکی طرف ایتیریر. قاراباغ ساواشی دا ایکی خالقین اوغورسوزلوقودور. بختسیزلیییدیر. ائرمنی خالقینین بختی اوندا گتیرمهییب کی، اونلاری بؤیوک ائرمنیستان ایدئیاسی ایله زهرلهییبلر. بیزیم ده بختیمیز اوندا گتیرمهییب کی، اییرمی بیرعصرده هله ده تورپاق، سرحد بؤلگوسو ایستهین بیر خالقلا قونشویوق. هر ایکی خالقینسا بختی اوندا گتیرمهییب کی، روسیا ایله همسرحددی. چتیندی، روسیانین گلیشی چتین اولانی داها دا چتینلشدیردی، آما بونا رَغمن بوندان سونراکی مرحله ده وطن سئورلیک ساواشا دئییل، قونشولوق و حوضورا کؤکلنمهلیدیر.
س- سایین زومرود خانیم چوخ تشکر ائدیرم مصاحبه اوچون، ایستهییمیزی قبول ائتدینیز واخت وئردینیز و سئوینیرم فرصت یاراندی بیزیمله صحبت ائتدینیز.
ج- وار اولون؛ من ده تشکر ائدیرم دانیشدیق، سیزه ساغلیق و اوغورلار آرزولاییرام.
قایناق:« ایشیق سایتی»
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
رضوان حاجی قاسم لی«جانای»
قوی بو خاطیرهمین دنیز قوشلاری
سئیر ائتسین سئومهلی ساحیللرینی
هله بیلمهسینلر شوملاییب گؤیون
ویداعلاشماسینلار دوز أللرینی
هله آلبومومون شکیللرینده
بیر دالغا اؤزونو ساحیله چالیر
هاوادا یئللهنن ساری یایلیغیم
میندیییم قاییقدا قویلانیب قالیر
کیم سیندیرهبیلر بو ساری دردی
اورمو چؤرهییمین ایتهن دوزودو
اورمودور سپیلن یارالاریما
یارامین مرهمی وطن دوزودو!
ائشیدین دونیانین محکمهلری
گوناهسیز بو محکوم دارا یاراشمیر
دالغاسیز دنیزین باغلی دیر دیلی
بو دلی جئیرانا یارا یاراشمیر
سوسوز آرتیمیانین شیرین قاداسی
دهیسین ظالیملارین شور باخیشینا
یئنه قاییقلارین لؤبر سالاجاق
ساحیلده گؤزلهین یار باخیشینا
کربلا چؤلونده سویون قارشیسین
اوتانماز اوتانماز کسدی شومورلر
ایندی بیر دنیزی سوسوز ساخلاییر
بویالی شومورلر یاسدی شومورلر
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
قوی بو خاطیرهمین دنیز قوشلاری
سئیر ائتسین سئومهلی ساحیللرینی
هله بیلمهسینلر شوملاییب گؤیون
ویداعلاشماسینلار دوز أللرینی
هله آلبومومون شکیللرینده
بیر دالغا اؤزونو ساحیله چالیر
هاوادا یئللهنن ساری یایلیغیم
میندیییم قاییقدا قویلانیب قالیر
کیم سیندیرهبیلر بو ساری دردی
اورمو چؤرهییمین ایتهن دوزودو
اورمودور سپیلن یارالاریما
یارامین مرهمی وطن دوزودو!
ائشیدین دونیانین محکمهلری
گوناهسیز بو محکوم دارا یاراشمیر
دالغاسیز دنیزین باغلی دیر دیلی
بو دلی جئیرانا یارا یاراشمیر
سوسوز آرتیمیانین شیرین قاداسی
دهیسین ظالیملارین شور باخیشینا
یئنه قاییقلارین لؤبر سالاجاق
ساحیلده گؤزلهین یار باخیشینا
کربلا چؤلونده سویون قارشیسین
اوتانماز اوتانماز کسدی شومورلر
ایندی بیر دنیزی سوسوز ساخلاییر
بویالی شومورلر یاسدی شومورلر
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
آذربایجان طنازلاری دوکتور«علسگرعزیزپورون» گوروشوند.
بیرینجی بولوم
آپاریجی:« کریم قربانزاده»
زمان: جومه 1401/4/24
ساعات: 22
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
بیرینجی بولوم
آپاریجی:« کریم قربانزاده»
زمان: جومه 1401/4/24
ساعات: 22
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«روستم کامالین» یارادیجیلیق محیطی و فیلولوژی اثرلری
✍خالق شاعیری« نریمان حسنزاده»
کؤچورن:«سحرخیاوی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
"گؤرکملی ادبیاتشناس، فیلولوژی اسسهلر مؤللیفی، فیلولوگیا علملری دوکتورو، باکی اسلاویان یونیورسیتهسینین پروفسورو و سوسیال علملر آکادمییاسینین حقیقی عضووو" روستم کامالین "گوزگو گونو" کیتابی قارشیمدادی. یوخاریدا کی جوملهنی ده کیتابدان گؤتورموشم.
قلم دوستوموزون، 60 یاشی تامام اولور. موبارک اولسون!
بئله یاش صاحبلرینی، عادتن معین امک فعالیتینین یئکونونا گؤره، حالال حاققی کیمی قئید ائدیرلر. روستم معللیمین ده حالالی اولسون!
آنجاق بعضن دوشونورم، اینسان دئدییمیز بو تانری وارلیقینین یگانه اؤلچو واحیدی یاشیدیمی؟! بلکه ده بونا گؤره بویوک تورک شاعیری ناظیم حکمت دئییر کی: اینسان هر یاشدا گنج دیر.
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
✍خالق شاعیری« نریمان حسنزاده»
کؤچورن:«سحرخیاوی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
"گؤرکملی ادبیاتشناس، فیلولوژی اسسهلر مؤللیفی، فیلولوگیا علملری دوکتورو، باکی اسلاویان یونیورسیتهسینین پروفسورو و سوسیال علملر آکادمییاسینین حقیقی عضووو" روستم کامالین "گوزگو گونو" کیتابی قارشیمدادی. یوخاریدا کی جوملهنی ده کیتابدان گؤتورموشم.
قلم دوستوموزون، 60 یاشی تامام اولور. موبارک اولسون!
بئله یاش صاحبلرینی، عادتن معین امک فعالیتینین یئکونونا گؤره، حالال حاققی کیمی قئید ائدیرلر. روستم معللیمین ده حالالی اولسون!
آنجاق بعضن دوشونورم، اینسان دئدییمیز بو تانری وارلیقینین یگانه اؤلچو واحیدی یاشیدیمی؟! بلکه ده بونا گؤره بویوک تورک شاعیری ناظیم حکمت دئییر کی: اینسان هر یاشدا گنج دیر.
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«روستم کامالین» یارادیجیلیق محیطی و فیلولوژی اثرلری
✍خالق شاعیری« نریمان حسنزاده»
کؤچورن:«سحرخیاوی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
"گؤرکملی ادبیاتشناس، فیلولوژی اسسهلر مؤللیفی، فیلولوگیا علملری دوکتورو، باکی اسلاویان یونیورسیتهسینین پروفسورو و سوسیال علملر آکادمییاسینین حقیقی عضووو" روستم کامالین "گوزگو گونو" کیتابی قارشیمدادی. یوخاریدا کی جوملهنی ده کیتابدان گؤتورموشم.
قلم دوستوموزون، 60 یاشی تامام اولور. موبارک اولسون!
بئله یاش صاحبلرینی، عادتن معین امک فعالیتینین یئکونونا گؤره، حالال حاققی کیمی قئید ائدیرلر. روستم معللیمین ده حالالی اولسون!
آنجاق بعضن دوشونورم، اینسان دئدییمیز بو تانری وارلیقینین یگانه اؤلچو واحیدی یاشیدیمی؟! بلکه ده بونا گؤره بویوک تورک شاعیری ناظیم حکمت دئییر کی: اینسان هر یاشدا گنج دیر.
اوستاد شاعیرین بو فیکرینی یارادیجی کیمسهلرین حیاتینا تطبیق ائدنده گؤروروک کی، حقیقتین اؤزو بئله نسبی دیر، موطلق دئییل. روستم کامال گومراهدی، اصلینده من بونو دئمک ایستهییردیم.
تانیشلیغیمیز یاخشی یادیما گلمیر. ماشینلا هانسی گؤروشدنسه قاییدیردیق، یانیمدا ائیلهشنلردن بیری روستم معللیم، او بیریسی ده هر ایکیمیزین دوستو ادبیاتشناس عالیم، پروفسور متی عثمان اوغلویدو. روستمین طبیعتینده کی استعدادین غیر عادی اولدوغونو( عادتن اؤزونه مخصوصلوغو دا دئییرلر) او واخت داها یاخیندان مشاهده ائتمیشدیم.
او دانیشماغا یا دا صؤحبته باشلامازدان قاباق، سان کی موسیقی آلتی کیمی ایستهدییی بیر هاوایا کؤکلهنیر.
ماراقلی، ایلهاملی چاغلاری باشلاییر. بلکه ده اورهیینده کی اسسهلردن بیرینی شفاهی دانیشیب بیتیریر. یانینداکینین سؤزونو، سؤالینی بئله ائشیتمیر. بو یقین اونون ظاهری گؤرونن طرفی دیر.روستمده اولان مدنی سوییه، اونون ضیالیلیغی ایسه غبطه ائدیلهجک درجهده یوکسکدیر. شفاهی صؤحبتلری زامانی پوئتیک فیکیرلرینی، اوبرازلی دئییملرینی، بیر نوع غرب- شرق چالاری اولان ضرب مسئلهلرینی سپهلهییر ساغا- سولا. او مقاملاردا دئمیشم کی، روستم دانیشما، روستم یاز! شفاهی دئییلنلر ایته بیلر.
سونرالار ایناندیم کی، اونون باخیشی دیر.
شفاهی دانیشیقلاری یارادیجیلیق آختاریشلاری ایمیش. ایتیردییی بنزتمهلرین اکثریتینی یازدیغی فیلولوژی اسسهلرده تاپماق اولورموش.
آنادان شاعیر دوغولدوغونا دا شوبهه یئریم قالمیر. چون کی یازیلاریندا کی پوئتیک توتوم، طبیعی سینه هاواسی بونو دئمهیه اساس وئریر.
حورمتلی پروفسور متی عثمان اوغلو بو ماراقلی قلم صاحبینین اثرلرینی"گوزگو گونو" (2017) کتابینا یازدیغی اؤن سؤزله گئنیش تحلیل ائدیر. قیمتلی فیکیرلر سؤیلهییر.
او یازیر کی: " خوزه اورتگا گاست صنعت اثرلرینه باخیشی فیزیکی اُپتیک حادثه ایله مقایسه ائدهرک یازیردی:
"اوخوجو تصور ائتمهسین کی بیز حاضیرکی آن پنجره شوشهسینین آرخاسیندان باغچایا باخیریق، بیزیم گؤزوموز اؤزونو او شکیلده حاضیرلامالی دیر کی، گؤرمک شعاعسی شوشهده دایانمادان اونو کئچسین. گوللرده و یارپاقلاردا قرار توتسون".
بوردا مشهور ِاسپان فیلسوفو (1995-x.o.Qassetin(1883 آوروپا مدنیتی قارشیسیندا دویدوغو ائستئتیک پرنسیپلریندن صحبت گئدیر و R.kamalin فیلولوژی اسسهلرینین تحلیلی یئر آلیر.
اسپان فیلسوفو دئییردی: مدرن اثرلر خصوصی قابلیتی اولان و معارفلنمیش آزلیق اوچوندور، بو دا طبیعی دیر کی، کوتلهنی، اکثریتی قیجیقلاندیریر.... معاصر مدنیتین مهم ضیدییتلی پرابلئمی چوخلوق ایله الیتار مدنیت آراسیندا کی ضیدیت دیر".
هلهZ.freyd ایسه: " معلومدور کی، یارادیجیلیغین مدنیتی عمومیتله درک اولونماز دیر".-- دئییردی.
روستمین طالعی ائله گتیرمیشدیر کی، گنج یاشلاریندان آوروپانین مرکزی یئرلریندن بیرینده-- شرقی پروسیانین کونیکسبرگ شهرینده، i.kant آدینا یونیورسیتئتین فیلولوگیا فاکولتهسینده تحصیل آلمیش، او محیطده ده گنج یازیچینین یارادیجیلیق پروفیلی فورمالاشمیش دیر.
مؤللیف اؤزو ده سونرالار یازیردی:
"...یاشا دولدوقجا من اوچون سوژئتلر ائله بیل اؤنم داشیمیر، دیلین تحکیهده "رقص ائتمهسی "، اوخوماسی" ماراقلی دیر.
اثرلرینده" طالع اینستینکی"، " میستیک تصادف"، " ائپیک مودریک لیک" کیمی ترکیبلرله او، اینسان کاراکترلرینی معینلشدیریر، تنهالیغین گوجونو نیشان وئریر. سیستملیلیگین ایسه متدولوژی پرنسیپ کیمی" شوشانین انشاسینی، واقف پوئزییاسینی، کوراوغلو داستانینی، ادبی دیلین فرازئولوژی قاتینی" بیر حادثهنین افقونده" گؤرمهیه امکان وئریر،-- دئیه یازیر.
آکادمیک نیظامی جفراُوون ادبی پُرترئتینی یارادارکن، اونون طبیعتینده کی تورکچولویو خصوصی نظره چارپدیریر. اونون اوچون نیظامی گنجوینین تورک متفکری اولماسینین بیر واجیب ثبوتو دا" خمسه"ده تورک ائپوس منطقینین و تحکیه مدللرینین ایشلدیلمهسی دیر.
✍خالق شاعیری« نریمان حسنزاده»
کؤچورن:«سحرخیاوی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
"گؤرکملی ادبیاتشناس، فیلولوژی اسسهلر مؤللیفی، فیلولوگیا علملری دوکتورو، باکی اسلاویان یونیورسیتهسینین پروفسورو و سوسیال علملر آکادمییاسینین حقیقی عضووو" روستم کامالین "گوزگو گونو" کیتابی قارشیمدادی. یوخاریدا کی جوملهنی ده کیتابدان گؤتورموشم.
قلم دوستوموزون، 60 یاشی تامام اولور. موبارک اولسون!
بئله یاش صاحبلرینی، عادتن معین امک فعالیتینین یئکونونا گؤره، حالال حاققی کیمی قئید ائدیرلر. روستم معللیمین ده حالالی اولسون!
آنجاق بعضن دوشونورم، اینسان دئدییمیز بو تانری وارلیقینین یگانه اؤلچو واحیدی یاشیدیمی؟! بلکه ده بونا گؤره بویوک تورک شاعیری ناظیم حکمت دئییر کی: اینسان هر یاشدا گنج دیر.
اوستاد شاعیرین بو فیکرینی یارادیجی کیمسهلرین حیاتینا تطبیق ائدنده گؤروروک کی، حقیقتین اؤزو بئله نسبی دیر، موطلق دئییل. روستم کامال گومراهدی، اصلینده من بونو دئمک ایستهییردیم.
تانیشلیغیمیز یاخشی یادیما گلمیر. ماشینلا هانسی گؤروشدنسه قاییدیردیق، یانیمدا ائیلهشنلردن بیری روستم معللیم، او بیریسی ده هر ایکیمیزین دوستو ادبیاتشناس عالیم، پروفسور متی عثمان اوغلویدو. روستمین طبیعتینده کی استعدادین غیر عادی اولدوغونو( عادتن اؤزونه مخصوصلوغو دا دئییرلر) او واخت داها یاخیندان مشاهده ائتمیشدیم.
او دانیشماغا یا دا صؤحبته باشلامازدان قاباق، سان کی موسیقی آلتی کیمی ایستهدییی بیر هاوایا کؤکلهنیر.
ماراقلی، ایلهاملی چاغلاری باشلاییر. بلکه ده اورهیینده کی اسسهلردن بیرینی شفاهی دانیشیب بیتیریر. یانینداکینین سؤزونو، سؤالینی بئله ائشیتمیر. بو یقین اونون ظاهری گؤرونن طرفی دیر.روستمده اولان مدنی سوییه، اونون ضیالیلیغی ایسه غبطه ائدیلهجک درجهده یوکسکدیر. شفاهی صؤحبتلری زامانی پوئتیک فیکیرلرینی، اوبرازلی دئییملرینی، بیر نوع غرب- شرق چالاری اولان ضرب مسئلهلرینی سپهلهییر ساغا- سولا. او مقاملاردا دئمیشم کی، روستم دانیشما، روستم یاز! شفاهی دئییلنلر ایته بیلر.
سونرالار ایناندیم کی، اونون باخیشی دیر.
شفاهی دانیشیقلاری یارادیجیلیق آختاریشلاری ایمیش. ایتیردییی بنزتمهلرین اکثریتینی یازدیغی فیلولوژی اسسهلرده تاپماق اولورموش.
آنادان شاعیر دوغولدوغونا دا شوبهه یئریم قالمیر. چون کی یازیلاریندا کی پوئتیک توتوم، طبیعی سینه هاواسی بونو دئمهیه اساس وئریر.
حورمتلی پروفسور متی عثمان اوغلو بو ماراقلی قلم صاحبینین اثرلرینی"گوزگو گونو" (2017) کتابینا یازدیغی اؤن سؤزله گئنیش تحلیل ائدیر. قیمتلی فیکیرلر سؤیلهییر.
او یازیر کی: " خوزه اورتگا گاست صنعت اثرلرینه باخیشی فیزیکی اُپتیک حادثه ایله مقایسه ائدهرک یازیردی:
"اوخوجو تصور ائتمهسین کی بیز حاضیرکی آن پنجره شوشهسینین آرخاسیندان باغچایا باخیریق، بیزیم گؤزوموز اؤزونو او شکیلده حاضیرلامالی دیر کی، گؤرمک شعاعسی شوشهده دایانمادان اونو کئچسین. گوللرده و یارپاقلاردا قرار توتسون".
بوردا مشهور ِاسپان فیلسوفو (1995-x.o.Qassetin(1883 آوروپا مدنیتی قارشیسیندا دویدوغو ائستئتیک پرنسیپلریندن صحبت گئدیر و R.kamalin فیلولوژی اسسهلرینین تحلیلی یئر آلیر.
اسپان فیلسوفو دئییردی: مدرن اثرلر خصوصی قابلیتی اولان و معارفلنمیش آزلیق اوچوندور، بو دا طبیعی دیر کی، کوتلهنی، اکثریتی قیجیقلاندیریر.... معاصر مدنیتین مهم ضیدییتلی پرابلئمی چوخلوق ایله الیتار مدنیت آراسیندا کی ضیدیت دیر".
هلهZ.freyd ایسه: " معلومدور کی، یارادیجیلیغین مدنیتی عمومیتله درک اولونماز دیر".-- دئییردی.
روستمین طالعی ائله گتیرمیشدیر کی، گنج یاشلاریندان آوروپانین مرکزی یئرلریندن بیرینده-- شرقی پروسیانین کونیکسبرگ شهرینده، i.kant آدینا یونیورسیتئتین فیلولوگیا فاکولتهسینده تحصیل آلمیش، او محیطده ده گنج یازیچینین یارادیجیلیق پروفیلی فورمالاشمیش دیر.
مؤللیف اؤزو ده سونرالار یازیردی:
"...یاشا دولدوقجا من اوچون سوژئتلر ائله بیل اؤنم داشیمیر، دیلین تحکیهده "رقص ائتمهسی "، اوخوماسی" ماراقلی دیر.
اثرلرینده" طالع اینستینکی"، " میستیک تصادف"، " ائپیک مودریک لیک" کیمی ترکیبلرله او، اینسان کاراکترلرینی معینلشدیریر، تنهالیغین گوجونو نیشان وئریر. سیستملیلیگین ایسه متدولوژی پرنسیپ کیمی" شوشانین انشاسینی، واقف پوئزییاسینی، کوراوغلو داستانینی، ادبی دیلین فرازئولوژی قاتینی" بیر حادثهنین افقونده" گؤرمهیه امکان وئریر،-- دئیه یازیر.
آکادمیک نیظامی جفراُوون ادبی پُرترئتینی یارادارکن، اونون طبیعتینده کی تورکچولویو خصوصی نظره چارپدیریر. اونون اوچون نیظامی گنجوینین تورک متفکری اولماسینین بیر واجیب ثبوتو دا" خمسه"ده تورک ائپوس منطقینین و تحکیه مدللرینین ایشلدیلمهسی دیر.
مؤللیف نظامینین ائپوس پتانسیلینی اونون سیاسی فعالیتینین اساسی کیمی گؤستریر. عینی زاماندا کاراکتریک خصوصیت کیمی او، سیاسی لیدرلرین( صؤحبت آتا تورکدن و حیدر علی او دن گئدیر) دولتچیلیک ایدهآللارینی ائپوسدان گلن یادداشتلا باغلاییر"(نظامی جعفر اوون داستانی).
روستم کامال عادیلیکده غیرعادی لییی آختاریر و تاپیر: متنین و سؤزون او بیری اوزونده کی گئرچکلییی- صنعت آدلانان مؤجوزهنی کشف ائدیر( m.osmanoglu)، حیاتین، دونیانین، اینسانین اؤزونون بئله مؤجوزه اولدوغو بیر محیطده یاشادیغیمیزی خاطیرلادیر.
واختیندا قدیم یونانیستاندا هله سقراطین سواللاریندان بیری بو ایدی کی، اؤزونو درک ائت! بو بلکه ده بؤیوک فیلسوفون اینسانی طبیعتله، یاشادیغی اجتماعی محیطین اوزویله دیالوگا چاغیریشی ایدی!
تصادفی دئییلدی کی، او سونرالار داها کانکرئت طلبهلر ایرهلی سورور:".... دونیایا طبیعتین وئردییی گؤزله یوخ، اؤز شعورونون، اؤز مدنیتینین گؤزویله" باخماغی تکلیف ائدیردی.
روستم کامال بدیعی یارادیجیلیغیندان و اونون مؤللیف بیاناتیندان دا گؤردوک کی، بدیعی یارادیجیلیغا باشلادیغی ایلک گوندن آوروپا مدنیتینین گوجلو تاثیرینی یاشامیش، حیاتا، اینسانا باخیشلاری محض بو استقامتده جلالانمیش، میفولوژی اینانجلارین کؤمهیی ایله" میستیک اوبرازلار" گالریاسینی" یاراتمیشدیر.
بو ایللر عرضینده اونون چوخلو اوخوجوسو یئتیشمیش، فیلولوژی اثرلری بارهده فیکیر سؤیلهییب قیمت وئرن ادبی تنقیدین نفوذلو نمایندهلری دفعهلرله چیخیش ائتمیشلر.
سسلنمه" ایچی چؤله تؤکن مقامدیر" دئیهن روستم کامالین ایکی خالق شاعیری مروارید دلبازی و نیگار رفیع بیلی نین مهستی یارادیجیلیغینا مراجعتینی مقایسه ائدهرک بئله بیر قرارا گلیرکی"...اگر دلبازی اوقاتینی ائپیک سؤزه چئویریردیسه، نیگار رفیع بیلی ایسه لیریک سؤزده گرچکلشدیریر. دلبازی دردی دانیشیر، رفیع بیلی کدری اوخویور.
بئلهلیک له سان کی او دردین ثقلتینی ، کدرین ایسه پوئتیکاسینی اوز- اوزه قویموش اولور.او یازیر: ...شاعیر ناتورمورت پوئتیکاسی ایله اونا متافوریک معنا وئریر. نیگار رفیع بیلینین آوتوپورترئتی پاییزدا گؤیرن زوغلار، ساری قوملو ساحیللرده چیرپینان گوموش تئللی لپهلر، دنیزده باتان گونش دیر. بو آوتوپورترئت روحون اوبرازی دیر.(گنجه- آیریلیق شهری).
اینسانی حیسلرین بو سحرکار مشاهدهچیسی روستم کامال بو دفعه اوزونو خالق شاعیری صمد وورغونون اوزونده کی گولوشلره چئویریر.
یازیچی دوستلاری ایله اولان زارافاتلاری، "واقیف" منظوم پئیسیندن گتیردییی یومور، گولوش دوغوران میصراعلاری، آروادی خاور خانیما یازدیغی مکتوبلاری ایله- معیشت ارکؤیونلویونو، یاشاماق عشقینی و... مثال گتیریر.
آمما مولیف او اوزلرده گؤردویو دائمی گولوشلرین یئرینده دونیانین او بیری اوزونو ده نیشان وئریر.
بوتون بو گولوشلرین سیررینی آنلاماق اوچون، عؤمور اینسانا وئریلن بیر امکان دیر،-- دئییر. تردد ائتمهدن دئییر. حیاتین فلسفی طرفینی، گؤرونمهین اوزونو بیزه گؤستریر. طلبهلیک ایللرده، تارتو یونیورسیتهسینین تاریخ موزئیینده بویوک آلمان فیلسوفو امانوئل کانتین اؤلوم ماسکاسینی گؤرموشدوم. کونیسبرگلی مودریکین اوزونده کی کنایهلی گولوشو هله ده یادیمدادیر. صمد وورغون دا دونیا ایله وداعلاشاندا اوزونده گولوش دونموشدو.(وورغون گولوشو).
آوروپا مدنی ارثینین یارادیجی تاثیری ایله بیر شرقلی اورهییله قلمه آلدیغی فلسفی اسسهلری شرقله غربین نفس قوووشاغی(نفس قوهوملوغو دا دئمک ایستردیم) کیمی ده قبول ائتمک مومکوندور.
آخی اینسان تکجه جمعیتین عضووو دئییل، هم ده عموم بشر نسلینین نمایندهسی دیر.(اریک فروم).
بو باخیمدان مشهور انگلیس یازیچیسی R. Kipliqin آسیا قاریشیق غرب- غرب دیر، شرق- شرق. اونلار بیر یئرده یاشایا بیلمزلر دئمهسی سیاسی- فلسفی پروقنوز کیمی اولا بیلسین کی، معین اجتماعی قورولوشون، یا خود سیاسی- اقتصادی دایاقلارا سؤیکهنن طبقهلرین دایاقلارینی تمثیل ائتسین. آنجاق مدنیتلرین اؤزونه مخصوصلوغو اونلاری بیربیریندن آییرمیر، عکسینه، یاخینلاشدیریر، تاماملاییر، بشر مدنیتی خزینهسینه عوضسیز تحفه کیمی قیمتلندیریلیر.
مدنیتلرین فردی خصوصیتلرینه گلدیکده، بونا محافظهکارلیق کیمی یوخ، میللی دونیاگؤروشون رئاللیق فورماسی کیمی باخماق و قبول ائتمک دوزگون اولاردی.
بو دا معلوم دیر کی، آوروپا مدنیتی و فلسفی جریانلاری انتباها جان آتیر. اصلینده قدیم یونان مدنیتی دیرچلمک مقصدی گودوردو.
هله واختب ایله آریستوتل یازیردی:... صنعت گئرچکلیک ساحهسینه دئییل، یارادیجیلیق ساحهسینه داخل دیر. هر بیر صنعتین وظیفهسی- طبیعتدن چاتیشمایان شئیلری تاماملاماقدان عبارت دیر.
روستم کامال عادیلیکده غیرعادی لییی آختاریر و تاپیر: متنین و سؤزون او بیری اوزونده کی گئرچکلییی- صنعت آدلانان مؤجوزهنی کشف ائدیر( m.osmanoglu)، حیاتین، دونیانین، اینسانین اؤزونون بئله مؤجوزه اولدوغو بیر محیطده یاشادیغیمیزی خاطیرلادیر.
واختیندا قدیم یونانیستاندا هله سقراطین سواللاریندان بیری بو ایدی کی، اؤزونو درک ائت! بو بلکه ده بؤیوک فیلسوفون اینسانی طبیعتله، یاشادیغی اجتماعی محیطین اوزویله دیالوگا چاغیریشی ایدی!
تصادفی دئییلدی کی، او سونرالار داها کانکرئت طلبهلر ایرهلی سورور:".... دونیایا طبیعتین وئردییی گؤزله یوخ، اؤز شعورونون، اؤز مدنیتینین گؤزویله" باخماغی تکلیف ائدیردی.
روستم کامال بدیعی یارادیجیلیغیندان و اونون مؤللیف بیاناتیندان دا گؤردوک کی، بدیعی یارادیجیلیغا باشلادیغی ایلک گوندن آوروپا مدنیتینین گوجلو تاثیرینی یاشامیش، حیاتا، اینسانا باخیشلاری محض بو استقامتده جلالانمیش، میفولوژی اینانجلارین کؤمهیی ایله" میستیک اوبرازلار" گالریاسینی" یاراتمیشدیر.
بو ایللر عرضینده اونون چوخلو اوخوجوسو یئتیشمیش، فیلولوژی اثرلری بارهده فیکیر سؤیلهییب قیمت وئرن ادبی تنقیدین نفوذلو نمایندهلری دفعهلرله چیخیش ائتمیشلر.
سسلنمه" ایچی چؤله تؤکن مقامدیر" دئیهن روستم کامالین ایکی خالق شاعیری مروارید دلبازی و نیگار رفیع بیلی نین مهستی یارادیجیلیغینا مراجعتینی مقایسه ائدهرک بئله بیر قرارا گلیرکی"...اگر دلبازی اوقاتینی ائپیک سؤزه چئویریردیسه، نیگار رفیع بیلی ایسه لیریک سؤزده گرچکلشدیریر. دلبازی دردی دانیشیر، رفیع بیلی کدری اوخویور.
بئلهلیک له سان کی او دردین ثقلتینی ، کدرین ایسه پوئتیکاسینی اوز- اوزه قویموش اولور.او یازیر: ...شاعیر ناتورمورت پوئتیکاسی ایله اونا متافوریک معنا وئریر. نیگار رفیع بیلینین آوتوپورترئتی پاییزدا گؤیرن زوغلار، ساری قوملو ساحیللرده چیرپینان گوموش تئللی لپهلر، دنیزده باتان گونش دیر. بو آوتوپورترئت روحون اوبرازی دیر.(گنجه- آیریلیق شهری).
اینسانی حیسلرین بو سحرکار مشاهدهچیسی روستم کامال بو دفعه اوزونو خالق شاعیری صمد وورغونون اوزونده کی گولوشلره چئویریر.
یازیچی دوستلاری ایله اولان زارافاتلاری، "واقیف" منظوم پئیسیندن گتیردییی یومور، گولوش دوغوران میصراعلاری، آروادی خاور خانیما یازدیغی مکتوبلاری ایله- معیشت ارکؤیونلویونو، یاشاماق عشقینی و... مثال گتیریر.
آمما مولیف او اوزلرده گؤردویو دائمی گولوشلرین یئرینده دونیانین او بیری اوزونو ده نیشان وئریر.
بوتون بو گولوشلرین سیررینی آنلاماق اوچون، عؤمور اینسانا وئریلن بیر امکان دیر،-- دئییر. تردد ائتمهدن دئییر. حیاتین فلسفی طرفینی، گؤرونمهین اوزونو بیزه گؤستریر. طلبهلیک ایللرده، تارتو یونیورسیتهسینین تاریخ موزئیینده بویوک آلمان فیلسوفو امانوئل کانتین اؤلوم ماسکاسینی گؤرموشدوم. کونیسبرگلی مودریکین اوزونده کی کنایهلی گولوشو هله ده یادیمدادیر. صمد وورغون دا دونیا ایله وداعلاشاندا اوزونده گولوش دونموشدو.(وورغون گولوشو).
آوروپا مدنی ارثینین یارادیجی تاثیری ایله بیر شرقلی اورهییله قلمه آلدیغی فلسفی اسسهلری شرقله غربین نفس قوووشاغی(نفس قوهوملوغو دا دئمک ایستردیم) کیمی ده قبول ائتمک مومکوندور.
آخی اینسان تکجه جمعیتین عضووو دئییل، هم ده عموم بشر نسلینین نمایندهسی دیر.(اریک فروم).
بو باخیمدان مشهور انگلیس یازیچیسی R. Kipliqin آسیا قاریشیق غرب- غرب دیر، شرق- شرق. اونلار بیر یئرده یاشایا بیلمزلر دئمهسی سیاسی- فلسفی پروقنوز کیمی اولا بیلسین کی، معین اجتماعی قورولوشون، یا خود سیاسی- اقتصادی دایاقلارا سؤیکهنن طبقهلرین دایاقلارینی تمثیل ائتسین. آنجاق مدنیتلرین اؤزونه مخصوصلوغو اونلاری بیربیریندن آییرمیر، عکسینه، یاخینلاشدیریر، تاماملاییر، بشر مدنیتی خزینهسینه عوضسیز تحفه کیمی قیمتلندیریلیر.
مدنیتلرین فردی خصوصیتلرینه گلدیکده، بونا محافظهکارلیق کیمی یوخ، میللی دونیاگؤروشون رئاللیق فورماسی کیمی باخماق و قبول ائتمک دوزگون اولاردی.
بو دا معلوم دیر کی، آوروپا مدنیتی و فلسفی جریانلاری انتباها جان آتیر. اصلینده قدیم یونان مدنیتی دیرچلمک مقصدی گودوردو.
هله واختب ایله آریستوتل یازیردی:... صنعت گئرچکلیک ساحهسینه دئییل، یارادیجیلیق ساحهسینه داخل دیر. هر بیر صنعتین وظیفهسی- طبیعتدن چاتیشمایان شئیلری تاماملاماقدان عبارت دیر.
عثمان اوغلو، روستم کامالین ادبی آختاریشلاری زامانی بو چاتیشمایان شئیلرین، صنعت مؤجوزهسی اولدوغونو بیان ائدیر و مؤللفین ادبی کشفی کیمی قیمتلندیریر.
من اینانیرام کی 60 یاشینی قئید ائتدییمیز قلم دوستوموز نه اینکی تکجه فیلولوژی اسسهلر اورتایا قویاجاق، هله تاریخی، جغرافیایی، اخلاقی، بلکه ده ریاضی اسسهلر یازاجاق، یئنی ادبی کشفلرینی ائدهجک دیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
من اینانیرام کی 60 یاشینی قئید ائتدییمیز قلم دوستوموز نه اینکی تکجه فیلولوژی اسسهلر اورتایا قویاجاق، هله تاریخی، جغرافیایی، اخلاقی، بلکه ده ریاضی اسسهلر یازاجاق، یئنی ادبی کشفلرینی ائدهجک دیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Forwarded from ادبیات سئونلر
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبيّاتیندا آذربایجانچیلیق مفکورهسی-
یازار:«ائلناره آکیمووا»
کوچورن:«ویداحشمتی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
اوشاق و گنجلرین معنوی تربیهسینین
فورمالاشماسیندا، دونیاگؤروشونون گئنیشلنمهسینده آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین بؤیوک رولو واردیر. بو باخیمدان، اوشاق ادبيّاتینین ان یئنی مئتودولوگییایا اویغون آذربایجانچیلیق مفکورهسی ایستیقامتینده اؤیرنیلمهسی گونوموزون واجیب طلبلریندندیر.
اوشاق ادبيّاتی یارانماسی، تشکّل و اینکیشافی ایستیقامتینده دؤرلشدیرمه باخیمیندان اوچ اساس مرحلهیه آیریلیر. اؤزون مخصوص سیاسی-ایدئولوژی پرینسیپلره مالیک بو مرحلهلرین هر بیرینین نظری ائستئتیک معنوی-فلسفی قاتلاری، سیستم یارادیجی خصوصيّتلری همچینین ایرهلی چکدییی ایمضالاری، آدئکوات یئتیردییی یازیچی فیقورلاری و اونلارین فردی پراکتیکی فعالیّتینده تجسّمونو تاپان و قورونان اوشاق ادبيّاتی استاتوسو واردیر. ۱۹-جو عصرین سونلاریندان ۲۰-جی عصرین ۲۰-جی ایللرینه قدر تاریخی دؤرو احتیوا ائدن بیرینجی مرحله معاریفچی سجّیهسی ..
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویوین.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبيّاتیندا آذربایجانچیلیق مفکورهسی-
یازار:«ائلناره آکیمووا»
کوچورن:«ویداحشمتی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
اوشاق و گنجلرین معنوی تربیهسینین
فورمالاشماسیندا، دونیاگؤروشونون گئنیشلنمهسینده آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین بؤیوک رولو واردیر. بو باخیمدان، اوشاق ادبيّاتینین ان یئنی مئتودولوگییایا اویغون آذربایجانچیلیق مفکورهسی ایستیقامتینده اؤیرنیلمهسی گونوموزون واجیب طلبلریندندیر.
اوشاق ادبيّاتی یارانماسی، تشکّل و اینکیشافی ایستیقامتینده دؤرلشدیرمه باخیمیندان اوچ اساس مرحلهیه آیریلیر. اؤزون مخصوص سیاسی-ایدئولوژی پرینسیپلره مالیک بو مرحلهلرین هر بیرینین نظری ائستئتیک معنوی-فلسفی قاتلاری، سیستم یارادیجی خصوصيّتلری همچینین ایرهلی چکدییی ایمضالاری، آدئکوات یئتیردییی یازیچی فیقورلاری و اونلارین فردی پراکتیکی فعالیّتینده تجسّمونو تاپان و قورونان اوشاق ادبيّاتی استاتوسو واردیر. ۱۹-جو عصرین سونلاریندان ۲۰-جی عصرین ۲۰-جی ایللرینه قدر تاریخی دؤرو احتیوا ائدن بیرینجی مرحله معاریفچی سجّیهسی ..
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویوین.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبيّاتیندا آذربایجانچیلیق مفکورهسی-بیرینجی بولوم
یازار:«ائلناره آکیمووا»
کوچورن:«ویداحشمتی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
اوشاق و گنجلرین معنوی تربیهسینین
فورمالاشماسیندا، دونیاگؤروشونون گئنیشلنمهسینده آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین بؤیوک رولو واردیر. بو باخیمدان، اوشاق ادبيّاتینین ان یئنی مئتودولوگییایا اویغون آذربایجانچیلیق مفکورهسی ایستیقامتینده اؤیرنیلمهسی گونوموزون واجیب طلبلریندندیر.
اوشاق ادبيّاتی یارانماسی، تشکّل و اینکیشافی ایستیقامتینده دؤرلشدیرمه باخیمیندان اوچ اساس مرحلهیه آیریلیر. اؤزون مخصوص سیاسی-ایدئولوژی پرینسیپلره مالیک بو مرحلهلرین هر بیرینین نظری ائستئتیک معنوی-فلسفی قاتلاری، سیستم یارادیجی خصوصيّتلری همچینین ایرهلی چکدییی ایمضالاری، آدئکوات یئتیردییی یازیچی فیقورلاری و اونلارین فردی پراکتیکی فعالیّتینده تجسّمونو تاپان و قورونان اوشاق ادبيّاتی استاتوسو واردیر. ۱۹-جو عصرین سونلاریندان ۲۰-جی عصرین ۲۰-جی ایللرینه قدر تاریخی دؤرو احتیوا ائدن بیرینجی مرحله معاریفچی سجّیهسی ایله سئچیلیر، بو دؤرده آذربایجانچیلیق روحونون قاباریق ایفادسی وطنپرورلییین تظاهرو کیمی مئیدانا چیخان بوتون ایشلرده عکسینی تاپیر: یئنی تیپلی مکتبلرین فورمالاشماسی تعلیم-تربیه مسئلهلرینین اؤنه چکیلمهسی، اوشاقلاردا تحصیله مطالعهییه ماراق اویاتماق، اوشاق ادبيّاتی نمونهلرینین توپلانماسی و نشری، اوشاق مطبوعاتینین فورمالاشماسی، درسلیکلرین حاضرلانماسی، رساله، تمثیل، اوشاق شعرلرینین یاییلماسینا تکان وئرمک و س. بو کیمی پروسئسلرین رئاللاشماسیندا آ.باکیخانو، م.واضح، ح. زردابی س.ا شیروانی، ر.افندییئو ه.خ. قاراداغی م. محمودبیاوو، الی بَی حسینزاده، ف.کؤچرلی، م.ا. صابیر، ج. ممدقولوزاده، آ.صحّت، س.س. آخوندوو، آ. شایق و باشقا ادیبلرین بؤیوک رولو اولموشدور.
۲۰-جی عصرین ۲۰-جی ایللریندن مستقللیک دؤرونه قدرکی (سووئت) دؤرو مرحله اوشاق ادبيّاتینین ایکینجی مرحلهسینی تشکیل ائدیر کی، بو مرحلهده مکتب اصلاحاتی، یئنی نسلین سووئت ایدئولوگییاسی روحوندا تربیه اولونماسی، اوشاق اثرلرینین یاییلماسی اوشاق مطبوعاتینین اینکیشافینا دقتین آرتیریلماسی کیمی مسئلهلرین حلّی ایستیقامتینده دؤرون بیر چوخ تانینمیش شخصیّتلری بیرلیکده امک صرف ائتمیشلر. م. ج. پاشایئو، م.م. سئیدزاده ا.ولییئو، ص. وورغون،. م. دیلبازی، ا.جمیل، م. رضاقولوزاده، ر.رضا ا.عباساوو، ز. جاببارزاده، خ.علیبیلی، ت. ائلچین، ت.مطلّباوو ای. تاپدیق، ه.ضیا، م.گونر، ف.صادیق، م. آسلان، ت. محمود، ز.خلیل، خ.حاصیلاووا، ا. بابایئوا، ن.سولئیمانوو، ا.احمدووا، ی. عظیمزاده، ا. صمدلی و باشقا صنعتکارلار سووئت دؤرونده اوشاق ادبيّاتینین لاییقلی نومونه لرینی مئیدانا قویماقلا بو ساحهنین نفوذونون قورونماسینا نایل اولموشدولار.
اوچونجو مرحله سووئت حاکیميّتینین سقوطو و تاریخیمیزه ملّی مستقیللیک کیمی داخل اولان یئنی
«««ائپوکسانین»»»
باشلانغیجی ایله عینی زامانی احتیوا ائدیر. عموم لیدئریمیز حئیدر علییئوین حاکیميّته گلیشی ایله مستقیل دؤولتین قورولماسی و انکیشافی یؤنومونده خالقین ماراقلارینا خدمت ائدن سیاست اساس پریوریتئته چئوریلدی. اؤلکهنین بوتون
««« ائسفئرالاریندا »»»
او جوملهدن هومانیتار دوشونجه سیستمینده گئدن یئنی تفکّور پروسئسلری، آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین،قاباردیلماسی، میلّی مفکوره خطینین اؤنه چکیلمهسی اوشاقلارا قایغی و دقتین آرتیریلماسی گنج، ساوادلی نسلین فورمالاشماسینین اساس غایه تشکیل ائتمهسی مستقللیک طنطنهسینین نتیجهسی ایدی.
آذربایجان اوشاق ادبيّاتینین تشکّولو و فورمالاشماسی تاریخی سون ایکی عصری احاطه ائتسه ده، اونا گؤستریلن بو دقت و ماراق همیشه اؤنده اولموش ادبیاتیمیزین بوتون دؤرلرینین کونتئکستینده، شفاهی و یازیلی ادبيّات نمونهلرینین تیمثالیندا شرحینه واریلمیشدیر.
۱۹۹۰-جی ایللرده ایسه، میلّی مستقللیییمیزین برپاسی ایله بو ساحهیه دقت آرتمیش، هر جور ایدهئولوژی دیکتهلردن آرینمیش اوشاق ادبيّاتینین سورونلارینین اؤیرهنیلمهسی پروسئسلری باشلانیلمیشدیر. آذربایجانین اؤز سیاسی دولت مستقللییینین برپاسی ایله اؤلکهده اوشاقلارین و یئنییئتمهلرین حقیقی وطنداش کیمی یئتیشدیریلمهسینه اونلارین یوکسک اخلاقی کئیفيّتلر میلّی-معنوی ديرلر روحوندا تربیهلهنیب بؤیومهسینه دقت و قایغی آرتمیش، بو ایشده اساس واسطهلردن اولان بدیعی ادبيّاتین رولونا آیریجا اؤنم وئریلمیش اوشاق ادبيّاتینین تکجه چاغداش دورومونو دئییل، اونون تشکّل و اینکیشاف تاریخینی، بو ساحهده فعالیّت گؤسترمیش یازیچی و شاعرلرین بدیعی ارثینی، خیدمتلرینی اطرافلی اؤیرهنیب، اوبجئکتیو علمی معیارلارلا قیمتلندیرمک تمل پرینسیپ کیمی ایرهلی سورولموشدور.
اوشاق ادبيّاتیندا آذربایجانچیلیق مفکورهسی-بیرینجی بولوم
یازار:«ائلناره آکیمووا»
کوچورن:«ویداحشمتی»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
اوشاق و گنجلرین معنوی تربیهسینین
فورمالاشماسیندا، دونیاگؤروشونون گئنیشلنمهسینده آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین بؤیوک رولو واردیر. بو باخیمدان، اوشاق ادبيّاتینین ان یئنی مئتودولوگییایا اویغون آذربایجانچیلیق مفکورهسی ایستیقامتینده اؤیرنیلمهسی گونوموزون واجیب طلبلریندندیر.
اوشاق ادبيّاتی یارانماسی، تشکّل و اینکیشافی ایستیقامتینده دؤرلشدیرمه باخیمیندان اوچ اساس مرحلهیه آیریلیر. اؤزون مخصوص سیاسی-ایدئولوژی پرینسیپلره مالیک بو مرحلهلرین هر بیرینین نظری ائستئتیک معنوی-فلسفی قاتلاری، سیستم یارادیجی خصوصيّتلری همچینین ایرهلی چکدییی ایمضالاری، آدئکوات یئتیردییی یازیچی فیقورلاری و اونلارین فردی پراکتیکی فعالیّتینده تجسّمونو تاپان و قورونان اوشاق ادبيّاتی استاتوسو واردیر. ۱۹-جو عصرین سونلاریندان ۲۰-جی عصرین ۲۰-جی ایللرینه قدر تاریخی دؤرو احتیوا ائدن بیرینجی مرحله معاریفچی سجّیهسی ایله سئچیلیر، بو دؤرده آذربایجانچیلیق روحونون قاباریق ایفادسی وطنپرورلییین تظاهرو کیمی مئیدانا چیخان بوتون ایشلرده عکسینی تاپیر: یئنی تیپلی مکتبلرین فورمالاشماسی تعلیم-تربیه مسئلهلرینین اؤنه چکیلمهسی، اوشاقلاردا تحصیله مطالعهییه ماراق اویاتماق، اوشاق ادبيّاتی نمونهلرینین توپلانماسی و نشری، اوشاق مطبوعاتینین فورمالاشماسی، درسلیکلرین حاضرلانماسی، رساله، تمثیل، اوشاق شعرلرینین یاییلماسینا تکان وئرمک و س. بو کیمی پروسئسلرین رئاللاشماسیندا آ.باکیخانو، م.واضح، ح. زردابی س.ا شیروانی، ر.افندییئو ه.خ. قاراداغی م. محمودبیاوو، الی بَی حسینزاده، ف.کؤچرلی، م.ا. صابیر، ج. ممدقولوزاده، آ.صحّت، س.س. آخوندوو، آ. شایق و باشقا ادیبلرین بؤیوک رولو اولموشدور.
۲۰-جی عصرین ۲۰-جی ایللریندن مستقللیک دؤرونه قدرکی (سووئت) دؤرو مرحله اوشاق ادبيّاتینین ایکینجی مرحلهسینی تشکیل ائدیر کی، بو مرحلهده مکتب اصلاحاتی، یئنی نسلین سووئت ایدئولوگییاسی روحوندا تربیه اولونماسی، اوشاق اثرلرینین یاییلماسی اوشاق مطبوعاتینین اینکیشافینا دقتین آرتیریلماسی کیمی مسئلهلرین حلّی ایستیقامتینده دؤرون بیر چوخ تانینمیش شخصیّتلری بیرلیکده امک صرف ائتمیشلر. م. ج. پاشایئو، م.م. سئیدزاده ا.ولییئو، ص. وورغون،. م. دیلبازی، ا.جمیل، م. رضاقولوزاده، ر.رضا ا.عباساوو، ز. جاببارزاده، خ.علیبیلی، ت. ائلچین، ت.مطلّباوو ای. تاپدیق، ه.ضیا، م.گونر، ف.صادیق، م. آسلان، ت. محمود، ز.خلیل، خ.حاصیلاووا، ا. بابایئوا، ن.سولئیمانوو، ا.احمدووا، ی. عظیمزاده، ا. صمدلی و باشقا صنعتکارلار سووئت دؤرونده اوشاق ادبيّاتینین لاییقلی نومونه لرینی مئیدانا قویماقلا بو ساحهنین نفوذونون قورونماسینا نایل اولموشدولار.
اوچونجو مرحله سووئت حاکیميّتینین سقوطو و تاریخیمیزه ملّی مستقیللیک کیمی داخل اولان یئنی
«««ائپوکسانین»»»
باشلانغیجی ایله عینی زامانی احتیوا ائدیر. عموم لیدئریمیز حئیدر علییئوین حاکیميّته گلیشی ایله مستقیل دؤولتین قورولماسی و انکیشافی یؤنومونده خالقین ماراقلارینا خدمت ائدن سیاست اساس پریوریتئته چئوریلدی. اؤلکهنین بوتون
««« ائسفئرالاریندا »»»
او جوملهدن هومانیتار دوشونجه سیستمینده گئدن یئنی تفکّور پروسئسلری، آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین،قاباردیلماسی، میلّی مفکوره خطینین اؤنه چکیلمهسی اوشاقلارا قایغی و دقتین آرتیریلماسی گنج، ساوادلی نسلین فورمالاشماسینین اساس غایه تشکیل ائتمهسی مستقللیک طنطنهسینین نتیجهسی ایدی.
آذربایجان اوشاق ادبيّاتینین تشکّولو و فورمالاشماسی تاریخی سون ایکی عصری احاطه ائتسه ده، اونا گؤستریلن بو دقت و ماراق همیشه اؤنده اولموش ادبیاتیمیزین بوتون دؤرلرینین کونتئکستینده، شفاهی و یازیلی ادبيّات نمونهلرینین تیمثالیندا شرحینه واریلمیشدیر.
۱۹۹۰-جی ایللرده ایسه، میلّی مستقللیییمیزین برپاسی ایله بو ساحهیه دقت آرتمیش، هر جور ایدهئولوژی دیکتهلردن آرینمیش اوشاق ادبيّاتینین سورونلارینین اؤیرهنیلمهسی پروسئسلری باشلانیلمیشدیر. آذربایجانین اؤز سیاسی دولت مستقللییینین برپاسی ایله اؤلکهده اوشاقلارین و یئنییئتمهلرین حقیقی وطنداش کیمی یئتیشدیریلمهسینه اونلارین یوکسک اخلاقی کئیفيّتلر میلّی-معنوی ديرلر روحوندا تربیهلهنیب بؤیومهسینه دقت و قایغی آرتمیش، بو ایشده اساس واسطهلردن اولان بدیعی ادبيّاتین رولونا آیریجا اؤنم وئریلمیش اوشاق ادبيّاتینین تکجه چاغداش دورومونو دئییل، اونون تشکّل و اینکیشاف تاریخینی، بو ساحهده فعالیّت گؤسترمیش یازیچی و شاعرلرین بدیعی ارثینی، خیدمتلرینی اطرافلی اؤیرهنیب، اوبجئکتیو علمی معیارلارلا قیمتلندیرمک تمل پرینسیپ کیمی ایرهلی سورولموشدور.
بو استقامتده واجیب مسئلهلردن بیری اوشاق ادبيّاتیندا آذربایجانچیلیق میلّی اؤزونو درک و وطنپرورلیک ایدئیالارینین تشکّلو و اینکیشافی مرحلهلرینین اؤیرهنیلمهسیدیر. بئله بیر ضرورت بیزه ۱۹-جی عصرین،سونو اساساً ۲۰-جی عصرین ایلکلرینده موجود اولموش اوشاق ادبيّاتینین وضعيّتی ایله گئنیش تانیش اولماغا ایمکان وئریر. آکادئمیک عیسی حبیببیلی ۲۰-جی عصرین ایلکلریندن اعتباراً میلّی ادبی-اجتماعی فیکیرده آذربایجانچیلیق تعلیمینین اساس یئر توتدوغونو بیلدیرهرک یازیر: "آذربایجانچیلیق میلّی دوشونجهنین و وطن آنلاییشینین بیر یئرده قاورانیلماسی تعلیمی کیمی خالقین و اؤلکهنین میلّی ماراقلارینین معاریفچیلیکدن میلّی آزادلیق ایدئیالارینا استقلال مباریزهسی دوشونجهسینه دولت مستقللییی شعورونا قدر کی بوتون ایدئاللارینین ادبيّاتین جانیندا و قانیندا اولماسینی قاچیلماز حیاتی طلبات سويّهسینه قالدیران عوموم ملی مفکوره دیر". محض مفکوروی غاییه سؤیکنمهسی، میلّی اؤزونو درک و وطنپرورلیک ایدئیالارینین پارلاق تجسّمونو وئرمهیی اساس هدفه چئویرمهسی ۲۰-جی عصرین ایلکلرینین پوئزییاسینی حلّ ائدیجی مرحله کیمی تصنیف ائتمهیه امکان وئریر.
همین دؤرون اوشاق ادبيّاتینین اؤیرهنیلمهسی پروسئسی ۲۰-جی عصرین اورتالاریندان باشلانیر. بو ساحهده صمد وورغون، ممد جعفر جعفروو، ممد عاریف، عزیز میرحمدوو، جعفر خندان حاجییئو ایماموئردی ابیلوو، یاشار قارایئو، مسعود ولییئو، عیسی حبیببیلی، نادیر ولیخانوو، فیرودین حسینوو، افلاطون ساراجلی، ائلهجه ده قارا نامازوو، خئیروللا ممدوو، عاصیف حاجییئو، زامان عسگرلی، آلخان بایراماوغلو، زاهید خلیل، فوضولی عسگروو، متی عثماناوغلو، رافیق یوسیفاوغلو، ووقار احمد و ب ادبيّاتشوناس مئتودیست عالیملرین یازدیقلاری درسلیک، مونوقرافییا و مقالهلرده ۲۰-جی عصرین ایلکلرینین اوشاق ادبيّاتی بارهده قیمتلی علمی فیکیرلر سؤیلنمیشدیر.
بو مؤلفلرین اثرلرینده تدقیقات اوبجئکتیو ۲۰-جی عصرین ایلکلرینده آذربایجان اوشاق ادبيّاتینین تشکّلونو شرطلهندیرن ادبی-اجتماعی عامللر و بو ساحهده تشبّث گؤسترمیش معارفپرور ضیاءلیلارین عملی فعالیّتی اولموشدور. آذربایجان اوشاق پوئزییاسی و نثرینین تشکّل و انکشاف تاریخی، همچینین میلّی اوشاق ادبيّاتینین انکشافیندا آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین قورونماسیندا رولو اولان ادیبلرین شعر حئکایه و پووئستلرینین ایدئیا مضمون و بدیعی صنعتکارلیق خصوصيّتلری بو ادبيّاتشوناسلارین مقاله و کیتابلاریندا تدقیقاتین پرئدمئتینه چئوریلمیشدیر.
۱۹-جو عصرین سونو ۲۰-جی عصرین ایلکلرینده اوشاق ادبيّاتیندا آذربایجانچیلیق ایدئیالارینین تشکّلونو شرطلهندیرن ادبی-اجتماعی عامللر
تئکنولوژی
««««سیویلیزاسییا، اینفورماسییا»»»»
پارتلاییشی کیمی مسئلهلر اوزهرینده دوشونرکن ایستر-ایستمز بیر نئچه عصر اؤنجهلره قاییتماق لازیم اولور.
«««دیداکتیکادان»»»
، اؤیود-نصیحتدن معاریفچیلییه یول آلان اوشاق ادبيّاتینین ایندی چاغداش دونیانین طلبهلرینه آداپتاسییا اولونماق جهدلری بیزی ۱۹-جو عصرین سونلارینین معارفچی دالغاسینا آپاریر. هله میللت کیمی فورمالاشمایان توپلومون شعور اویاقلیغی مسئلهسینی قالدیران میلّی مونوّرلریمیزین بو یؤنده عوضسیز خیدمتلرینی یادا سالیر. بوتون بؤیوک عمللرین اساسیندا آزاد، بؤیوک فیکیرلر دایانیر. او فیکیرلری رئاللاشدیرماق عزمی، حیاتا کئچیرمک یولوندا حئکایه یاراداجاق مقاومت حیسّی دایانیر. اوشاق ادبيّاتی دا بئله بیر مقاومتین بهرهسیدیر. ۱۹-جو عصرین سونو ۲۰-جی عصرین ایلکلرینده معارفچیلیک دالغاسینین فورمالاشماسیندا خیدمتی (حکایتی) اولان اینسانلارین م.ف. آخوندزاده، س.ا. شیروانی، س.ولیبیاوو ح. قاراداغسکی، ف. کؤچرلی، ر. افندییئو، س.م. غنیزاده، م.ت. صیدقی، آ. شایق، آ. صحّت، س. س. آخوند اوو، م.ع صابیر و دیگرلرینین قدرتی سایهسینده اوشاقلاریمیزا "وطن دیلی"نده خطاب اولوندو. دیلچی عالیمیمیز توفیق حاجییئو یازیر کی "بیزیم بو گون ایشلهتدیییمیز ادبی دیل نورماسی "وطن دیلی"نین و اونون یولونو گئدن ۱۹-جو عصرین ایلکلریندهکی درسلیکلرین نورماسینین اوستونده دورور". غرور وئریجی فاکتدیر، بو شرفلی تاریخ بیزیم اوشاق ادبيّاتیمیزین لاییقلی سیمالارینین زامانیندا سرگیلهمیش اولدوغو میلّی روح و ادراک تصّوبکشلییینه باغلیدیر. همین ایللرده میلّی آیدینلار معارفی اوخوماغین فایداسینی، علمله اوجالماغین ضرورتینی اصرارلا ایفاده ائدن متنلرله چیخیش ائتمیش بونو کونسئپتوال اولاراق یارادیجیلیقلارینین آمالینا چئویرمیشلر: "علمین عزّتی پاییدار اولور، /جهلین نکبتی جان شیکار اولور /هر کس علم اوخور، بختیار اولور /میللت علمله برقرار اولور "(.م.ا)صابیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
همین دؤرون اوشاق ادبيّاتینین اؤیرهنیلمهسی پروسئسی ۲۰-جی عصرین اورتالاریندان باشلانیر. بو ساحهده صمد وورغون، ممد جعفر جعفروو، ممد عاریف، عزیز میرحمدوو، جعفر خندان حاجییئو ایماموئردی ابیلوو، یاشار قارایئو، مسعود ولییئو، عیسی حبیببیلی، نادیر ولیخانوو، فیرودین حسینوو، افلاطون ساراجلی، ائلهجه ده قارا نامازوو، خئیروللا ممدوو، عاصیف حاجییئو، زامان عسگرلی، آلخان بایراماوغلو، زاهید خلیل، فوضولی عسگروو، متی عثماناوغلو، رافیق یوسیفاوغلو، ووقار احمد و ب ادبيّاتشوناس مئتودیست عالیملرین یازدیقلاری درسلیک، مونوقرافییا و مقالهلرده ۲۰-جی عصرین ایلکلرینین اوشاق ادبيّاتی بارهده قیمتلی علمی فیکیرلر سؤیلنمیشدیر.
بو مؤلفلرین اثرلرینده تدقیقات اوبجئکتیو ۲۰-جی عصرین ایلکلرینده آذربایجان اوشاق ادبيّاتینین تشکّلونو شرطلهندیرن ادبی-اجتماعی عامللر و بو ساحهده تشبّث گؤسترمیش معارفپرور ضیاءلیلارین عملی فعالیّتی اولموشدور. آذربایجان اوشاق پوئزییاسی و نثرینین تشکّل و انکشاف تاریخی، همچینین میلّی اوشاق ادبيّاتینین انکشافیندا آذربایجانچیلیق ایدئولوگییاسینین قورونماسیندا رولو اولان ادیبلرین شعر حئکایه و پووئستلرینین ایدئیا مضمون و بدیعی صنعتکارلیق خصوصيّتلری بو ادبيّاتشوناسلارین مقاله و کیتابلاریندا تدقیقاتین پرئدمئتینه چئوریلمیشدیر.
۱۹-جو عصرین سونو ۲۰-جی عصرین ایلکلرینده اوشاق ادبيّاتیندا آذربایجانچیلیق ایدئیالارینین تشکّلونو شرطلهندیرن ادبی-اجتماعی عامللر
تئکنولوژی
««««سیویلیزاسییا، اینفورماسییا»»»»
پارتلاییشی کیمی مسئلهلر اوزهرینده دوشونرکن ایستر-ایستمز بیر نئچه عصر اؤنجهلره قاییتماق لازیم اولور.
«««دیداکتیکادان»»»
، اؤیود-نصیحتدن معاریفچیلییه یول آلان اوشاق ادبيّاتینین ایندی چاغداش دونیانین طلبهلرینه آداپتاسییا اولونماق جهدلری بیزی ۱۹-جو عصرین سونلارینین معارفچی دالغاسینا آپاریر. هله میللت کیمی فورمالاشمایان توپلومون شعور اویاقلیغی مسئلهسینی قالدیران میلّی مونوّرلریمیزین بو یؤنده عوضسیز خیدمتلرینی یادا سالیر. بوتون بؤیوک عمللرین اساسیندا آزاد، بؤیوک فیکیرلر دایانیر. او فیکیرلری رئاللاشدیرماق عزمی، حیاتا کئچیرمک یولوندا حئکایه یاراداجاق مقاومت حیسّی دایانیر. اوشاق ادبيّاتی دا بئله بیر مقاومتین بهرهسیدیر. ۱۹-جو عصرین سونو ۲۰-جی عصرین ایلکلرینده معارفچیلیک دالغاسینین فورمالاشماسیندا خیدمتی (حکایتی) اولان اینسانلارین م.ف. آخوندزاده، س.ا. شیروانی، س.ولیبیاوو ح. قاراداغسکی، ف. کؤچرلی، ر. افندییئو، س.م. غنیزاده، م.ت. صیدقی، آ. شایق، آ. صحّت، س. س. آخوند اوو، م.ع صابیر و دیگرلرینین قدرتی سایهسینده اوشاقلاریمیزا "وطن دیلی"نده خطاب اولوندو. دیلچی عالیمیمیز توفیق حاجییئو یازیر کی "بیزیم بو گون ایشلهتدیییمیز ادبی دیل نورماسی "وطن دیلی"نین و اونون یولونو گئدن ۱۹-جو عصرین ایلکلریندهکی درسلیکلرین نورماسینین اوستونده دورور". غرور وئریجی فاکتدیر، بو شرفلی تاریخ بیزیم اوشاق ادبيّاتیمیزین لاییقلی سیمالارینین زامانیندا سرگیلهمیش اولدوغو میلّی روح و ادراک تصّوبکشلییینه باغلیدیر. همین ایللرده میلّی آیدینلار معارفی اوخوماغین فایداسینی، علمله اوجالماغین ضرورتینی اصرارلا ایفاده ائدن متنلرله چیخیش ائتمیش بونو کونسئپتوال اولاراق یارادیجیلیقلارینین آمالینا چئویرمیشلر: "علمین عزّتی پاییدار اولور، /جهلین نکبتی جان شیکار اولور /هر کس علم اوخور، بختیار اولور /میللت علمله برقرار اولور "(.م.ا)صابیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اوشاق ادبیاتی
حبیب فرشباف معلمین « اوشاق نغمه لری » عنوانلی شعر مجموعه سیندن،
شعیر:«حبیب فرشباف»
چئویرن:« علی تقی زاده»لاریجان
کپنک
چیچکلرین رنگین یالار کپنک
هرچیچکدن بیر رنگ آلار کپنک
گوزل اولار گویچک اولار کپنک
اوزوده بیر چیچک اولار کپنک
قانادیندا گیرده گیرده خالی وار
قاراسی وار ساریسی وار آلی وار
او هر یئردن باغچا-باغی چوخ سئوه ر
اوُشاقلارلا اویناماغی چوخ سئوه ر
اوُچار اوُچار دوز چاتاندا یول اوسته
گلیب قونار چیچکلی بیر گول اوسته
قانادلارین گاه اوجالدار گاه یایار
گول اوستونده بیر چیچه گه اوخشایار
بیر اوشاق دا اونو گوروب سئوینر
گئدر توتسون قلبی گوپ گوپ دؤیونر
بارماغینین دوز اوُجوندان قالخار او
اوشاغیدا یاندیرار او ، یاخار او
تؤشر تؤشر اَلی اوزاناق قالار
دوروب اونون دالیسینجا یالوارار
گئتمه ، گئتمه آی قانادلی چیچه ییم
کوسمه مندن منیم گؤزل گؤیچه ییم
قورخورام کی اودو ایشیق ساناسان
گئدیب، گیریب اود ایچینده یاناسان
شاملار آغلار سنه ، تؤکر گؤز یاشی
من ده یاننام ، شاملار ایله یاناشی
آیاقلارین ایپکدن دیر کپنک
قانادلارین چیچکدن در کپنک!
کاش کی سنی بیرجه دفعه توتایدیم
گیرده گیرده خال لاریندان اؤپیدیم
یالواریرام یولون دوشسه تبریزه
بیرآخشام دا یئنه قوناق گل بیزه.
****
پروانه
پروانه شاد وخوشحال
تو دشتا پر می کشه
به گلهای قشنگنش
میره وسر می کشه
زبونشو رو برگِ
گلهای خیس می زنه
با زبون درازش
رنگارو لیس می زنه
اینجوری رنگ گلها
می شینه روی بالش
زرد و سفید و سرخه
خوشگله خوش بحالش
پروانه دوست خوب
غنچه و سنبل میشه
از این رفاقت خوب
پروانه هم گل میشه .
پروانه ها دوست دارن
بازی با بچه ها را
از همه جا بیشتر
باغا وباغچه ها را
کودک مهربانی
میرفت با خوشحالی
دید روی گل نشسته
پروانهء خالخالی
یواشکی بادستاش
خم شد اونو بگیره
پروانه پر زد ورفت
دید نپره اسیره
کودک مهربان هم
خیلی دلش سوخت ولی
پروانه را صدا زد:
آهای !! گل منقولی
من دوستتم قهر نکن
توفکرتم همیشه
من نگرانت هستم
اینو نگم نمیشه
میترسم که ندونی
آتیش چیه نور چیه
خیره بشی نفهمی
نزدیک چیه دور چیه
بسوزی توی آتیش
اشک شمعو درآری
منم با شمع بگریم
مثل ابر بهاری
بال ظریفت از گل
پاهات از ابریشمه
خاطره عزیزت
تازنده ام پیشمه
بگیرمت یه روز کاش
دست بکشم به خالت
بوسه زنم به خالِ
گرد و قشنگ بالت
اگر گذارت افتاد
روزی به شهر تبریز
منو ندیده بری
میشم ز غصه لبریز
دلم میخواد بیایی
خونه مو پیدا کنی
مهمون نازم بشی
قلبمو شیدا کنی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حبیب فرشباف معلمین « اوشاق نغمه لری » عنوانلی شعر مجموعه سیندن،
شعیر:«حبیب فرشباف»
چئویرن:« علی تقی زاده»لاریجان
کپنک
چیچکلرین رنگین یالار کپنک
هرچیچکدن بیر رنگ آلار کپنک
گوزل اولار گویچک اولار کپنک
اوزوده بیر چیچک اولار کپنک
قانادیندا گیرده گیرده خالی وار
قاراسی وار ساریسی وار آلی وار
او هر یئردن باغچا-باغی چوخ سئوه ر
اوُشاقلارلا اویناماغی چوخ سئوه ر
اوُچار اوُچار دوز چاتاندا یول اوسته
گلیب قونار چیچکلی بیر گول اوسته
قانادلارین گاه اوجالدار گاه یایار
گول اوستونده بیر چیچه گه اوخشایار
بیر اوشاق دا اونو گوروب سئوینر
گئدر توتسون قلبی گوپ گوپ دؤیونر
بارماغینین دوز اوُجوندان قالخار او
اوشاغیدا یاندیرار او ، یاخار او
تؤشر تؤشر اَلی اوزاناق قالار
دوروب اونون دالیسینجا یالوارار
گئتمه ، گئتمه آی قانادلی چیچه ییم
کوسمه مندن منیم گؤزل گؤیچه ییم
قورخورام کی اودو ایشیق ساناسان
گئدیب، گیریب اود ایچینده یاناسان
شاملار آغلار سنه ، تؤکر گؤز یاشی
من ده یاننام ، شاملار ایله یاناشی
آیاقلارین ایپکدن دیر کپنک
قانادلارین چیچکدن در کپنک!
کاش کی سنی بیرجه دفعه توتایدیم
گیرده گیرده خال لاریندان اؤپیدیم
یالواریرام یولون دوشسه تبریزه
بیرآخشام دا یئنه قوناق گل بیزه.
****
پروانه
پروانه شاد وخوشحال
تو دشتا پر می کشه
به گلهای قشنگنش
میره وسر می کشه
زبونشو رو برگِ
گلهای خیس می زنه
با زبون درازش
رنگارو لیس می زنه
اینجوری رنگ گلها
می شینه روی بالش
زرد و سفید و سرخه
خوشگله خوش بحالش
پروانه دوست خوب
غنچه و سنبل میشه
از این رفاقت خوب
پروانه هم گل میشه .
پروانه ها دوست دارن
بازی با بچه ها را
از همه جا بیشتر
باغا وباغچه ها را
کودک مهربانی
میرفت با خوشحالی
دید روی گل نشسته
پروانهء خالخالی
یواشکی بادستاش
خم شد اونو بگیره
پروانه پر زد ورفت
دید نپره اسیره
کودک مهربان هم
خیلی دلش سوخت ولی
پروانه را صدا زد:
آهای !! گل منقولی
من دوستتم قهر نکن
توفکرتم همیشه
من نگرانت هستم
اینو نگم نمیشه
میترسم که ندونی
آتیش چیه نور چیه
خیره بشی نفهمی
نزدیک چیه دور چیه
بسوزی توی آتیش
اشک شمعو درآری
منم با شمع بگریم
مثل ابر بهاری
بال ظریفت از گل
پاهات از ابریشمه
خاطره عزیزت
تازنده ام پیشمه
بگیرمت یه روز کاش
دست بکشم به خالت
بوسه زنم به خالِ
گرد و قشنگ بالت
اگر گذارت افتاد
روزی به شهر تبریز
منو ندیده بری
میشم ز غصه لبریز
دلم میخواد بیایی
خونه مو پیدا کنی
مهمون نازم بشی
قلبمو شیدا کنی
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.