ادبیات سئونلر

دوران دولت ملی دکترمحمد مصدق از سالهای پرشور مبارزات انقلابی مردم ایران برای دستیابی به آزادی و عدالت اجتماعی است. در این روزهای خطیر الیاس، شانای و آیاز پابه پای مردم در این پیکارها شرکت میکنند. این بار آنان نیرومندترند.
در روندی که جریان سیاسی و مردمی از توان خود و دشمن و دولت ملی ارزیابی میکند، الیاس از عدم تجهیز مردم بسیار ناراحت است .«الیاس با شم قوی ای که داشت، با تاسف و حدسی نزدیک به یقین حس میکرد که وقایع گذشته یکبار دیگر تکرار خواهد شد.» صحنه ها و بحثهایی که در آستانه کودتای ضدملی جریان دارد، بخشهای به یاد ماندنی و جالبی است که نظریات گوناگون را بازتاب میدهد. در این میان الیاس باور دارد: «تجربه در سرزمین
من نشان داد تعداد کسانی که ممکن است در درگیریهای مسلحانه کشته شوند، بسیار بسیار کمتر از کسانی است که در خیابانها، بدون سلاح، به دست اوباشان سپرده میشوند و یا بعدها زیر شکنجه جان میبازند و یا اعدام میشوند.» این از قساوتهایی است که او در زندگی با پوست و گوشت و استخوان خود حس کرده است. کودتا پیروز میشود و افراد به مبارزه مخفی روی میآورند. سیر زندگی به گونه ای است که آیاز حسرت و احساس جدایی را در چشمان دخترش سولماز میخواند و در محاق تشویش فرو میرود .
صدای پای عشق دریچه قلب کلارا و الیاس را به کوبش درمیآورد و احساس نیاز به هم در آنها به جوشش درمیآید. کلارا انتظار میکشید «باغبان زندگیاش، به گلزارش گام بگذارد و در را به روی بیگانه ببندد.» الیاس نیز «احساس میکرد در مبارزه هم لنگرگاه های مطمئنی لازم است، تا به هنگام نیاز ،کشتی وجودش را به آن سو بکشاند. در آنجا لنگر بیندازد، دمی بیاساید، نیرو بگیرد و برای روزی دیگر و نبردی دیگر آماده شود.» الیاس تقاضای یکی شدن میکند و سعادت کلارا در زمین و زمان نمیگنجد و روحش عروجی پرشکوه را آغاز میکند. اما بار دیگر موج دستگیریها الیاس و آیاز را از آزادی محروم میکند و سعید اعدام میشود. باز در روزگاری نفس گیر و دشوار سورچیِ پیرِ خردمند در داستان حضور مییابد و به کلارا و شانای، بابک و یاشار نیرو میبخشد .«گفتی از سبلان تا دماوند راه درازی است، بله تصدیق میکنم که راه درازی است اما همه اش یک جبهه است و این جبهه را به روی ما گشوده اند و ما مجبوریم که در همه جای آن باشیم. ما در این مدت دو بار در این جبهه با
هم مواجه شده ایم. امکان داشت هیچگاه همدیگر را نبینیم. هزاران هزار انسان در این جبهه بزرگ زاده میشوند، مبارزه میکنند و بدون رسیدن به آرزوهایشان میمیرند. ما در بستر آرزوهای آنان حرکت میکنیم ،بستری که خونین و نفسگیر است، اما باید طی شود. بهایی که پرداخته میشود، سنگین است، بسیار هم سنگین، اما باید پرداخته شود. انگار همین دیروز بود که در آن سوی جبهه تابوت برادرت را حمل میکردیم و اکنون در این سوی جبهه باز برادرت گرفتار شده است. برای من که سرد و گرم روزگار را چشیده ام و وارث انقلاب مشروطیت، نهضت جنگل و نهضت آذربایجانم و شاهد شکستهای دیگر بوده ام، تحمل این شکست هم آسان است، اما برای نسلی که وارث این شکست خواهد شد، مساله آسانی نیست... وظیفهی تو و دیگران سنگین تر است، به ویژه که شکل مبارزه هم عوض شده است. فراموش نکرده ام که در آن روز، خان چه بلایی سر برادرت آورده بود. اما همه آن کشتارها و شکنجه ها در حضور مردم و در حضور تو و من صورت میگرفت و تو با دیدن آن صحنه ها راهی در پیش گرفتی که امروز اینجا هستی. اما اکنون برادر تو در خفا شکنجه میشود. یاشار و بابک آنها را نمیبینند. هیچ کسِ دیگری هم نمیبیند که او و دیگران چه مقاومتی از خود نشان میدهند و چگونه از باورهایشان دفاع میکنند. به رذیلانه ترین وجهی، حماسه مقاومت آنها از چشم من و تو و فرزندانشان دور نگه داشته میشود، اما اگر بعضی از آنان به هر دلیلی ضعفی از خود نشان دهند، آن را پیراهن عثمان میکنند، آنها را پشت رادیو میآورند و از ایشان چهرههایی میسازند که فرزندانشان از آنان
رویگردان بشوند. آنها هیچگاه کسانی را که زیر شکنجه جان باخته اند و ازخود و باورهایشان دفاع کردهاند، به من و تو نشان نمیدهند. چهره هایی را که تسلیم شده اند، نشان میدهند تا از بچه های ما برده های سربه زیری بسازند. باید به آنها بگویید پدرانشان تنها از یک خان و فئودال، و یا از این حکومت شکست نخوردهاند، از بیگانگان و ایادیشان در داخل و همه امکانات علمی و فنی آنها شکست خوردهاند. آنها باید پدرانشان را با نقادی، اما با احترام نگاه کنند. چاه و چاله های راهی را که آنها پیمودهاند، ببینند و اشتباه را تکرار نکنند. آنها باید بدانند نسلی که گذشته خود را نفی کند، هویتش را از دست میدهد و چیزی به دست نمیآورد. افتخاری ندارد که پدرانمان را متهم کنیم که چون در فلان تاریخ، چنین و چنان کردهاند، پس فلان و بهمان شده است.

256 views04:03