باش ساغلیغی
تانینمیش گنج بسته کار«توحید نوروزی» ابدی اولاراق بیزدن آیریلدی.
بوگون سحر تبریز شهرینده یاشایان مشکینلی گنج بسته کار، باغلاما اوستادی« توحیدنوروزی» قلبی آنفارکتوس اساسیندا 35 یاشیندا حیاتاگوز یومدو، بو آجی خبر بوتون صنعت اهالیسینی اورکدن سارسیتدی.
ادبیات سئونلر بو واختسیز وعدهسیز آیریلیغی نوروزی عائیلهلرینه، موسیقی، ادبیات خادیم لرینه آدی قالارقی توحیدین دوسلارینا، قوهوم- اقرباسینا تسلیت دئییب، باش ساغلیغی وئریر.
ادبیات سئونلر 1400/10/11
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
تانینمیش گنج بسته کار«توحید نوروزی» ابدی اولاراق بیزدن آیریلدی.
بوگون سحر تبریز شهرینده یاشایان مشکینلی گنج بسته کار، باغلاما اوستادی« توحیدنوروزی» قلبی آنفارکتوس اساسیندا 35 یاشیندا حیاتاگوز یومدو، بو آجی خبر بوتون صنعت اهالیسینی اورکدن سارسیتدی.
ادبیات سئونلر بو واختسیز وعدهسیز آیریلیغی نوروزی عائیلهلرینه، موسیقی، ادبیات خادیم لرینه آدی قالارقی توحیدین دوسلارینا، قوهوم- اقرباسینا تسلیت دئییب، باش ساغلیغی وئریر.
ادبیات سئونلر 1400/10/11
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«رامیز روشن»
دونیا نه گونده یدی نه گونه قالدی،
اومید نه آللاها نه دینه قالدی،
کیم آخی دونیانی بو گونه سالدی،
کیم سالدی دونیانی قوز قابیغینا؟!
گون گلر دونیانین بوزو چارتلایار،
دونیایا باخانین گؤزو چارتلایار...
نغمه سی دئشیلر، سؤزو چارتلایار،
شاعیرلر سیغیشماز سؤز قابیغینا.
عؤمرون آخیرینا آز قالیر داها،
بیر ـ بیر تانیییرام دوستلاری داها،
آچیلیر هامی نین آستاری داها،
چیخیر یاواش ـ یاواش اوز قابیغینا.
...گوجلویم، یازیغام اؤز ایچیمده من،
هامی دان اوزاغام اؤز ایچیمده من،
قبریمی قازارام اؤز ایچیمده من،
آدیمی یازارام اؤز قابیغیما...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
دونیا نه گونده یدی نه گونه قالدی،
اومید نه آللاها نه دینه قالدی،
کیم آخی دونیانی بو گونه سالدی،
کیم سالدی دونیانی قوز قابیغینا؟!
گون گلر دونیانین بوزو چارتلایار،
دونیایا باخانین گؤزو چارتلایار...
نغمه سی دئشیلر، سؤزو چارتلایار،
شاعیرلر سیغیشماز سؤز قابیغینا.
عؤمرون آخیرینا آز قالیر داها،
بیر ـ بیر تانیییرام دوستلاری داها،
آچیلیر هامی نین آستاری داها،
چیخیر یاواش ـ یاواش اوز قابیغینا.
...گوجلویم، یازیغام اؤز ایچیمده من،
هامی دان اوزاغام اؤز ایچیمده من،
قبریمی قازارام اؤز ایچیمده من،
آدیمی یازارام اؤز قابیغیما...
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
طنز :« بویوک آغا افندی»
شیشیتمه
سن اونو دئیسن ... - سلام جئیرانباجی بازاردان گلیسن؟ نه تئز قاییتدین هله ساعات اون بیر اولمویوب، نه آلمیسان؟ - سلام، باجین اؤلسون باجی، بیزیم کیشیلریمیز کیشی دئیللرکی، دهدهم یاندی، قوْلدان دوشدوم تونبهتینـین اوغلو دئیهسن ات یئمهسه عملی آشماز! بیرآز اتدن قیویر زیوردان آلمیشام، سن هارا؟ - بازارا گئدیردیم، ات آلاجاغام. آللاهدان گیزلین دئییل سندن نه گیزلین، بیز ار آرواد گونده بئش کیلو ات یئمهساخ دولانانماریق. بیزیم کیشی اتسیز خورهیه اصلاً دیلینده وورماز. - سن اوْنو دئییرسن، کیشیلرین تیفاغی داغلیسین. او بیرزاد دئییل کی. بیزیم کیشی هرگون تکجانینا بئش کیلو اتی ائله صوبحانیه بیر یئرده یییهر دورار آیاغا. - سن اوْنو دیییرسن؟ آی جیران باجی او نمنهدیر کی، بیزیم قردشگیل بیر آزدا اوشاقلیدیلار، گونده ناهار بیر قویون کسمسهلر ائولرینده قان سو یئرینه گئدهر. - سن اوْنو دیییرسن؟ جاوان جانیوا آند اوْلسون، بیزیم قولامحوسئن هرگون ساعات دؤردده گئدهر ساللاخخانیه بیر جانلی بیزو کسدیریب گتیرهر ائوه کلّهپاچاسین صوبحانیه، قالانیندا ناهاراجا یاوانیاوان اوجاق اوسته ییییب دورارلار آیاغا. اوغلانلارینین پئیسری ائلهبیل مال پئیسریدیر. اویان بویانا دؤنمز. - سن اوْنو دیییرسن؟ رحمتلیغین قیزی خبرین یوخدور بیزیم یوسوفگیلدن دئسم اینانماسان. یالان دییهنین ائوی ییخیلسین، بالالاری اؤلسون، دونن سحر یئکه بیر اینهک کسمیشدیلر، ناهار چاغی ائولرینده ات اوسته داوایدی. خرابادا بیر پونزا ات تاپـیلمیردی. گؤزه سورتماغا ائوی ییخیلمامیشلار ائلهبیل اؤژدورلهر. - سن اونو دیییرسن؟ یازیق گؤرمهمیسن کی یالان دئسم بئله سحره چیخمیییم، اوچ بالامین جانـینا آند اولسون، بو اؤلو اوزومه باخاسان، بیزیم زولئیخاگیل گونده ناهارا بیر دهوه، شاما بیر دهوه، ناهارا بیر دهوه شام بیر دهوه. دییییرم قارینـیز شیشسین بیر بئله اتی نجور ییییرسیز آخی؟ - سن اونو دیییرسن. کاش بیر دفعه یولون دوشه بیزیم رجبگیله گؤرهسن یئماخ نهجور اولار. باخماها اونون بیر قاریش بویونا، یالان دئسم ایکی گؤزوم کور اولسون. سنین جانـیوا، بالالاریمین جانـینا. بالالاریوین جانـینا جوان قارداشیمین جانـینا، جاوان قارداشـیوین جانـینا آند اولسون دیلیم لال اولسون ایه بیر کلمه یالان دئسم، نفر حئسابی هرگون آداما صوبحانیه دهوه ناهارا دهوه، شاما دهوه یئمهسهلر او گون آخشام اولماز. تونبهتینـین قیزینا دیییرهم آخی نه خبریزدیر؟ بیر بئله دهوه یییهرلر؟ دهوه یئماخدان اؤزوزده دهوه اولموسوز. موْیدا دئییر قردهشـیوه دئ با، بیر گون دهوه پیشرمهسم منی بوشار. باغیشلا جئیران باجی بیر آز ترتلسیک اولدو ایجازه وئرسن گئدیم ایندی کیشی ایشدن، اوشاخلار مدرسهدن گلهرلر. اه، کیشیلرین آتاسینا لعنت. قویمازلارکی آدام ایکی کلمه دانیشسین، سنده کی همیشه آدامین سؤزون یاری یاریمچیلیخ قویارسان.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
شیشیتمه
سن اونو دئیسن ... - سلام جئیرانباجی بازاردان گلیسن؟ نه تئز قاییتدین هله ساعات اون بیر اولمویوب، نه آلمیسان؟ - سلام، باجین اؤلسون باجی، بیزیم کیشیلریمیز کیشی دئیللرکی، دهدهم یاندی، قوْلدان دوشدوم تونبهتینـین اوغلو دئیهسن ات یئمهسه عملی آشماز! بیرآز اتدن قیویر زیوردان آلمیشام، سن هارا؟ - بازارا گئدیردیم، ات آلاجاغام. آللاهدان گیزلین دئییل سندن نه گیزلین، بیز ار آرواد گونده بئش کیلو ات یئمهساخ دولانانماریق. بیزیم کیشی اتسیز خورهیه اصلاً دیلینده وورماز. - سن اوْنو دئییرسن، کیشیلرین تیفاغی داغلیسین. او بیرزاد دئییل کی. بیزیم کیشی هرگون تکجانینا بئش کیلو اتی ائله صوبحانیه بیر یئرده یییهر دورار آیاغا. - سن اوْنو دیییرسن؟ آی جیران باجی او نمنهدیر کی، بیزیم قردشگیل بیر آزدا اوشاقلیدیلار، گونده ناهار بیر قویون کسمسهلر ائولرینده قان سو یئرینه گئدهر. - سن اوْنو دیییرسن؟ جاوان جانیوا آند اوْلسون، بیزیم قولامحوسئن هرگون ساعات دؤردده گئدهر ساللاخخانیه بیر جانلی بیزو کسدیریب گتیرهر ائوه کلّهپاچاسین صوبحانیه، قالانیندا ناهاراجا یاوانیاوان اوجاق اوسته ییییب دورارلار آیاغا. اوغلانلارینین پئیسری ائلهبیل مال پئیسریدیر. اویان بویانا دؤنمز. - سن اوْنو دیییرسن؟ رحمتلیغین قیزی خبرین یوخدور بیزیم یوسوفگیلدن دئسم اینانماسان. یالان دییهنین ائوی ییخیلسین، بالالاری اؤلسون، دونن سحر یئکه بیر اینهک کسمیشدیلر، ناهار چاغی ائولرینده ات اوسته داوایدی. خرابادا بیر پونزا ات تاپـیلمیردی. گؤزه سورتماغا ائوی ییخیلمامیشلار ائلهبیل اؤژدورلهر. - سن اونو دیییرسن؟ یازیق گؤرمهمیسن کی یالان دئسم بئله سحره چیخمیییم، اوچ بالامین جانـینا آند اولسون، بو اؤلو اوزومه باخاسان، بیزیم زولئیخاگیل گونده ناهارا بیر دهوه، شاما بیر دهوه، ناهارا بیر دهوه شام بیر دهوه. دییییرم قارینـیز شیشسین بیر بئله اتی نجور ییییرسیز آخی؟ - سن اونو دیییرسن. کاش بیر دفعه یولون دوشه بیزیم رجبگیله گؤرهسن یئماخ نهجور اولار. باخماها اونون بیر قاریش بویونا، یالان دئسم ایکی گؤزوم کور اولسون. سنین جانـیوا، بالالاریمین جانـینا. بالالاریوین جانـینا جوان قارداشیمین جانـینا، جاوان قارداشـیوین جانـینا آند اولسون دیلیم لال اولسون ایه بیر کلمه یالان دئسم، نفر حئسابی هرگون آداما صوبحانیه دهوه ناهارا دهوه، شاما دهوه یئمهسهلر او گون آخشام اولماز. تونبهتینـین قیزینا دیییرهم آخی نه خبریزدیر؟ بیر بئله دهوه یییهرلر؟ دهوه یئماخدان اؤزوزده دهوه اولموسوز. موْیدا دئییر قردهشـیوه دئ با، بیر گون دهوه پیشرمهسم منی بوشار. باغیشلا جئیران باجی بیر آز ترتلسیک اولدو ایجازه وئرسن گئدیم ایندی کیشی ایشدن، اوشاخلار مدرسهدن گلهرلر. اه، کیشیلرین آتاسینا لعنت. قویمازلارکی آدام ایکی کلمه دانیشسین، سنده کی همیشه آدامین سؤزون یاری یاریمچیلیخ قویارسان.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
«آتیلا کیشی زاده»
وارلیغین ماویلییی اپریدی پاسلاندی قاییت
گؤزله دی باخمادین هئچ آینادا کاسلاندی قاییت
تاخچادا توز بوروموش سازلاری کیم دیندیره جک
بابامین غئیرتی دیر تاخچادان آسلاندی قاییت
بو یاساق ساز دا منیم دوستاق اولان شعریم تک
بیر چیچکدیرکی قیشین شاختاسینی داندی قاییت
گله جکدیر دئیه تانریم سنی سؤز وئرمیش ایدی
آللاهین دا بو گئجه گؤزلری ایسلاندی قاییت
بیر یاشام لیق منه جان وئر بو قبیرلیک لردن
بابکین مئییتی نین اؤرتویو آل قاندی قاییت
چییرییب جمده ک اتیندن دلی سوو میصری قیلینج
ایلدیریم قایچی سی دیر لئش یئمه یی ماندی قاییت
گلسنه قان تولوغو توش ده قیلینجین دیلینه
گل ساعات بومباسی گل،گل قوزو قورباندی قاییت.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
وارلیغین ماویلییی اپریدی پاسلاندی قاییت
گؤزله دی باخمادین هئچ آینادا کاسلاندی قاییت
تاخچادا توز بوروموش سازلاری کیم دیندیره جک
بابامین غئیرتی دیر تاخچادان آسلاندی قاییت
بو یاساق ساز دا منیم دوستاق اولان شعریم تک
بیر چیچکدیرکی قیشین شاختاسینی داندی قاییت
گله جکدیر دئیه تانریم سنی سؤز وئرمیش ایدی
آللاهین دا بو گئجه گؤزلری ایسلاندی قاییت
بیر یاشام لیق منه جان وئر بو قبیرلیک لردن
بابکین مئییتی نین اؤرتویو آل قاندی قاییت
چییرییب جمده ک اتیندن دلی سوو میصری قیلینج
ایلدیریم قایچی سی دیر لئش یئمه یی ماندی قاییت
گلسنه قان تولوغو توش ده قیلینجین دیلینه
گل ساعات بومباسی گل،گل قوزو قورباندی قاییت.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
مجموعه فرهنگی هنری تالار تربیت باهمکاری انجمن موسیقی آذربایجان شرقی برگزار می کند.
شب «تار» آذربایجان و نکو داشت مقام هنری استاد« شهریار صدیق»
زمان: پنجشنبه 1400/10/23
ساعت: 18
مکان: تبریز میدان دانشسرا مجموعه فرهنگی هنری تربیت.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
شب «تار» آذربایجان و نکو داشت مقام هنری استاد« شهریار صدیق»
زمان: پنجشنبه 1400/10/23
ساعت: 18
مکان: تبریز میدان دانشسرا مجموعه فرهنگی هنری تربیت.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«رسول یونان»
اوزون منه قاطار بلیتی آلدین
اوزون چانتامی باغلادین
والیمه وئردین
هاچانادک الینی ترپه ده جکسن
آشاغی گتیر الینی
قوی گئدیم
ایللردیر یولون باشلانیشیندایام
وچینیمده یوواقوروبدور
بیر قارا قارقا.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوزون منه قاطار بلیتی آلدین
اوزون چانتامی باغلادین
والیمه وئردین
هاچانادک الینی ترپه ده جکسن
آشاغی گتیر الینی
قوی گئدیم
ایللردیر یولون باشلانیشیندایام
وچینیمده یوواقوروبدور
بیر قارا قارقا.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«دومان بختیاری»
قورخورام گوزلرین آوانقارد اولا
بیر گئجه منسیزجه دوشه یوللارا
آپارا داغیدا آیاق سسیمی
دمیر یوخولارا شوشه یوللارا
قورخورام قورخورام یازیمیز یانا
سینیردان سینیرا داشا دردیمیز
کسیله شعریمین چارا اللری
چئوریله مین واراق یاشا دردیمیز
قورخورام گؤزلرین گؤزومدن دوشه
یاپیشا الیمدن، آپارانمایا
دوشونه یاشامدا غریب بیر سسی
منی اؤز کؤکومدن قوپارانمایا
بو سوسیال قاپیدان، بو دار باجادان
گؤزله گؤزلرینی چیخیب قاچماسین
قاچسا دا هر گلن یادا یالتاغا
اورک باغلاماسین الین آچماسین
ساختا دونیامیزین، گؤز گیلهسینده
قاراسینی دوشون آغینی دوشون
ائلینین دردینی چک شله-شله
دوداغینی دوشون داغینی دوشون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
قورخورام گوزلرین آوانقارد اولا
بیر گئجه منسیزجه دوشه یوللارا
آپارا داغیدا آیاق سسیمی
دمیر یوخولارا شوشه یوللارا
قورخورام قورخورام یازیمیز یانا
سینیردان سینیرا داشا دردیمیز
کسیله شعریمین چارا اللری
چئوریله مین واراق یاشا دردیمیز
قورخورام گؤزلرین گؤزومدن دوشه
یاپیشا الیمدن، آپارانمایا
دوشونه یاشامدا غریب بیر سسی
منی اؤز کؤکومدن قوپارانمایا
بو سوسیال قاپیدان، بو دار باجادان
گؤزله گؤزلرینی چیخیب قاچماسین
قاچسا دا هر گلن یادا یالتاغا
اورک باغلاماسین الین آچماسین
ساختا دونیامیزین، گؤز گیلهسینده
قاراسینی دوشون آغینی دوشون
ائلینین دردینی چک شله-شله
دوداغینی دوشون داغینی دوشون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
«ناصر داوران»
اؤلوم ده بیر ایشدیر
اؤلوم گونده بیر گون یاخینلاشسا دا
یالان دئییل گؤزلرین.
سئوگی بیر ایشدیر
اؤلوم ده بیر ایش.
آنجاق اؤلومسوز سئوگی یوخ
سئوگیسیز اؤلوم.
بئله شئیلری
پارتیالارین مانیفستی،
ژنراللارین حربی دوشونجه لری
آراشدیرا بیلمز
بونو ساده جه گؤزوندن اوخومالیییق
فلسفه گؤزوندن باشلاییب آخی.
مزارلیغین یولو
شهرین دوز اورتاسیندان کئچیر
و سئودالی گنجلر
عزرائیلی بوینوزلو دوشونمورلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اؤلوم ده بیر ایشدیر
اؤلوم گونده بیر گون یاخینلاشسا دا
یالان دئییل گؤزلرین.
سئوگی بیر ایشدیر
اؤلوم ده بیر ایش.
آنجاق اؤلومسوز سئوگی یوخ
سئوگیسیز اؤلوم.
بئله شئیلری
پارتیالارین مانیفستی،
ژنراللارین حربی دوشونجه لری
آراشدیرا بیلمز
بونو ساده جه گؤزوندن اوخومالیییق
فلسفه گؤزوندن باشلاییب آخی.
مزارلیغین یولو
شهرین دوز اورتاسیندان کئچیر
و سئودالی گنجلر
عزرائیلی بوینوزلو دوشونمورلر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
حئکایه: #ایلان بالاسی
یازان:«واقیف ایسحاق اوغلو»
کوچورن:«ویدا حشمتی»
«حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
آشوت بیر چاپپا توت آراغینی باشینا چکییب، بورنو ایله ساغ قولتوغونون آلتینی اییلهدی.
سونرا دا درین نفس آلیب الی ایله چنهسینی سیغاللادی.
قولتوغونون آلتی ترلهمیشدی. ایت اییی گلیردی. آمما او، بو اییدن لذت آلاراق اوغلو آیوازا باخیب بیج-بیج گولومسهدی.
سونرا او، ایکینجی ایستیکانی آراقلا دولدوروب اوغلونو یانینا چاغیردی و بیر پارچا دونوز اتینی دیشینه چکیب، آغزینی مارچیلدادا-مارچیلدادا دئدی:
-صاباح آرساخا یولا دوشورسن. اورانی تورکلردن گؤز ببهیی کیمی قورویورسان. یوخسا آنان سیلوانین سودو سنه حلال اولماز. او بو سؤزلری دئیهرک آراق دولو ایکینجی چاپپانی باشینا چکدی و اوشاق کیمی کؤورهلدی. کؤورهله-کؤورهله اوغلونا باخدی، بیردن عاغلینا نه گلدی ایسه سندرلهیه-سندرلهیه اونا یاخینلاشدی، سونرا دا حیرصله بیلدیردی:
-آنا ایکی اوغول دوغوب، بیرینجی اوغلو داییسینا اوخشادی. گئدیب تئرورچولارا قوشولدو. سونرا دا سومقاییتدا دونیانی بیر-بیرینه قاتدی. آخیری نه اولدو؟ هئچ نه. آمما من اونون یولویلا گئتمهدیم.
قهرلهندی. سونرا دا فخرله دئدی:
-آتام منی آرساخا یولا سالاندا ائله سن یاشدا ایدیم. اون سککیز یاشیم تزهجه تامام اولموشدو. بیلیرسن آتام منه نه دئدی؟
-نه دئدی؟
آیوازی ماراق بورودو. گؤزلرینی آتاسینین دوداقلارینا دیکدی:
- آتام منه دئدی کی، سنین اولو بابان سوریهدن آرساخا گلندن اونون دا اون سککیز یاشی اولوب. سنین بابان آندرانیکین دستهسینده ووروشوب. یوزلرله تورکو قانینا قلتان ائلهییب. سونرا دا فرانسهیه قاچیب.
آشوت فخرله بیغلارینی تومارلاییب آندرانیکین دیواردان آسیلمیش پورترهسینه باخدی. آز سونرا سئوینجله بیلدیردی:
-آندرانیک بؤیوک ائرمنی خالقینین قهرمانیدی. قبری فرانسهدهدیر.
۱۹۹۱-جی ایلده گئدیب، اونون مقدّس قبرینی زیارت ائلهمیشم. قبری اوستونده آند ایچمیشم کی، من ده تورکلره قارشی آمانسیز اولاجاغام. اولدوم دا. ۱۹۹۲-جی ایلده آتام منی آرساخا گؤندردی. کندلری، شهرلری تالان ائلهدیک. خوجالیدا من اؤزوم اون ایکی اوشاغین باشینی کسدیم. ایکی گوندن سونرا ژنرال آندرانیک یوخوما گلدی. یوخودا باشیمی سیغاللادی. سونرا دا یاخامدان بیر مدال آسیب شیرین-شیرین گولومسهدی.
آیواز آتاسینا دقّتله قولاق آسیردی. آتاسی دانیشدیقجا اونون دا قلبینده انتقام حسّی باش قالدیریردی. بیردن او، غئیر-اختیاری اولاراق دیللهندی:
-آتا من ده ژنرال آندرانیک کیمی، سنین کیمی، قهرمان اولاجاغام. من ده تورکلره دیوان توتاجاغام. ان آزیندان، یوز نفر تورک اؤلدورمهسم، آنامین سودو منه حرام اولسون.
-جان اوغلوم، ایگید اوغلوم! دئیرکن آناسی سیلوا گلیب اوغلونو باغرینا باسدی. سیلوادان دونوز اییی گلیردی. دوز بیر ساعات بوندان اوّل ایکی دونوز بالاسینی قانینا قلتان ائتمیشدی. قانینا بلهدییی دونوز بالالارینی ایری بیر تاوادا قیزارداراق ائستولون(میز) اوستونه قویموشدو. بیر آزدان سونرا قوناقلاری اولاجاغیدی. دئیهنده، شااومیانلا آشوتون قارداشی آرتور گلهجکدی. شااومیان سیلوا ایله بیر مکتبده ایشلهییردیلر. ایکیسی ده تاریخ معلّمی ایدی و سؤز یوخ کی، آیواز دا آشوتون یوخ، شااومیانین بئلیندن گلمیشدی. آمما بونو هئچ کیم بیلمیردی. هئچ کیم بیلمیردی دئیهنده، مکتب دیرئکتورونون بو مسئلهدن خبری واریدی. بو خبر کنده یاییلماسین دئیه، سیلوا مکتب دیرئکتورونون دا ایستهیینی یئرینه یئتیردی.
-آفرین اوغلوم! آشوت نؤوبتی چاپپانی دولدوروب، دیللهندی:
-بیز یئددی رایون اشغال ائتدیک. هله گؤرولهجک ایشلریمیز چوخدو. هله بردهنی، ترتری، قوران بویو، آغجابدینی، یئرله یکسان ائلهمهمیشیک. بو مقدّس وظیفهنی سیز یئرینه یئتیرهجکسینیز. واخت گلهجک سنین اوغلون دا اؤز یاشیتلاری ایله بیرلیکده تاووزو، قازاخی، گدهبیی...اله کئچیرهجک. بیز "بؤیوک ائرمنیستان" قوراجاغیق. بونو من گؤررمهسم ده سن گؤرهجکسن اوغلوم!
آشوتون سئوینجدن گؤزلری یاشالدی. ساغ گؤزوندن بیر داملا یاش سوزولهرک الیندن توتدوغو آراق دولو ایستکانین ایچینه دوشدو.
-بو یاخشی علامتدیر. سیلوا اؤزوندن راضی حالدا گولومسهیهرک یان اوتاغا کئچدی.
آز سونرا اتهیی دیزلریندن چاتان ساری بیر دون گئییب، گئری قاییتدی. آشوت آروادینی ایلک دفعه گؤرموش کیمی حئیرتدن آغزی آچیق قالدی:
-"ساری گلین" دئیهرک پیچیلدادی. اللری اسدی. آراق دولو ایستکانی بیر تهر باشینا چکیب، آذربایجان دیلیندن اوخوماغا باشلادی.
"سنی منه وئرمزلر ساری گلین".
سیلوانی گولمک توتدو. "البته وئرمزلر" نازلاندی.
۱
یازان:«واقیف ایسحاق اوغلو»
کوچورن:«ویدا حشمتی»
«حاضیرلایان:«ادبیات سئونلر»
آشوت بیر چاپپا توت آراغینی باشینا چکییب، بورنو ایله ساغ قولتوغونون آلتینی اییلهدی.
سونرا دا درین نفس آلیب الی ایله چنهسینی سیغاللادی.
قولتوغونون آلتی ترلهمیشدی. ایت اییی گلیردی. آمما او، بو اییدن لذت آلاراق اوغلو آیوازا باخیب بیج-بیج گولومسهدی.
سونرا او، ایکینجی ایستیکانی آراقلا دولدوروب اوغلونو یانینا چاغیردی و بیر پارچا دونوز اتینی دیشینه چکیب، آغزینی مارچیلدادا-مارچیلدادا دئدی:
-صاباح آرساخا یولا دوشورسن. اورانی تورکلردن گؤز ببهیی کیمی قورویورسان. یوخسا آنان سیلوانین سودو سنه حلال اولماز. او بو سؤزلری دئیهرک آراق دولو ایکینجی چاپپانی باشینا چکدی و اوشاق کیمی کؤورهلدی. کؤورهله-کؤورهله اوغلونا باخدی، بیردن عاغلینا نه گلدی ایسه سندرلهیه-سندرلهیه اونا یاخینلاشدی، سونرا دا حیرصله بیلدیردی:
-آنا ایکی اوغول دوغوب، بیرینجی اوغلو داییسینا اوخشادی. گئدیب تئرورچولارا قوشولدو. سونرا دا سومقاییتدا دونیانی بیر-بیرینه قاتدی. آخیری نه اولدو؟ هئچ نه. آمما من اونون یولویلا گئتمهدیم.
قهرلهندی. سونرا دا فخرله دئدی:
-آتام منی آرساخا یولا سالاندا ائله سن یاشدا ایدیم. اون سککیز یاشیم تزهجه تامام اولموشدو. بیلیرسن آتام منه نه دئدی؟
-نه دئدی؟
آیوازی ماراق بورودو. گؤزلرینی آتاسینین دوداقلارینا دیکدی:
- آتام منه دئدی کی، سنین اولو بابان سوریهدن آرساخا گلندن اونون دا اون سککیز یاشی اولوب. سنین بابان آندرانیکین دستهسینده ووروشوب. یوزلرله تورکو قانینا قلتان ائلهییب. سونرا دا فرانسهیه قاچیب.
آشوت فخرله بیغلارینی تومارلاییب آندرانیکین دیواردان آسیلمیش پورترهسینه باخدی. آز سونرا سئوینجله بیلدیردی:
-آندرانیک بؤیوک ائرمنی خالقینین قهرمانیدی. قبری فرانسهدهدیر.
۱۹۹۱-جی ایلده گئدیب، اونون مقدّس قبرینی زیارت ائلهمیشم. قبری اوستونده آند ایچمیشم کی، من ده تورکلره قارشی آمانسیز اولاجاغام. اولدوم دا. ۱۹۹۲-جی ایلده آتام منی آرساخا گؤندردی. کندلری، شهرلری تالان ائلهدیک. خوجالیدا من اؤزوم اون ایکی اوشاغین باشینی کسدیم. ایکی گوندن سونرا ژنرال آندرانیک یوخوما گلدی. یوخودا باشیمی سیغاللادی. سونرا دا یاخامدان بیر مدال آسیب شیرین-شیرین گولومسهدی.
آیواز آتاسینا دقّتله قولاق آسیردی. آتاسی دانیشدیقجا اونون دا قلبینده انتقام حسّی باش قالدیریردی. بیردن او، غئیر-اختیاری اولاراق دیللهندی:
-آتا من ده ژنرال آندرانیک کیمی، سنین کیمی، قهرمان اولاجاغام. من ده تورکلره دیوان توتاجاغام. ان آزیندان، یوز نفر تورک اؤلدورمهسم، آنامین سودو منه حرام اولسون.
-جان اوغلوم، ایگید اوغلوم! دئیرکن آناسی سیلوا گلیب اوغلونو باغرینا باسدی. سیلوادان دونوز اییی گلیردی. دوز بیر ساعات بوندان اوّل ایکی دونوز بالاسینی قانینا قلتان ائتمیشدی. قانینا بلهدییی دونوز بالالارینی ایری بیر تاوادا قیزارداراق ائستولون(میز) اوستونه قویموشدو. بیر آزدان سونرا قوناقلاری اولاجاغیدی. دئیهنده، شااومیانلا آشوتون قارداشی آرتور گلهجکدی. شااومیان سیلوا ایله بیر مکتبده ایشلهییردیلر. ایکیسی ده تاریخ معلّمی ایدی و سؤز یوخ کی، آیواز دا آشوتون یوخ، شااومیانین بئلیندن گلمیشدی. آمما بونو هئچ کیم بیلمیردی. هئچ کیم بیلمیردی دئیهنده، مکتب دیرئکتورونون بو مسئلهدن خبری واریدی. بو خبر کنده یاییلماسین دئیه، سیلوا مکتب دیرئکتورونون دا ایستهیینی یئرینه یئتیردی.
-آفرین اوغلوم! آشوت نؤوبتی چاپپانی دولدوروب، دیللهندی:
-بیز یئددی رایون اشغال ائتدیک. هله گؤرولهجک ایشلریمیز چوخدو. هله بردهنی، ترتری، قوران بویو، آغجابدینی، یئرله یکسان ائلهمهمیشیک. بو مقدّس وظیفهنی سیز یئرینه یئتیرهجکسینیز. واخت گلهجک سنین اوغلون دا اؤز یاشیتلاری ایله بیرلیکده تاووزو، قازاخی، گدهبیی...اله کئچیرهجک. بیز "بؤیوک ائرمنیستان" قوراجاغیق. بونو من گؤررمهسم ده سن گؤرهجکسن اوغلوم!
آشوتون سئوینجدن گؤزلری یاشالدی. ساغ گؤزوندن بیر داملا یاش سوزولهرک الیندن توتدوغو آراق دولو ایستکانین ایچینه دوشدو.
-بو یاخشی علامتدیر. سیلوا اؤزوندن راضی حالدا گولومسهیهرک یان اوتاغا کئچدی.
آز سونرا اتهیی دیزلریندن چاتان ساری بیر دون گئییب، گئری قاییتدی. آشوت آروادینی ایلک دفعه گؤرموش کیمی حئیرتدن آغزی آچیق قالدی:
-"ساری گلین" دئیهرک پیچیلدادی. اللری اسدی. آراق دولو ایستکانی بیر تهر باشینا چکیب، آذربایجان دیلیندن اوخوماغا باشلادی.
"سنی منه وئرمزلر ساری گلین".
سیلوانی گولمک توتدو. "البته وئرمزلر" نازلاندی.
۱
ائله بو زامان حیهطده سس ائشیتدی. گلن شااومیان معلّم ایدی. اونون ایچهری گیرمهسی ایله آشوتون "هورا" دئیه قیشقیرماغی بیر اولدو. شااومیان معلّم خوفلانان کیمی اولدو. بیر آنلیق آیاق ساخلاییب، آشوتون "هورا" دئیه قیشقیرماغینین سببینی آنلاماغا چالیشدی. سونرا دا کئی-کئی آشوتون اوزونه باخیب، ساکیتجه اوتوراجاغا یاخینلاشدی. اوتوراجاقدا اوتوردوقدان سونرا بورنونو چکیب باشینی آشاغی دیکدی.
آشوت اونا یاخینلاشیب، آغزینین سویو آخا-آخا دئدی:
-معلّم، نییه قاش-قاباقلی اوتوروبسان؟
او، جواب وئرمک عوضینه باشینی قالدیریب، آیوازین اوزونه باخدی، قهرلهنن کیمی اولدو.
چوخ کئچمهدی، شااومیان معلّمین قاش-قاباغی آچیلدی. آراق دولو ایستکانی سول الینه گؤتوروب، ساغ الینی آیوازا توشلاییب، دانیشماغا باشلادی:
-اوغلوم، "صاباح آرساخا گئدیرسن. اونوتما، سنین دامارلاریندا منیم قانیم آخیر". دئمک ایستهییردی. سیلوانین اؤسکورمهگی ایله اؤزونو اله آلیب سؤزونه دوام ائلهدی:
-سنین دامارلاریندا ائرمنی قانی آخیر. ائرمنیلر عالی عیرقا منصوبدورلار. بونو اونوتما. اینانیرام کی، سنین سوراغین بردهدن، ترتردن، آغجابدیدن... گلهجک. "بؤیوک ائرمنیستان" دؤولتینین یارانماسیندا سنین ده پایین اولاجاق.
او سؤزونو بیتیرن کیمی آشوت یئنیدن "هورا" دئیهرک آیاغا قالخدی، سونرا دا گلیب شااومیان معلّمین بوینونو قوجاقلادی، اوزوندن اؤپوب، فخرله بیلدیردی:
-سن منیم قارداشیمسان.
شااومیان معلّم یئنه ده اؤزونو ایتیرن کیمی اولدو. یئنه ده اونو بو وضعیّتدن، سیلوانین اؤسکورمهگی خلاص ائلهدی.
مجلس گئجه یارییا کیمی دوام ائلهدی. او گئجه ایلان ووران یاتدی، آمما آیواز یاتا بیلمهدی. یوخوسو عرشه چکیلمیشدی. سحرین آچیلماسینی گؤزلهییردی.
گؤزلهییردی تئزلیکله آرساخا یولا دوشسون. او دا آتاسی کیمی آد-سان چیخارتسین، قهرمانلیق گؤرسهتسین. اونون دا آدی ژنرال آندرانیک کیمی تاریخ کیتابینا دوشسون. آیواز هم ده دوشونوردو، اونو باش ناظر پاشینیان موکافاتلاندیراجاق. او، "جیدیر دوزو"نده آراقدان ایچیب یاللی گئدهندن سونرا دئمیشدی، بردهنی، ترتری، آغجا بدینی... تورکلردن آزاد ائدندن سونرا راحات نفس آلاجاغام.
پاشینیانین "جیدیر دوزو"ندهکی چیخیشی فرانسهنین تلویزیون کاناللاریندا دفعهلر گؤرسهدیلمیش و سئوینجله قارشیلانمیشدی. حتّی بو بارهده پاشینیان تشکر مکتوبلاری دا گؤندرمیشدی. لیواندان بیر موللا ایسه پاشینیانا بئله بیر تئلئقرام وورموشدو:
"چوخ حؤرمتلی و سئویملی باش ناظر! شوشانین جیدیر دوزوندهکی رقصینیزه بؤیوک ماراقلا تاماشا ائلهدیم و داهییانا چیخیشینیزی دینلهدیم. حتی شوشی مسجدلرینده ساخلانیلان دونوزلارا دا سئوینجله باخدیم، اورهییم داغا دؤندو. عشق اولسون ائرمنی قارداشلاریمیزا. اورهییم سیزینله بیرگه دؤیونور. بیز قارداش ائرمنی خالقی ایله فخر ائدیریک. بؤیوک حؤرمتله: امام جعفرپور".
آیواز سحره یاخین یوخویا گئتدی. یوخودا گؤردو، "جیدیر دوزو"نده رقص ائلهییر. باش ناظر پاشینیان دا، فرانسه پرئزیدئنتی ماکرون دا اوردادیر. آمما او، نهدنسه قاش-قاباقلی گؤرونور. ائله بو زامان ماکرون اونا یاخینلاشیب، دئییر نه اولوب، قارداشیم؟
دریادا گمین باتیب؟ پاشینیان دا اوشاق کیمی هونکورهرک جواب وئریر، گؤرموسنمی شوشا الدن گئدیب.
-نئجه یانی الدن گئدیب؟
ماکرون گئری چئوریلیب شوشا شهرینه طرف باخماق ایستهیهنده آرخاسینی توتاراق یئره ییخیلدی. هامی اونا طرف باخاراق گولمهیه باشلادی.
یوخونون شیرین یئرینده آناسی اونو دومسوکلهیهرک یوخودان اویاتدی.
-قالخ، اوغول بیر آزدان یولا دوشهجکسن. گئجیکمک اولماز. آرساخ سنی گؤزلهییر.
آیواز گرنهشیب یئریندن دوردو.
***
آیواز گؤز آچماغا امکان تاپماییردی. سنگردن باشینی قالدیرا بیلمیردی. مایرو(سرهنگ) قئریقوریان راتسیا ایله باغیراراق دئییردی:
-تورکلر باشیمیزا اود یاغدیریر. بس روسلار هاردا قالدی؟
-بیر آز دا گؤزلهیین. نیکول پاشینیان نئچه گوندور کی، تئلئفوندان آسیلی قالیب. فرانسهیه، موسکووایا زنگ ائلهییب حربی کؤمک ایستهییر. حتّی او، جیبوتی رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی ایله ده دانیشیب. سومالییا، سئریلانکایا دا زنگ ائلهییب. هله سس-سمیر یوخدو.
مایرو قئریقوریانین باغیرماقدان اوز-گؤزو تورپ کیمی قیزارمیشدی. نه ائدهجهیینی بیلمیردی. نه دئیهجهیینی بیلمهدییی اوچون ده پاشینیانین عنوانینا سؤیوشلر یاغدیریردی:
-کؤپک اوغلو، بیزی آلداتدی. دئییردی. سیز هوجوما کئچین. بیر نئچه گونه بردهنی ده، ترتری ده اله کئچیردهجهییک. آمما نه اولدو؟ عسگرلرین چوخو دووشان کیمی قاچماغا باشلاییب. بیزی ایتی قووان کیمی قووورلار.
مایرو قئریقوریان باشینی اللرینین آراسینا آلیب اوشاق کیمی هونکوردو.
۲
آشوت اونا یاخینلاشیب، آغزینین سویو آخا-آخا دئدی:
-معلّم، نییه قاش-قاباقلی اوتوروبسان؟
او، جواب وئرمک عوضینه باشینی قالدیریب، آیوازین اوزونه باخدی، قهرلهنن کیمی اولدو.
چوخ کئچمهدی، شااومیان معلّمین قاش-قاباغی آچیلدی. آراق دولو ایستکانی سول الینه گؤتوروب، ساغ الینی آیوازا توشلاییب، دانیشماغا باشلادی:
-اوغلوم، "صاباح آرساخا گئدیرسن. اونوتما، سنین دامارلاریندا منیم قانیم آخیر". دئمک ایستهییردی. سیلوانین اؤسکورمهگی ایله اؤزونو اله آلیب سؤزونه دوام ائلهدی:
-سنین دامارلاریندا ائرمنی قانی آخیر. ائرمنیلر عالی عیرقا منصوبدورلار. بونو اونوتما. اینانیرام کی، سنین سوراغین بردهدن، ترتردن، آغجابدیدن... گلهجک. "بؤیوک ائرمنیستان" دؤولتینین یارانماسیندا سنین ده پایین اولاجاق.
او سؤزونو بیتیرن کیمی آشوت یئنیدن "هورا" دئیهرک آیاغا قالخدی، سونرا دا گلیب شااومیان معلّمین بوینونو قوجاقلادی، اوزوندن اؤپوب، فخرله بیلدیردی:
-سن منیم قارداشیمسان.
شااومیان معلّم یئنه ده اؤزونو ایتیرن کیمی اولدو. یئنه ده اونو بو وضعیّتدن، سیلوانین اؤسکورمهگی خلاص ائلهدی.
مجلس گئجه یارییا کیمی دوام ائلهدی. او گئجه ایلان ووران یاتدی، آمما آیواز یاتا بیلمهدی. یوخوسو عرشه چکیلمیشدی. سحرین آچیلماسینی گؤزلهییردی.
گؤزلهییردی تئزلیکله آرساخا یولا دوشسون. او دا آتاسی کیمی آد-سان چیخارتسین، قهرمانلیق گؤرسهتسین. اونون دا آدی ژنرال آندرانیک کیمی تاریخ کیتابینا دوشسون. آیواز هم ده دوشونوردو، اونو باش ناظر پاشینیان موکافاتلاندیراجاق. او، "جیدیر دوزو"نده آراقدان ایچیب یاللی گئدهندن سونرا دئمیشدی، بردهنی، ترتری، آغجا بدینی... تورکلردن آزاد ائدندن سونرا راحات نفس آلاجاغام.
پاشینیانین "جیدیر دوزو"ندهکی چیخیشی فرانسهنین تلویزیون کاناللاریندا دفعهلر گؤرسهدیلمیش و سئوینجله قارشیلانمیشدی. حتّی بو بارهده پاشینیان تشکر مکتوبلاری دا گؤندرمیشدی. لیواندان بیر موللا ایسه پاشینیانا بئله بیر تئلئقرام وورموشدو:
"چوخ حؤرمتلی و سئویملی باش ناظر! شوشانین جیدیر دوزوندهکی رقصینیزه بؤیوک ماراقلا تاماشا ائلهدیم و داهییانا چیخیشینیزی دینلهدیم. حتی شوشی مسجدلرینده ساخلانیلان دونوزلارا دا سئوینجله باخدیم، اورهییم داغا دؤندو. عشق اولسون ائرمنی قارداشلاریمیزا. اورهییم سیزینله بیرگه دؤیونور. بیز قارداش ائرمنی خالقی ایله فخر ائدیریک. بؤیوک حؤرمتله: امام جعفرپور".
آیواز سحره یاخین یوخویا گئتدی. یوخودا گؤردو، "جیدیر دوزو"نده رقص ائلهییر. باش ناظر پاشینیان دا، فرانسه پرئزیدئنتی ماکرون دا اوردادیر. آمما او، نهدنسه قاش-قاباقلی گؤرونور. ائله بو زامان ماکرون اونا یاخینلاشیب، دئییر نه اولوب، قارداشیم؟
دریادا گمین باتیب؟ پاشینیان دا اوشاق کیمی هونکورهرک جواب وئریر، گؤرموسنمی شوشا الدن گئدیب.
-نئجه یانی الدن گئدیب؟
ماکرون گئری چئوریلیب شوشا شهرینه طرف باخماق ایستهیهنده آرخاسینی توتاراق یئره ییخیلدی. هامی اونا طرف باخاراق گولمهیه باشلادی.
یوخونون شیرین یئرینده آناسی اونو دومسوکلهیهرک یوخودان اویاتدی.
-قالخ، اوغول بیر آزدان یولا دوشهجکسن. گئجیکمک اولماز. آرساخ سنی گؤزلهییر.
آیواز گرنهشیب یئریندن دوردو.
***
آیواز گؤز آچماغا امکان تاپماییردی. سنگردن باشینی قالدیرا بیلمیردی. مایرو(سرهنگ) قئریقوریان راتسیا ایله باغیراراق دئییردی:
-تورکلر باشیمیزا اود یاغدیریر. بس روسلار هاردا قالدی؟
-بیر آز دا گؤزلهیین. نیکول پاشینیان نئچه گوندور کی، تئلئفوندان آسیلی قالیب. فرانسهیه، موسکووایا زنگ ائلهییب حربی کؤمک ایستهییر. حتّی او، جیبوتی رئسپوبلیکاسینین پرئزیدئنتی ایله ده دانیشیب. سومالییا، سئریلانکایا دا زنگ ائلهییب. هله سس-سمیر یوخدو.
مایرو قئریقوریانین باغیرماقدان اوز-گؤزو تورپ کیمی قیزارمیشدی. نه ائدهجهیینی بیلمیردی. نه دئیهجهیینی بیلمهدییی اوچون ده پاشینیانین عنوانینا سؤیوشلر یاغدیریردی:
-کؤپک اوغلو، بیزی آلداتدی. دئییردی. سیز هوجوما کئچین. بیر نئچه گونه بردهنی ده، ترتری ده اله کئچیردهجهییک. آمما نه اولدو؟ عسگرلرین چوخو دووشان کیمی قاچماغا باشلاییب. بیزی ایتی قووان کیمی قووورلار.
مایرو قئریقوریان باشینی اللرینین آراسینا آلیب اوشاق کیمی هونکوردو.
۲
سونرا گؤز یاشلارینی سیلیب بیر سیقارئت یاندیردی. آیواز نه فیکیرلهشدی ایسه اونا یاخینلاشیب، تیترک سسله بیلدیردی:
-جناب مایرو بیز گوجوموزو ۱۹۹۲-۹۳-جو ایللردن بوتون دونیایا نمایش ائلهتدیردیک. بس ایندی کولک هاردان اسدی؟
مایرو قئریقوریان اونا ترس-ترس باخدی دئدی:
-اوندا بیز تک دئییلدیک. بؤیوک قارداشلاریمیز اولماسایدی، آرساخین بیر چؤپونو ده اله کئچیده بیلمهزدیک. دونیانین بوتون ائرمنیلری تؤکولوب گلسهیدی آغدامین بیر کندینی ده اله کئچیره بیلمهزدیک.
-بس ایندی نه اولدو؟ آیوازین دوداقلاری اسدی. - آخی من سؤز وئرمیشدیم، کندیمیزه قهرمان کیمی قاییداجاغام.
مایرو قئریقوریانی گولمک توتدو:
- آی اوغول! گؤر هله کندینیزه ساغ-سلامت قاییدا بیلهجکسنمی!؟ ایندی قهرمانلیق واختی دئییل. جانینی بیر تهر قوروماغا چالیش!
آیوازین اورهیی نعنا یارپاغی کیمی اسدی. قوردوغو خیاللار بیر آن تار-مار اولدو. حتّی لیواندان گلمیش پولکوونیک ابراهیم سؤنمهزین ده جانینا قورخو دوشدو. دوداقآلتی میزیلدایاراق دئدی: -اوزون ایللردیر تورکلره قارشی محاربه آپاریرام. یوزلرله تورک اؤلدورموشم، نئچه-نئچه ماشین کاروانینا هوجوملار تشکیل ائتمیشم. "قارا ایلان" لقبینی منه هاوایی وئرمهییبلر. قارشیما چیخانی ایلان کیمی سانجیب، اؤلدورمکدن حظ آلیرام. ایندی ایسه الیم-قولوم باغلانیب. سون بیر هفتهده ۱۵۰ نفردن چوخ سلاحداشیمی ایتیرمیشم. بئله ده درد اولار؟
آغیر-آغیر کؤکس اؤتوردو. فیکیرلر بئینینی اویوردو. نه ائدهجهیینی بیلمیردی. آیواز اونو باشدان-آیاغا سوزهرک اؤز-اؤزونه دوشوندو:
-سؤنمزی سؤندوربلر سه، گؤر اوندا بیزیم آخیریمیز نئجه اولاجاق!
اونون بو فیکیرنی، دئیهسن، "قارا ایلان" لقبلی ابراهیم سؤنمز ده حسّ ائلهدی: -آیاغینی بیر آددیم کنارا قویسان، الیمدهکی بو اوتوماتیکله کورهیینی آشسوزنه دؤندهرهجم.
آیواز آغلامسیمدی. سونرا دا ابراهیم سؤنمزین آیاقلارینی قوجاقلاییب دئدی:
-من ده سنین بالانام. سون نفسیمه کیمی یانیندا اولاجاغام.
ابراهیم سؤنمز گولومسهدی. گولومسهیه-گولومسهیه آیوازین باشینی سیغاللادی دئدی:
-"قارا ایلان"ین بالاسی دا قارا ایلان کیمی اؤلدورمهیی باجارمالیدیر.
آیواز اونون دئدیکلرینی باشینی ترپتمهکله تصدیقلهییب، سئوینجله "قارا ایلان" لقبلی ابراهیم سؤنمزه باخدی.
***
آیواز گؤزلرینی آچاندا، اؤزونو چارپایادا گؤردو. باشیندا اوغولتو واریدی. هم ده قولاقلاری جینگیلدهییردی.
-"من هاردایام؟" سسی گوجله چیخدی. چارپایینی سنگره کیم گتیریب؟ بس پولکووینک ابراهیم سؤنمز هانی؟
-سن قوسپیتالداسان. شفقت باجیسی ( پرستار) بیلدیردی:
-سحره کیمی "قارا ایلان" دئیه ساییقلامیسان. سنین دئدییین همن او قارا ایلان لقبلی ابراهیم سؤنمز ۵۰ نفر لیوان ائرمنیسی ایله بیرلیکده اسیر دوشوب. او بیری دؤیوشچولر ایسه سنی یارالی قویوب قاچیبلار. سنی بورا بیزیم عسگرلر گتیریبلر. گلن کیمی ده عملیات اولونموسان.
-نه دن؟ آیوازی قهر بوغدو. ائله بو زامان طب مایورو(سرهنگ) صمد اوو پالاتایا(خستهلر یاتان اوتاق) داخیل اولدو و شفقت باجیسینا باخاراق دئدی:
- بیزی تک بوراخین.
طب مایورو صمد اوو آیوازا یاخینلاشیب بیلدیردی:
-قورخما ساغالاجاقسان. آنجاق...
آیوازین سسی گوجله چیخدی:
-آنجاق نه؟
سؤالین جوابینی گؤزلهمهدن بیر دن سوروشدو:
-حکیم قادان آلیم، منه دوزونو دئیین. طالعیم نئجه اولاجاق؟ منی نه ائدهجکسینیز؟
طب مایورو صمد اوو اونون گؤزلرینین ایچینه باخیب دئدی:
-بیز اسیر دوشن عسگرلره توخونموروق. یارالی عسگری ده معالجه ائدیریک. سنی ده اؤلومدن خلاص ائلهدیک. اؤلمهسن ده، اؤلومدن بتر گونه دوشوبسن.
آیواز ائشیتدیکلرینه اینانماق ایستهمیردی. اینانماق ایستهمهدییینه گؤره ده بیر ده سوروشدو:
-منیم طالعیم نئجه اولاجاق؟
-سن یاشایاجاقسان. آمما هئچ واخت آتا اولا بیلمهیهجکسن.
-نییه؟
تعجبلهنیب، تعجب دن دوداقلاری سَیریدی.
-چونکی ائرککلییینه قلپه گیرمیشدی.
-نئجه؟
گؤزونون یاشینی سیخاراق زاریماغا باشلادی:
- دئمهلی، من ائولهنه بیلمهیهجهیم. هئچ واخت اوشاغیم اولمایاجاق و من ده گلهجکده اوغلومو آرساخا گؤندهره بیلمهیهجهیم.
آیوازین ائرمنی دیلینده دئدییی بو سؤزلری طبّ مایورو صمد اوو باشادوشمهدی. اونا گؤره ده اوز-گؤزونو تورشودوب اوتاقدان چیخدی.
آیواز اؤز-اوزونه دئیینمهیه باشلادی. دئیینه-دئیینه دلی اولماق درجهسینه گلیب چاتدی. آز سونرا سسینین تونونو آشاغی سالدی. گؤزلرینی یوموب، بیر مدّت سوسدو. بیردن گوجله ائشیدیلهجک بیر طرزده دیللهندی:
-"آرساخ ائرمنیلرین ان گؤزل اویدورماسیدیر. چونکی بیز آدام دئییلیک، ائرمنیییک".
ایندی او ائرمنی اولماغیندان اوتانیردی.
سون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
-جناب مایرو بیز گوجوموزو ۱۹۹۲-۹۳-جو ایللردن بوتون دونیایا نمایش ائلهتدیردیک. بس ایندی کولک هاردان اسدی؟
مایرو قئریقوریان اونا ترس-ترس باخدی دئدی:
-اوندا بیز تک دئییلدیک. بؤیوک قارداشلاریمیز اولماسایدی، آرساخین بیر چؤپونو ده اله کئچیده بیلمهزدیک. دونیانین بوتون ائرمنیلری تؤکولوب گلسهیدی آغدامین بیر کندینی ده اله کئچیره بیلمهزدیک.
-بس ایندی نه اولدو؟ آیوازین دوداقلاری اسدی. - آخی من سؤز وئرمیشدیم، کندیمیزه قهرمان کیمی قاییداجاغام.
مایرو قئریقوریانی گولمک توتدو:
- آی اوغول! گؤر هله کندینیزه ساغ-سلامت قاییدا بیلهجکسنمی!؟ ایندی قهرمانلیق واختی دئییل. جانینی بیر تهر قوروماغا چالیش!
آیوازین اورهیی نعنا یارپاغی کیمی اسدی. قوردوغو خیاللار بیر آن تار-مار اولدو. حتّی لیواندان گلمیش پولکوونیک ابراهیم سؤنمهزین ده جانینا قورخو دوشدو. دوداقآلتی میزیلدایاراق دئدی: -اوزون ایللردیر تورکلره قارشی محاربه آپاریرام. یوزلرله تورک اؤلدورموشم، نئچه-نئچه ماشین کاروانینا هوجوملار تشکیل ائتمیشم. "قارا ایلان" لقبینی منه هاوایی وئرمهییبلر. قارشیما چیخانی ایلان کیمی سانجیب، اؤلدورمکدن حظ آلیرام. ایندی ایسه الیم-قولوم باغلانیب. سون بیر هفتهده ۱۵۰ نفردن چوخ سلاحداشیمی ایتیرمیشم. بئله ده درد اولار؟
آغیر-آغیر کؤکس اؤتوردو. فیکیرلر بئینینی اویوردو. نه ائدهجهیینی بیلمیردی. آیواز اونو باشدان-آیاغا سوزهرک اؤز-اؤزونه دوشوندو:
-سؤنمزی سؤندوربلر سه، گؤر اوندا بیزیم آخیریمیز نئجه اولاجاق!
اونون بو فیکیرنی، دئیهسن، "قارا ایلان" لقبلی ابراهیم سؤنمز ده حسّ ائلهدی: -آیاغینی بیر آددیم کنارا قویسان، الیمدهکی بو اوتوماتیکله کورهیینی آشسوزنه دؤندهرهجم.
آیواز آغلامسیمدی. سونرا دا ابراهیم سؤنمزین آیاقلارینی قوجاقلاییب دئدی:
-من ده سنین بالانام. سون نفسیمه کیمی یانیندا اولاجاغام.
ابراهیم سؤنمز گولومسهدی. گولومسهیه-گولومسهیه آیوازین باشینی سیغاللادی دئدی:
-"قارا ایلان"ین بالاسی دا قارا ایلان کیمی اؤلدورمهیی باجارمالیدیر.
آیواز اونون دئدیکلرینی باشینی ترپتمهکله تصدیقلهییب، سئوینجله "قارا ایلان" لقبلی ابراهیم سؤنمزه باخدی.
***
آیواز گؤزلرینی آچاندا، اؤزونو چارپایادا گؤردو. باشیندا اوغولتو واریدی. هم ده قولاقلاری جینگیلدهییردی.
-"من هاردایام؟" سسی گوجله چیخدی. چارپایینی سنگره کیم گتیریب؟ بس پولکووینک ابراهیم سؤنمز هانی؟
-سن قوسپیتالداسان. شفقت باجیسی ( پرستار) بیلدیردی:
-سحره کیمی "قارا ایلان" دئیه ساییقلامیسان. سنین دئدییین همن او قارا ایلان لقبلی ابراهیم سؤنمز ۵۰ نفر لیوان ائرمنیسی ایله بیرلیکده اسیر دوشوب. او بیری دؤیوشچولر ایسه سنی یارالی قویوب قاچیبلار. سنی بورا بیزیم عسگرلر گتیریبلر. گلن کیمی ده عملیات اولونموسان.
-نه دن؟ آیوازی قهر بوغدو. ائله بو زامان طب مایورو(سرهنگ) صمد اوو پالاتایا(خستهلر یاتان اوتاق) داخیل اولدو و شفقت باجیسینا باخاراق دئدی:
- بیزی تک بوراخین.
طب مایورو صمد اوو آیوازا یاخینلاشیب بیلدیردی:
-قورخما ساغالاجاقسان. آنجاق...
آیوازین سسی گوجله چیخدی:
-آنجاق نه؟
سؤالین جوابینی گؤزلهمهدن بیر دن سوروشدو:
-حکیم قادان آلیم، منه دوزونو دئیین. طالعیم نئجه اولاجاق؟ منی نه ائدهجکسینیز؟
طب مایورو صمد اوو اونون گؤزلرینین ایچینه باخیب دئدی:
-بیز اسیر دوشن عسگرلره توخونموروق. یارالی عسگری ده معالجه ائدیریک. سنی ده اؤلومدن خلاص ائلهدیک. اؤلمهسن ده، اؤلومدن بتر گونه دوشوبسن.
آیواز ائشیتدیکلرینه اینانماق ایستهمیردی. اینانماق ایستهمهدییینه گؤره ده بیر ده سوروشدو:
-منیم طالعیم نئجه اولاجاق؟
-سن یاشایاجاقسان. آمما هئچ واخت آتا اولا بیلمهیهجکسن.
-نییه؟
تعجبلهنیب، تعجب دن دوداقلاری سَیریدی.
-چونکی ائرککلییینه قلپه گیرمیشدی.
-نئجه؟
گؤزونون یاشینی سیخاراق زاریماغا باشلادی:
- دئمهلی، من ائولهنه بیلمهیهجهیم. هئچ واخت اوشاغیم اولمایاجاق و من ده گلهجکده اوغلومو آرساخا گؤندهره بیلمهیهجهیم.
آیوازین ائرمنی دیلینده دئدییی بو سؤزلری طبّ مایورو صمد اوو باشادوشمهدی. اونا گؤره ده اوز-گؤزونو تورشودوب اوتاقدان چیخدی.
آیواز اؤز-اوزونه دئیینمهیه باشلادی. دئیینه-دئیینه دلی اولماق درجهسینه گلیب چاتدی. آز سونرا سسینین تونونو آشاغی سالدی. گؤزلرینی یوموب، بیر مدّت سوسدو. بیردن گوجله ائشیدیلهجک بیر طرزده دیللهندی:
-"آرساخ ائرمنیلرین ان گؤزل اویدورماسیدیر. چونکی بیز آدام دئییلیک، ائرمنیییک".
ایندی او ائرمنی اولماغیندان اوتانیردی.
سون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
Telegram
ادبیات سئونلر
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
Forwarded from ادبیات سئونلر
اوشاق ادبیاتی
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
اوشاق ادبیاتی هرهفته پنجشنبه گونو ادبیات سئونلر کانالیندا .
اوشاق ادبیاتینا دایر یازیلارینیزی بیزه گوندرین .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
کیتاب تانیتیمی
«فرهاد شهبازی»
آذربایجان شعرینده مدرنیزم
یازار : همت شهبازی – ۱۳۵۰
یاییم ایلی: ۱۳۹۹
یاییمچی: نشر اختر
بیلدیریش: بو تانیتیم یازیسی اصلینده @online.kitabci اینستاگرام پئیجینین کیتاب تانیتیمی آدلی یاریشیندا ایشتیراک ائتمک اوچون یازیلمیش و همن پئیجین واسیطهسیله یاییملانمیشدی. یازار همن پئیجین مدیریندن تقدیر ائتمهیی اؤزونه بورج بیلیر.
کیتاب ایکی جیلدده، ۱۲۴۴ صحیفهده ، آذربایجان تورکجهسینده یازیلمیشدی.
یازار کیتابین اؤن سؤزونده، دونیادا مدرنیتهنین آخارینین ایزینی توتاراق اونون فیرانسا دئوریمی ایله باشلاماسینی یازیر. (۱۷۹۹-۱۷۸۹ م)
اینسانین عقل(اوس) و علمه(بیلیکه) اینامینین آرتماسینی و قارشی اولاراق عاغلاسیغماز و دوغااوستو دوشونجهلری اؤز اوزریندن گؤتورمهسینی، بو دؤورون یارانماسینا ندن بیلیر.
بو یولدا بیر سیرا اؤلکهلرین اجتماعی ایرهلیلمهلرینین، توسباغا سایاغی ایرهلیلهین باشقا اؤلکهلرده ائتگیلی اولماسینی وورغولاییر، سونرا آرتیریر کی اونا باخمایاراق ایکینجی اؤلکهلرین بو آخاردا سورونه...
.
بو. یازینین آردینی ادبیات سئونلرکانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
«فرهاد شهبازی»
آذربایجان شعرینده مدرنیزم
یازار : همت شهبازی – ۱۳۵۰
یاییم ایلی: ۱۳۹۹
یاییمچی: نشر اختر
بیلدیریش: بو تانیتیم یازیسی اصلینده @online.kitabci اینستاگرام پئیجینین کیتاب تانیتیمی آدلی یاریشیندا ایشتیراک ائتمک اوچون یازیلمیش و همن پئیجین واسیطهسیله یاییملانمیشدی. یازار همن پئیجین مدیریندن تقدیر ائتمهیی اؤزونه بورج بیلیر.
کیتاب ایکی جیلدده، ۱۲۴۴ صحیفهده ، آذربایجان تورکجهسینده یازیلمیشدی.
یازار کیتابین اؤن سؤزونده، دونیادا مدرنیتهنین آخارینین ایزینی توتاراق اونون فیرانسا دئوریمی ایله باشلاماسینی یازیر. (۱۷۹۹-۱۷۸۹ م)
اینسانین عقل(اوس) و علمه(بیلیکه) اینامینین آرتماسینی و قارشی اولاراق عاغلاسیغماز و دوغااوستو دوشونجهلری اؤز اوزریندن گؤتورمهسینی، بو دؤورون یارانماسینا ندن بیلیر.
بو یولدا بیر سیرا اؤلکهلرین اجتماعی ایرهلیلمهلرینین، توسباغا سایاغی ایرهلیلهین باشقا اؤلکهلرده ائتگیلی اولماسینی وورغولاییر، سونرا آرتیریر کی اونا باخمایاراق ایکینجی اؤلکهلرین بو آخاردا سورونه...
.
بو. یازینین آردینی ادبیات سئونلرکانالیندا اوخویون.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
کیتاب تانیتیمی
«فرهاد شهبازی»
آذربایجان شعرینده مدرنیزم
یازار : همت شهبازی – ۱۳۵۰
یاییم ایلی: ۱۳۹۹
یاییمچی: نشر اختر
بیلدیریش: بو تانیتیم یازیسی اصلینده @online.kitabci اینستاگرام پئیجینین کیتاب تانیتیمی آدلی یاریشیندا ایشتیراک ائتمک اوچون یازیلمیش و همن پئیجین واسیطهسیله یاییملانمیشدی. یازار همن پئیجین مدیریندن تقدیر ائتمهیی اؤزونه بورج بیلیر.
کیتاب ایکی جیلدده، ۱۲۴۴ صحیفهده ، آذربایجان تورکجهسینده یازیلمیشدی.
یازار کیتابین اؤن سؤزونده، دونیادا مدرنیتهنین آخارینین ایزینی توتاراق اونون فیرانسا دئوریمی ایله باشلاماسینی یازیر. (۱۷۹۹-۱۷۸۹ م)
اینسانین عقل(اوس) و علمه(بیلیکه) اینامینین آرتماسینی و قارشی اولاراق عاغلاسیغماز و دوغااوستو دوشونجهلری اؤز اوزریندن گؤتورمهسینی، بو دؤورون یارانماسینا ندن بیلیر.
بو یولدا بیر سیرا اؤلکهلرین اجتماعی ایرهلیلمهلرینین، توسباغا سایاغی ایرهلیلهین باشقا اؤلکهلرده ائتگیلی اولماسینی وورغولاییر، سونرا آرتیریر کی اونا باخمایاراق ایکینجی اؤلکهلرین بو آخاردا سورونه –سورونه گلمهلری، اونلاردان تام گلیشمه یه ال تاپماغ ایمکانینی آلیر.
بیر یاندان بو اؤلکهلرین، مدرنیتهیه عایید اؤزللیکلرینه باییلدیغینی و باشقا یاندان اونلارین حاکیملری طرفیندن مدرنیزمین عنعنهلرینی آیاغی آلتیندا تاپدالانماغینی سؤیلهییر. اؤرنک اولاراق ایران و رضا شاهین بو یولدا آتدیغی سهو آددیملاری وورغولاییر.
یازار قیسا آچیخلامادن سونرا، آذربایجان توپلوموندا مدرنلشمه سورجی اوچ مرحلهده اولدوغونو یازیر.
الف ) آیدینلانما دؤور
ب) چاغداشلانما دؤور
ج) مدرن دؤنم
او یازیر کی بو مدرنلشمه مرحلهلری توپلومون هر ایکی قاتیندا یعنی ۱- کوتلهلر ۲- آیدینلار آراسی اؤزونه مخصوص اؤزللیکلرله کئچیر.
یازارجا،کوتلهلرآراسی مدرنلشمه آوروپا کوتله سی آراسیندا یارانان مدرنلشمه دن ، چوخ اوزون مدتدن سونرا ، آذربایجاندا یایغینلاشیر. بو اوزون مدتده آذربایجان کوتلهسی سیویل اؤلکهلرین یالنیز مدرن توکه تیمچیسی (مصرف ائدهنی) اولور. آیدینلار آراسی مدرنلشمه یازارجا عمومیتله آوروپا مدرنلشمهسی ایله بیر آخارلی و یا اوندان چوخ آز سونرا باشلامیش بیر آخارلیدیر. او آذربایجان ضیالی و آیدینلارینی “آذربایجان” مدرنلشمهسینین اوچه بؤلدویو هر مرحلهنین قاباخدا گئدنلری یبلدیریر.
او یازیر کی آیدینلانما دؤورونده آذربایجان آیدینلارینین باشدا میرزه فتحعلی آخوندزاده (۱۲۵۷-۱۱۹۱) نین، یازیلارینین اساس مقصدی خورافهچیلیی و دینی فاناتیزمی تنقید ائتمک اولموشدور. او بو دؤورو ۱۳۰۰ینجی ایللره کیمی سورمهسینی، هابئله گونئی- قوزئی آذربایجان آیدینلارینین بو چاغا کیمی آیری سانیلا بیلمهمهسینی یازیر.
ایکینجی مرحلهنین یعنی چاغداشلانما آدلاندیردیغی دؤورون باشلانیشینی رضاشاه دؤنمینین باشلانیشیلا بیر توتور(۱۳۰۰ ینجی ایل). او بو مرحلهده، ایکی آذربایجان آرا ،سینیرلارین (سرحدلرین) موحکملنمهسینی و ]اوندان دولایی[ یازارلارین سیاسیلشمهیه دوغرو گئتدیینی یازیر.
اوچونجو مرحله، یازارجا ۱۳۴۰ینجی اون ایللیکدن باشلامیشدی، او مدرن دؤنم آدلاندیردیغی بو مرحلهده یازار و آیدینلارین اساس چالیشمالارینی “کیملیک دارتیشماسی ” بیلدیریر.
اون سوزده آچیخلانمیش بو اوچ مرحله کیتابین بؤلوملرینده ده یئترلیجه سینه آچیخلانمیشدی. یازار همن اوچ مرحله نین نئجه گلیشمه سی باره ده بئله یئکونلاشدیرماسی وار : “آذربایجان شعرینده، مشروطه دؤورونده اولان یئنیلیک، دوشونجه و مضمون فاکتورو اوزره قورولور، چاغداشلانما دؤورونده کی یئنیلیک ایسه ، مدرنیزمین “تاریخسل” مرحلهسینی عکس ائدیر. ۷۰.جی اون ایللیکدن بویانا ایسه ، بیز مدرنیزمین هر ایکی اوزونو یاشاییریق. یعنی بو دؤور شعریمیز ، دوشونجه و تاریخسل مرحلهلرینی قاریشدیراراق ییغجام بیر مدرن دوشونجهنی احاطه ائتمهیه باشلاییر”
یازار غرب ادبیاتیندا سورن “مدرنلشمه” ایله آذربایجاندا سورن مدرنلشمه نین اساس فرقلریندن بیرینی علمی دارتیشما و تنقیدلرین اولماماسی بیلدیریر. او غربده آیدین و ضیالیلار آرا یارانان دارتیشما و چکیش برکیشلرین سونوجونو، چئشیدلی دوشونجهلرین یارادیلماسینا، هابئله مدرنیزمین چئشیدلی یؤن و آخیملارینین اوزه چیخماسینا اساس ندن ساییر ، ترسینه آذربایجان مدرنلشمه گئدیشاتیندا سیستئماتیک و چئشیدلی نظریهلر یارانماماسینا چوخ تاسوفلهنیر. او بو چاتیشمامازلیغی، آذربایجان شاعیرلرینه دییشیلن ایستیقامتلرده ،اورتاق بیر دوشونجهیه چاتماق اوچون، بؤیوک بیر مانع ساناراق یازیر کی آذربایجاندا هم ایجتیماعی و هم ده ادبی ایستیقامتلرده ایلک یئنیلیک گتیرنلر آذربایجانلیلار اولور. شعریمیزین یئنیلشمهسینده ساهیرین بؤیوک رولو اولدوغونا باخمایاراق ، بونونلا یاناشی بو یئنیلییی یوروتمک اوچون تئکنیک مئتودلاری آچیخلانماییر. [تنقیدین اولماماسی نظرده توتولور].
«فرهاد شهبازی»
آذربایجان شعرینده مدرنیزم
یازار : همت شهبازی – ۱۳۵۰
یاییم ایلی: ۱۳۹۹
یاییمچی: نشر اختر
بیلدیریش: بو تانیتیم یازیسی اصلینده @online.kitabci اینستاگرام پئیجینین کیتاب تانیتیمی آدلی یاریشیندا ایشتیراک ائتمک اوچون یازیلمیش و همن پئیجین واسیطهسیله یاییملانمیشدی. یازار همن پئیجین مدیریندن تقدیر ائتمهیی اؤزونه بورج بیلیر.
کیتاب ایکی جیلدده، ۱۲۴۴ صحیفهده ، آذربایجان تورکجهسینده یازیلمیشدی.
یازار کیتابین اؤن سؤزونده، دونیادا مدرنیتهنین آخارینین ایزینی توتاراق اونون فیرانسا دئوریمی ایله باشلاماسینی یازیر. (۱۷۹۹-۱۷۸۹ م)
اینسانین عقل(اوس) و علمه(بیلیکه) اینامینین آرتماسینی و قارشی اولاراق عاغلاسیغماز و دوغااوستو دوشونجهلری اؤز اوزریندن گؤتورمهسینی، بو دؤورون یارانماسینا ندن بیلیر.
بو یولدا بیر سیرا اؤلکهلرین اجتماعی ایرهلیلمهلرینین، توسباغا سایاغی ایرهلیلهین باشقا اؤلکهلرده ائتگیلی اولماسینی وورغولاییر، سونرا آرتیریر کی اونا باخمایاراق ایکینجی اؤلکهلرین بو آخاردا سورونه –سورونه گلمهلری، اونلاردان تام گلیشمه یه ال تاپماغ ایمکانینی آلیر.
بیر یاندان بو اؤلکهلرین، مدرنیتهیه عایید اؤزللیکلرینه باییلدیغینی و باشقا یاندان اونلارین حاکیملری طرفیندن مدرنیزمین عنعنهلرینی آیاغی آلتیندا تاپدالانماغینی سؤیلهییر. اؤرنک اولاراق ایران و رضا شاهین بو یولدا آتدیغی سهو آددیملاری وورغولاییر.
یازار قیسا آچیخلامادن سونرا، آذربایجان توپلوموندا مدرنلشمه سورجی اوچ مرحلهده اولدوغونو یازیر.
الف ) آیدینلانما دؤور
ب) چاغداشلانما دؤور
ج) مدرن دؤنم
او یازیر کی بو مدرنلشمه مرحلهلری توپلومون هر ایکی قاتیندا یعنی ۱- کوتلهلر ۲- آیدینلار آراسی اؤزونه مخصوص اؤزللیکلرله کئچیر.
یازارجا،کوتلهلرآراسی مدرنلشمه آوروپا کوتله سی آراسیندا یارانان مدرنلشمه دن ، چوخ اوزون مدتدن سونرا ، آذربایجاندا یایغینلاشیر. بو اوزون مدتده آذربایجان کوتلهسی سیویل اؤلکهلرین یالنیز مدرن توکه تیمچیسی (مصرف ائدهنی) اولور. آیدینلار آراسی مدرنلشمه یازارجا عمومیتله آوروپا مدرنلشمهسی ایله بیر آخارلی و یا اوندان چوخ آز سونرا باشلامیش بیر آخارلیدیر. او آذربایجان ضیالی و آیدینلارینی “آذربایجان” مدرنلشمهسینین اوچه بؤلدویو هر مرحلهنین قاباخدا گئدنلری یبلدیریر.
او یازیر کی آیدینلانما دؤورونده آذربایجان آیدینلارینین باشدا میرزه فتحعلی آخوندزاده (۱۲۵۷-۱۱۹۱) نین، یازیلارینین اساس مقصدی خورافهچیلیی و دینی فاناتیزمی تنقید ائتمک اولموشدور. او بو دؤورو ۱۳۰۰ینجی ایللره کیمی سورمهسینی، هابئله گونئی- قوزئی آذربایجان آیدینلارینین بو چاغا کیمی آیری سانیلا بیلمهمهسینی یازیر.
ایکینجی مرحلهنین یعنی چاغداشلانما آدلاندیردیغی دؤورون باشلانیشینی رضاشاه دؤنمینین باشلانیشیلا بیر توتور(۱۳۰۰ ینجی ایل). او بو مرحلهده، ایکی آذربایجان آرا ،سینیرلارین (سرحدلرین) موحکملنمهسینی و ]اوندان دولایی[ یازارلارین سیاسیلشمهیه دوغرو گئتدیینی یازیر.
اوچونجو مرحله، یازارجا ۱۳۴۰ینجی اون ایللیکدن باشلامیشدی، او مدرن دؤنم آدلاندیردیغی بو مرحلهده یازار و آیدینلارین اساس چالیشمالارینی “کیملیک دارتیشماسی ” بیلدیریر.
اون سوزده آچیخلانمیش بو اوچ مرحله کیتابین بؤلوملرینده ده یئترلیجه سینه آچیخلانمیشدی. یازار همن اوچ مرحله نین نئجه گلیشمه سی باره ده بئله یئکونلاشدیرماسی وار : “آذربایجان شعرینده، مشروطه دؤورونده اولان یئنیلیک، دوشونجه و مضمون فاکتورو اوزره قورولور، چاغداشلانما دؤورونده کی یئنیلیک ایسه ، مدرنیزمین “تاریخسل” مرحلهسینی عکس ائدیر. ۷۰.جی اون ایللیکدن بویانا ایسه ، بیز مدرنیزمین هر ایکی اوزونو یاشاییریق. یعنی بو دؤور شعریمیز ، دوشونجه و تاریخسل مرحلهلرینی قاریشدیراراق ییغجام بیر مدرن دوشونجهنی احاطه ائتمهیه باشلاییر”
یازار غرب ادبیاتیندا سورن “مدرنلشمه” ایله آذربایجاندا سورن مدرنلشمه نین اساس فرقلریندن بیرینی علمی دارتیشما و تنقیدلرین اولماماسی بیلدیریر. او غربده آیدین و ضیالیلار آرا یارانان دارتیشما و چکیش برکیشلرین سونوجونو، چئشیدلی دوشونجهلرین یارادیلماسینا، هابئله مدرنیزمین چئشیدلی یؤن و آخیملارینین اوزه چیخماسینا اساس ندن ساییر ، ترسینه آذربایجان مدرنلشمه گئدیشاتیندا سیستئماتیک و چئشیدلی نظریهلر یارانماماسینا چوخ تاسوفلهنیر. او بو چاتیشمامازلیغی، آذربایجان شاعیرلرینه دییشیلن ایستیقامتلرده ،اورتاق بیر دوشونجهیه چاتماق اوچون، بؤیوک بیر مانع ساناراق یازیر کی آذربایجاندا هم ایجتیماعی و هم ده ادبی ایستیقامتلرده ایلک یئنیلیک گتیرنلر آذربایجانلیلار اولور. شعریمیزین یئنیلشمهسینده ساهیرین بؤیوک رولو اولدوغونا باخمایاراق ، بونونلا یاناشی بو یئنیلییی یوروتمک اوچون تئکنیک مئتودلاری آچیخلانماییر. [تنقیدین اولماماسی نظرده توتولور].