ادبیات سئونلر
3.13K subscribers
6.98K photos
2.46K videos
1.03K files
18.2K links
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Download Telegram
🪶📚اویکوجوک
اوغرولار

: مسعود(یاشار) فروغی

بیر قارانلیق گئجه ده قازاماتدا ایکی اوغرونو بیر داراشیق_بالاجا اوتاغا سالمیشیدیلار.آنجاق، اونلاری او گئجه اوباشدان چاغی ایله قازاماتین آلانیندا دارا آسییب، یادا گول_له لییجکیدیلر.
بیریسی بوینو قئیریلان بیر اوغرویدو. او هئی کورپه اوشاق کیمی آغلاییب، زولوم_ زولوم گوز یاشلارینی توکوردو.
:_" گورویسن دادوش! نئجه یازیق اولدوم. بیر بالاجا اوغورلوقا گوره، منی بو اوباشدان چاغی گول_له لییب، یادا دارا آساجاقدیلار. هه اَاَاَاَ،هه اَاَاَاَ،هه اَاَاَاَ... اَوای جانیم، اَوای ننه جان، گوردون باشیما نه لر گلدی؟ کول اَلنسین منیم باشیما. هه، گوردون؟"دئدی. سونرا گئینه ده اونون گوزلری بولاق سویو تکین دولوب، آخییدی!
:_"هئی!هئی! آی اوغلان، دولو_شَووه ساققالییندن اوتان.نه کورپه اوشاق کیمی دینقیردییب، زیر_زیر
_ زیریلاییرسان؛ هبه، سن جوجوقسان زولوم_ زولوم آغلاییرسان؟ سووخا! بو گئجه اوباشدان چاغی ایله منییده _ سندن بئله داها آسییب، یادا گول_له لییجکدیلر. آنجاق، منیمده گوناهیم سنه تای اوغورلوقدو. ساچی! من لاب سئوینیرم. داها بو اوباشدان مندن بوینو یوغون اوغرو باشییلار
منی آساجاقدیلار."دئدی. او سونرا خئیلک،چیلتیک چالییب،اوینویارکن، بیر گوزه ل ماهنی _ مئیخانا
هاواسیندا اوخودو. :_" دادوش! بو دم نئجه دمی ایدی؟ منجه دارا آسیلینجا یادا گول_له نینجه ده شن_ شوخ اول. آنجاق، اونلار سندن _ منه بیر دوشمان کیمی ساییلیللار.ایندی گرکلی ایدی اونلارا چالییب_اویناماغینان آجیق وئرییب،
بو قالان یاشام گئجه وی داهادا گویلو خوش کئچیردرسن، نه داهی ایت اولوب، اَتیوی قاپارسان
!؟ " دئدی.
بوینو قئیریلان اوغرو_بوینو یوغون اوغرویا:_" نییه چوخ سئوینیرسن بو اوباشدان چاغی بیلوی گول_له لییب،یادا آساجاقدیلار.هن؟"سورغونلادی.
بوینو یوغون اوغرو قاقا_ قاقا_ قاققلاییب:_" بونا گوره دای،اوغورلوقدا هئچ بیرآرزی قویمادیم قالسین، تانرینین کومکلیگی ایله هر نه جور یئکه_ یوکه اوغورلوقویدو ائتدیم. ایندیده تکجه_یالنیز دیلکییم بودور_ باش اوجا گول_له نییب، یادا دارا آسیلاجاغام. اولنده داها نئچه لئیوان سو ایچییب، بیر توتونلو سیگارت پوفله یه جییم. سونوندا داها گوب _ گوزه ل بیر ماهنینی اوزومدن اوخویوب، بو یالان _ یولان دونیانین یاخاسیندان اَل چکییب، گئتده جه ییم. نئجه دی؟ " دئدی. سونرا ایچین چکییب،:_" آی یالان دونیا/ آی یالان دونیا/ بیزلره پالان دونیا/ اوزگه لره قالان دونیا/سووخا دونیا/یووخا دونیا/اوخودو. سونرادا بیر توتونلو سیگار آلیشتدیرییب، چک ایدی. سانکی، هووورجه لرده بور_ بورولونموش توستدو ایچینده گیزله نییب، داها ایتددی.ائله بیل،هئچ چاغدا داها یوخویموش ایدی!
:_"هه دادوش! گول بنیزیوه قوربان! گول_له لنمک داها_ مان دئییل. منیم چیخاریم بیر بئله ایدی بیر اولکه جه اوغورلوق ائتدمیشم. ایندیده اوز ایش_ میشیمدن پئشمان دئییلم. هله بیلیرسن من اولندن سونرا گئرییمده نه دئییجکلر:"اوغلان!نه چیخارلی _باجاراقلی کیشی ایدی. بو دونیادا اونا تای کیشی یوخ_ داهادا اولمویاجاغمی!؟ " دئدی.
بوینو قئیریلان اوغرو بو سوزلری ائشیتدرکن _ چاش باش اولدو. :_" سن بو شاقاواتدلا کیشی نه جور بیر اولکه نین پارا_ پوراسین یئییبسن. ائله بیل، سن چوخ گوبچووسان قاغا!؟ " دئدی.
:_"هئی قازاماتداش!آغزیون سوزون باجار دانیش.
باجارماسان اوزوم بیلوی بورادا بوغارام. داها دار
آغاجی یا قیرمیزی گول_له نین ایستیسنی جانیوا
یاخماسان! سن هئچ بیلیرسن من کیمم. هن؟" دئییب_سونرا سوسلاندی.
بوینو قئیریلان اوغرو، اوندان یامان قورخموشدو.
اونا گوره، داها اوندان اَنگی_ اَنگه وئرمه ییب، سوسلاندی.
بوینو یوغون اوغرو گئینه ده:_" من بانکی_ بانک اوستونده چالهاچال ووروب، دولو قارینیجا یئمیشم. اوزوم..." اونون اَنگی قئیزیشییب_ داها دئیین ایدی.
بوینو قئیریلان اوغرو قایغی اولوب، توممدو.:_"
بو کیمیدی_من کیمم. بو هاردادی_من هاردایام؟
بو اوغرولارین شاهی ایدی. من هئچ نوکریده دئییلم! من یوخسولوقدان اوغرو اولموشام،آنجاق، بو توخلوقدان اوغرو اولوبدو! بو آدام گویلرده گزیریی، منیم تکین اوغرولار بیر تیکه چوره که گوره اوغرو اولور!" اوز ایله دئدی. سونرا، او قازاماتین گول_له نمک آلانیینا گئتدرکن_ باشینا چالییب، زولوم_ زولوم آغلادی.
آنجاق، بوینو یوغون اوغرودا اوباشداناجن هئی چیلتیک چالیب، هیرتیلادی. همده، اوجا سسی ایله هاتداران_پاتدارانلا اوخودوا◼️

🖌سوزجوکلر:🔹قازامات: 👈دوستاق/🔸 آلان:👈اویلاق_ مئیدان/🔹دیلک:👈 آرزی/

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
نئچه میلیون ایل، اقلیم، بشرین شعوری، مادی، معنوی احتیاجلاری... ال اله وئریب بیردیلی یارادیب تکاملا یئتیرییب.
بوگون دانیشدیغیمیزدیل چوخ اوزون بیر پروسه ده نئچه ( میلیون) ایلده تکامل تاپیب.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آنتونی کوئین در ۹۵ سالگی رقص معروفش را در فيلم ماندگار فیلم «زوربای یونانی» تکرار می کند
تنها هنر است که هنرمند را در هر سنی جوان و زنده نگه می دارد.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
‏اوخوشوکت قوی سسین اورک لرده کامان کیمی تیتره سین...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
#دوشونجه_بؤلومو

فلش فیکشن حاققیندا

✍🏾یازان:«Joanna Smith»
📝 انگلیسجه‌دن چئویرن:«ایلقار موذن‌زاده»

🍒فلش فیکشن ندیر و نئچه سؤزدن عبارت اولا بیلر؟ فلش فیکشن‌ین تیپیک تعریفی مین‌‌بئش‌یوز سؤزدن و عموماً مین سؤزدن آز اولان قیسا بدیعی حئکایه‌دیر. بو تئرمین قیسا اثرلری و یا قیسا تصادفی ایشلری ده تصویر ائتمک اوچون ایستیفاده اولونان تئرمین‌دیر.

🍒بونون ایچین ‌ده یوز سؤزدن آشاغی داها کانکرئت سؤز سایینی معین ائد‌ن تئرمینلر ده وار، مثلاً، دراببلئس (یوز سؤزلو حئکایه) و یا آلتی سؤزدن عبارت حئکایه‌لر.

🍒فلش فیکشن دئمک اولار کی، هر هانسی بیر ژانردا یازیلسا دا، عموماً سئویلن ژانرلار بونلاردان عبارتدیر: رومانتیزم، هیجانلی حئکایه، قورخو، بیلیم‌قورغو و فانتاستیکا.

🍒گؤرکملی فلش فیکشن اؤرنکلریندن ائزوپون تمثیللری کیمی ناغیللار و والت ویتمن کیمی یازیچیلارین کلاسیکلرینی آد آپارماق اولار. (ائزوپون ناغیللاری و یا ائزوپیک اثر، میلاددان قاباق۶۲۰-۵۶۴-جو ایللر آراسیندا قدیم یونانیستاندا یاشادیغی گومان ائدیلن قول و ناغیلچی ائزوپایا عایید اولان تمثیللر توپلوسودور.) فلش فیکشن حئکایه‌لر عموماً آنتولوگییالار، ژورنال و کولئکسییالاردا درج اولونور.

فلش فیکشن نئجه یازیلیر:
۱. آکسیونا کئچین
🍒فلش فیکشنده اوزون توضیحلر، پئرسوناژلارین تقدیماتلارینا و تصویرلری تعیین ائتمه‌یه واختینیز یوخدور. حئکایه‌ده ایسته‌دیینیز هر شئیی الده ائتمک اوچون بیرباشا باش وئر‌نلره گئتمه‌لیسینیز.
بو او دئمک دئییل کی، سیز پئرسوناژلارا و قورولوشا اهمیت وئرمیرسینیز.

🍒بو فاکت اصلینده سیزی سوژه واسطه‌سیله چئوره و کاراکتئر قورماغا مجبور ائدیر. حرکتلر، ایده‌لر و سوژه نقطه‌لری واسطه‌سیله اوخوجولار پئرسوناژلار و ایستیفاده‌چی‌نین ایشتیراک ائتدییی دونیا حاققیندا بعضی فیکیرلر چکه بیلمه‌لیدیرلر.

🍒بو مصلحت خصوصیله فلش فیکشن اوچون یاخشی‌دیر، لاکین بو مفهوم بیر سیرا رومانلاردا، تلویزیون وئرلیشلری و فیلملرده ده ایستیفاده اولونور.

🍒مثلاً، اچ.بی.او کانالیندا اؤزونو آپاران و حقیقی اینسانلارا بنزه‌ین یاپای(مصنوعی) اینسانلارلا دولو بیر ائیلنجه پارکیندان بحث ائد‌ن مشهور سریال وئست وورد، اؤن حاظیرلیق(اورانین نئجه حاضرلانماسی حاققیندا) و اورانین نئجه قورولماسی باره‌ده چوخ آز شئی پایلاشیر.

🍒دیالوق و پئرسوناژلار آراسینداکی قارشیلیقلی ایلگی یاواش-یاواش بعضی «اینسانلارین» روبوت اولدوغونو و علم و بیزینئسین نئجه ایشله‌دییینی اورتایا قویور. ائپیزودلار بویو وئریلیش، هئچ کیمه بیرباشا توضیح وئرمه‌یه و یا تقدیم ائتمه‌یه احتیاج دویمادان پئرسوناژلار و مکان حاققیندا گئتدیکجه داها چوخ معلومات وئریر.

🍒۲. یازمادان قاباق سونلوغو تعیین ائدین
یازدیغیم و اوخودوغوم اَن یاخشی فانتاستیک حئکایه‌لر مؤحتشم سونلوقلاری ائحتیوا ائدیردی. چوخلاری سوژه بوکولمه‌لرینی(پیچشهای داستانی) احاطه ائدیر. فلش فیکشن سونلوقلاری اوچون اَن چوخ سئودیییم هدف ایسه سورپرایز ائتمکدیر.

🍒سورپرایز اعلادیر، چونکی او، اوخوجونو درحال ائموسیونال وضعیته سالیر و ماجرانین نه اولدوغو ایله نه باش وئردییی حاقدا داها چوخ باشا دوشه بیلر. من سورپرایزی سئویرم، چونکی یوز سؤزله کیمی‌سه تعجبلندیره بیلسم، اولای سورگوسونون اوزادیلمیش وئرسییاسینی یازماق قرارینا گلسم، اوخشار و یا گئنیشلندیریلمیش سوژه خطی ایله اینسانلاری تعجبلندیره بیله‌جه‌ییمه داها چوخ امینم.

🍒۳. ائدیت پروسه‌سینی باشلامامیشدان قاباق سؤزلرین سایی‌سینین نه اؤلچوده اولماسی نیگارانلیغینی قیراغا قویون.
یازارکن حئکایه‌نیزی قیسا توتون و بونون فلش فیکشن اولدوغونو بیلین. ایلک قارالامادا سؤزون نقدر اولماسینا فیکیر وئرمه‌یین. ائدیت پروسه‌سی هدف توتدوغوز ‌سؤز سایینا چاتماغینیزا یاردیم ائده‌جک.

🍒یازدیغینیز زامان سؤز سایینا دقت یئتیرمک مسئله‌سی، حئکایه‌نین سونونا یاخینلاشدیقجا شعورلو شکیلده سؤز سایینی آزالتماغا باشلایاجاقسینیز. بو، حئکایه‌نین بیر آز داها اطرافلی باشلاماسینا و بیر آز تله‌سیک سونا گتیریب چیخاریر.


🍒ساده‌جه حئکایه‌نی یازین. سؤزلرین سایینا باخین. و سونرا ائدین ائدین! ائدیت ائتمک اوچون استراتژی‌لر هدفله‌دییینیز سؤز ساییندان آسیلی اولاراق ده‌ییشه‌جک. ایلک نؤوبه‌ده، ایده و حئکایه خطی اوچون ائدین ائدین. حئکایه منطقلی‌دیرمی؟ اوزلشدیرمه‌یه چالیشدیغینیز مئساژین معناسی وارمی؟


🍒ایده‌یه دوزه‌لیش ائتدیکدن سونرا سؤز سایینی هدفله‌مه‌یه باشلایین. اساس مئساژ اوچون کریتیک اولمایان حیسسه‌لری معین ائتمه‌یه چالیشین و سؤزونوزون سایینی آزالتماق اوچون اوندان ایستیفاده ائدین.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
آذربایجان افسانه لری
سؤیله ین:«صمد بهرنگی - بهروز دهقانی»
چئویرن:« منیژه جم‌نژاد»

👱 آلتین توپ
🌱🌱 اوغلان دئدی: بیزده ایکی یول یئره وورماق دب دئییل. بیز دوشمنی بیر یول یئره ووراریق. دئو او٘ره کدن نعره چکدی، ائله کی قارداشی ساری دئو ائوده ائشیدیب قیزا دئدی: یازیق اولدوم، اوبیری قارداشیمی دا اؤلدوردو. دا یالقیز قالدیم. قیز چوخ سئویندی. قارداش قارا دئوی اؤلدوردو، ایکی اوچ دانا قارپیز دریب باجیسینین یانینا قاییتدی. قارپیزی وئریب دئدی: یئ باجی. کئشگه دردیوین درمانی بو قارپیز لار اولسون. نئچه آی کئچدی. قیزین بیر اوشاغی اولدو. قورخوردو، نه ائدیم نه ائتمییم، قارداشیمین جاوابینی نه وئریم دئیه. آخشام قارداش یورغون آرقین ائوه قاییتدی. باجی همشه کی کیمی اونون پئشوازینا گلمه‌میشدی. قارداش گلیب گؤردو باجینین رنگ روفو آتیبدی. دئدی: باجی گئنه نه اولوب؟
بو یازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
آذربایجان افسانه لری
سؤیله ین:«صمد بهرنگی - بهروز دهقانی»
چئویرن:« منیژه جم‌نژاد»

👱 آلتین توپ
🌱🌱 اوغلان دئدی: بیزده ایکی یول یئره وورماق دب دئییل. بیز دوشمنی بیر یول یئره ووراریق. دئو او٘ره کدن نعره چکدی، ائله کی قارداشی ساری دئو ائوده ائشیدیب قیزا دئدی: یازیق اولدوم، اوبیری قارداشیمی دا اؤلدوردو. دا یالقیز قالدیم. قیز چوخ سئویندی. قارداش قارا دئوی اؤلدوردو، ایکی اوچ دانا قارپیز دریب باجیسینین یانینا قاییتدی. قارپیزی وئریب دئدی: یئ باجی. کئشگه دردیوین درمانی بو قارپیز لار اولسون. نئچه آی کئچدی. قیزین بیر اوشاغی اولدو. قورخوردو، نه ائدیم نه ائتمییم، قارداشیمین جاوابینی نه وئریم دئیه. آخشام قارداش یورغون آرقین ائوه قاییتدی. باجی همشه کی کیمی اونون پئشوازینا گلمه‌میشدی. قارداش گلیب گؤردو باجینین رنگ روفو آتیبدی. دئدی: باجی گئنه نه اولوب؟ اولمایا گئنه ناخوشلامیسان؟ قیز دئدی: آلله دان گیزلین دئییل سندن نه گیزلین، گلمیشدیم سنی قارشیلامایا، یولدا بیر اوشاق گؤردوم دو٘شوب قالیب، او٘ره ییم یاندی، گؤتوروب ائوه گتیردیم. قورخوردوم سن گلیب منه آجیقلاناسان اوشاغی نیه گتیردیم دئیه. قارداش اوشاغا باخیب گؤردو تپل مپل سئومه لی بیر اوشاقدی. قانی قاینادی، دئدی: باجی اوشاغی گتیرمکده چوخ یاخجی ایش گؤروبسن. اوشاغین آدین آلتین توپ قویدولار. گو٘نلر، آیلار، کئچدی. آلتین بؤیودی. آخشاملار اوغلان شکاردان گلنده، آلتین توپ قاباغینا قاچیب، دایی جان دایی جان دئییردی. سونرا آتینی آلیب طؤیله یه آپاریب اؤنونه سامان تؤکوب گلیردی. بیر گون آلتین آناسیندان سوروشدو: منیم آتام هاردا؟ قیز ترسه جاوابلار وئردی، آلتین راضیلاشمادی. سونوندا قیز چاراسیز هر شئیی بیر به بیر دئدی. سونرا دا دئدی: ساقین دایینا بو سؤزلردن بیر کلمه دئمه. بیر گو٘ن گئنه دئو دئیینمه یه باشلادی: من بوردا تک تنها قالیرام، داریخیرام. سنی ده قویوب گئتمک ایسته میرم. گل بو زهری قات قارداشیوین یئمه یینه، الیندن قورتولاق. قیز آغلادی، یالواردی، آما دئوین او٘ره‌یی برک ایدی، ال چکمه‌دی. دئمه آلتین توپ پرده دالیندان اولارین سؤزلرینی ائشیدیر. آخشام دایی آو دان گلنده قاباغینا قاچیب دئدی: دایی من سوفرا باشینا گلمه یینجه یئمه یه ال وورما. آتی آپاریب آخیرا باغلاییب قاچیب گلدی اتاغا. آناسی له دایی سوفرا باشیندا اونو گؤزله ییردیلر. آلتین توپ ایتین تولا سین دا حیطدن توتوب گتیرمیشدی. دئدی: دایی اؤنجه بیر شئی وئر منیم ایتیم یئسین، چوخ آجدی. ایت یئمک هامان فیرلانیب دو٘شوب اؤلدو. دایی سینیرلندی. شمشیرینی چکیب باجیسینین قارنینا سوخدو. آلتین توپ دئدی: دایی نیه اؤلدوردون؟ اونون سوچو یوخودو. سونرا اولانلارین هامیسینی بیر به بیر داییسینا دئدی. دایی گئدیب ساری دئوی ائشیه چکیب اونو دا قارداشلارینین یانینا یوللادی. آلتین توپ اوندا اون بئش اون آلتی یاشلاردایدی. بالا بالا اوخ آتماق، شمشیر چکمک اؤیره نیردی. دایی دئدی: آلتین توپ، بیز داها بو ائوده قالا بیلمریک. دور گئده‌ک داغ باشیندا قالاق. ایکی یاندان دوروب وار یوخ لارین ییغیب گئدیب داغ باشیندا چادر ووردولار. گئجه لر سیرایلا بیری یاتیب بیری کئشیک دوروردو. آلتین کئشیک دوراندا داییسی نین آیاق آلتیندا، باشی او٘سته شام یاندیریب، اوندان بتر موغایات اولوردو. بیر گئجه دایی یاتمیشدی، آلتین توپ آییغیدی. بیردن دایینین آیاغ آلتی شامی پیت پیت ائدیب، سؤندو. آلتین اویان بویانا باخیب عاغیل ائده بیلمه دی اونو دایینین باشی اوسته کی شام ایله یاندیرسین. اوزاقدان بیر ایشیلتی گلیردی. آلتین توپ سؤنموش شامی گؤتوروب یولا دو٘شدو. گئتدی گئتدی، بیر دربچه یه یئتیشدی. دربچه نین آلتیندا پیلله واریدی. پیلله دن آشاغا ائندی. قیرخ حرامی اتاغین دوره سینده اوتورموش، چالیب اوخویوردولار. بیر های کویودو گل گؤره‌سن. نئچه حرامی پلو قازانین گؤتورمک ایستیردیلر، آما چوخ گو٘ج ووردولار، تر تؤکدولر، قازانی ترپده بیلمه دیلر. آلتین توپ قاباغا گئتدی، حرامی لاری اویانا چکیب تک اللی قازانی گؤتوروب اویانا آتدی. سونرا دا شامی یاندیریب، تاقچادا ایکی آلما واریدی، بیرینی گؤتوروب، جیبینه قویوب، چیخدی. نئچه آتدیم گئتمیشدی، اؤز اؤزونه دئدی: قاییدیم اوبیری آلمانی دا داییما گؤتوروم. اویاندان دا حرامی لار قیرخ حرامی باشینا خبر وئردیلر نه اوتورموسان، بیر جوان گلدی بئله، بئله ائله ییب چیخیب گئتدی. حرامی باشی دئدی: تئز تاپین اونو. آلتین توپ ایکینجی آلمانی جیبینه قویورکن حرامی لار یئتیریب، اونو حرامی باشینین یانینا آپاردیلار.
آردی وار...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
اوشاق ادبیاتی
سس:«آیلین کریم پور»
شعیر:«ویدا حشمتی»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

چوخ بانلیان خوروز(فیضول خوروز) باشقا واریانتی.

یازان:«زکیه ذوالفقاری»
تعریف ائدن :«اشرف علی حسینی»

بیری واریدی بیری یوخودو، آللاهدان سونرا کیمسه یوخودو .بیر پادشاه بویوک بیر قصرده یاشییردی شاهین گؤزل بیر خوروزو واریدی کی، شاه اونو چوخ سئویردی. آمما بو خوروز چوخ بانلاییردی! هیچ گئجه- گوندووز بیلمیردی. هاممی بونون سسیندن زارا گلمیشدی. شاه دییه‌ر: گئدین خوروزا بیر بیستی وئرین سسین کسسین .خوروزا بیستی وئررلر.آنجاق خوروزسسینی کسمز! یئنه بانلار و دییه‌ر: قوققولو قو- قوقولو قو شاه منه بیستی وئردی!‌ هئی بونو تیکرار ائدر. شاه یورولوب، امر ائدربیستینی اونون اَلیندن آلسینلار، خوروز یئنه بانلار دییه‌ر:
قوققولی قو-قوققولی قو شاه قورخدو بیستینی مندن آلدی...
شاه چاره سیزقالیب امر ائده‌ر، خوروزون باشین کسسینلر. خوروزو توتوب، باشین کسنده پیچاغی کی دایارلار بوغازینا, دییه‌ر:
قوققولو قو گؤرنه ایتی پیچاخدی...کسیب قاینار سویون ایچینه سالارلار توکلرین یولماغا, یئنه بانلایا بانلایا:
قوققولو قو- گورنه ایستی حامامدی.... خوروزو پیشیریب پیلووون اوستونه قویوب، گتیررلر شاهین قوللوغونا. اوردا باشلار بانلاماغا دییه‌ر:
قوققولو قو گورنه آغجا تپه‌دی...شاه حیرصله گوتوروب خوروزون اَتینی چکر دیشینه، بوغازیندان گئچنده یئنه خوروز ساکیت دورماز بانلار دییه‌ر:
قوققوقو گورنه دارجا کوچه‌دی ...گئدیب شاهین قارنینا یئتیشنده باشلار بانلاماغا دییه‌ر :
قوققولی قو گورنه پوخلو خانادی...شاه بیرآزدان تاوالئته گئدر خوروز شاهین قارنیندان چیخاندا دییه‌ر: قوققولو قوشاهین گو...یِیِرتیلدی منیم یاخام قورتولدو...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی
من مکتبلی بیر قیزام
دئمه یین ساوادسیزام
ائویمیزده آیپارا
مکتبده بیر اولدوزام
قیرمیزیدیر جورابیم
شکیللیدیر کیتابیم
خانیم هرنه سوروشسا
اونا واردی جوابیم
گؤزل گؤیچک بیر قیزام
گول قیزام چیچک قیزام
اوست-باشیم تر تمیز
تئللری ایپک قیزام
یومورو یول گئدیرم
درسی ازبر ائدیرم
اؤز مهریبان انامی
هاچان من اینجیدیرم؟

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اوشاق ادبیاتی
کارتون

اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی

«سلمان عبدی زاده»

آی منیم یولداشلاریم
 
سئوگیلی دیلداشلاریم
تک گزیب دولانمایین
غم‌لره بولانمایین
گلین وئرک ال_اله
بورا سالاق ولوله
دئییب گولوب اوینایاق
هئچ کیمی تک قویمایاق
کوسن‌لرله باریشاق
آنا دیلده دانیشاق
بیزه جان‌دیر دیلیمیز
یاشاسین بو ائلیمیز

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
غلامحسین ساعدی؛ دویغو و ایضطیرابلارینی پانتومیملرینده عکس ائتدیرن یازیچی

«پروانه مممدلی»
کوچورن:«عباس ائلچین»

       تبریزده دوغولان، عؤمرونون سون ایللرینی پاریسده یاشاییب یارادان،ایستعدادلی آذربایجانلی ناثیر غلامحسین ساعدی جمعی 53 ایل عؤمور سورسه ده دونیا ادبیاتیندا اؤز ایمضاسینی قویا بیلدی.

       ساعدی بوتون عؤمور بویو اؤز سینه‌سینده بیر آغری داشیدی. ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجان تورکلری (گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پ.م.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر…"اهالیسی‌‌نین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزه‌ییر-بونو دا ساعدی سؤیله‌میشدی.
.و تأسوفلر اولسون کی،بو حال بو گون یئنه ده داوام ائدیر… ساعدی فارسجا یازماغا محکوم اولونسا دا،بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.

     چوخشاخه‌لی یارادیجیلیغا مالیک اولان غلامحسین ساعدی دراماتورق، ناثیر، پوبلیسیست، سسئناریست، ائتنوقراف، ترجومه‌چی کیمی زنگین و رنگارنگ بیر ایرث قویوب گئتمیشدیر. غلامحسین ساعدی...
بویازینین آردینی ادبیات سئونلر کانالیندا اوخویون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
غلامحسین ساعدی؛ دویغو و ایضطیرابلارینی پانتومیملرینده عکس ائتدیرن یازیچی

پروانه مممدلی

       تبریزده دوغولان، عؤمرونون سون ایللرینی پاریسده یاشاییب یارادان،ایستعدادلی آذربایجانلی ناثیر غلامحسین ساعدی جمعی 53 ایل عؤمور سورسه ده دونیا ادبیاتیندا اؤز ایمضاسینی قویا بیلدی.

       ساعدی بوتون عؤمور بویو اؤز سینه‌سینده بیر آغری داشیدی. ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجان تورکلری (گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پ.م.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر…"اهالیسی‌‌نین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزه‌ییر-بونو دا ساعدی سؤیله‌میشدی.و تأسوفلر اولسون کی،بو حال بو گون یئنه ده داوام ائدیر… ساعدی فارسجا یازماغا محکوم اولونسا دا،بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.

     چوخشاخه‌لی یارادیجیلیغا مالیک اولان غلامحسین ساعدی دراماتورق، ناثیر، پوبلیسیست، سسئناریست، ائتنوقراف، ترجومه‌چی کیمی زنگین و رنگارنگ بیر ایرث قویوب گئتمیشدیر. غلامحسین ساعدی جنوبی آذربایجاندا و ایراندا میستیک رئالیزم مکتبی‌نین بانیسی ساییلیر.اونون اثرلری یاشادیغی اؤلکه‌‌نین حودودلارینی آشمیش،گئنیش شؤهرت قازانمیشدیر سسئناریسی اساسیندا چکیلمیش "اؤکوز(گاو)" فیلمی بئرلین‌فیلم فئستیوالیندا بیرینجیلیک اؤدولو آلمیشدیر. 1982-جی ایلدن فرانسا‌نین پایتاختی پاریسده یاشایان غلامحسین ساعدی‌نین یازدیغی سسئناریلر اساسیندا بو اؤلکه‌ده تاماشالار حاضیرلانمیش،فیلم چکیلمیشدیر. غلامحسین ساعدی‌نین «بیلده یاس» حئکایه‌لر سیلسیله‌سی، «قورخو» حئکایه‌لر مجموعه‌سی، «من، کئچل و کئیکاووس» حئکایه‌سی 70-جی ایللرده روس دیلینه ترجومه ائدیلمیشدیر.

     غلامحسین ساعدی 1936-جی ایل یانوارین 1 3-ده تبریزده دوغولوب. تبریزده اورتا مکتبی و اونیوئرسیتئتین طیبب‌ فاکولته‌سینی بیتیریب. هله اورتا مکتبده اوخویارکن غلامحسین ساعدی ایجتیماعی فعالیتله مشغول اولماغا باشلاییر، یازدیقلاری ایله مطبوع اورقانلاریندا فعال ایشتیراک ائدیر.

     1951 – جی ایل ایراندا دئموکراتیک حرکاتین باشلانماسی ایله ساعدی ده سیاسی فعالیته قوشولور، توتولاراق بیر نئچه آی حبسده قالیر.20 یاشیندا تبریز اونیوئرسیتئتی‌نین طیبب فاکولته‌سینه داخیل اولور. ساعدی تبریز اونیوئرسیتئتینده تحصیل آلدیغی مودّتده او دؤورون بیر قروپ موترقّی ضیالیلاری، او جومله‌دن صمد بهرنگی، بهروز دهقانی، مفتون امینی، کاظم سعادتی، و س. ایله یاخین دوستلوق علاقه لری ساخلاییردی. او، کئچیریلن بوتون نوماییشلرده، طلبه حرکاتلاریندا فعاللیق گؤسترمیش، بعضیلرینه رهبرلیک ده ائتمیشدی.

       1961-جی ایلده تبریز اونیوئرسیتئتینی بیتیریب پیسیخولوق صنعتینه یییه‌لنمیشدی.سونرا ایسه عسگری بورجونو یئرینه یئتیرمک اوچون تئهران شهرینه گؤندریلمیشدی. خیدمتده اولارکن عسگرلیک یاشاییشی حاقیندا اوچ قیسا حئکایه یازاراق نشر ائدیر. بو حئکایه‌لر یالنیز اونون اؤلوموندن سونرا "کِلک" آدلی ژورنالدا نشر ائدیلیر.

 

ادبی، فلسفی و سیاسی فیکیر آداملاری‌نین توپلانتی مرکزینه توپلاشدیغی-"دل‌گوشه"

      ساعدی تئهراندا یاشادیغی ایللرده "دل‌گوشه" آدلی طیبب مرکزی آچیر. طیبب مرکزینی خسته‌لرین موعالیجه‌سی اوچون آچماسینا باخمایاراق، اورانی موعالیجه مرکزیندن داها چوخ تئهرا‌نین ادبی، فلسفی و سیاسی فیکیر آداملاری‌نین توپلانتی مرکزینه چئویرمیشدی، ساعدی‌نین دوستلاری و قوناقلاری بو مرکزین دایمی ساکینلری ایدی. تئهرا‌نین شاعیر و یازیچیلاریندان علاوه ،اورایا تبریزدن دوستلاری دا گلیب قالیردی. او ایللرده ساعدی او دؤورون مشهور ادبی- مدنی ژورناللاری ایله امکداشلیغا باشلاییر. همچنین ایرا‌نین گؤرکملی ادبی سیمالاری اولان شاعیر احمد شاملو، بؤیوک یازیچی جلال آل احمد، 40-جی ایللرده معاریف ناظیری اولموش دوکتور پرویز خانلری، عنایت، ریضا براهنی و باشقالاری ایله تانیش اولوب دوستلوق ائدیر.

     ساعدی یازماغا چوخ گنج یاشلاریندان باشلامیشدی. دئمک اولار کی، قلمینی ادبی ژانرین بیر چوخ ساحه‌لریندن، شئعیردن توتموش پوبلیسیستیکا، سفرنامه، اؤزللیکله ده رومان، پیئس و حئکایه ژانریندا، همچنین ترجومه ساحه‌سینده سینامیشدی.

     غ.ساعدی‌نین یارادیجیلیغینی شرطی اولاراق اوچ مرحله‌یه بؤلمک اولار. بو فعالیتی‌نین ایلک دؤورو 1960-جی دن 1973-جو ایله قدر اولان ایللری،ایکی دؤورو 1974-1981-جی ایللری،یارادیجیلیغی‌نین اوچ دؤورو ایسه 1981-1985-جی ایللری احاطه ائدیر.

      ساعدی‌نین یارادیجیلیغی‌نین ان محصولدار دؤورو 1965-1975-جی ایللره تصادوف ائدیر. بو 10 ایل عرضینده 80 اثر، او جومله‌دن پیئس، حئکایه، پانتومیم، رومان یازمیش و ترجومه‌لر ائتمیشدیر.
     یازیچی‌نین تدقیقات و ایجتیماعی آراشدیرمالار مرکزینده فعالیتی‌نین محصوللاری اولان اثرلری 1964-جو ایلدن غلامحسین ساعدی ایرا‌نین تدقیقات و ایجتیماعی آراشدیرمالار مرکزینده، اونون رهبری جلال آل احمد ایله بیرگه چالیشماغا باشلاییر. بو ایشلرله یاناشی، او دؤورون قزئتلری اولان "کیهان" ،"اطلاعات" ،"آیندگان" ،"آزادی" ،"رهایی" و بیر چوخ گیزلی نشرییه‌لرله امکداشلیق ائدیر، اونلار اوچون مقاله‌لر یازیردی. بونلاردان علاوه"الیفبا" ژورنالینی دا نشر ائدیردی. دئمک اولار کی، چوخ آغیر و اینانیلماز بیر یوکو اؤز اوزرینه گؤتورموشدو.

      آراشدیرمالار مرکزینده ایشی ایله باغلی سفرلرده اولوردو. بئله کی، آذربایجا‌نین بیر چوخ شهرلری، اوجقار کندلری، ایرا‌نین جنوب بؤلگه‌لرینی قاریش-قاریش گزیب دولاشمیش، هابئله، خاریجی اؤلکه‌لرده اولموشدو. بو سفرلردن یازاجاغی اثرلر اوچون بیلگیلر الده ائدیردی. آذربایجا‌نین بؤلگه‌لرینه سفرینده ائتنوقرافیک اوسلوبدا قلمه آلدیغی "خییاو، یا مشکین شهر" ،"ایلخیچی" و "قاراداغ" کیتابلارینی یازمیشدی. اونلار، بدیعی خوصوصیتلری ایله یاناشی هم ده آذربایجان بؤلگه‌لری حاقیندا ان اؤنملی اثرلردن ساییلیر. ایرا‌نین جنوب ایالتلری، یعنی فارس کؤرفزی اطرافی سفرلریندن ایسه "کؤرفز کناریندا خوش بیر کؤلگه " ، "ساده هاواشوناسلیق" ، "آه- ناله"آدلی اثرلری یارانمیشدی.

      غ.ساعدی ایلک قلم تجروبه‌سینه حئکایه ایله باشلاسا دا سونرالار یازدیغی پیئسلر اونا گئنیش شؤهرت قازاندیردی. پیئسلری اوزون ایللر اؤلکه‌‌نین بؤیوک شهرلری‌نین تئاتر سالونلاری‌نین بیر چوخوندا تاماشایا قویولدو. 1965-1975-جی ایللر آراسی اونون یازدیغی پیئسلر تئهرا‌نین و دیگر شهرلرین تئاتر صحنه‌لرینده اوینانیلیر و تئلئویزور ائکرانلاریندا گؤستریلیردی.بوتون بونلار مؤلیفه گئنیش شؤهرت گتیریردی.

        1965-جی ایلده اونون "بیلده یاس" آدی آلتیندا سککیز حئکایه‌دن عیبارت توپلوسو چاپ ائدیله‌رک یایینلانیر. ائله همین ایلده ده ساعدی ایرا‌نین تهلوکه‌سیزلیک اورگانی (ساواک) طرفیندن توتولوب حبسه آلینیر. اونو یاخیندان تانییانلار سؤیله‌ییردیلر کی، "ساواک" حبسخاناسیندان بوراخیلدیقدان سونرا اوندان بیر کؤلگه قالمیشدی.حبسخانا ایشکنجه‌سی و مأمور تزییقی ساعدی‌نین ساغللاملیغینا منفی تاثیرینی گؤسترسه ده او یازیب یاراتماغا داوام ائدیر.

      1979-جو ایلده ایراندا اینقیلاب غلبه ایله باشا چاتاندا ساعدی بونو نیکبین‌لیکله قارشیلامیش، چوخ سئوینمیشدی. بوتون عؤمرونو اینقیلابی موباریزه‌یه صرف ائتمیش ساعدی ایکی‌قات فعالیته باشلامیشدی. خالقین توپلانتی و آکسییالاری‌نین، طلبه میتینگلری‌نین ایشتیراکچیسی ایدی. لاکین بو احوال-روحیییه اوزون سورمه‌دی. ساعدی یئنیدن کئچمیش اینقیلابچی و یئنی حؤکومت رهبرلرینه قارشی موخالیفت سیراسیندا دایاندی. ساعدی ایران یازیچیلار جمعیتینی یارادانلاردان بیری ایدی و بو ساحه ده چوخ چالیشمیشدی. لاکین اینقیلابین ایلک گونلریندن موخالیفت جرگه‌سینده یئر آلدی. نهایت، 1982-جی ایلین سونلاریندا اؤلکه‌نی ترک ائده‌رک فرانسایا گئتدی. پاریسده اولارکن بدر لنکرانی آدلی بیر خانیملا ایله عاییله قوردو. او ایللرده "اوتئللو غریبه مملکتده" ،"نورلو قلبلر" ،"دوکتور اکبر" و "رئنئسسانس" سسئناریلرینی یازدی. همچنین بو ایللر عرضینده داریوش مهرجویی ایله بیرلیکده" ائو تمیز اولمالیدیر " حئکایه‌سی اساسیندا "مولوس کورپوس"سسئناریسینی یازدی.

      پاریسده اولان مودتده یئنیدن "الیفبا" ژورنالی‌نین نشرینه باشلادی و 4 ایل مودتینده یالنیز بو ژورنالین 7 نؤمره‌سینی چاپ ائتدیره بیلدی.

       "ایلخیچی" اثرینی ساعدی 1963-جو ایلده یازیب. قئید ائتدیگیم کیمی، اثر بدیعیلیکدن جوخ ائتنوقرافیک خاراکتئر داشیییر. ایلخیچی تبریزه یاخین کندلردن بیریدیر. یازیچی کیتابین آیری-آیری فصیللرینده بو کندین کئچمیش تاریخی، اؤزونه‌مخصوص عادت-عنعنه لری،فولکلورو، اطراف قونشو کندلری، تاریخی تیکیلیلری باره‌ده گئنیش معلومات وئریر. کیتابین ان اوزون بؤلومو اولان سونونجو فصیلده او کندله باغلی روایت و اورادا یاییلمیش یئرلی اویونلار حاقدا آراشدیرمالار آپاریر. کیتابین اوز قابیغیندا الینده شام اولان بیر قادینین شکلی‌نین وئریلمه‌سی کندین ساکینلری‌نین دینی آیینلره مئیللی اولماسینا بیر ایشاره ایدی. ساعدی کیتابین 10-جی صحیفه سینده یازیردی کی،کندین هر بیر گوشه‌سینده علی(س) محبتیندن بیر نیشان گؤرونور.یازیچی اؤزلرینی اهلی-حقّ آدلاندیران ایلخیچی ساکینلرینه خاص اولان موثبت خوصویصیتلر حاقدا یازیردی؛ " اونلار کیمسه‌یه و یاخود قروپا کین و نیفرت حیسّی ایله یاناشماییرلار.

عشق، محبت اونلارین آیینلری‌نین زینتیدیر. کیمسه اونلارا قوناق اولدوقدا ائولرینده نه وارسا قوناق اوچون تشکیل ائدیب سعیله خیدمت گؤستریرلر"
     اونون دیگر"خییاو و یا مشکین شهر" کیتابیندا آدی گئدن شهرین تاریخین، اونون تا‌نینمیش شخصیتلرینه گئنیش یئر آیریلیب. کیتابین خوصوصی بؤلوملرینده مشروطه موباریزلریندن اولان ایمام‌وئردی مشکینی،هابئله چار روسییاسی ایله دفعه‌لرله موحاریبه و صولح دارتیشمالاریندا اولان شاهسئون ائلینه گئنیش یئر آیریلیب. سونونجو مؤوضو یازیچی‌نین "توپ" آدلی روما‌نی‌نین سوژئت خطی اولموشدور.

       کیتابدا ساعدی‌نین سیاسی-ایجتیماعی و تنقیدی باخیشلاری دا عکس اولونوب. تاریخی یئرلری، گؤزل طبیعتی و زنگین طبیعی رئسورسلاری ایله توریستلری جلب ائدن، آذربایجا‌نین افسانوی داغی اولان ساوالا‌نین اتگینده یئرلشن بو منطقه‌یه مرکزی دؤولتین لاقئید یاناشماسینی یازیچی کسکین تنقید ائدیر و منطقه‌‌نین اهالیسی‌نین آج و سفالت ایچینده یاشاماسینا آجیییر.

      ساعدی‌نین آذربایجان منطقه‌لری ایله باغلی باشقا مونوقرافییاسی دا وار. "قاراداغ" آدلانان اثر بو گونه‌دک چاپ ائدیلمه‌ییب. کیتابدا آذربایجا‌نین بؤیوک منطقه‌سی اولان قاراداغ تصویر ائدیلیر. بو مونوقرافییا‌نین بیر قیسمی 1972-جی ایلده "کلئیبر" ،"مرند" ،"اهر" ،"خوی" و "اورمییه" "پیک جوانان" آدلی ژورناللاردا نشر اولونموشدور.

       خالق ادبیاتیندان بهره‌له‌نن ساعدی "بیلده یاس"اثرینی داستان اوسلوبوندا قلمه آلیب.یازیچی آیری-آیری حئکایه‌لردن عیبارت اولان حیصه‌لرده کند اهلی‌نین اوزلشدیگی موختلیف پروبلئملره و یوخاریدا اوتورانلارین اونلارا بیگانه‌لیگینی گؤسترمه‌یه چالیشیب. "قورخو و سکسکه"اثرینده ساعدی بیر یازیچی پسیخولوق کیمی یاراتدیغی اوبرازلاری‌نین تیمثالیندا اینسانلارین موناسیبتلرینه هوپموش قورخو و سکسکه‌دن دانیشیر.

      "دندیل"اثرینده حادیثه‌لر ماراغا شهرینده جریان ائدیر. وطن یادلارا اصلینده،حاکیمیتده اولانلارین الیله ساتیلیر،- بو یازیچی‌نین اثرین سونوندا گلدیگی قناعتیدیر.اثرده تصویر اولونان فاحیشه اوبرازی دا دولاییسی ایله اؤلکه‌‌نین بیر نؤوع سیموولودور. بیر آمئریکالی اجنبییه بزه‌دیلیب تقدیم ائدیلن قادین اصلینده یوردون ایشغالچیلارا تسلیم ائدیلمه‌سینه بیر ایشاره‌دیر. ساعدی بوتون بونلارلا دئمک ایسته‌ییر کی، نه قدر کی، وطنه دگر وئریلمیر،هر گلن اجنبی اونونلا فاحیشه کیمی رفتار ائده‌جک.

      غلامحسین ساعدی "شهرده بیر غریب" ، "توپ" "گولر اوزلو تاتار" کیمی رومانلارین مؤلیفیدیر. بونلاردان باشقا اونون" اؤلوم یئری"(چاپ اولونمامیشدیر) " سینیقچی" ( ناتمام اثر) و دیگر اثرلری ده مؤوجوددور ساعدی‌نین اثرلری‌نین بیر چوخو 1995-جی ایلدن سونرا دوستلاری‌نین کؤمگی ایله چاپ ائدیلیر.

 

پانتومیم اثرلری یازیچی‌نین رئژیمه قارشی بؤیوک پروتئستی،سسسیز بیر اعتیراضی ایدی.

       پانتومیم- یونانجا تقلید ائتمک معناسی‌نینی وئریر، صحنه صنعتی‌نین بیر نؤوعودور. بیر چوخ شرق اؤلکه‌لری تئاترلاریندا قدیمدن گئنیش یاییلمیشدیر. آوروپادا یارانماسی قدیم یونانیستان و روما تئاتری ایله باغلیدیر. اون دوققوزنجو عصرده موستقیل تئاترفورماسی کیمی اینکیشاف ائتمه‌یه باشلاییب. باشلیجا اولاراق میمیکا، ایفاده‌لی حرکتلر واسیطه‌سیله یارادیلیر.بو اینجه‌صنعت نؤوعو عئینی زاماندا بد‌نین میمیکا،ژئست،دانیشیق آهنگی ایله یاناشی، اینسا‌نین پسیخی وضعیتی‌نین،اونون حیسلری‌نین ایفاده واسیطه‌سیدیر. غلامحسین ساعدی‌نین 10-دان آرتیق پانتومیم اثری وار. مؤعتبر تنقیدچیلرین فیکرینه گؤره غ.ساعدی‌نین اثرلری ایچریسینده ان اوغورلو اولانی پانتومیم ژانریندا یازدیقلاریدیر.اونون بو ژانری سئچمه‌سی تصادوف ایدیمی،و یا ضرورتدن ایره‌لی گله‌رک دوغموشدو؟سوالا جاواب وئرمک اوچون بیر چوخ مطلبلری آچماق گرکدیر.

      ساعدی تبریزده دوغولموشدو. دیل پروبلئمی ایله ایلک دفعه مکتبه گئدنده قارشیلاشمیشدی. مکتبده اوشاقلیقدان ائشیدیب دانیشدیغی دیلده دئییل، یاخشی آنلامادیغی بیر دیلده اوخومالی ایدی. بو 6-7 یاشلی اوشاق اوچون لاپ ایشگنجه‌یه‌ چئوریلمیشدی. بونونلا باغلی چکدیکلری اوزون ایللر اونو ترک ائتمه‌دی. سونرالار او ایللرله باغلی خاطیره‌لرینده یازاجاقدی کی،" هر گون مکتبه گئتمک عذاب و ایشگنجه اولوردو. سانکی اوشاغی هر گون ساکینلری یاجوج-ماجوج دیلینده دانیشان آدایا تحویل وئریردین. و بو غریبه ساکینلرین دیلینی باشا دوشمه‌مک، تؤهمتله یاناشی بؤیوک خیفّت و خجالته سبب اولوردو. آنا دیلینده دانیشماق ایسه سؤیود چوبوغو ایله بالاجا اللرین اورتاسینا دؤشمک کیمی جزالارلا نتیجه‌له‌نیردی. شوبهه‌سیز بئله ایشگنجه‌لردن اوزاق قالان فارس مکتب­لیلری ایستیراحت و تعطیل گونلریندن داها چوخ درس و مکتبدن حضّ آلیردیلار.

بئله‌جه، آذربایجان بالالارینا مکتب، عئلم و تحصیل اوجاغیندان داها چوخ زور گوجونه خاریجی دیل اؤیرنمک زوناسی ایدی…
      ائلجه‌ده ساده جاماعات قزئتلری، شهرین دیوارلارینداکی ائلانلاری اوخویوب باشا دوشمک اوچون قاپی-قاپی دوشوب ترجومه‌چی تاپمالی ایدی. خوصوصیله، کینوتئاترلار لاپ معرکه اولوردو. موباغیله‌سیز تبریزین کینوتئاترلاریندا «پئشکار ترجومه‌چی»لرین سسی کینونون سسیندن اوجا اولوردو، یالنیز سسسیز فیلملر گئدنده هامی اوروج توتموش کیمی اوتوروب مات-مات باخیردیلار…"

       بو سسسیز فیلمه باخانلارین آراسیندا یئنی‌یئتمه غلامحسین ده اولوردو. و فیلمده باش وئرنلری ترجومه‌سیز،سؤزسوز آنلاماغین لذتینی هم یئرلیلری کیمی او دا یاشاییردی…

     گؤروندویو کیمی اونون پانتومیم ژانرینا موراجیعتی تصادوفی دئییلدی. ساعدی شاه رئژیمی‌نین آزربایجان دیلینه توتدوغو دیوان نتیجه‌سینده منسوب اولدوغو میلّتی‌نین یاشادیغی آجیلاری پانتومیم واسیطه‌سیله وئرمه‌یه چالیشمیشدی .ساعدی آذربایجانلی ایدی و ساعدییه گؤره" بوتون آذربایجانلیلار(گونئی آذربایجان نظرده توتولور.پ‌م.) دوغولان گوندن دیلسیز ایدیلر… بو سببدن ده آذربایجان ضیالیلاری ادبی اثرلرینی آنا دیللینده یازیب یارادا بیلمیردی."اهالیسی‌نین اکثریتی آنا دیلیندن محروم اولان خالقین دانیشیغی بیر نؤوع پانتومیم اویونونا بنزه‌ییر-بو ساعدی‌نین گلدیگی قناعت ایدی. ساعدی آنا دیلیندن محروم اولماسینی ساغالماز بیر یارا کیمی بوتون عؤمور بویو اؤز سینه‌سینده داشیدی.یازدیغی بدیعی اثرلرینده ده، پوبلیسیستیک یازیلاریندا دا دایم بو مؤوضویا توخونوردو.

     دوکتور ساعدی پانتومیملرینی پیئسلری کیمی "گوهر مراد" ایمضاسی ایله چاپ ائتدیرمیشدیر. ایران ادبیاتیندا گؤوهر مورادین معنا و مضمونو گئنیشدیر. میفلشدیریلمیش گؤوهر موراد آدی ائله الچاتماز آمال و آرزولارلا باغلیدیر کی، ،بوتون اینسانلار تاریخ بویو اونون آختاریشیندا اولموش، لاکین اونا یئتمک،چاتماق سعادتی چوخ آزاداما مویسّر اولموشدو.

       ساعدی‌نین یارادیجیلیغینی آراشدیران جواد مجابی یازیردی کی،ساعدی‌نین هر بیر پانتومیمی عوصیانلا دولو لعنتلنمیش کابوسدور. ساعدی‌نین یاشانتیلاری ایله باغلی ذهنینده عکس اولونموش خیاللارین، فانتازییالارین تصویریدیر.

       ساعدی‌نین پانتومیملری "آدسیز و آیدین اولمایان قورخو" ،"قورخو و سکسکه" و "بیلده یاس" آدللاری آلتیندا بؤیوک صنعتکارلیقلا یازیلان موجرّد حئکایه‌لر سیلسیله‌سیدیر. بو پانتومیملرده، فرد رئال وضعیتدن خیلاص اولماق اوچون چارپیشیر. دوکتور ساعدینی جنوبی آذربایجان و ایران ادبیاتیندا پانتومیم بانیسی حساب ائتمک فیکریندن اوزاغیق.آما ساعدی‌نین بو نؤوع مئتودا،ژانرا جیدی یاناشاراق چوخ اهمیتلی اثرلر یازان ایلک یازار اولماسی شوبهه‌سیز ایدی. پهلوی رئژیمی دؤورونده بو نؤوع ادبی یازیلارن موناسیب یازی اوسلوبو ساییلیردی.. پانتومیم اثرلری یازیچی‌نین رئژیمه قارشی بؤیوک پروتئستی،سسسیز بیر اعتیراضی ایدی.

      "ورزیل ا‌لی چوماقلیلاری"آدلی پیئس ساعدی‌نینن مشهور اثرلریندندیر. پیئسین مؤوضوسو ساده اولسا دا عئینی حالدا درین و دوشوندوروجودور. ورزیل اهالیسی آللاهین قضا و قدرین، او جومله‌دن بوتون درد-بلالارین گؤیدن گلمه‌سینه اینانیرلار. بو درد- بلا‌نین دا چاره‌سینی ائله گؤیلرده آختاریرلار. اونلار او قدر عاوامدیرلار کی، بیر دسته وحشی قابانلاری دا قووماقدا عاجیزدیلر. اونلار سیلاحدان ایستیفاده ائتمگی بئله باجارمیرلار. اهالی‌نین هر بیری اؤز یئری‌نین و اکینی‌نین فیکرینده‌دیر. گئجه سحره کیمی دوعا ائدیرلر کی، وحشی قابانلار اکین ساحه‌لرینه هوجوم ائتمه‌سینلر. کیمسه اطرافینی، اؤز قونشوسونو دوشونمور. هامی یالنیز اؤزو اوچون اللشیر.ورزیللیلر بلادان قورتولماغین چاره‌سینی-اجنبییه اوز توتماقدا گؤرورلر. اونون وئردیگی مصلحته عمل ائتدیکدن سونرا بیر نؤوع "یاغیشدان چیخیب یاغمورا دوشورلر". وحشی قابانلاردان قورتولسالار دا،"اینسان وحشیلیگیندن"-تاماهدان، آجگؤزلوکدن قورتولا بیلمیرلر.یازیچی بورادا بوتون دؤورلرده خیردا دؤولتلر اوچون آکتوال اولان بیرپروبلئمه توخونور؛ وطنین طالعیی وطنداشلارین اؤز الینده اولمایینجا، اونلارین باشی قالما-قالدا اولاجاق. اجنبیلردن یاردیم ایستمکله ،اؤلکه‌نی خیلاص ائتمک مومکون دئییل. ان خوش نیتله اؤلکه‌یه‌ گلن اجنبیلر، ایمکان دوشن کیمی وطنی تالاییب آپاراجاقلار. لازیم گلدیکده لاپ اؤزلری نیتده اولان باشقا اجنبیلرله دیل تاپاجاقلار.

   غرب یازیچیلاری‌نین اثرلرینده‌کی موجررد تصویرلری( ایستر مکان، ایسترسه ده پسیخولوژی،سوسیال-ایجتیماعی باخیمدان) عادی کوتله باشا دوشمور،بئله اثرلر اونلارین چوخو اوچون یاددیر. بو اثرلرده عومومیتله خیالی یئرلر، نامعلوم و یا میفیک قهرمانلار سیرّلی ماغارالار و قصرلردن سؤز گئدیر و بو دا اهالی اوچون درک ائدیلمزدیر.
     اونون 7 روما‌نیندان ایندییه‌دک 3-و چاپ اولونوب. ساعدی‌نین اثرلرینده آغیر ایجتیماعی تنقیدلره یئر وئریلدیگینه گؤره، ایران حؤکومتلری اونون کیتابلاری‌نین چاپینا مانعه تؤره‌دیر و سئنزورا تطبیق ائدیردی. ساعدی، فیکیرلری‌نین سئنزورادان کئچمه‌سی‌نین قارشیسینی آلماق اوچون بعضی کیتابلارینی یئنی آدلارلا چاپ ائتدیرمه‌یه چالیشیردی.

     ایراندا اونون یازدیغی سسئناری اساسیندا اوچ فیلم چکیلیب. بو اوچ فیلم "گاو" (اؤکوز)، "اؤزگه‌لر حوضوروندا ساکینلیک" و "میینا دایره‌سی"ایدی. ایران ایسلام اینقیلابیندان اوّل اونون "گاو" آدلی کیتابی و فیلمی ضیالیلار آراسیندا درین ایز بوراخمیشدی. بو کینوفیلم او قدر تاثیره سبب اولموشدو کی، حتّی کینونو حارام بیلن آیت‌الله‌لار بئله اونا باخیب و سئومیشدیلر. آیت‌الله خمینی ده "گاوی" بینمیش و اونو ایران کینوفیلملری‌نین ان گؤزل نومونه کیمی دیرلندیرمیشدی.

     "لئیلاج" ،"توی" ،"اینتیظار" ،"دونیا‌نین ان یاخشی باباسی" ،"ورزیل الی چوماقچیلاری" ،"مشروطه اینقیلابیندان بئش پیئس" ،"آیدینلیق ائو" ،"اودوزانا وای اولسون" ،"گؤز گؤزه موقابیل" ،"یازماغین گله‌جگی" ،"بیز ائشیتمیریک" ساعدی‌نین تا‌نینمیش درام اثرلریندندیر

       ساعدی‌نین 70-ه یاخین چاپ اولونموش و اونلارلا هله نشر اولونمامیش اثرلری وار. چوخشاخه‌لی یارادیجیلیغا مالیک اولان ساعدی‌نین ایرثینه 17 رومان و حئکایه‌لر، 6 مونوقرافییا و مقاله‌لر توپلوسو، 4 ترجومه اثری، 3 سسئناری، رئداکتورلوغو ایله نشر اولونان 6 نؤمره «الیفبا» درگیسی، تئاتر، ادبییات، سییاست و میلّی مسله حاقّیندا نئچه-نئچه مقاله‌لرداخیلدیر.

       بو دا ماراقلی و دوشوندوروجودور کی، ایرا‌نین تا‌نینمیش یازیچیسی هوشنگ گلشیری ساعدی‌نین قابریئل قارسییا مارکئسدن اوّل،میستیک رئالیزم اوسلوبوندا یازان بیر یازیچی اولدوغونو دئییب.

       فرانسادا موهاجیرحیاتی یاشایان دوکتور غلامحسین ساعدی1985-جی ایل نویابر آیی‌نین 23-ده اللی یاشیندا ایکن وفات ائتمیش، پاریسین پئر-لاشوز قبریستانلیغیندا دفن ائدیلمیشدیر.

کؤچورن: عباس ائلچین

https://t.me/Adabiyyatsevanlar
لاکین " ورزیل الی چوماقلیلاری " پیئسینده هئچ بیر تا‌نینمامیش گوج، هئج بیر نامعلوم زامان و مکاندان سؤز گئتمیر. اثر ساده دیلده تانیش رئاللیقلاری عکس ائتدیریر. حتّی، وحشی قابانلارین کنده هوجومو دا طبیعیدیر. اونا گؤره کی، ورزیل قصبه‌سی داغلارین اتگینده یئرلشیر و بو مکان اونلارین گیزلندیگی یئردیر.

      ساعدی‌نین بو پیئسینده ده باشقا اثرلرینده اولدوغو کیمی قهرمانلار عادی اینسانلاردیر. هامیسی او کندلیلردیر کی، ایران و یا دونیا‌نین باشقا اؤلکه‌لری‌نین کندلرینده یاشاییرلار. ائله بونا گؤره ده ساعدی‌نین اثرلری‌نین اوخوجوسو چوخدور. اثر ایرا‌نین شهرلری‌نین اکثریتینده تاماشایا قویولدو. ایرا‌نین بؤیوک یازیسیچی جلال آل احمد بو اثرله تانیش اولدوقدان سونرا سؤیله‌میشدی کی، قلم صنعتی عالمینده عبانی باغیشلاماق اولسایدی، من اؤز عبامی چیخاریب ساعدی‌نین چیینینه سالاردیم.

      "ورزیل الی چوماقلیلاری" آدلی پیئسی شؤهرت قازاندیقدان اثر اساسیندا رئژیسسور جعفر والی فیلم چکدی.آرادان آز کئچمه‌دی کی، ایرا‌نین مشهور رئژیسسورو داریوش مهرجویی ساعدی‌نین " بیلده یاس" حئکایه‌لر توپلوسوسدان "اؤکوز" آدلی بیر فیلمی ائکرانلاشدیردی. بوفیلم بوگون ده ایرا‌نین کینو صنعتینده اؤزونه‌مخصوص یئر توتور. کینو تنقیدچیلری‌نین بیر چوخو بئله فیکیرده‌دیرلر کی، " اؤلکه‌‌نین کینو صنعتی‌نین اوسلوبونون دییشمه‌سینده هئچ بیر کینوفیلم "اؤکوز"" قدر تاثیر ائدیجی گوچه مالیک اولماییب."اؤکوز" فیلمی‌نین یارانماسیندان سونرا ایرا‌نین کینوتئاترلاری ایجتیماعی-سیاسی مضمون کسب ائتدی.عومومیتله، غ.ساعدی‌نین اثرلری اؤلکه‌‌نین ادبی-مدنی موحیطینده بیر اینقیلابا سبب اولموشدو. اثر ضیالیلارین باخیشلارینا درین تاثیر ائتمیشدی؛ علی الخصوص رئژیسسورلار داها یونگول و دایاز مضمونلو سوژئتلردن ایستیفاده ائتمیردیلر.

     مؤعتبر ا‌دبیاتشوناسلار اونون"بیلده یاس" سیلسیله حئکایه‌لرینی سئحیرلی رئالیزمین پارلاق نومونه‌سی کیمی قییمتلندیرمیشلر.

     "چئخوو هئچ واخت یاخشی بیر رومان یازا بیلمه‌دی. او، اؤز ایتی درّاکه‌سی ایله موشاهیده ائتدیکلرینی ذهنینده ساخلاماغی باجارمیردی. او،پارچالانمیش روح و جانلاری او یئره قدر ساخلاماغی باجاریردی کی، یالنیز اونلاردان قیسا حئکایه‌لر یاراتسین. ائله بو سببدن او رومان یازماغی باجارمیردی" ائله بیل کی، نابوکوو بو سؤزلری چئخوو دئییل، ساعدی حاقدا یازمیشدی. دوغرودان دا ساعدی‌نین رومانلاری دیگر ژانردا یازدیغی اثرلری کیمی اوغورلو آلینمیردی. ساعدینی یاخیندان تانییانلارین سؤیله‌دیگینه گؤره ساعدی تلَسکن و حؤوصله‌سیز ایدی. چالیشیردی کی، اثری تئز بیتیرسین. ائله بونا گؤره ده سونرادان رومانلاری‌نین اوزرینده ایشله‌ییب اینکیشاف ائتدیرمه‌یه صبری چاتمیردی.

      موصاحیبه‌لریندن بیرینده بو باره‌ده یازمیشدی کی،حقیقتن من هله ده خیاللاریمین میندن بیرینی یازا بیلمه‌میشم. اونا گؤره کی، همیشه یاشاییشیم تلاتوملو اولموشدور. نه قدر خیاللاریمین قارشیسینی آلماق ایسته‌ییرمسه، یئنه ده اونلار ذهنیمی بیر قورخونج کابوس کیمی مشغول ائدیرلر… دوکتور ساعدی جمعی 49 ایل عؤمور سوروب.او ائله بیل اؤنجه‌دن آز یاشایاجاغینی بیلیردی، اونا گؤره ده همیشه تله‌سیردی.بو حاقدا دوستو فرج اله شفایا یازیردی:" تلسمک همیشه منه آغیر ضربه وورموشدور. هر ایشی باشلایارکن ایسته‌میشم کی،اونو تئز قورتاریم، اوندان تئز خیلاص اولوم. بیر حامیله قادین کیمی دوغماغا تلسمیشم. ائله بو سببدن ده اؤلو اوشاق دوغموشام. ایندی قرارا گلمیشم کی، تلسمه‌یم."

 

ق.مارکئس،ف.کافکا، و قی دئ موپاسسان و غ. ساعدی

      ساعدی‌نین یازدیقلاری ایله ق. مارکئس کافکا ،ساموئل بئکت و قی دئ موپاسسا‌نین یازدیغی اثرلر آراسیندا بیر اوخشارلیق وار. بو اثرلرلر فاناتیزم، جهالت، قورخو و فلاکت بورولغا‌نینا دوشموش اینسانلارین وضعیتینی تصویر ائدیر. اونلار یالنیز طالعیین حؤکمونه تسلیم اولاراق یاشاییرلار.ساعدی‌نین یارادیجیلیغینی آراشدیران دوکتور غلامرضا تبریزی ساعدینی باشقا یازیچیلاردان فرقلندیرن اساس جهتلردن بیری کیمی اونون ایجتیماعی و اینسانی دگرلره حاق وئرمه‌سینی اؤنه چکیر.بونونلا یاناشی یازیر کی، اونون تنقیدی-ساتیریک اوسلوبا سؤیکه‌نن یازیلاری کوتله‌نی حرکته گتیریر، اونو آییلدیر، اؤز حاقی-حوقوقو اوغروندا موباریزه‌یه سسله‌ییر.

       غلامحسین ساعدی‌نین اثرلری‌نین چوخو فارس دیلینده اولسا دا اونون یاخین دوستو اولان دوکتور فرنودون قئید ائتدیگینه گؤره، مرحوم یازیچی اوچون آذربایجان تورکجه‌سینده یازماق داها راحات ایدی. دوکتور فرنودا گؤره اونون آذربایجان دیلینده کیتابلاری و تدقیقاتلاری اولسا دا، او دؤورده آذربایجان دیلینده یازی و نشرله باغلی پروبلئملره اولدوغو اوچون ساعدی اثرلری‌نین چوخونو فارس دیلینده یازیماق مجبوریتینده ایدی