« علی تقی زاده»

یازیلمامیش خاطره لر 1
حبیب فرشباف معلمین چوخلی خاطره لری وار کی مختلف دلیل لره یازماییب.
بعضی، کیمسه نین سیرری کیمی ایله سیر قالماق اوچون . بعضی لرینده ،زامانیندا یاییلیب اداره لرده پرونده یه چئوریلب آشکار اولسادا ، بلکه کیمسه نین خطرینه ده یر احتیاطی اساسیندا قلمه گتیرمه ییب . همیشه سلمیان آدلی بیر خاطره دن سوز دوشنده یازدیغی مطلبدن آرتیق شفاهی دانیشاردی . بیر دفعه بو شفاهی صحبتلردن سورا ، ددیم : آی معللیم بو یازمادیقلارین کی یازدیغیندان آرتیق ماجرا ایمیش . دونوب منه معنالی باخیب دئدی: بیرقسمتی باشیم چکن بلالر و یاشادیغیم آجیلاردی . اونلاری یازماق اوزومی رئکلام ائتمک کیمی اولاردی . بیلیرسن کی منده بو ایشلردن قاچاغام.
خواهیش ائله دیم او سلیمان خاطره سین اطرافلی منه سویله سین . آخی سلیمانین دام باجادا ، خصوصن عاباسقولو دامیندا دولانماغی همده معللیمی اونو دانلاییب کلاسدان باییرا سالماغی ایلک باخیشدا بیرجور ینی یئتمه اوغلانین هوس ماجراسی گورونور. هرچند سوندا سئحرناز خانیم، اونو غضبلی کند اهلی نین الیندن قورتاریر و سویله ییر کی هر گئجه باجادان بیر چورک دوشردی . من داما چیخیب چورک سالانی گورونجه ، گوزدن ایتردی . سن دئمه او بویوک انسان بو سلیمان ایمیش.
حبیب معلیم بئله سویله دی: اصلینده سئحرناز خانیم ،گوی گوز آغ سیمالی گویچک همده جوان بیر قادین ایدی . کندین جاوانلاری حتی ائولی کیشی لری اونا هوسله باخاردیلار . بیر سببی ده یازیق اری عاباسقولونون کاسیب همده فئغارا ، آلسیز قالسیز اولماغیدی. عاباسقولو گئدیب شهرده فصلی ایشچی کیمی چالیشاندا ، او اخلاقسیزلار آرتیق جسورلاشیب سئحرنازین قاپی باجاسیندا چوخ فیرلاناردیلار.
گئت گئده یازق کیشی آشکارا ناموسون خطرده گوروب سارسیلمیشدی. نه اولارا حریف اولا بیلیردی ، نه ده باش آلیب باشقا دیارا کوچه بیلیردی. چونکی هر یئرده گوی بیر رنگ اولور . باشقا کندلرده باشقا هوسبازلار اولاجاق . سئحرنازدا همن گوزل جاذبله لی سئحرناز .
بیرگون شه هردن آغیر یوروقون کنده یئتیشدیم . کتده بیر ایکی نفردن باشقا کیمسه یه راست گلمه دیم . باشقا گونلردن فرقلی، تئز یاتدیم. سحر ائرته سی کندی بورویه ن های کویدن اویاندیم . آرالیغا چئخدیم . هامی عاباسقولونون قاپیسینا توپلانمیشدی . سئحرناز شیون سالیب اوز گوزون دیدیردی. بللی اولدی کی عاباسقولو گئجه طوله ده اوزون آسیب. روستم عمی منه یاخینلاشیب دئدی : یازق کیشی گئجه گلدی سنی گوره. چوخ قاپینی دویدی . یا آغیر یاتمیشدین یادا ائوده دگیلدین. اوردان قاییداندان سورا گئدیب اوزون آسیب.
حدسیز کدرلندیم . اوره ییمده اوزومی چوخ دانلادیم . سانکی آجی بیر ویجدان عذابی ایچریدن اوره ییمی سوکوردی. یازیق عاباسقولو نئچه دفعه منزیلیمه گلیب ،کند اهلیندن گیلئی یا شه هرده فهله لیک اوچون ایشی اولان سوراغیندا دانئشیب دردلشمیشدی .منده عاغلیما گلن نسه دئییب بیرآز اونو اووودوب یونگوللشدیرمیشدیم. ایندی آدین نه قویاسان ؟ منکی هله هله گوزومه یوخو گلمزدی ، نییه او گئجه اولو کیمی دوشوب ، قاپی سسین ائشیتمه میشم؟
گئت گئده ، کتده قریبه زومزومه لر قولاغا دیدی. طایفا بازلیق اساسیندا باشلادیلار او حادثه نی قتل کیمی قلمه وئرسینلر. مطلب ی اونون قاتلی اعلان ایله دیلر. سئحرنازی قوردولار کی اوندان اری نین قاتلی عنواندا شکایت ایله سین.
ژاندارمری دن بوغو بورما حبیب موسوی آدلی بیر ریئس پاسگاه گلدی . مطلبی قاندالاییبب دویه دویه آپاردی . سونرالار ائشیتدیم همان رئیس پاسگاه شاهین مخالفری چریکلرله مسلحانه دویوشده اولوب . من چوخ چالیشدیم کی کند اهلین راضی سالام ، بلکه سئحرناز شکایتی گئری آلا ، آلینمادی.
دوشدوم قاپی قاپی ائولره کی گلین نئجه گورموسوز، دادگاهدا شهادت وئرین. مطلب یازیقدی . گوناهسیز زندانا دوشوب. هامی بهانه گتیردیلر کی بیچین اوستو اداره لرده سرگردان اولاریق بو بیر تالا زمی نی یا قوشلار تالان ائدیر یادا واغانییب توکولر.
بهرام بیانی آدلی یاخشی بیر اوغلان واریدی کی اهرده مالاریا نین کوکون کسن اداره ده ایشلردی . بیر گون اداره ماشینی ایله کنده گلیب منی تاپدی . اونا کارتلاری یازماقدا ، آماری دوزلتمکده آردیجیل کومک ائدردیم . جانان بیر اوغلانیدی .ماجرانی ائشیدیب ، بیر باشا یانیما سورموشدی . منی چوخلی دانلادی دانسادی کی : اوغلان سنین ایشین باشقا ، اداره ن باشقا ، بو ایشلره نیه قاتیلیرسان ؟ کند اهلی سنه ده بیر شر یاپیب گرفتار ایلرلر. بو جماعتی سن یاخشی تانیمیرسان . قایدا قانونلو شه هردن گلمیسن . دئییرسن بس بورادا تبریزدی.

منیم چالیشماغیمی او غرضلی طایفا گوروب ، سئحرنازی قوردولار کی گئت سپاهی دانشدن شکایت ایله . او قاتلدن پول آلیب کی اونو خلاص ایله سین. منیمده ایاغیمی پاسگاها دادگاها چکدیلر. هئچ پیسده اولمادی . اهردن پزشکی قانونی گلیب نبش قبر ایله دی . میت ی چخاریب دقتله ماینا ایله دئیلر . گزارش یازدیلار کی اوز جانینا قصد ایله ییب و اولومون سببی کندیرله آسیلماقدی. بئله لیک له مطلب ده زندان دان آزاد اولدی. آی علی من بونلاری نجه یازا بیلردیم آخی ؟
چوخ متاثر اولدوم . امینم کی او ماجرالاری هله ده یرلی یاتاقلی سویله مه دی . ینه سانسور ایله دی . قاباخ دئدیگیمی ینه دئدیم : آی معللیم او ماجرالار اللی بئش ، آلتمیش ایلدن قاباق اوز وئریب . کیم نه بیلیر اونلاردان اولن کیم قالان کیمدی . بوردا گیزلین بیر سیر یوخ ، آتماجالی یالان یوخ کی چکینیرسن ،بلکه بیری اینجیه ر. اجازه وئرسن من یازاجام. بو آندا تلفنی زنگ ایله دی .صحبتی بئش اون دیقه چکدی . سورادا آیری بیر موضوع حاقدا دانیشدیق . منده فرض ایله دیم کی یازماغیما قارشی دگیل. یازیب یایسامدا منی دانلاماز .!!!

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

آتا-بابا سؤزلری
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

این خانم به شکل جالبی داستان زندگی "موتسارت" را با همراهی یکی از آثار این موزیسین تعریف میکند.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
تولکو حجه گئدیر1

«محمد مهدی حیدرزاده» 5یاشندا مرند شهریندن
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
تولکو حجه گئدیر2

«محمد مهدی حیدرزاده» 5یاشندا مرند شهریندن.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
آذربایجان اوشاقلارینین دونیا شوهرتلی یازیچی سی «صمد بهرنگی» بئله بیرگونده 1318ده تیر آینین2سینده تبریزده دونیایا گلیب.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
اوستاد دوکتور:« صمد رحمانی»

صمد بهرنگي 1318- جی ايلده بير تبريزلي آتا و آنادان دونيايا گلدي و چرنداب محله سينين، جمال آباد کوچه سينده يوخسول بير عايله ده بويا باشا چاتدي. اون ياشي اولا- اولمايا آتاسي عزت کؤرپه لرينه چؤرک قازانماق اوچون باکيا گئتدي و صمد اوشاق ياشيندا يوخسوللوغو اتي، سوموگو ايله حسّ ائتدي. صمدين قارداشي اسد بهرنگينین کيهان غزتينده درج اتديگي مقاله بو جهتدن ماراقليدير. يازينين بير يئرينده اوخويوروق:
"هر گون سحر تئزدن محله ساکينلري باشماغلاريني قولتوغونا ووروب سرعتله قاچان بير اوغلان اوشاغيني گؤرور و بير- بيريندن اونون کيم اولدوغونو سوروشوردولار:
- نه اوچون او هميشه قاچير؟ باشماقلاريني نييه قولتوغونا وورور؟
سونرالار معلوم اولدو کي همين اوشاق اونلارين محله سينده ياشايان فهله عزتين اوغلودور. اوخودوغو مکتب اوزاقدا اولدوغوندان قاچيرکي، گئجيکمه سين. باشماقلاريني دا قولتوغونا اونا گؤرا وورور کي، يرتيلماسين ... اوشاغين آدي صمددي." صمد ابتدایي مکتبي اوخويوب قورتاردي. سونرا تبريز دانشرا تحصیلینی بيتيريب، بير مدت آذربايجانينين اوجقار کندلرينده معلمليکله مشغول اولدي. سونرا تبريز دانشگاهینی بيتيريب خيلي ديرلي اثرلري ايله وطنداش يازيچيسي کيمي تانينماغا باشلادي.
ص. بهرنگي اؤز باجاريغيني آذربايجان کندلیلرینین معیشتيني تصويره چکمه يه ايشلتدي. خصوصآً خالق بالاجا بالالارينين ان وحشيجه سينه و غيري انساني استثمار اولماقلاريني وار گوجويله او زامانکي رژيمين قولاغينا چاتديردي. او دا هانسي زاماندا؟ او زاماندا کي ايران مطبوعاتی، ائله ژورناللا، غزتلرله دولموشدوکی هر هفته، بعضاً هر گون گؤزل، لوت قادينلارين و یا اَيين- باشلي قادين ساياغي بزنميش اوغلانلارين شکيللري ايله، ساتيلميش "يازيچيلارين لوت قلميله" ايرج پزشکزاد دئميشکن گنجلرين خيال کاروانيني "سانفرانسيسکويا" طرف سورويوردولر. بو مطبوعات خلورله خارجي اؤلکه لره گؤندريليردي. اونلار يانليش فيکيرلشيرديلر کي، گؤره سن ايراندا نه خبر وار! البته کي، بو عرفه ده بير يازيچي قالخا، بونلارين عوضينه بالاجا ايلمه چالان قيزلارين يا دا خيردا اوست باشي جيندير، آياققابيسيز چوغوندور ساتان اوغلانلارين قيشين اوغلان چاغيندا ساده قلمله تصويرين وئره، هئچ ده رژيمه خوش گلميه جکدير.
"اولدوز و قارغالار" (1345) حکايه سي ده رئال بير يازي حساب ائديله بيلر. ادبيات عالمينده قارغا منفيليک سیموولودور، آنجاق بو حکايه ده بير زحمت چکن و دؤيوشکن انسان کيمي اؤزونو گؤسترير. حکايه جمعيتين آشاغي طبقه لرينين ياشاييشيني عکس ائتديرير. اولدوز اَلي آغزينا چاتان عايله ده ياشايير. آناليغي اونا یاشایئشی ائله چتين ائدير کي، او قيز تاپتالانميش اوشاقلارين ايچريسينه آتيلير. او، ياشار آديندا بير اوغلانلا تانيش اولور. ياشارين آتاسي ايشدن دوشموش، آناسي اونون- بونون ائوينده خیدمتچیلیک ائدير. ياشار قونشولوقلاريندا کؤرپه، سود اَمَر اوشاقلارين سويوقدان کورسو آلتيندا قوروماقلارينا شاهيد اولور. بونلاري دوستلاري اولدوز، قارغا، قولچاقلا آرايا قويور. اونلار مصلحت گؤرورلر کي، بير دسته دوزلتسينلر، بئله- بئله چيرکين فاجعه لرين علیهينه کسگين مبارزه آپارسينلار. بو بالاجا دسته مبارزه یه باشلاييرلار و بو يولدا شهيد وئريرلر. آنجاق بونلار يالنيز خيال عالمينده، قولچاقلارين عالمينده غلبه چاليرلار.
حيوان کاراکترلرينين بيريسي حکايه نين بير قيسمينده بئله دانيشير:
" قاري قارغا اَييلميش ديمديکلريني توپراغا سورتوردو، دييردي: سيزلردن خوشوم گلير، سيز آتا- آنالارينيزدان فرقليسيز. آفرين! آفرين! آنجاق هله اوشاقسينيز، سيزه لازيمدير کي، چوخ شئيلر اؤيرنه سينيز و بوندان دا ياخشي فيکيرلشه سينيز." (45 - بهرنگی صمد، اولدوز و کلاغ ها، ص 51).
"اولدوز و دانيشان قولچاق" حکايه سينده ده قارغالار و قولچاقلار انسان کاراکتري کيمي جانلانديرير. حکايه نين اوشاق اوبرازي، قارغالارين کمگي ايله قولچاقلارين جشنینده حضور تاپير و دويونجا خؤرک يئيير.
بهرنگينين بوتون کاراکترلري حال- حاضردا اولان وضعيتي انکار ائتمک آياغينا گليرلر و موجود ياشاييشي دييشمک فيکرينه دوشورلر.
"چوغوندور ساتان اوغلان" حکايه سي تاری وئردي آديندا بير يوخسول عايله ده ياشايان بير اوغلان اوشاغينين سرگذشتيدير. بهرنگي بو اوغلانين صورتيني ائله تصوير ائدير کي، اوخوجو اونون اوزونده دنيا اوشاقلارينين صورتيني گؤره بيلر. حکايه بيرينجي شخصين ديليندن يازيليب، روايتچي بير معلمدير. حکايه نين خلاصه سيني يازيچينين ديليندن وئريريک و اونون حاقيندا قضاوتي اوخوجونون عهده سينه قويوروق.

" نئچه ايل بوندان اول بير کندده معلمليک ائديرديم. مکتب بير قاپيسي بير پنجره سي اولان کيچيک اوتاقدان عبارت ايدي. اوتوز ايکي شاگرديم واردي. اون بشي بيرينجي صینيفده، سککيزي ايکينجي، آ

لتيسي اوچونجو، اوچو ايسه دؤردونجو صینيف

ده اوخويوردو. کنده اون گون ايدي گلميشديم. برک قار ياغيردي، يئر بوز باغلادي. سويوغون قاباغيني آلماق اوچون قاپي- پنجره نين دلمه دئشيگينه کاغذ ياپيشديرديق. بير گون قاپينين آرخاسيندان نازيک بير سس ائشيتديم:
- لبو گتيرميشم، لبو گتيرميشم، اوشاقلار! ايستي، شيرين لبو!
صینیف نماینده سیندن سوروشدوم:
- بو کيمدير؟ او دئدي:
- اؤزگه آدام دييل، آقا، تاری وئرديدير. قيشدا لبو ساتير. ايسته ييرسن دئييم، ايچري گلسين...
- آغا، - دئدي:
- اجازه وار اللريمي قيزديريم؟
اوشاقلار او ساعات تاری وئرديني پئچين قيراغينا چکديلر. بير قدر قيزيشاندان سونرا تاری وئردي ديللندي:
- آغا، چوغوندور يئمه يه ميلينيز وار؟
جواب گؤزله مه دن قالخيب چوغوندور قازانينا طرف گئتدي. سئچيب گؤتوردويو چوغوندوردان بيريني منه اوزاديب دئدي:
- ياخشي اولار کي، اؤزونوز سوياسينيز، بلکه منيم اللريمدن...بيز کندلييک، شهر گؤرمه ميشيک. عادت- عنعنه لريني ده بيلميريک.
او دنيا گؤرموش آداملار کيمي دانيشيردي." (9- ابراهیموف میرزه، رداکتور، ایران آذربایجان ادبیّاتینین آنتولوگیاسی، اوچونجو جیلد، ص 309-314) سونرا چوغوندور ساتان اوغلان باشلايير اؤز باشينا گلن مصيبتلري آقا معلمه نقل ائيله يير.
"24 ساعات يوخودا و آييقليقدا" حکايه سي بير اوشاغين ديليندن نقل اولونور. لطيف آديندا بير اوغلان يوخسول آتاسي ايله آذربايجان شهرلرينين بيريندن تهرانا ايش تاپماق اميدي ايله کؤچورلر. لطيف حکايه نين اوّلينده دئيير:
"تهراندا باشيما گلنلرين هاميسيني يازسام، بير نئچه کتاب اولار و اوخوجونو يورا بيلر. اونا گؤره ده آنجاق 24 ساعات عرضينده گؤردوکلريمدن بحث ائده جیم." (9- ابراهیموف میرزه، رداکتور، ایران آذربایجان ادبیّاتینین آنتولوگیاسی، اوچونجو جیلد، ص 314)
بهرنگي بير رئاليست يازيچي کيمي حکايه نين فضاسيني بئله قلمه گتيرير:
" بير نئچه آي ايدي کي، آتام ايشسيز قالميشدي. ناعلاج قاليب آنامي، باجيمي و قارداشلاريمي شهريميزده قويوب، تکجه منيم اليمدن دوتوب تهرانا گلدي. بيزدن قاباق بير نئچه نفر تانيشلاريميزدان، شهرليلريميزدن تهرانا گليب اؤزلرينه ايش قورا بيلميشديلر. مثلا تانيشلاريميزين بيري بوز ساتيردي. بيريسي کهنه پال- پالتار آلقي- ساتقيسينا باخيردي. بير آيريسي پرتقال ساتيردي. منيم ده آتام الينه بير ال آراباسي ساليب سوغان، يئر آلماسي خيار و بو کيمي شئيلر ساتماغا باشلادي. آتامين قازانجيندان بير تيکه اؤزوموز يئييرديک، بير تيکه ده آناما يوللاييرديق. من ايسه هردن بير آتاملا او يان- بو يانا گئديرديم، بعضاً ده تکيمه خيابانلاردا هرله نيرديم، گون باتان چاغي آتامين يانينا گئديرديم. گاهدان دا ساققيز بسته سي بير قيراندان يا دا کي حافظ فالي ساتيرديم. "
سونرا لطيف بير نئچه اؤز ياشيدي اوغلانلارلا تانيش اولور. اونلار دا لطيف کيمي يوخسول عايله دنيديلر. مثلا، بيريسي آياققابي تاپماديغيندان آياقلاريني قارا رنگله بوياميشدي. بو اوشاقلار چوخ چتين گونلر کئچيريرديلر. بو طرفدن ده لطيفين آتاسينين بازاري کاساد اولور. بير گون اؤيونجاق دکانيندا بير اوشاق اويونجاغي، "دوه" گؤرور. لطيف چوخ گئجه لر اونو الينه آلماق آرزوسيلا يوخويا گئدير. بير گئجه يوخودا گؤرور کي، بؤيوک شنليک مراسمينده هامي حيوانلار، بير ده يوخسول اوشاقلار بير باغا توپلاشيبلار، يئمک ايچمک ده خيرتدک دندير. لطيف دوستلاريلا بيرليکده دويونجا يييب ايچندن سونرا دوه نين بئلينه مينيب دولانير. بيردن ائله حسّ ائدير کي توز- تورپاق بونون اوزونه چيرپير. آسقيرير گؤرور کي، سوپورگه چي خيابانين قيراغيني سوپورور و توز- تورپاغي اؤنا طرف چيله يير.
اوشاغين فکري- ذکري بو "دوه" یه مشغول اولور. گونده گئدير اونا باخير. نئچه دفعه آژاندان کتک يئيير. بير گون بير قيز باباسيلا ماشيندان دوشوب دوه ني ماغازادان آلير. لطيفي ائله قهر بوغور کي، آرزو ائدير، ماغازادا ويترينين داليسينداکي سلاح اونون اولايدي.
"بير هولو و مين هولو" حکايه سي کند اوشاقلارينين کئچينه جکلريندن گؤتورولوب. اونلار آيلار، ايللر چاليشيرلار، چوخ يئمه لي ميوه لري بئجريرلر، آنجاق بو ميوه لردن بير تکي ده بونلارا قسمت اولمور، هاميسيني ارباب اؤزونه چيخير.

بهرنگينين خيردا- پارا او بيري حکايه لري ده يا يوخسول عايله لرين ياشاييشيندان گؤتورولوب، يا دا پداگوژي موضوع لارلا علاقه سي واردير.
تقريباً ايران، آذربايجان، اروپا اؤلکه لري نين تنقيدچيلري " بالاجا قارا باليق" حکايه سيني بو يازيچينين شاه اثري کيمي قلمه وئريبلر. آمّا غ.ساعدي نين نظرينه گؤره بو يازيچينين شاه اثري اونون ياشاييشيدير. بو حکايه اوشاقلارا يازيلسا دا عملده بؤيوکلرينکيدير.
قارا باليغين دنيزه سياحتي زاماني راستلاشديغي مختلف سو جانليلاري ايله تانيشليغي، صحبتلري

بير سيرا سیرلرين اوزريندن پرده لري گؤتورور

. بير- بيرينين و اؤزلرينين گؤزلليگيندن، اصل- نجابتيندن دم ووران عيبجر چُمچَه قويروقلارلا صحبتينده اونلارين گؤلمچه دن، بوراداکي قوردلاردان، بؤجیکلردن باشقا هئچ نه گؤرمه ديکلريني ادراک قابيليتيندن محروملوقلاريني آنلاياندا، بالاجا قارا باليغي گولمک توتور. گنج سيّاح استبدادين يتيشديرديگي بو نوع جانليلارين آييلاجاغينا، همجينسلرينه خير وئره جگينه گومان گتيرمير. اون ايللر عرضينده يولو اوستوندن گليب کئچن باليقلاري سئير ائدن، عمللريني ايزله ين قوجا کرتنگله قارا باليغين جسارتيندن خوشلاناراق، اونو باليقلارين دوشمنلري ساققا قوشو، باليق اودان و نره باليغي حاقدا معلوماتلانديرير. جسارتي و اوميدي داها آرتميش باليغا خيردا باليقلار دا قوشولور.
نهايت، گليب دنيزه قووشان قارا باليق بورادا مينلرله باليق دسته لري ايله راستلاشير. اونلار دریالارينا دوشموش تزه قوناقا "خوش گلدين" دئييرلر. بوتون آرخلارين و چايلارين دنيزه تؤکولدويونو بيلديريرلر. آنجاق باليق اوداندان احتياطلي اولماغي دا تاپشيريرلار. بالاجا باليق دويورکي، هله مبارزه قورتارماييب، نه قدر حيات وارسا، اوغروندا مبارزه ده اولاجاق. حيات مبارزه دن چکينمه يه نلرين، بيليکلي و جسارتليلريندير. باليق اوداني بير دفعه آلداداراق قورتولوب دنيزه دوشدوکدن سونرا، اودولدوقدا، اورادا مطيعجه سينه آغلايان ريزه باليغي آزاد ائدير. اؤزو ايسه قوشون معده سيني خنجرله پارچالاياراق، اونونلا بيرليکده اؤزو ده هلاک اولور.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

آذربایجان افسانه لری

سؤیله ین:«صمد بهرنگی - بهروز دهقانی»
چئویرن:«منیژه جم‌نژاد»

سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم

🪡🪡فاطمه خانیم چشمه باشینا سو کوزه سینی دولدورماغا گئدنده سس ائشیدردی: فاطمه خانیم، وای سنه وای منه! سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!... آتا آناسی دئدی: یاخجی اولار باشقا بیر یئره کؤچک. یولدا بیر باغا یئتیشدیلر، سوسوز ایدیلر. باغ دا آخار سو واریدی. کیمسه قاپینی آچا بیلمه دی. آما فاطمه خانیم الینی قاپیا وورماق هامان آچیلدی. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!
فاطمه خانیم باغا گیردی، قاپی باغلاندی. آتا آناسی قالدی باغین اوتاییندا، فاطمه خانم قالدی باغین بو تاییندا. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!.. فاطمه خانیم باغی دولانماغا گئتدی، بیر اتاق تاپدی. بیر جوان اوردا یاتمیشدی. بدنی ایینه سانجاق لا دولویدو. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم.!...سینه سی اوسته بیر تابلو واریدی اوستونده یازمیشدی:
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

آذربایجان افسانه لری

سؤیله ین: صمد بهرنگی - بهروز دهقانی
چئویرن: منیژه جم‌نژاد

سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم

🪡🪡فاطمه خانیم چشمه باشینا سو کوزه سینی دولدورماغا گئدنده سس ائشیدردی: فاطمه خانیم، وای سنه وای منه! سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!... آتا آناسی دئدی: یاخجی اولار باشقا بیر یئره کؤچک. یولدا بیر باغا یئتیشدیلر، سوسوز ایدیلر. باغ دا آخار سو واریدی. کیمسه قاپینی آچا بیلمه دی. آما فاطمه خانیم الینی قاپیا وورماق هامان آچیلدی. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!
فاطمه خانیم باغا گیردی، قاپی باغلاندی. آتا آناسی قالدی باغین اوتاییندا، فاطمه خانم قالدی باغین بو تاییندا. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!.. فاطمه خانیم باغی دولانماغا گئتدی، بیر اتاق تاپدی. بیر جوان اوردا یاتمیشدی. بدنی ایینه سانجاق لا دولویدو. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم.!...سینه سی اوسته بیر تابلو واریدی اوستونده یازمیشدی:
قیرخ گو٘نه جه کیمسه ایینه سانجاقلاری چیخارسا، بو جوان دیریله جک. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!...فاطمه خانیم جوانین باشی او٘سته اوتوردو، ایینه سانجاقلای چیخاردی. نئچه سی قالاندا، ائشیتدی کو٘چه ده قاراواش ساتیرلار. اؤز اؤزونه دئدی: گئدیم کنیزی آلیم، الیمدن توتسون ائوی تمیز لییم. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!...کنیزی ائوه گتیردی، دئدی: سن ائوی تمیزله من گئدیم ال او٘زومو یویوب گلیم. سنده صبیر قولچاغیم منده صبیر قولچاغیم! قاراواش فاطمه خانیمی خامسیتدی. لوحه نی اوخویوب، ایینه لری چکدی. جوان دیریلدی. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!...جوان قاراواشین قیرخ گو٘ن باشی او٘سته اوتوروب بدنینین ایینه لرینی چکدیینی دو٘شوندو. بو او٘زدن اونونلا ائولندی. فاطمه خانم ائوین کنیزی اولدو. سنده صبیر قولچاغیم، منده صبیر قولچاغیم!...ایندی یا سن پاتلا یامن پاتلاییم...جوان پرده نین دالیندان چیخیب، فاطمه خانیمی قوجاقلادی، صبیر داشی پاتلادی. سونرا اوغلان قاراواشی قوغدو، فاطمه خانیم لا ائولندی.
یئدیلر، ایچدیلر، مطلبلرینه یئتیشدیلر.
سون🌷

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

یازان :«صمد بهرنگی»
کوچورن :«بهروز صدیق»

قار ﺩﻧﻪسي‌نین سرگذشتی

قارلي قيش گونلرين بيرينده پنجرﻩنين آرخاسيندا دايانيب تاماشا ائديرديم. قار دنهﻟﺮي رقص ائده ـ ائده دووارلارين، كوللارين، آغاجلارين بوداقلارينا، بير سؤزله هر شئيين اوزه رينه دوشوردو. ائله بو آن ايري بير قار دنه سي پنجرهﻳﻪ طرف گلدي. اليمي باييرا اوزاديب قار دﻧﻪسينين آلتينا توتدوم آستاجا گليب اووجومون ايچينه دوشدو. نئجه ده آغ و شفّاف ايدي، ائله بيل اوزه رينده صنعتكار الي ايشله‌ميشدي، اؤز ـ اؤزومه دئديم: كاش قار دﻧﻪسينين ديلي اولايدي. اؤز سرگذشتيني منه دانيشايدي. بونا بند ايميش كيمي قاردﻧﻪسي ديله گلدي. منيم سرگذشتيمي ائشيتمك ايستهﻳﻴﺮسن سه قولاق آس دانيشيم. من بير نئچه آي اول سو قطرﻩسيديم. خزر دنيزينده ميليارد-ميليارد سو قطرﻩلريله اويان‌ـبويانا گئتمك‌له گون‌لريمي كئچيرديرديم. ياي گون‌لريندن بيرينده دنيزده گزيشيرديم، گونش برك ايستي ساچيردي ايستي‌نين تأثيريندن قيزيشيب مينلر، اون مينلر قطره ايله بيرليكده بوخارا چئوريلديم. بيز يونگوللوكدن قانادلانيب يوخاريلارا اوچوردوق،
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

یازان :«صمد بهرنگی»
کوچورن :«بهروز صدیق»

قار ﺩﻧﻪسي‌نین سرگذشتی

قارلي قيش گونلرين بيرينده پنجرﻩنين آرخاسيندا دايانيب تاماشا ائديرديم. قار دنهﻟﺮي رقص ائده ـ ائده دووارلارين، كوللارين، آغاجلارين بوداقلارينا، بير سؤزله هر شئيين اوزه رينه دوشوردو. ائله بو آن ايري بير قار دنه سي پنجرهﻳﻪ طرف گلدي. اليمي باييرا اوزاديب قار دﻧﻪسينين آلتينا توتدوم آستاجا گليب اووجومون ايچينه دوشدو. نئجه ده آغ و شفّاف ايدي، ائله بيل اوزه رينده صنعتكار الي ايشله‌ميشدي، اؤز ـ اؤزومه دئديم: كاش قار دﻧﻪسينين ديلي اولايدي. اؤز سرگذشتيني منه دانيشايدي. بونا بند ايميش كيمي قاردﻧﻪسي ديله گلدي. منيم سرگذشتيمي ائشيتمك ايستهﻳﻴﺮسن سه قولاق آس دانيشيم. من بير نئچه آي اول سو قطرﻩسيديم. خزر دنيزينده ميليارد-ميليارد سو قطرﻩلريله اويان‌ـبويانا گئتمك‌له گون‌لريمي كئچيرديرديم. ياي گون‌لريندن بيرينده دنيزده گزيشيرديم، گونش برك ايستي ساچيردي ايستي‌نين تأثيريندن قيزيشيب مينلر، اون مينلر قطره ايله بيرليكده بوخارا چئوريلديم. بيز يونگوللوكدن قانادلانيب يوخاريلارا اوچوردوق، كولك ده آرخاميزا دوشوب بيزي ايستهﺩييي طرفه قوووردو، او قدر يوخاري قالخديق ﻛﻲ آدام‌لار گؤزوموزدن ايتدي. هر طرفدن بوخار كوتله‌لري گليب بيزه قوشولوردو، بعضاًده بيز گئديب داها بؤيوك بوخار كوتله‌لرينه قوشولوردوق. بير ـ بيريميزه قوشولوب يول گئديرديك. گئتديك‌جه سيخ‌لاشيب چوخاليب، چوخالديق‌جا يوخاريلارا انگين‌ليك لره اوچوردوق، بعضاً گونشين اوزونو اؤرتوردوك، بعضاًده آي و اولدوزلارين قارشيسيني كسيرديك، گئجهﻧﻲ داها قارانليقلاشديريديق. بوخار ذرﻩلري‌نين بير چوخو دئييردي: آرتيق بيز بولود اولموشوق. كولك بيزي جور به جور شكيل‌لره ساليردي، هله من اؤزوم دنيزده ياشاياندا بولودلاري موختليف شكيل‌لرده، اينسان، دَوه، حتتا اوزون قولاق شكلينده گؤرموشدوم. گؤيده نئچه آي سرگردان قالديغيميزي بيلميرم.
چوخ سيخ‌لاشميشديق ﻛﻲ اطرافي گؤرموردوك، هارايا گئتديييميزي بيلميرديك. گونش گؤرونموردو. ائله بيل گونشين قاباغيني كسميشديك. بولودون ائني ـ اوزونو بير نئچه يوز كيلومتر اولاردي و ياغيش اولوب يئره قاييتماق ايستهﻳﻴﺮديك. يئرين حسرتيله اوره ييم بير تيكه اولموشدو. بير مدت دن سونرا ياري سو و ياري بوخار حالينا دوشدوك. آز قاليردي ياغيشا چئوريلک. بيردن هاوا ائله سويودو كي من ده، يولداش‌لاريم دا تيترﻩديك. اطرافيما نظر ساليب يولداش‌لاريمين بيريندن سوروشدوم كي نه اولوب؟ بئله جاواب وئردي: «ايندي باشقا يئرلرده هاوالار ايستي اولسا دا، بيزيم اولدوغوموز يئرلرده قيشدير. بو گؤزلهﻧﻴﻠﻤﺰ سويوق بيزي ياغيش اولماغا قويماياجاق. بيرجه منه باخ؛ من قارا دؤنورم ائله سن اؤزون ده.» يولداشيم سؤزلريني قورتارا بيلمهﺩي. قارا دؤنوب يئره ائنمهﻳﻪ باشلادي. اونون آردينجا من ده. مينلر منيم كيمي ذرﻩلرده بير بيري‌نين آردينجا قارا دؤنوب يئره ياغماغا باشلاديق. دنيزﺩه اولاندا آغير ايديم آنجاق ايندي چوخ يونگول‌لشميشم. قوو كيمي اوچوردوم اونا گؤره كي سويوق ايليكﻟﺮيمه ايشلهﻣﻴﺷﺪي. رقص ائده ـ ائده يئره گليرديم ائله كي يئره ياخينلاشديم گؤردوم تبريز شهرينه دوشورم. خزر دنيزيندن نه قدر اوزاقلاشميشديم، يوخاريدا اولاركن بير اوشاغين يازيق بير ايتي دؤيدويونو گؤردوم، ايت آلديغي ضربهﻟﺮدن يازيق ـ يازيق زينگيلدﻩييردي. گؤردوم كي يئره بو وضعيتده ياخينلاشسام دوز همين ظاليم اوشاغين باشينا دوشهﺟﻢ. كولكدن خواهيش ائلهﺩيم كي مني باشقا يئره آپارسين. اوشاغين باشينا دوشمكدن خيلاص اولدوم كولك ده خواهيشيمي قبول ائديب مني بورايا گتيردي. اليني آلتيما توتدوغون اوچون سندن خوشوم گلدي. نهايت قاردﻧﻪسينين سسي كسيلدي باخيب گؤردوم كي سويا دؤنوب.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
«کارتون»

اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

بیوگرافی« صمد بهرنگی»
گوزل بالالار شهریور آیی اوشاق ادبیاتیندا علامت دار بیر آیی دیر،
اوشاق ادبیاتینین دونیا شهرتلی یازیچی سی صمد بهرنگی شهریور آیی نین 9 دا آرازدا بوغولوب بیز هر ایل اونون خاطیره سینی عزیز لریک بو هفته ده اوشاق ادبیاتینی صمد بهرنگی یه حصر ائده جه ییک،
عشق اولسون صمدین ابدی خاطیره سینه.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
« سحرخیاوی»


هامیسی قیشین سوچو دیر(بویوکلرین و اوشاقلارین دیرلی معللیمی صمد بهرنگی‌یه‌ سونولور)

او ایل قیش چوخ سَرت کئچیردی.نئجه دییرلر توپوروردون هاوادا دونوردو. نوودانلاردان قالین قندیللر آسلانمیشدی.شیددتلی قار کندلرین یولونو شَهَره و شَهَرلرین یولونو بیربیرینه باغلامیشدی. محنت آباد کندینین هامیسینا خصوصیله یوخسوللارا چتین گونلر کئچیردی.
او یوخسول عائیله‌لرین بیری "صمد"گیل ایدی.صمد آلتینجی صینیف ده درس اوخویوردو.قارین چوخلوغوندان بلکه بیر هفته ایدی مکتبلری تعطیله چکیلمیشدی.ائوین سیخینتیلی گونلری صمدین بالاجا اوره‌یینی سیخیردی.کئچن ایل اکینه‌جکلرینی شاختا وورموشدو.آتاسینین الی او قدر پول توتمامیشدی.آناسینین یاخشی و قوووه‌لی خوره‌ک یئمه‌دیییندن دؤشونده "سحر"باجیسی دویانا قَدَر سود اولموردو.اوشاق گؤزگؤره‌تی آجیندان مله‌ییردی.آناسی تکجه اینکلرینین سودوندن کؤرپه‌یه امیزدیریردی.اوشاغین معده‌سی نه دن اینک سودونو گؤتورمه‌ییب بوتون قایتاریردی.آناسی چاره‌سیزلیکدن سولغون بالاسینی قاباغینا قویوب گؤز یاشی تؤکوردو.
بؤیوک باشلار بوتون فلاکتلری قیشا نیسبت وئریردیلر."هامیسی قیشین سوچو دیر"دئییردیلر.دیوارلاردا بوتون قیشا و شاختا بابایا ناله-نیفرین یازمیشدیلار.آمما صمد بو آلدادیجی سوزلره اینانا بیلمیردی.
او آخشام دا بیرآز سوغانسو یاوانلیق ائله‌دیلر.روحی نظردن همشه یورغون آتاسی ائله دیرسه‌یینین آلتینا آتدیغی یاتسیقچادا خورولتویلا یوخلادی.آناسی تئز-توو سوفرانی ییغیشدیریب،قاب-قاجاغی صاباح ایستی سو قویوب یوماق اوچون، مطبخه آپاردی.سونرا سحری قیچینا سالیب حزین لای-لای میزیلدانا-میزیلدانا صمدین یاریمچیق قالان یون جورابینی توخوماغا باشلادی.

لای لای دئدیم یات آی بالام
قیزیل گوله بات آی بالام
قیزیل گولون چارداغیندا
آرزولارا چات آی بالام
لای‌لای....لای...لای

صمد بیر کونجه چکیلیب کیتاب دفترینی قاباغینا آچیب،اوخودوغو درسلری مطالعه ائله‌مه یه باشلادی.
آنجاق خالقین و اؤزللیکله عائیله‌سینین فیکری اونو آزاد بوراخمیردی.
بئینینده فیکیرلر پیرتلاشیق کلف کیمی ایدی.اوجونو تاپا بیلمیردی.آتاسینین قاش-قاباقلی و تئز قوجالمیش اوزونه باخدی‌.ساچ ساققالینا نه تئز دن دوشموشدو!! آتاسی او قدر یاشلی دئییلدی.کند یئرینده تئز ائولندیکده هله بؤیوک اوشاغی صمد ایدی.
سولغون بنیزلی آناسی و بالاجا باجیسی سحره باخاندا اوره‌یی قان اولوردو.نه ائتمه‌لی ایدی؟ الیندن نه گلیردی کی؟!
بو فیکیرلرله صمد ائله کیتابلارین اوستونه اوزو اوسته دوشوب یوخلادی.
آناسی سحری یوخلاداندان سونرا ارینین و صمدین یئرینی سهمانلاییب اوستلرینه یورغان چکدی.
***
صمد سورتمه آیاغینا چکیب دیزدن قاردا گئدیردی.یولدا چوخ حئیوانلار سویوق و آجلیقدان تلف اولموشدولار.صمد الینده بیر دگَنَک شاختا بابانی تاپماغا و بو قدر ظولوم و سرتلیگین نَدَنینی سوروشماغا گئدیردی.
الینه گلن قالین پالتارینی گئیسه‌ده،بوغازلی بورکوندن تکی گؤزو گورسنسه ده،سویوق ایلیک لرینه یئریییردی.آمما قارتال گوزلری ائله کسیجی و جیددی باخیردی کی،شاختا بابانی تاپمایینجا و سورغوسونون جاوابینی آلمایینجا ائولرینه دؤنن دئییلدی.
آز گئتدی چوخ گئتدی ساوالان داغینین اَتَگینه یئتیشدی.
اوجادان "شاختا بابا"چاغیردی.
سسی داغ-دره‌ده عکس اولوب نئچه دفعه بابابابابابااااااا چاغیردی.
لاپدان داغ باشیندان سیجاق و مهریبان بیر سس گلدی:"سالام اوغلوم.بوردایام.داغین ذیروسینده.بو گون ده گرک شهرلره کندلره آغلیق اَله‌یم.ایشیم چوخدو.بورا گلمک لازیم دئییل.سورغون وارسا بویور،جاوابلارام".
صمد اوزو یوخاری باخدی.اوزو،ساچی ساققالی پامبیق کیمی آغ-آپ-آغ بیر قوجا گؤردو.
-سن شاختا بابا‌سان؟!قارلار اریمه‌میش اوست-اوسته یاغدیریبسان،یولاقلاری باغلاییب چایلاقلاری دوندوروبسان.ائرکن سویوق سالیب اکینه‌جه‌ییمیزی قیندا قورودوبسان.آنامین دؤشونون سودو یوخدو."سحر"باجیم آجیندان صوبحه‌جن چیغیریر.به سنده اینصاف یوخمو کیشی؟!
بو سوزلری دئیرکن کؤوره‌لیب، سسی تیتره‌ییب،گوزلریندن سویوق یاناقلارینا یاش سوزدو.
-کیم سنه من اینصافسیزام دئییب؟! من الیمدن گله‌ن قار اله‌ییرم،یازدا چایلاقلار، بولاقلار سولو اولسون.گوللر چمنلر آغاجلار اوندان ایچیب هر یئر یاشیللیق،هر یئر آباد اولسون.بو یالان سوزلره اویما گوزل اوغلوم،سو چوووخ باشلاردان لیل‌دیر.یالاندان منیم بوینوما ییخیرلار.منیم اینسانلارا حئیوانلارا بیتگی‌لره خیدمتدن ساوای بیر نیتیم یوخدو.
سن اونلار کیمی اولما،قارانلیقا، قیشا قارقیش یئرینه چیراق یاندیر بالامسان.قوی هر یئر ایشیقلانسین.قوی میللت پرده دالیندا کی اونلارا خائین اللری گؤرسونلر.

-دوغرو دئییرسنسه من نئجه بو ایشی گؤره بیله‌رم شاختا بابا؟
-سن بیلیکلی و ساوادلیسان صمد اوغلوم.گوزللیک دن، یاخشیلیقدان،مهربانلیقدان،یازدان، یاشیللیقدان،گونشدن یاز.سرت دووارلاردان جیغیر آچ گونشه.اینسانلارین بئینینی ایشیقلاندیر.اوندا گوره‌جکسن اونلار

اؤزلری خایینلری نئجه تانییاجاقلار.اونلاری یوردلاریندان قوواجاقلار.گئت منیم سوزلریمی یولداشلارینا دا یئتیر.بوگون سیزلر سوروملوسونوز.اونلاردان کیمسه‌لری سن ایله یول بیر اولاجاقلار.گئت بالامسان گؤروم نئینیرسن.صمد هراسان یوخودان آییلدی.آلاتورانلیق ایدی.هاوا هله کامیل ایشیقلانمامیشدی.
آتا-آنا باجیسی شیرین یاتمیشدیلار.
صمد او گوندن آمما اؤنجه‌ کی صمد دئییلدی.بالاجا چیینینه سانکی داغ چاتمیشدیلار.
یوخوسونا چوخ فیکیرلشدی.آخیر اونو تکی معللیمینه دئدی بلکه بیر یول گؤسترسین.
معللیم صمدین یوخوسونو ائشیدرکن درین اوزونه باخدی.بو جیلیز اوشاغین چیگنینه آداشی صمد عمی‌نین سوروملولوغو قویولموشدو.معللیم صمد عمینی یاد ائدرکن گوزلری یاشاردی.اوندان صمده دانیشدی.سونرا دئدی:
-صمد اوغلوم بوینونا آغیر یوک قویولوب،بو سوروملولوغا هر آدامین لیاقتی اولماز.آغریلاری چکمه‌یه تابین وارسا بیسم‌ا...
من بو یولدا سنه یاردیم ائده‌جم.بو یولو باشلاماغا آداشین صمد معللیمین کیتابلارینی اوخوماغین گرکلی دیر.صاباحدان من بیربیر اونون کیتابلارینی سنه گتیره‌جم.سنین ده ائلینه باشقا صمد اولماغینا اینامیم وار عزیز بالام.سن ده بیر گون صمدعمی کیمی یازاجاقسان.پارلاق گونش کیمی ائلینی ایشیقلاندیراجاقسان.
اونلار بیزی باسدیردیلار،بیلمه‌دیلر بیزلر توخوموق یئنی‌دن جوجَره‌ریک.
اؤیرتمن دانیشدیقجا بالاجا صمدین اوره‌یی سئرچه اوره‌یی کیمی تاپبیلداییردی.گؤزلریندن قیغیلجیم یاغیردی.نه قدر...نه قدر صمدعمی ایله آداش اولدوغونا گؤوه‌نیردی.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar