همت معللیم تبریک لر، اوغورلار

تحکیه قورولوشو« آذربایجان نثری اساسیندا» سایین "همت شهبازی" نین یئنی اثری ایشیق اوزو گؤرودو.
عنوان: تحکیه قورولوشو «آذربایجان نثری اساسیندا»
یازیچی:«همت شهبازی»
ناشر:«نشر اختر تبریز»

ادبیات سئونلر اوخوجوسو بول اولسون آرزو سوایله ادبیات سئونلرعاییله سینی بو کیتابی الده ائتمه یه
تهران کیتاب سرگیسی « نشر اختر » غرفه سینه دعوت ائدیری.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

گولور_ائللر

بسته کار :«فیکرت_امیروف»
سؤز :«تئیمور_ائلچین»
اوخویور:«آیشن_مهدی_یئوا»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

هؤرومچک کیشی(حیکایه)
✍:«سحرخیاوی»

-- آتا، من اوچون یئللنجک آسیرسان؟
کیشی سکسه‌نیب لاپبادان ایکینجی قات اجاره ائولرینین ایوانینا باخدی.
اؤزونو ایتیردی. اللری اسیب، بیر یوماق ایپ الیندن دوشدو. باخیشینی بیر آن آلتی یاشلی قیزیندان قاچیریب، قابارلی الینین دالی ایله گؤزلرینده کی گیله‌لنمیش یاشی سیلدی.
قَهَر بوغازینی کَسیردی. بیر شیکیل اؤزونو توپارلاییب یئنی‌دن یوخاری باخدی:
-- ه....هه، سنه یئللنجک آسیردیم بانو چیچه‌ییم، نه تئز یوخودان اویانمیسان بیردَنَم؟!
قیزین ساریشین یومشاجیق ساچلاری سحر یئلینده، آغ اوزونده اویناقلاییردی.
ماوی گؤزلری گؤیو، گؤزلرینده کی قیغیلجیملار اولدوزلاری یاریشا چاغیریردی. اوشاق بیر پارچا یاشام ایدی.
کیشی سان کی بیرینجی دفعه گؤره‌ن کیمی قیزین اوزونه دونوخموشدو.
او نه‌دن ایندییه کیمی تانریدان بخش اولان بو گؤزل- گؤیچک، ساغلام وارلیقی گؤرمه‌میشدی؟! یوخسا اوندان اعتیناسیز کئچمیشدی؟!
دوغرو کی او یاشامین سَرت اوزوندن بئزمیشدی، چیر- چینقیللاردا یئریمک آیاقلارینی یارالاییب، اونو طاقتدن سالمیشدی.
باهالیق، ایشسیزلیک، پولسوزلوق، ائو صاحیبی‌نین شماتتلی سؤزلری، آرواد- اوشاق شرمنده‌لیگی، بیر جیلیز گؤوده‌ده داها نه قَدَر طاقت اولار کی؟!
نه واخت ایدی سینیرلاری پوزولموشدو. گئجه‌لر فیکیردن، غوصصه‌دن یاتا بیلمیردی. پولسوزلوقدان عصب دوختورونا دا گئده بیلمیردی.
چوخ فیکیرلشیب اؤزونو خلاص ائتمک ایسته‌ییردی. بونا گؤره ده ایپ حاضیرلیغی گؤرموشدو. بو گون عائیله‌سی آییلمامیشدان قاباق اؤزونو گیلانار آغاجیندان آساجاقدی، بیر کره‌لیک یاشامین هممی- غمیندن قورتاراجاقدی.
آمما قیزینین گؤرونوشو اَل- قولونو سوستالتدی.
-- «من آخماق هئچ مندن سونرا عائیله‌مین باشینا نه گله‌جه‌یینه فیکیرلشمه‌میشم؟!
بو کؤرپه مندن سونرا نئجه اولاجاقمی؟!
او یازیق قادینی مگر سئوگی دولو اوره‌کله کنددن قاچیرمادیم می؟!
اونو خوشبخت ائتمه‌یه سؤز وئرمه‌دیم می؟!
کیشی ده بو قدر آلاخ- بولاخ، ایراده‌سیز اولار؟!
من هله گنجم، قوللاریمین شیر کیمی گوجو وار. شوکورلر اولسون، عائیله‌مین چوره‌یینی داشدان بئله چیخارا بیله‌رم».

اؤزونده یئنی بیر گوج حیس ائدیب،
قیزینا یئللنجک آسدی. سونرا ایسه اونلا باش- باشا قویسون دییه، بئلینده کی قالین کئش قاییشی آچدی. او قاییشی، آغیر داشلار، کرپیجلر، یوکلر بئلینی سَرپمه‌سین دییه، ایش واختی بئلینه باغلاییردی.
کئش قاییشی دا او بیری آغاجا دوگونله‌ییب ایکی اللی یاپیشیب، قیزینا ساری هوووو.... هووووو... دییه یئللندی.
قیز دؤرد گؤز آتاسی‌نین اویونبازلیغینا حئیرتله باخیردی.
بالاجا اللرینی آغزینا توتوب، نارین- نارین گولوردو.
دهلیزین قاپیسینی آچیب:
-- آنا.... آنا.... گَل باخ، آتام "هورومچک کیشی" اولوب.... آتام "هورومچک کیشی" اولوب...--چیغیریردی.
کیشی یئلله‌نرکن اوره‌کله‌نیب:
-- آتان کیچیجیک گولوشلرینه قوربان چیچه‌ییم،-- دئییردی. بلکه یاریم ساعات دلی‌بازلیغی داوام ائتدی. اؤزونو ده گولمک توتموشدو.
سونرا آشاغی ائندی.
-- من تزه چوره‌ک آلماغا گئدیرم. آنانا دئه سماوری یاندیرسین. قالانینا دا آللاه کریم دیر. الینی آغزینا آپاریب قیزینا ساری شیپ- شیرین بیر اؤپوجوک گؤندردی.
قیز آتاسینین "آللاه نئجه کریم دیر" دئدیگینی دوشونمه‌دی، آمما کیچیک آددیملارلا، سئوینجک، آناسینی اویاتماق اوچون ائوه ساری قاچدی.

یول اوزونو گؤزونده دونیا سانکی تزه‌لنمیشدی. قارانلیق اوره‌ییندن کؤچوب اومود گونشی کؤکسونده پارلاییردی. داغی داغ اوستونه قویماغا قادیر اولدوغونو سانیردی.

ایندی ده هردن او سحرده کی آخماق یانا تصمیمی یادینا دوشنده، اؤزونو دانلاییر، هم ده دلیجه اویونبازلیغینی خاطیرلایارکن گولومسه‌ییر.
او دوشونوب، حیات بیر صاف یول دئییل، چالا- چوخورو، ائنیش- یوخوشو دانیلماز دیر. آمما یاشام او قَدَر گوزلدیر کی یاشاماغا و یاشاتماغا دَیَر.
بیزلر یارانمیشیق سا، هر نمنه‌نین رغمینه، تانری، آناطبیعت بیزیم وارلیغیمیزی ایسته‌ییب، بو وارلیغی زده‌لمک بؤیوک سوچدور. هر موشکوله اؤلومدن باشقا چاره وار. یالنیز اؤلوم چاره‌سیز دیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«تبریزیم»

‏https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ادبیات سئونلر:
الو... باغ گلستان!

یازار:«کریم قربانزاده»
فارسجایا چئویرن:«بهروز مطلب زاده»    
 
- «الو...سلام...باغِ گلستان؟»
- « بله .. خودم هستم ... بفرمائید!»
- «شاهگولو هستم...چطوری؟»
-«سلام ... بَه بَه ... چه عجب...آفتاب از کُدوم طرف دراومده که یادی ازفقیر فُقرا کردی؟»
- «باغ گلستان...جان دِلِ مَن...قربونت برم، میدونی که خاطرِ تو، چقدر برام عزیزه؟، حالت خوبه؟»
-«قربانت، زنده باشی، ای... بدک نیستم، هرچند، راستِش حال وُ روزم زیاد تعریفی نداره، توخودت چطوری؟ توی این هوای سرد؟»
-«ای... منم هستم دیگه ، میگذرونم. از وقتی که زمستون از راه رسیده وهوا سرشده، درختا همه خوابند. روزهای پنجشنه، جمعه، گاهی، یه پنج - شش نفری میان... گشتی میزنن وُ بعد میرن پی کارشون. روزها، کلاغ ها گیجی ویجی میرن وُ شب ها هم، باقالی فروش ها، سرِ ساعت دوازده چراغا خاموش می کنند، بساط شون رو وَرمی چینند. همه جا میشه ظُلمات، میشه سوت و کور. راستش رو بخوای، هیچی منو به اندازه تاریکی نمی ترسونه. شب ها، دراین بیابونِ برهوت عنقریبه که دِق کنم. اونجا چه خبر؟».
-«والله منم مثلِ خودت، منم دیگه، اون باغ گلستانی که سابق دیده بودی نیستم، که مردم، تا دیر وقت شب به دیدارم می آمدند، دروصف ام ترانه می خواندند و اسمم بر سر زبون ها بود، همه ی درخت هایِ قدیمی منو بریدن. ازاین طرف اون طرف چند تا درخت بی اصل و نصب آوردن کاشتن، درخت هائی که، هنوز پائیز شروع نشده باید مثل بچه ها قُنداق شون بُکُنن تا کون شون سرما نحوره. بازصد رحمت به اون کارتُن خواب ها، حتمن یادِت میاد که من اینجا چه درختای گردن کلفتی داشتم، حتی درچله ی زمستون، لخت و پتی، مثل شیرژیان سینه سپرمیکردن، بهارهم که از راه می رسید، ازسرسبزی برق میزدن و مثل چراغ می درخشیدن، همه ازتعجب دهن شون باز میموند.
اصلا هیچ وقت یادم نمیره، زمستون سال 1324 بود. توی زمهریر زمستون، که اگه تُف می انداختی تو هوا یخ میزد، صبح های خیلی زود، وقتی که، فدائی ها، جلو«ساعات قاباقی» رژه می رفتند وُ آواز خوانان می رسیدند اینجا وُ و بعد شروع می کردند به سان دیدن، اون وقت نزدیک ظهرکه می شد «بی ریا» با اون صدای پر صلابت اش شروع به سخنرانی میکرد و می گفت :
بسله نیر قلبیمده سونسوز حورمت آذربایجان     (مهر بی پایان به دل دارم ای آذربایجان)
ایسترم دونیاده من حوریت آذربایجان             (آرزوی صلح دارم برجهان ای آذربایجان)
سانمایین او یوردومون اسرارینا بیگانه یم        (گمان مبرید که براسرار وطن بیگانه ام)
من اونون سودای عشقیندن بوجور دیوانه یم     (من زعشق اوست که این چنین دیوانه ام )
شمعه بنزر، دوره سینده فیرلانان پروانه یم      (همچوآن گردنده به دورشمع،  یک پروانه ام )
قویمارام اصلا قویولسون منت آذربایجانا...     (کی دهم اذن گذارند به تو منت آذربایجان...)
 و تازه، وقتی رادیو را باز میکردیم، با شنیدن اولین جمله ی: «تبریزسخن می گوید»
همه ی موها مون سیخ سیخ می شد. اون زمان، همه که رادیو نداشتند. مردم می آمدند اینجا که رادیو گوش کُنن. شب ها غوغائی می شد که بیا وببین. گاهی وقتا هم که عاشیق حسین جوان با دار وُ دسته اش می اومد اینجا، اون وقت ازدست جمعیت برای سوزن انداختن جا پیدا نمی شد. نمیدونی چه صدای محشری داشت این مرد، روح آدم شاد می شد. دراینجا شاهد حضورچه آدم هائی که نبودم. فکر نمی کنم دیگه لنگه شون پیدا بشه.
اول خرداد سال 1326 بود، مامورها، یه مردی به اسم ابراهیمی رو کشون کشون آوردند تا اینجا که به دارش بزنند. اون مرد چه دلی داشت؟ هنوزطناب دار رو به گردنش نینداخته بودند که یِهُو دست انداخت یه شاخه گل سرخ از باغچه چید و به سینه اش زد و فریاد زد :
«زنده باد آذربایجان...».
من یه چیزی میگم وُ شما یه چیزی می شنوید. به خدا موهای تنم سیخ شده بود. اصلا یه ذره ترس توی چشماش نبود، نامردا، یه همچین جوونی رو جلو چشم ما به دار کشیدن. هنوزم که هنوزه هروقت که بهار میشه، من خون گریه می کنم.
ای... روزگاره دیگه.
بعدها، که درست همین روبروی ما، قهوه خانه ی شکاری را بازکردند، شب ها، عاشیق ها اونجا جمع می شدن وچه بزن و بکوبی راه می افتاد. به جونِ داداش، من همه عاشیق های تبریز رو ازهمینجا دیده بودم. باغ گلستان فراموشم نشده. اونجا، اون کوچه ی رو یادت میاد؟ هه ها آره بابا، خیلی اززن ها اونجا، صبح زود که می خواستن برن سرِکارشون، می اومدن ازهمینجا رد می شدن می رفتن. اون موقع من برای خودم برو بیائی داشتم. تبریز- تبریز که میگفتن همینجا بود دیگه، «پاساژقاباقی» و«میخونه ی بارون ها»وُ «گجیل» و«اورتولوبازار...»،اون موقع ها بالاتر ازقورت میدانی چیزی نبود بنُدرَت کسی طرفای شما می اومد. هرکی که تبریز می اومد، اگه به من سرنمیزد یعنی هیچ جا رو ندیده.   می گفتن اگه باغ گلستان رو ندیدی یعنی که تبریز رو ندیدی.

ای... یادش بخیر، کو اون روزا؟... الان، دیگه ازمن فقط یک اسم خشک و خالی مونده.
ازصبح تا شب، ازدست پااندازها وُ بچه بازها وُ معتاد ها، جونم به لبم رسیده. «شاهگولی» جان، دیگه اون روزها رفت. حسابی سرت  رو درد آوردم، دلم پربود، سرِدردِ دلم بازشد.
تورو به خدا، زود به زود زنگ بزن!. حالا خودت چطوری؟ از«عینالی» و این ها چه خبرداری؟»
-«ازعینالی هم گاه گداری خبرداشتم، اما ازوقتی که این برج مُرج های لعنتی جلو دیدم رو گرفتن، مثل قدیما نیست که هرروز بتونم ببینمشون، ولی مرتب برای همدیگه  پیغام می فرستیم»
-«ای بابا، اون بیچاره هم دیگه بیشتراز یک سوم اش باقی نمونده، همه ی دور و اطرافش روکندن و داغونش کردن، اون هم دیگه خیلی وقت ها مریضه، دود ودم شهر حسابی سینه اش روخراب کرده وُ اون رو ازکارانداخته، چشم هاشو کورکرده. اون هم دیگه عینالی قبلی نیست.
-«شاهگولی، راستی وضع استخرت چطوره؟»
-«سلامتی، خبرتازه ای نیست!»
-«باغ گلستان، انگار یکی داره زنگ میزنه، دو سه روز بود که هرچی به «ساعات» زنگی می زدم وصل نمی شد، براش پیغام گذتاشتم، مثل اینکه اونه، فعلا قربانت...بازم زنگ میزنم»
-«باشه، الهی قربون اون دریاچه ات برم، فدای تو بشم، به «ساعات» هم سلام مخصوص  برسون».
-« فدای تو بشم، تو هم به «گَجیل» خیلی سلام برسون!
 
-« الو...ساعات؟...سلام علیکُم مرد، چطوری گل پسر؟»
-«الو...سلام، ببخشید، کمی دیرجواب دادم...داشتم با «باغ گلستان» صحبت می کردم، اونم که ماشاالله دردِ دلِش وا شده بود، نمی تونستم تلفن رو قطع کنم!».
-«خوب. چطوری عزیزِدل، کم پیدائی؟»
-«تو بمیری، اصلأ حال و روزم خوش نیست. دو ماهه که نِت ام قطع شده بود، تازه امروزصبح راه افتاده، همین یه کمی قبل ایمیلت رو دیدم».
-«جونِ داداش، دلم یه ذره شده بود. دیگه مثل اون قدیما نیست که توازاونجا نگاه میکردی، من از اینجا، و دورا دور هم که شده حال احوال می کردیم. من بیست و چهارساعته خرابم. به جون خودت الان یک سال و نیمه که تعمیر نشدم. دود وُ دَم این ماشینا منو از نفس انداخته، دارم خفه میشم. بازم جای تو نسبتأ خوبه، من که دارم توی بیغوله زندگی می کنم، خیلی وقته که فراموش شدم».
-« نه بابا، توروخدا از این حرف ها نزن، به خدا تو چشم وُ چراغ تبریزی، همین که سرپا وایستادی خودش یک دنیا ارزش داره، همه ی تبریزی ها، از پیر و جوون تو رو می شناسن. «بارناوالی» ها که حاضرن برات جونشون رو بدن، تو، توی تمام تبریز یه دونه ای!...
راستی، دیشب طرفای شما خبری بوده؟ امروز از کسائی که اینجا اومده بودن یه چیزائی شنیدم، اما درست نفهمیدیم که  قضیه چیه، یه چیزائی در باره دیوونه ...نمیدونم چی چی دیونه ...یه چیزائی توی این مایه ها ...».
-«آها... قُربان دیوونه رو میگی، دیشب ازفکراون تا صبح نتونستم چشم روی هم بذارم، آنقدر گریه کردم که چشمام داره می ترکه.
اینجا یه قُربان دیوونه بود، توی اون کوچه پشتی کارتون خواب بود. سی سالی بود که شب هااونجامی خوابید چون ازآدم های محله خیری ندیده بود، رفته بود با سگ ها و گربه ها دوست شده بود. این بدبخت یه تکه نون هم که از این طرف وُ اون طرف پیدا می کرد، نصف اش رو می برد می داد به اون حیوون ها. دیروز که وضع هوا رو دیدی، می گفتند که درچهل سال گذشته، تبریز یک همچین هوای سردی ندیده بوده. ازاول شب هوا طوفانی بود. سوزِسرما تا مغز استخون نفوذ می کرد. از ساعت ده، بارش برف هم شروع شد. چیزی نمونده بود که عقربه های من هم ازکار بیفته. حسابی یخ زده بودم. سرما، قربان دیوونه روهم ازپا انداخته بود، من هم که کاری از دستم بر نمی اومد. همه اش با خودم فکر می کردم، اگه وضع همینطور پیش بره، قربان بدبخت امشب یخ میزنه.
خدا خدا می کردم که اقلأ یه نفر درِ خونه شو باز کنه و برای یه شب هم که شده قربان رو ببره توی خونه اش. اما فقط اون مرتیکه خل، حاجی نقیِ چِش شور، گاهی با پراهن عرق گیرمی اومد پشت شیشه پنجره، برای قربان دست تکان میداد ومی خندید و می رفت. اون می دید که قربان عنقریبه که یخ بزنه، اما بازهم به روی خودش نمی آورد.
ساعتِ حدودأ دونیمه شب بود که یه صحنه عجیبی دیدم. دو تا ازاون سگ هائی که قربان همیشه براشون نون می داد اومدن، هرکدام  از سگ ها، دریه طرف قربان درازکشیدن و خودشون رو به قربان چسبوندن، می خواستند بدن قربان رو گرم کنند. مدتی گذشت.
بعد ازاذان صبح بود که یک دفعه یک صدای شالاپی به گوش رسید. نگاه کردم دیدم قربان وسط سگ ها، با صورت افتاده زمین. باورت نمیشه، سگ ها با سرشون قربان رو هی اینوراونور هُل میدادند و مرتب پارس می کردند.
تا وقتی که ساعت ده  صبح مأمورای بلدیه اومدن و جنازه قربان روبا خودشون بردن، سگ ها ازکنار جسد قربان کنار نمی رفتن. صبح کله سحر، بازم، اولین کسی که این صحنه رو دید، بازم همون حاج نقی بود، او بعد از نماز صبح می رفت تا بربری بخره که جنازه قربان رو دید.

یه پول سیاهی به طرف جنازه پرت کرد و غرغر کنان راهش رو کشید و رفت.
ببخش، که اعصاب تو رو هم خراب کردم، به جان «شاهگولی» نمی خواستم ناراحتت کنم، همینجوری صحبت به اینجا کشید. هرچی هست بازهم جای تو خوبه که جماعت برای خوشگذرانی اونجا میان!».
-«والله چیزهائی که من دراین شهر می بینم، اگه «ساعت» های دیگه ببینن، یک روزهم دوام نمی آرند، من خیلی پوست کلفتم. قدیما، سالی، ماهی یک ماشین ازاینجا رد می شد، الان از دست این ماشینا جا نیست. این خانوم بازها که دیگه هیچ. کافیه که یه زن جرئت بکنه و چند لحظه دراول خیابان ارتش به ایسته، بلافاصله صد نفر بوق میزنند. از راننده وانت بگیر تا راننده اتوبوس، همه مایخوان اون رو بلند کنند. گاهی که ازدم بازار چشمم به اون زن باره هت می افته، نمیدونم گریه کنم یا بخندم. سرت رو درد آوردم.
- «نه جونم، راستی ساعت جان، از«شهناز» وُ«تربیت» وُ«قورت میدانی» وُ«مدرسه دهقان» وُ «دانشسرا» وُ«قاری کؤرپؤسؤ» و«سامان میدانی» چه خبر؟ با اون ها رابطه داری؟، تو رو به خدا هرکدام را که دیدی، ازمن سلام های زیاد بهشون برسون»
-«پدرآمرزیده، زمانه همچین خراب شده که الان پدرازپسر خبرنداره. فوقش ازطریق «ایمو» یا «تلگرام» سالی ماهی، دو تا شکلک برای هم می فرستن.
یواش یواش ما خودمون هم داریم لنگه ی همونا میشیم. خیلی وقته که ازهیچ کدوم شون خبرندارم.
من دراینجا، فقط «ارک» رو مرتب می دیدم. اون رو هم، چه بلاهائی که بسرشِ نیاوردند!. دور و برش، پاساژ وازاین چیزها ساختن. این طرف، اون طرفش رو خراب کردن. طفلک رو، زخم وُ زیلی چپوندن توی یک قفس تنگ و تاریک. سه چهارسال پیش، گاهی برای دیدن همدیگه گردن دراز می کردیم، حالا اون رو هم از ما گرفتن.
به جان تو، اگه همینطورپیش بره، تا دوسه سالِ دیگه همه مون ازبین میریمِ و یا اون پُشت مُشت ها خفه خون می گیریم.
-«شاهگؤلی، تو رو به خدا مواظب خودت باش، سرت رو به درد آوردم، درد زیاده و وقت کم، خسته شدی، بلندشو برو بگیربخواب، الان دوباره صبح میشه و کلاغا می ریزن رو سَرِت. ممنون که زنگ زدی».
-«ساعت جان، دورت بگردم نگران نباش، توخودت تاریخ شهری، هیچکس نمیتونه به تو دست بزنه، گاهی دوسه تا عکس ازدور وُ اطراف ات بینداز و برامون بفرست. فدات بشم، شب ات بخیر.
 
توضیحی کوتاه در باره برخی نام ها :
باغ گلستان = به ترکی آذربایجانی ( گؤلؤستان باغی) یکی از بوستان های معروف شهر تبریزاست، باغی به مساحت 52000 مترمربع که در سال 1308 شمسی ایجاده شده واولین پارک تفریحی شهر تبریز.
شاهگولو  = که در میان مردم تبریز به «ائل گؤلی» هم معروف است، یکی از بزرگترین گردشگاه های تبریز می باشد. ساختمان اصلی «شاهگؤلی» درمیان ستخر ودریاچه آبی بسیار زیبائی بنا شده و یکی ازمکان های گردش و تفریح مردم تبریزاست،«شاهگؤلی» دوره قاجار احداث گردیده است.
ساعات قاباقی = نام میدان ساعت تبریزاست که عمارت کاخ شهرداری تبریزنیزدرآن قرار دارد. این عمارت درسال 1314  ساخته شده است. بربالا برج این عمارت ساعت بزرگی نصب شده که توسط آلمانی ها ساخته شده. به دلیل وجود همین ساعت مردم آن را میدان ساعت می نامند. 
بی ریا = محمد بی ریا  (1292 – 1363) شاعر و وزیر فرهنگ حکومت ملی – دموکراتیک آذربایجان درسال های سال های 1324- 1325.
عاشیق حسین جاوان = حسین میکائیل اوغلو معروف به حسین جوان ( 1916 – 1985) متولد روستای آتی کندی قره باغ از توابع شهرستان کلیبر، شاعر و خنیاگر مبارز خلق آذربایجان که صدای جادو یی داشت. عضوعضو فرقه دمکرات اذربایجان بود که پس از به خاک و خون کشیده شدن حکومت ملی آذربایجان توسط ارتش شاهنشاهی و نیروهای ارتجاع، مجبور به مهاجرت به اتحاد جماهیر شوروی شد. او در سال 1985 درآذربایجان شوروی درگذشت و در شهر گنجه به خاک سپرده شد.
ابراهیمی =  فریدون ابراهیمی ( 1297 – 1326) وزیر عدلیه فرقه دمکرات آذربایجان و دادستان مردم تبریز، پس ازسقوط حکومت ملی دستگیرو پس شکنجه های فراوان جانانه مقاومت کرد و سرانجام  در اول خرداد 1326 وبه چوبه دارسپرده شد.
پاساژ قاباغی = محله ای در تبریز، که میخانه های معروف تبریزدرآنجا قرارداشت.
میخانه بارون ها =  به ترکی آذربایجانی «بارون لارین میخاناسی» می خانه ی ارامنه درپاساژ قاباغی تبریز.
گجیل = یکی ازمحله های قدیمی و تاریخی تبریزبود، بعدها گجیل به منطقه پرجمعیت مکاره فروشان تبریزتبدیل شد.
اورتولو بازار = به روایتی، بزرگترین بازارسرپوشیده جهان است که در تبریز واقع شده است.
عینالی = نام کوهی است دراطراف شهر تبریز.
بارناوالی = بارناوا ازمحله های قدیمی شهر تبریز است. بارناوالی به اهالی بارناوا اطلاق می شود.

شهناز = نام خیابانی است درشهرتبریز.
تربیت = نام خیابانی است درشهرتبریز.
قورت میدانی = میدانی درنزدیکی مسجد کبود تبریز(گوی مچید)
مدرسه دهقان = دهقان مدرسه سی، ازمدارس قدیم شهرتبریزاست.
دانشسرا = منظوردانشسرای شهر تبریز است.
قاری کورپوسو= نام پلی است در تبریز.
سامان میدانی= نام میدانی است در تبریز(میدان کاه فروشان)
ارک = منظورارک علیشاه تبریزاست. ارک تبریز یکی از بلندترین و قدیمی ترین بناهای تاریخی تبریز است که قدمت آن به بیش از 700 سال پیش می رسید.

 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

 

سنین_اوچون
سؤز :«میکاییل_موشفیق»
موسیقی :«علی_اکبر_تاغی_یئف»

اوخویور :«زئینب_خانلارووا»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«بهروز صدیق»

پاییزین آذر آییندا موغانین آراز لای لاسیندا کؤرپه اوشاق دونیانین تزه تزه اکسیژنینی جییارینا چکیردی. آتاسی چؤهره سی قاراداغ ماحالینین طبیعتیندن موغانین دوزنلییینه اوزانان سالام گولوشونه اوخشاییردی آنجاق بهروز هله تزه تزه آددیملارینی آتمادان آتا قارانقوشلارلا سمایه اوچاسی اولدو. آتاسیز دونیانی مزار داشی گؤره ن بهروز سونرالار بئله یازیر.
.. سندن سونرا
سنین ایچون آغلایاجاق قبیر داشیم
هؤنکور هؤنکور...
آتاسینین طبیعته اولان صمیمی و مهربان علاقه سی سونرالار بهروزون شعرلرینده اؤزونه مخصوص یئر توتاجاق میش.
آغاج. قوش. گول. بوغدا. و بوکیمی کلمه لرین بهروزون شعرلرینین اساس پیکره سینی تشکیل ائدیر. و سانکی اوددان یارانمیش اود اوغلو بهروز طبیعتین ان دوغما دوستو و مهربان بالاسی کیمی دیر.
ایللر کدرله . سئوینجله گلیب گئدیر. اوزاق اؤلکه لرین اوزاق کولک لری اسیب کئچیر و کؤرپه بهروز آرتیق گنج چاغلارینی یاشاییر. چکدییی بوتون آغریلار یاشادیغی بوتون سئوینج لر بهروزون ذهنینده و شعوروندا رسوب قویور و اوندا کیتاب اوخوما هوسی اویانیر. رومان . کیچیک ناغیللار و شعرلر بهروزون اوخودوغو کیتابلارین اساس مووضوع لاری دی.
آذربایجان جمهوریتیندن صمد وورغون و تورک ادبیاتیندان ناظیم حیکمت طرزی و دوشونجه سی بهروز صدیقین شعرینده و دونیا گؤروشونده داها چوخ تاثیر بوراخمیش دی.
دون ووروموشدو
اوتورموشدو
پالچیق دووار کؤلگه سینده
حیاتینین قان یارالی اؤلکه سینده.
دوشونوردو
اوشویوردو
هم چاریق سیز
هم چاره سیز...
بهروز صدیقی بیز اوشاقالاری دا یاددان چیخارماییب. واختیلا اوشاقلیق چاغینین آجیلی شیرینلی لذذتینی یاشایان شاعیر ایندی او تجربه لردن صمیمت له اوشاقلارا دانیشیر. گلین گئده ک گونش گیله و تورک ادبیاتیندان اوشاق شعرلری توپلوسو کیتابلاری بهروز شاعیرین بیزه وئردییی هدیه لردیر. او بو کیتابلاردا انسان سئورلییی، طبیعت له دوستلوغو، محاریبه دن و شیددت دن کنار اولماغی بیز اوشاقلارا تبلیغ ائدیر. او اوغلو ائلیارا یازدیغی شعرده بئله دئییر.
آتا!
آتا!
نه دیر ائلیار؟
باخ !
یارپاق آغاج دان یخیلیر...

ایندی لر موغان دا یاشایان شاعیر بهروز هله ده قیزغین و دایانمادان یازیب یاراتماغا داوام ائدیر. او روحونون تمیزلییی کیمی ایش ساحه سینده ده تمیزلییی سئچمیش دی. تمیزلیک ایچون لازیم اولان هر نووع ماده لرین ساتماسی ایلا مشغول دور.اونون شاهانه بو دوکانی بیزیم مکتبه ان یاخین بیر آدرس ده قرار توتوب. بو دوکاندا دونیا ادبیاتینا عایید اولان اوشاق و بؤیوک یاش سیرالاریندا کیتابلاری آلماق مومکون دی. اللی یاشینا آیاق باسان شاعیر سانکی دونیانین ان چتین دؤنگه لریندن کئچمیش و بوگونه آیاق باسمیش دیر. گلین گئده ک گونش گیله. تورک ادبیاتیندان سئچمه اوشاق شعری. یالقیز آغاج دوستلوغوندا و یارامی بوغدا باغلاییر عنوانلی کیتابلارین مؤللیفی اولان شاعیریمیز یئنی یئنی کیتابلاری مولیفی اولماق ایچون چالیشیر. اونا بو یولدا اوغورلار دیله یه رک بو یازی یا سون قویورام‌.

«شهاب اختری»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
آذربایجان افسانه لری

سؤیله ین:«صمد بهرنگی - بهروز دهقانی»
چئویرن:«منیژه جم‌نژاد»

ملک ممد ۲

🤴 ملک ممد یاواش اوتاغا گیریب سلام وئردی. قیز دئدی: ملک ممد، دئو اویانمامیش قاچ! یوخسا سنی ده اؤلدورر، منی ده. ملک ممد دئدی: ایشین اولماسین، عومرونون شوشه سی هاردا؟ قیز دئدی: بوینوندان آسلاییب. ملک ممد گئنه خنجرین اوجونو دئوین آیاغینا باسدی. دئو سینیرله نیب دوردو، ملک ممدی گؤروب، یومولوب باشینا گؤتوردو، یئره وورسون دئیه. ملک ممد آمان وئرمه دی، عمرونون شوشه سینی قاپدی، الینده ساخلادی. دئو آغلادی، زاریدی، ملک ممد سایمادی. شوشه نی چیرپدی یئره. دئو دووار کیمی یئره سره‌لندی. او٘چونجو حیطده ملک ممدین گؤزو یئکه بئ ترکیب بیر دئوه دو٘شدو، ساغ الینه بیر پارچا چولغالاییب یاتمیشدی. گوزل بیر قیزدا باشی او٘سته اوتوروب، اونو یئلله ییردی. قیز ملک ممدی گؤروب دئدی: ملک ممد، سن هارا بورا هارا؟ ایندی دئو آییلیب سنی اؤلدورر.
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی
آذربایجان افسانه لری

سؤیله ین:«صمد بهرنگی - بهروز دهقانی»
چئویرن:«منیژه جم‌نژاد»

ملک ممد ۲

🤴 ملک ممد یاواش اوتاغا گیریب سلام وئردی. قیز دئدی: ملک ممد، دئو اویانمامیش قاچ! یوخسا سنی ده اؤلدورر، منی ده. ملک ممد دئدی: ایشین اولماسین، عومرونون شوشه سی هاردا؟ قیز دئدی: بوینوندان آسلاییب. ملک ممد گئنه خنجرین اوجونو دئوین آیاغینا باسدی. دئو سینیرله نیب دوردو، ملک ممدی گؤروب، یومولوب باشینا گؤتوردو، یئره وورسون دئیه. ملک ممد آمان وئرمه دی، عمرونون شوشه سینی قاپدی، الینده ساخلادی. دئو آغلادی، زاریدی، ملک ممد سایمادی. شوشه نی چیرپدی یئره. دئو دووار کیمی یئره سره‌لندی. او٘چونجو حیطده ملک ممدین گؤزو یئکه بئ ترکیب بیر دئوه دو٘شدو، ساغ الینه بیر پارچا چولغالاییب یاتمیشدی. گوزل بیر قیزدا باشی او٘سته اوتوروب، اونو یئلله ییردی. قیز ملک ممدی گؤروب دئدی: ملک ممد، سن هارا بورا هارا؟ ایندی دئو آییلیب سنی اؤلدورر. الینی ده کسیبسن، بتر سینیرلی دی. ملک ممد دئدی: عمرونون شوشه سی هاردا؟ قیز دئدی: من ده بیلمیرم. ایندیه جه نئچه یول سوروشموشام، سینیرلنیب منی دؤیوب. ایندی گل سنی گیزلدیم، گؤره ک باشیمیزا نه گلیر. قیز بیر اووسون اوخویوب ملک ممدی آلمایا چئویریب، تاقچایا قویدو. بیر آزدان دئو آییلیب ائشیه گئتمک ایسته دی. قیز دئدی: سن نیه آخی منه دئمیرسن عمرووون شوشه سی هاردادی؟ سن هرگو٘ن آوا گئدیرسن من تک قالیرام. ایستیرم سن قاییدینجا باشیمی اونونلا قاتام. دئو دئدی: بو سو٘پورگه نین ایچینده. کیمسه یه دئمه ها! دئو قویوب گئتدی. قیز سو٘پورگه نی گؤتوروب باشاردیغی جا بزه ییب دو٘زه دی، ائوین یوخاری باشینا قویدو. دئو قاییتدی، قیزا دئدی: آدام مادام اییسی گلیر، شاققیلی بادام اییسی گلیر!...قیز دئدی: داغ دا داشدا یئمیسن، دیشیوین دیبیندن گلیر. دئو بیر ال آغاجی گؤتوردو، دیشلرین قوردالادی. بیر ایکی آت ائششک قولوندان، قیچیندان چیخاریب اویانا آتدی. سونرا گؤزو سو٘پورگه یه دو٘شوب سوروشدو: بو نه دیر؟ قیز دئدی: مگر اؤزون عمروون شوشه سی سوپورگه نین ایچینده دیر، دئمه دین؟ دئو قاه قاه گو٘لوب دئدی: نه ساده قیز سان؟! حوض دا بیر قوطو وار، قوطو دا ایکی تویوق، بیری آغ، بیری قارا. منیم عمرومون شوشه سی آغ تویوغون قارنیندا دی. صاباح سحر دئو نعره چکیب گئتدی. قیز بیر اووسون اوخویوب پوفله دی، آلما ملک ممد اولدو. ایکی یاندان حوض باشینا گلیب حوضون آیاغینی چکیب، قوطونو گؤتوردولر. ملک ممد قوطونو آچیب، آغ تویوغون باشینی کسیب، شوشه نی چیخاریب، یئره چیرپدی. بیردن گؤی قارالدی. دئوین لئشی گؤیدن یئره دو٘شدو. ملک ممد قیزلارین او٘چونو ده گؤتوروب، قویونون دیبینه گئتدیلر. قارداشلارین سسله دی، ایپی سالین دئدی. قیز لاری بیر بیر یوخاریا یوللادی. سیرا او٘چونجو قیزا یئتیشنده دئدی: ملک ممد سن اؤنجه دن گئدیرسن یاخجی اولار، یوخسا قارداشلارین سنی یوخاریا چکمزلر، همشه لیک قویونون تکینده قالارسان. قیز آنداماند ایچدی، ملک ممد راضی لاشمادی. سونوندا قیز یوخاری گئتدی. دالیسی جا ملک ممد ایپی بئلینه باغلییب ترپتدی. قارداشلار ایپی چکدیلر، آما یولون آراسیندا ایپی کسدیلر، ملک ممد قویونون تکینه دو٘شدو. بیر آز قویونون تکینده قالدی. سونرا خاطیرلادی قیز گئدیرکن دئدی: سنی یوخاری چکمه سه لر، دور قویونون تکینده. ایکی قوچ، بیری آغ بیری قارا گله جک. اؤنوندن کئچنده آتیل قارا قوچون او٘ستونده اوتور. قارا قوچ سنی آغ قوچون او٘ستونه آتار. اودا سنی ایشیقلی دونیایا آتار. ملک ممد دؤزدو، قوچ لار تاپیلدیلار. ملک ممد سئویندییندن چاشدی. قوچلاری گؤرمک دن ائله سئویندی کی کیریخیب آغ قوچون او٘ستونده اوتوردو. آغ قوچ اونو قارا قوچون او٘ستونه توللادی، اودا ملک ممدی قارانلیق دونیایا آتدی. ملک ممد گؤزلرین اوودو. اویان بویانا باخدی. هر یئر قاپ، قارانلیق ایدی. بیر ایکی ساعات گؤزلرینی یومدو، قارانلیغا آلیشدی. سونرا دورب یولا دو٘شدو. گئتدی، گئتدی، یورغونلوقدان آددیم آتا بیلمیردی. بیر آغاجین آلتیندا اوزانیب یاتدی. بیردن جیغان ویغان سسینه آییلدی. گؤزو بؤیوک بیر اژدهایا دو٘شدو. سیمرغون بالالارینی یووا دا یئمک اوچون آغاجا دیرماشیردی. سیمرغون بالالاری قورخودان چیغیر باغیر سالمیشلار.
آردی وار...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق دونیاسینین شعرلری: ایشیقلی و رنگارنگ
« کامیل آرازین» شعرلری اساسیندا.

یازار:« ائلناره آکیمووا»
کوچورن:«ذکیه ذوالفقاری»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»

سون واختلار اوشاق ادبيّاتینا گؤستریلن دقت بو ساحه‌‌نین نه قدر گرکلی اولماسی‌نین عمل گؤستریجی‌سینه چئوریلدییی‌نین عیانی ثبوتودور. آرد- آردا کئچیریلن کیتاب تقدیماتلاری، اؤتن ایل باکی ائکسپو کیتاب مرکزینده کئچیریلن اوشاق سرگیلری، یاخود بو یاخینلاردا تشکیل اولونان بیر اوشاق کیتاب فئستیوالی اوشاق ادبيّاتی‌نین منظره سینی گؤرمیه ایمکان یاراتماقلا برابر، بو ساحه‌‌نین قایغی و پروبلئملرینی ده مرکزه گتیریر.
بو سرگی و فئستیواللارین دیگر اؤنملی جهتی بوندادیرکی، یالنیز پایتاختدا یاشایانلاری دئییل، آذربایجانین رایونلاریندا مسکونلاشان اوشاق یازارلارینی دا جلب ائدیر. بو یازارلار اوزون یول قطع ائدیب سرگیلره قاتیلماقدان ذؤوق آلیرلار. بیز ده بو ایمکاندان یارارلانیب همین یازارلارلا تانیش اولماق شانسی قازانیریق. ناخچیواندا یاشایان اوشاق شاعری کامیل آرازی اؤتن هفته لرین بیرینده، ائله اوشاق کیتاب فئستیوالی‌نین یاراتدیغی شرایطده تانیدیق. کامیل آراز نظامی گنجوی آدینا ادبيّات اینستیتوتونا، اوشاق ادبيّاتی شؤعبه‌سینه تشریف بویورموشدو. ادبی موحیطده ایمضاسی چوخلارینا تانیش اولماسا دا، اوشاق پوئزییاسی‌نین گؤزل اینجیلری‌نین مولّیفی سایا بیلریک کامیل آرازی. بو گون آرتیق توکنمکده اولان ادعاسیزلیق کیمی معنوی کئیفيّتین داشییجی‌لارینداندیر کامیل آراز. شخصینی تانیدیقجا اونون بو ساحه‌‌ده نییه اؤنه چیخماماسی ایله باغلی سوالیما دا جاواب تاپمیش اولدوم. تبلیغ، تقدیمات مسئله‌لری اؤزو دئمیش، اونلوق دئییل. اصل یارادیجی اینسانلارا لازیم اولان ایستعدادینا گووه‌نیب شعرلرینی یازیر، اونلاری کیتاب شکلینده سیستملشدیریب اوخوجو ایختیارینا وئریر، والسلام. ادبيّاتین، قالیجی صنعتین ديَیشمز و ابدی دوستورو.
آذربایجان ادبيّاتی‌نین اینکیشافیندا ناخچیوان، ضیالیلاری‌نین، دوشونجه صاحبلری‌نین، میلّی مونوّرلری‌نین بؤیوک رولو اولموشدور. علم و صنعت ماخذی ساییلان ناخچیواندان آذربایجان ادبيّاتی‌نین، مدنيّتی‌نین فورمالاشماسینا خوصوصی اینتئللئکتوال چکی قاتمیش بؤیوک شخصیّتلرچیخمیش، فیکیر حیاتیمیزدا موستثنا ایز سالاراق دوغولدوقلاری یئرین قورور و شرف عونوانلارینا چئوریلمیشلر. کامیل آراز دا، بئله لریندندیر. موعيّن عنعنه‌لر اوزه‌رینده یئتیشمیش اوشاق پوئزییاسینین موعاصیر دؤورده داوام تاپماسیندا خیدمتی اولان شخصلردندیر.
کامیل آرازین اوشاق شعرلرینی مضمونوندان آسیلی اولاراق، بیر نئچه ایستیقامتده قروپلاشدیرماق اولار:
آزادلیق، ،موستقیلّیک، آذربایجانچیلیق دویغولاری‌نین ترنّومونه، موحاریبه‌‌عاملی، قاراباغ پروبلئمی، یورد سئوگیسینه، ناخچیوانین گؤزللییی، ائلجه‌ده تاریخی یئرلریمیزین تانیدیلماسینا، اوشاقلارین طبیعته و حئیوانلارعالمینه، جمعيّته و امه‌یه محبتینی ایفاده ائدن شعرلر. بو شعرلرده اؤنملی اولان اساس جهتلردن بیری مفکوره، آمال مسئله‌لری‌نین اوجا توتولماسیدیر. بیلیریک کی، اوشاقلاردا یوردا محبت، سئوگی حیسّی کیچیک یاشدان فورمالاشمالیدیر. اونلارین آییق- ساییق بؤیومه‌سی، تورپاغی یادلاردان قوروماق عزمینی حاصیله گتیرمک اوچون ایلک نؤوبه‌ده، دوغولدوغو یوردیئرینین، بابا اوجاغینین سئوگیسینی اؤتورمک، وطنین هرداغی، داشی ایله،اؤیونمک اونوگؤز- ببیی کیمی قوروماق موباریزلییی آشیلانمالیدیر. بالاجالار اوچون یازیلمیش شعر اونلاردا هم ده مفکوروی حیسّین تربیه‌سینه خیدمت ائتملیدیر. بوباخیمدان، کامیل آرازین پوئتیک متنلری ایله تانیشلیق گؤستریرکی، میلّی آمالین ایفاده‌سی اونون پریوریتئت یارادیجیلیق ایستیقامتینه چئوریلمیشدیر. وطن، آزادلیق، عسگرمارشی، بایراغین وصفی، تورپاغین ایشغالچیدان آزاد ائدیلمه‌سی اساس موتیو کیمی دقتی جلب ائدیر. بوتون شعرلرده وطنین، عینی زاماندا شاعرین یاشادیغی ناخچیوانین ترنّومو دایم اؤنده دیر، بو پوئتیک نومونه‌لرده ناخچیوانین وصفی وطنین بیر پارچاسی کیمی معنالانیر، طبیعیلییه، صافلیغا دوغمالیغا سسله‌نیشین اساس رمزینه چئوریلیرلر.
کامیل آرازین سون ایللرده چاپ ائتدیردییی"خزینه"، " گؤیدن اوچ آلمادوشدو" و"تاپماجالار" کیتابلارینداکی شعرلرین هامیسی اوشاقلار اوچون قلمه آلینمیش، معنا آیدینلیغی ایله سئچیلن نومونه لردیر. شاعرین یارادیجیلیغی‌ایله باغلی مرحوم پروفسور، فیلولوگییا علملری دوکتورو حسین هشیملی قئید ائدیرکی، " کامیل آرازین اوشاقلار اوچون یازدیغی شعرلر مؤوضوجا موختلیف اولدوغوکیمی، هم ده ژانر، بدیعی تصویر و ایفاده واسطه‌‌لری باخیمیندان‌دا رنگارنگدیر. شاعر بالاجا اوخوجولارا وطنورپرلیک تربیه‌سینه، همچینین طبیعت حاقیندا بیلیکلرینین درینلشمه‌سینه خوصوصی فیکیروئریر.

مثلا، کامیل آرازین" قاراباغ مارشی"، " وطنه آندیم"، " منه اوشاق دئمه‌یین"، " باش ائندیرک" و باشقا بو کیمی شعرلری اوشاقلارداوطنه، خالقا، موستقیل دؤولتیمیزه و اونون آتریبوتلارینا محبت حیسّینین قوووتلندیرمک مقصدی داشیییر".
حسین هشیملی حساس مقاما وورغو سالیب. دوغرودان دا، کامیل آرازین شعرلرینه دقت یئتیردیکده اونلارین صیرف موستقیلّیک دؤنه‌می‌نین آردینجا گتیردییی مؤوضولارین اوشاق ادبيّاتی اوچون ایشلکلییی‌نین ضروریلیییندن حاصیله گلدییینی گؤروروک. بو مؤوضولار ایچریسینده ان فونکسیونال اولانی قاراباغدیر. آیدین مسئله‌دیرکی، قاراباغسیز بیر نسیل یئتیشمیشدی و یئنی یئتیشن اوشاقلارا، فورمالاشان گنجلییه قاراباغ حقیقتلرینی چاتدیرماق بلکه یازیچیدان اوّلکیندن داها حساس، داها مسئولیّتلی اولماغی طلب ائدیردی. بو مؤوضودا دؤنه-دؤنه عینی زاماندا داها یاخشی یازماغی شرطلندیریردی. اونا گؤره ده،خوصوصیله اوشاق ادبيّاتی یؤنونده قلم ایشله‌دن شاعر و یازیچیلاریمیزین آدی کئچن مؤوضولاری دقتده ساخلامالاری، اوشاقلارین فیکیر سويّه‌لرینه اویغون یازماغا چالیشمالاری چوخ اؤنملی بیر حادثه‌‌ ساییلمالیدیر. کامیل آراز بومعنادا، وطنله باغلی پوئتیک مؤوقئیینی دایم قورویان، بو مؤوضونو متنلرینده اؤن سیرادا ساخلایان شاعرلردن بیریدیر. اونون وطن، بایراق، یورد سئوگیسی ایله باغلی شعرلری اوشاقلاریمیزین زامانین تئمپینه اویغون اولاراق، موعاصیر لیاقتلی بیر وطنداش کیمی یئتیشمه‌سینده موطلق بیر فونکسییا داشیییر. " منه اوشاق دئمه‌یین" شعرینه دقت ائدک:
آدیمی بیلن بئله
آی اوشاق دئییرمنه،
دئیین مگر اوشاق دا
سوروشارمی اؤزوندن
نه وئرمیسن وطنه؟
آخی سنین وطنه
نئجه ديَرکؤمگین؟
سسله‌ییرم هر کسی
نه قدر کی سینه‌مده
وار قاراباغ قوصّه‌سی
منه اوشاق دئمه‌یین.
بلی، سینه‌لرینده" قاراباغ قوصّه‌سی" گزدیرن اوشاقلار قاراباغی ائرمنیلردن خلاص ائدیب تاریخی ظفره ایمضاآتدیلار. او قئیرتلی نسلی یئتیشدیرن هم ده اوشاق پوئزییاسینین بو جور صیقلتلی گوجو اولدو. دیگر بیر شعره باخاق:
اؤیونمیی، اؤیره دیب
منه بؤیوک قارداشیم
اوجادادیر بایراغیم
دئمک اوجادیرباشیم.
یاریر درین گؤیلری
بایراق ساخلایان دیرک.
قارداشیملا گلمیشیک
بایراغا باش ائندیرک.
پروفسور روستم کمالین ناخچیوان ادبی موحیطینه مخصوص نیطق ژانرلاری حاقیندا ماراقلی فیکیرلری وار:
"ی. لوتمان دئییردی کی، هر بیر خالقین مدنيّت تیپینی، یادداش تیپینی موعيّن نیطق ژانرلاری شرطلندیریر. مثلا، خالق دئییملری نیطق ژانرلاری کیمی ناخچیوان تورکلرینین یادداش و تفکّور تیپینین برپاسینی مومکون ائدیر".
بو فیکری نومونه گتیرمه‌ییم اساسسیزدئییل. ناخچیوان اوشاق شاعرلرینین یارادیجیلیغیندا دئییملره موراجعت موهوم یئرتوتور. بو روایتلرده اوشاق و گنجلره داها چوخ وطنپرورلیک دویغولاری تلقین اولونور. بلی، "وطنپرورلییین، یورد سئوگیسی‌نین منبعیینی افسانه‌لرده و روایتلرده آختارماق لازیمدیر. کرال آرتورلا باغلی افسانه لر بؤیوک بریتانییادا اینگیلیس آریستوکراتییاسی‌نین نئچه نسلینی فورمالاشدیریبدیر. کرال آرتور اوبرازی اینگیلیس اوشاقلاریندا کرال حاکیميّتینه سایغی حیسّینی تربیه‌ ائدیبدیر. بو گون قازاخ خالقی میلّی اؤزونودرکی، دؤولتچیلیک یادداشینی اوجسوز- بوجاقسیز یووشانلی چؤللرده، یورتالاردا سؤیلنیلن افسانه‌لرین حِسابینا برپا ائدیر.
ناخچیوان اوشاق شاعرلرینین متنلرینده افسانه، روایتین موهوم یئر توتماسی ایکی مرامدان ایرلی گلیر. هم شاعرلر بونونلا هر هانسی روایت و افسانه نین قایناغینا واریر، نه‌دن حاصیله گلمه‌سینی اوشاق اوچون آیدینلاشدیریرلار. دیگر طرفدن اونلارا وطنی سئومک، اونون هر پارچاسی ایله اؤیونمک حیسّی آشیلاییرلار. کامیل آرازین دا شعرلرینده بو چالار قاباریقدیر. سوژئتلی شعر، هر شعرین آرخاسیندا دایانان حادثه‌‌ فونو اوشاقلارا شعرده‌کی اساس ایدئیانی آشیلاماغا یاردیمچی اولور. بو، بلکه ده شاعرین سئچدییی ادبی پرییومدور. چونکی یاخشی بیلیرکی، ایستنیلن فیکیرسوژئتسیز، بیلا واسیطه‌‌ نصیحت شکلینده وئریلدیکده تأثیرسیز اولور. نصیحتی ایسه بئلینسکی دئمیش، " هئچ بؤیوکلر ده سئومیر".
کامیل آرازین شعرلری اوشاقلارین وطنپرورلیک روحونا باغلیلیغینی گوجلندیرمکله برابر، اونلارین طبیعت حاقیندا بیلیکلرینی درینلشدیرمکده ده موهوم رول اویناییر. نجیب حیسّلر فورمالاشدیرماغا خیدمت ائدن بو شعرلرایدئیا- بدیی مزیّتلری، سلیس‌لییی، طبیعیلییی و ییغجاملیغی ایله سئچیلیر، عینی زاماندا اوشاقلارین ائستئتیک باخیمدان ذؤوقلرینین دولغونلاشماسینا، دونیاگؤروشونون زنگینلشمه‌سینه ایمکان یارادیر.

دیگر بیر مقام، کامیل آرازین شعرلری اوچون یوموریستیک اووقات حاکمدیر کی، بو دا اوشاقلارین شعرلری هم تئزمنیمسمه‌سینه، هم اونلارین دونیالاری‌نین ماراقلی اولماسینا حِسابلانمیشدیر. شاعرین"شیکایت"، " حسینین دوغوم گونو"، " ایکی اوشاق"، "گلمه ییب"، " میخ ديَمیشدی گؤزومه"، "حادثه‌‌" و اونلارلا بو تیپ شعرلرینده یوموریستیک آب- هاوانی دویماق خوش حیسّلر یارادیر:
آنام دئمکدن دویمور،
اوشاقلارلا دالاشما.
آتام یانینا قویمور،
-ال آیاغا دولاشما.
قونشو دئییر:
" آغاجا نه اوچون دیرماشیرسان؟
قاپینیز یوخدور بَیم،
سن حاصاردان آشیرسان؟"
ننه نصیحت وئریر،
عمی، دایی و خالا
هامی دئییر دینج اوتور.
شولوق ائتمه، آی بالا.
من ده شیکایتیمی
گئدیب باباما دئدیم:
" آخی هله اوشاغام،
بس نه واخت شولوق ائدیم؟"
کامیل آرازین2015- جی ایلده چاپ اولونان"خزینه" کیتابینا" وطن عشقی" آدلی اؤن سؤز یازمیش-آمئا نین موخبیر عضوی ابولفز قولییئو دوغرو قئید ائدیرکی، "او، کیچیک یاشلی مکتبلی‌لرین ائستئتیک ذؤوقونه اویغون حیاتی حادثه‌‌لری قلمه آلیر". عادتاً، اوشاق ادبيّاتی‌ایله باغلی کلیشه‌لشمیش بیر فیکیر وارکی، اوشاق ادبيّاتینی اوشاق یئرینه قویماق اولماز. یعنی اوشاقلار اوچون یازیلماسینا باخمایاراق، اونلارین ذؤوقونه، دونیاگؤروشونه عالی ديَرلرینه خیدمت ائدن مقاملاری متنلشدیرمک اساس قایه اولمالیدیر. بو باخیمدان کامیل آرازین شعرلری دوغرودان دا، دوشونجه، آختاریش طریقی ایله یازیلان شعرلردیر. مثلا، اونون وطن شعرلریندن بحث ائتدیک، بو شعرلرین دیگر اهميّتی بودورکی، اونلار عینی زاماندا معاریفچی کاراکتئری داشیییر، اوشاقلارا یئنی سؤزلرین معناسینا وارماغی اؤیره دیر. "خزینه" شعرینده اولدوغو کیمی:
بابام سؤیوددن شیولری ییغدی،
بیر شئی توخودو، دئدی کی: جیغدی
دئدیم نئینیریک جیغی: دئ- گؤرک؟
دئدی: اوستونده سولانیر چؤرک.
بو مقامدا کامیل آرازین شعرلرینده‌کی دیله حساسلیغیندان دا آیریجا بحث ائتمک یئرینه دوشر. آذربایجان دیلینه موناسیبت، اونون صافلیغی‌نین کئشییینده دایانماق آمالی‌نین بیر چوخ شاعرلریمیزین اساس صنعت کرئدوسونا چئوریلمه‌سی معلومدور. کامیل آراز دا بالاجالار اوچون یازدیغی شعرلرده بدیعی- کونسئپتوال اساسلارلا بو آمالدان چیخیش ائدیر. چونکی دیل شاعره گؤره تاریخی یادداشا صداقتدیر، خالقین و دؤولتین بؤیوک خلاص یولونون، یاشاماق حاقینین موهوم ترکیب حیصّه‌‌سیدیر.
ایسته میرم من داها،
قلمه"روچقا" دئیک.
چکمه‌یه نییه"ساپوق"،
چلله‌یه"بوشقا" دئیک؟
دوستوم یازیرلؤوحه‌‌ده،
طباشیر وار الینده.
آنجاق اونا" مئل" دئییر،
یاد ائللی‌نین دیلینده.
آرخامیزا"سومکا" یوخ،
گلین بیز چانتا آساق .
دیلیمیزی کورلایان،
سؤزلری ائدک یاساق.
تورپاغی دا، دیلی‌ده،
موقدس وارلیق سایاق.
هر بیریمیز بیر عسگر،
دیلیمیزی قورویاق.
کامیل آرازین شعر، منظوم تمثیل، نازلاما، تاپماجا وس. ژانرلاردا یازدیغی متنلرده حئیوانلارا، چیچکلره مکتبه، باغچایا، دوستلوغا حصر اولونموش شعرلر ده اؤنملی یئرتوتور. بو شعرلرده اساس مقصد گنج نسلین ائستئتیک و اخلاقی طلبلرینی تامین ائتمک، اونلارا بؤیوک ذؤوق آشیلاماقدیر. طبیعت اونلارین ان یاخین دوستلاریدیر، مکتب گله‌جکده فایدالی اینسان کیمی یئتیشمه‌لرینه آپاران یولون باشلانغیجیدیر، موعلّیم، والیدین ان بؤیوک ديَرلردیر. بو شعرلرده سؤزچولوکله راستلاشمیریق، موندریجه ضعیفلییی حیسّ اولونمور، رنگین و سسین اوغورلو قوووشوغونو وئرن، سؤزلرده‌کی معنا توتومو ایله سئچیلن همین پوئتیک متنلر مضمون جاذیبه‌دارلیغی ایله دیل، ایفاده طبیعیلییی‌نین وحدتینی یارادان نومونه‌لر کیمی یادداقالیر.
کامیل آراز ساده و معنالی میصراعلار، جانلی پوئتیک لؤوحه‌‌لر یارادیر، فیکیرلرینی ریتوریک طرزده دئییل، صمیمیّت و ایلهاملا نقل ائدیر. دوزدور، بو شعرلرین ایچریسینده بعضا قافیه‌یه زورن اوتوزدورولان میصراعلار دا نظردن قاچمیر. بو مقامدا شاعر اوغورسوز گؤرونسه ده، فیکرین عیبرت آمیزلییی، اوشاقلار اوچون تربیه‌ائدیجی، اؤیردیجی فونکسییا داشیییجی‌سی اولماسی‌نین قایغیسینا قالماسی اونا فورما موکمللییی یارادا بیلمه‌مه‌سی قوصورونو هارداسا باغیشلانان ائدیر. آمّا بضا عکسینه اولور. فورما باخیمیندان اوغورلو یارادیلان شعر اوشاقلارین یاش سئنزینه اویغون یازیلمادیغیندان ایدئیا- بدیعی جهتدن اؤزونو دوغرولتمور. " نئجه دولانیر" شعرینده اولدوغو کیمی:
بابا،
دونن بیر قوجا
منی گؤروب سئویندی.

دئدی بابا اؤزونو
نئجه حیسّ ائدیر ایندی؟
چوخداندیر گؤروشموروک
دوشموشوک بیزآرالی.
بس نه یئییر، نه ایچیر
نئجه دیرکئفی، حالی؟
دئدیم چیخمیر کوچه‌یه
چوخ سویوقدورچؤل، باییر.
ائله ائوده اوتوروب
او، بیزیمله اویناییر.
باشقا نه ایش گؤره جک؟
یاواش- یاواش قوجالیر.
پئنسییاسی،یاخشیدیر،
اونو دا آتام آلیر.
ظنّیمجه، او یئرده کی، اوشاق اؤز طبیعی وضيّتینده دیر، حادثه‌‌لره و اینسانلارا اؤز موناسیبتینی بیلدیریر، او یئرده شعرلرده طبیعی و قودرتلی آلینیر. لاکین او یئرده کی، کامیل آراز اوشاغی اؤز طبیعی وضيّتیندن چیخاردیر، اونون حرکتلرینی دوشونجه‌سینی موعيّن چرچیویه سالیر، اونو بؤیوکلر کیمی دانیشماغا مجبور ائدیر، او یئرده پوئتیک مئخانیزم بوتون گوجو ایله ایشله میر، ایناندیریجیلیق اؤز قوووه سینی ایتیریر. اوشاق ادبيّاتی ایلک نؤوبه‌ده، اوشاغین پسیخولوژی دورومونو معنوی- تربیه‌وی جیزگیلرینی، سجّیه‌لندیرملیدیر. تخيّول حودودلارینی آشمالی، ائموسیونال وضيّتینی سرگیلملیدیر. اونو بؤیوکلر اوچون یازیلان اثرلردن فرقلندیرن ده محض بودور.
کامیل آراز داها چوخ معیشت حیاتینی دئتاللاشدیرماغا چالیشیر و بو جهت شعرلره اؤزونه‌مخصوص بیر کولوریت آشیلاییر. متنلرینی اویناق ریتم و ائموسیوناللیقلا یازماسی، هر مؤوضویا اویغون ایفاده طرزی، تأثیرلی، دینامیک اوبرازلارتاپماسی، یاراتدیغی لؤوحه‌‌لرده رنگلرین طبیعی، طراوتلی اولماسینا چالیشماسی کامیل آرازین اوشاق شاعری کیمی سئچیلمه‌سی‌نین اساس گؤستریجیسینه چئوریلمیشدیر. بیر ده روحسال -معنوی باخیمدان صاف قالابیلمک. اونونلا باغلی مقا له‌لرین بیرینده اوخویوروق:" منه گؤره ان چتینی اللی یاشیندا اولوب اوشاقلارین دونیاسینی گؤره بیلمکدی. او دونیایا داخیل اولوب، او دونیانین نه ایسته‌دییینی دویماقدی. بلکه ده تانیدیغیمیز یوزلرله ان گوجلو، ان مشهور شاعروار. لاکین اونلارین چوخ آزی اوشاقلار اوچون شعر یازا بیلر. ،پئداقوق، پسیخولوق، موعلّیم، والیدین شاعر، ان اساسی ایسه ایچینده‌کی اوشاغی اؤلدورمه‌ین شاعرلر اوشاق ادبيّاتی یارادا بیلر"( رحیم واحید).
بلی، اوشاق ادبيّاتی ان صاف، ان تمنّاسیزساحه‌‌دیرسه، بو یولدا اوغورلو اولمانین بیر شرطی‌ده مولّیفدن اؤز دونیاسینی تمیز ساخلاماق چاباسی طلب ائدیر. کامیل آراز بلکه هم ده بونو باجاردیغی اوچون ایشیقلی و رنگارنگ اوشاق دونیاسیناواقیفدیر، اوشاقلار اوچون یاراتماق، سؤزو، صنعتی اوشاقلارا سئودیرمک شؤوقونه مالیک اولدوغونو اؤزونون معنویّات گؤستریجیلییی ایله ده ثبوت ائتمکده‌دیر.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق دونیاسینین شعرلری: ایشیقلی و رنگارنگ
« کامیل آرازین» شعرلری اساسیندا.

یازار:« ائلناره آکیمووا»
کوچورن:«ذکیه ذوالفقاری»
حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»

سون واختلار اوشاق ادبيّاتینا گؤستریلن دقت بو ساحه‌‌نین نه قدر گرکلی اولماسی‌نین عمل گؤستریجی‌سینه چئوریلدییی‌نین عیانی ثبوتودور. آرد- آردا کئچیریلن کیتاب تقدیماتلاری، اؤتن ایل باکی ائکسپو کیتاب مرکزینده کئچیریلن اوشاق سرگیلری، یاخود بو یاخینلاردا تشکیل اولونان بیر اوشاق کیتاب فئستیوالی اوشاق ادبيّاتی‌نین منظره سینی گؤرمیه ایمکان یاراتماقلا برابر، بو ساحه‌‌نین قایغی و پروبلئملرینی ده مرکزه گتیریر.
بو سرگی و فئستیواللارین دیگر اؤنملی جهتی بوندادیرکی، یالنیز پایتاختدا یاشایانلاری دئییل، آذربایجانین رایونلاریندا مسکونلاشان اوشاق یازارلارینی دا جلب ائدیر. بو یازارلار اوزون یول قطع ائدیب سرگیلره قاتیلماقدان ذؤوق آلیرلار. بیز ده بو ایمکاندان یارارلانیب همین یازارلارلا تانیش اولماق شانسی قازانیریق...
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

  «علعسگر علی اوغلو»

«احسن»
 
جعفرین ایشی-گوجو
الده داش اویناتماقدی.
هارا گلیرسه گلسین،
توشقوللاییب آتماقدی...
 
باغدا بیر داش آتدی او،
ایلک دفعه‌"احسن" دئدیک.
چوخلو قوز دوشدو یئره،
سیندیریب بیر-بیر یئدیک..

 
«گؤیرچینین قیچی»
 
جعفر داشلا سیندیریب،
گؤیرچینین قیچینی.
او چکمیر-
بیز چکیریک،
ایندی آغری-آجینی...


«زَوزی»
 
هیندوشکایا اوخشاییر،
آمّا اوندان کیچیکدیر.
نه‌دنسه، سوسماق بیلمیر،
اؤزو ده چوخ زیرجیکدیر.
زَوزی‌نین یومورتاسی
دادلیدیر، چوخ قشنگدیر.
تویوق یومورتاسیندان،
کیچیکدیر، آمّا برکدیر.
سسینی کسمیر ائله،
زوزییه باخ، زَوزییه
گزیر بئله‌دن بئله،
او زَوزییه زَوزییه...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar